Salita at buhay na pinagdaanan ng Haring Herodes na lumitaw sa escalonita hinango sa martir de Golgota
Aranas, Simeon.

Page  [unnumbered] ~.^ A8,A. 6. ( i He A L') V,I~ 192A ' 11..;,,,

Page  [unnumbered] 74 ili 7k^^0 V*.^ ' '^ Y 1- ^ -^"*.;-.! '*:'..''";*".^ ^ 'M.' '::1': '.''1," ''' ';.,1 ' * * 1 11 ^'*^ -. ' ^ \. *: "i '*. ' ':: '^ *. ',- *.!'. i-'; 1 ' '''*' ';' '. ' >' - * *; '.; '/ 1- -^ * 1':1/ ''? - y '.' - '" *: - ': " 1.

Page  [unnumbered] I 4 <. '

Page  [unnumbered]

Page  1 NAPN AIGDAANAN, NG NA LUMITAW SA ESCALONITA. HINANGO SA: MIAITIR DE GOLGOTA TINULA NI Simen ranas UNANG PAGKALIMBAG

Page  2 A: Aring tunay ng Palimbagan ni P. Sayo Balo ni Soriano, at di maipatilimbag ninoman kung wala siyang pahtntulot.

Page  3 O rnga ginoong anak nitong bayan ang unang bati ko'y ang pit ga't galang ipati sa may ari nit ng pagawaan magandang loob mo ang inaasalan. Idinaraing kong lakip ang pageuyo ag libak at pula'y itago sa puso dila kong mabigal at isip kong bigo kayo ang timbangan dalisay sa ginto. Nakakatulad ko'y ang pipit na ibon na pinahulaan sa karing Solomon nitong kabalyero't dinaan sa bugtong kung buhay o patay sabikin mo ngayon. Ang nasasa loob ng kinakaharap kutfng wabihing patay luluwagan agad at kung buhay namay hi:hitgpit ang:wak kIt ang tulood mog ak ingatawa as ^: *:inyong l tIon ay pagiab b a at vaa vny nnaugt ikamamatay'^au: ng: akngsanalina puringtinatanov.

Page  4 Kaya m.ult muh, na.din raing sa iaAat ng mga pusong may paggiliw ang kaku'angan koy inyong marapatin ang kapatawaran ibigay sa akitn., Lubo ang pagaa ng isip kong salat na akoy bibigyan ninyo ng patawad sa karaingan ko'y magtaglay ng habag s, lingkod na ~pusong ka' Simeon Aranas. 'V~,:#:: Ra4\t 0W0t'V {t0:0in[:0 W trra~nd r' 0f fM0:fff- 00;:XX: ''V-;:-j*

Page  5 PUNO NG SALITA juez competente may tangan ng leyes, akong indesibleng torperidong isip hahango sa librong gawa ng Doctores. Nang kasalukuyang ang bayan ng Roma si Cesar Augusto'y hawak ang korona, sabihin pa bagA ang tuwA't ligaya ng matandaCt bata parang nasa Gloria. Ang lagay ng bayan parang bagong bukad kung nasasa tangkay ang mga bulaklak, ang singaw ng'bango'y humahalimuyak at nakaaalfw sa may dal.n.g hirap. Ito ngavy ang siyang katulad ng reyno nagiging libangan ng maraming tao,, tuloy nagsasadyt ang iba'y nadalo Nabantog' sa^^ Nbu mundong kabilugan ang lapad at lakf Iigaya ng bayan, tngkol nasasakop matadat bata mn L:abiop sakdalbu:: aug p dakikas a it.hong Ca-itAolo punog sreindsuno ds; aang nawi aug lahat ng Dorsako

Page  6 Bagonbg buk rosas ar g kahalimbawa sa isip ng tao matanda ma't bata, hindi alaalang paglaki nfgu tuwa siya ring lagapak ang ikararapa. Lumakad ang araw bawa't isang taotin' taimfs g iigaya siyanrg dumadaloy, - takbo hg orario ang sumasaluysoy pawang luwalhati ang pinababalong. Sa kalagitnaan ng pananahimik payapa ang Roma at walang ligalig, dumating ang takda ihg Dios sa Langit na ang Capitollo sumasapanganib. Pagka't inakala nitong si Pompeo + bakahin ang lugar nitong Capitollo, kaya iginayak itong ehersito na makikibaka sa mga kontrario. Nang panahong yaon siya'y may Kapitin na si Antipater ang ~tunay na ngalan, at sa Capitollo ay naninilbihan ginugugol niya'y ang lakas at tapang. Minamahal naman nitong Capitollo ang kapit.n niyang puno ng soldado, ano mang gagawung hunta sa palasyo ay si Antipater:ang nasasa duyo. Dumating ang oras ng kapanahunan tlumabas ang guerrang siya ang heunrai, - dala'y eheritot agan padoroonano:-;:;.:,::'r."; aug::: sa: fkay:;Pmpeougarna tahanai n. Naug dumatinkg dooy nagpaembaada; Irazon g- ley agidi (Isurna k a Anipater nab sbihiglumabasaugiiikanyan aa

Page  7 -7 --. - I:;- I 0 ff, I, 0 Patf si Pompeo sumama sa lakacd ialay ng luhod ang koronang hawak, at kung di susundfn aking iwawalat silang kalahatan pawang mauutas. Lumakad ang dalwang mag-eembahada at sa kay Pompeo'y ipinakilala, bilin ng kapitAn nang matanto niya puso'y nagfng bulkan ang ibinubuga. Sa malakfng galit agad tinawagan; mga de la guardia patf ang heneral, pagdatfng sa harap ay pinagwikaan: igayak ang guerra't lalabas sa parang. At saka nagwika itong si Pompeo mla embahada bumalik na kay6, at inyong sabihing ang iaalay ko dulo ng espada ang korona't setro. Pagkawikang gayon nanaog pagkuwan itong embahada'y bumalik na naman, nang dumnatfng sila sa kinalalagyan sinabi ang tugontdito sa kapitin. Nang kay Antipater matanto ang sagot sa mga kasama pagdaka'y nag.utos, lumagay sa lugar at nang di mapasok tayo ng kontrariong may nasang lumusob. IbaIik ko naman doon kay Pompeo iang nabhaanda na itong ehersito, lipinatugtog ni ang taning musiko - -:;"; tpano t klarIines ttambol. at organo. '. ' AtV'S bnaglo a nnanaog sa kinalaagyan at saehersit ang nagheneral, -; htg gliboa ka -0saa aby

Page  8 -8-I; 77 Sa labais9-;a reyno ay nang damating na natanaw ang mga, narong armada,purong nahahanay nanaghihintay na sa magssiidatfng na makakabaka. Itong si Pompeo nag-utos pagkuwan lumagay sa lugar kayong kalahatan, at itong bilin ko'y inyong tatandaan na kay6 ay huwag maghiwahiwalay. At bago umorden itong si Pompeo sa kay Antipater na puno sa hukbo, nkayon din ihanay ang ehersito mo dulo ng espada ang iaalay ko. Ano'y nang matanto ng bunying kapitln lahat ng soldado'y kanyang inihanay, at bago tumayo sa pagbabakahan ang mga kontrario kanyang hinihintay. Siya nang pagl usob nitong si Pompee sa kay ARtipater na kalakhang hukbo, nang naagsagupa na ang kulog at bagyo buong kaparanga'y umaalipao.: Sa pagsasagupa ng daiwang armada Sang kamukha'y kidlat kanilang espada, tiwfng magpipingki ang ibinubugi purong kamatayan sa isa at isa. '<: Bumaha ~ng dugo itong kaparanan ^^:4ages ~ay ^pumasok sa.boob: bayan, ang patay na tao ay nangaghambalang ^"*a ag^os1- ngl dugo'y u halos nnal g Nagfng tatbo'ng araw tangpgpprmo kaig nimPopeo, muninn abs nagkalat ang~~' patayna al n a sa bob n^ bay, a naask

Page  9 - _9 - Kinulang ng palad itong si Pompeo sa pakikibaka sa mnga kontrario, nabihag ang dahas at sila'y tinalo ng kay Antipater na kalakhang hukbo. Sinupil ang dahas ni Pompeong bantog pati kamnpon niya'y munti ng nauboso kaparanga'y naging hantungan ng lunos sa kapal ng patay at dugong naagos. Binihag pagdaka kay Pompeong kabig dala ng kapita.n na si Antipater, sa bayan ng Roma doon ibinalik pati si Pompeo sinupil sa bangfs. Ano'y nang dumating sa loob ng bayan ang dalang victoria agad inialay, sabihin ang tuwang hindi ano lamang nitong Capitollo inakapangyarihan. Nang maigawad na ang iwing viotoria silang kalahata'y nagsipagpahinga, anang Capitollo bukas ng umaga magbaltk kung wala kayong dipirensia. Nangagsiurong na silang kalahatan at si Antipater umuwi sa bahay, sabihin apg tuwa't pagkukumrustahan ng sintang esposa't ng anak na mahal. Anf Mariamne esposang marikit nitong victorioso na si Antipater, salarnat ang una sa Dios sa Langit at nagkitakita na walang paneanib. Tugon ng kapit 'y maraming salamat doon sa Lumikhang Dios ng pagliyag, at.gitakia tayog aliwalas: ' na walang Sakuna tayong hinaharap,

Page  10 .- - O Pagkukumustahan ano'y niang matapos nangagpahingalay sila't nagsitulog, lisanin ko itot ibaling ang loob sa anak na bunsbng iniirog-irog. Ito nga'y ailg buko ng punlang pananim nitong mag-lsawang tapat na paggiliw, at yaon ang siyang lumitaw na supling sa pinagpunlaang maligayang hardfn.. Paglitaw sa mundo ay dapat pagtakhan ng sinorang taong binigyan ng buhay, at walang katulad sa lupang ibabaw mula nang lalangin si Eva't si Adan. Sapagka't nang ito'y ibig nang sumikat dito sa nmapanglaw na katihang dagat, tama sa masamaing signos at planetas ang mundo'y nagdilmrn sa sandalfing oras. At biglang umugong ng katakot-takot kasabay ang kidlat marahas na kulog, lumindol ang lupa't parang umiikot hindi tumitigil ang patag at bundok. Ang lahat g tao'y nagulat ang isip ' dito sa misteriong kaloob ntg Langit, kaya palA gayong lupa'y umiikit dahilan sa sama ng taong sasapit, Pag-inog ng m undo kabilisa'y sakdal kasabay ang ugong na may. kalakasan, ang kidlat ng apoy ay di matitigan ang lahat ng hayop ay nangagtakbuhan. - Qay on din ang tao sa baya'tasa bundok purong nangamangha ang I kanilang o, -akala^ tao ay ito na: an taposna hu.lingh ra asaga it: D

Page  11 ft~ \ 0 SS S f I Ito pal 'y hindi't sa pagsipot lamang ncg kay Antipater bunga ng halaman, na kung kaya gayon sa paglitaw lamang ng tunay na bungang kasamasamaan. Supling na lumitaw ng ama't ng ina ay isang lalaking buko ng pagsinta, ano y 'nang sumapit ang oras na takda ay pinabinyagan sa bayan ng Roma. Nang mapabinyagan ang anak na ibig: ang tunay na igalan nito'y si Herodes, ina'y Mariamne ama'y Antipater punong Capitollo siyang nagkikipkip. Lakas ng paglaki parang binubunot katawan ng bata ay bibilog-bilog, sabihin ang tuwa n: puso at loob ang amai at ini sa ligaya'y bus6g. Ano y nang dumating ang kapanahunan magfng pitong taon ang edad na tangan, ang anak na bunso ay pinapag-aral sa isang maestrong palagay ng bayan. Di naman nalao't nakilalang lahat ~- ang iba't iba pang tafata ng sulat,:: madaling dumunong palibhasa'y hawak nitong si Lusiper ang bait na ingat. Di ko pag-aanhfn manang isang araw djumulog sa ama't inang nagmamahal, at bago nagwikang inyo pong pakinggan:angt sasabihin ko'y di paglapastangan. t' ' Ako tp0ama koy may Pkarapatan na.tumnigil sa kltase't sapa^t:na sa kaya,:-; kung gayon-ang wika n4 a't ng a t balang: noy vsiusn kit

Page  12 Wika ni Herodes ay ang karapatan ngayon ang kumita ng ikadadangal, at nang makilala ng sinosino man ang taglay kong dunong gayon din sa tapang. Ani Antipater tumigil ka muna ang lagay mo bunso'y murangmura ka pa at kung ikaw bunso ay magkaedad na ' ako ang bahala sa bunyfng monarka. Di ko pag-aanhin sumapit sa edad taong linakara'y dalawangpu't apat, amang Antipater dumnulog sa harap nitong Capitollo punong nag-aatas. Nagbigay ng galang ang bunying kapitan dito sa may hawak ing Romanong bayan, anang Capitollo salamat at ikaw ay dumatfig ngayon kita'y hinihintay. Dahil sa ang aking puso'y nasasabik na makaharap ka't kiti'y makanifg, nag-upuan silang kapuwa may nais ang sa isa t isang mga puso't dibdib. Nang makaupo na'y dito na minulan ang sa Capitollong nasa gunamn-gunam, ang nasa loob koy kung iyong ayunan di naman masam i't isang kabutihan. Ang ninanasa ko'y kung mamarapatin: ang anak mong bunso'y ibigay sa akin, sa. araw at gabi'y kakaulayawin pag-aaliwan kong parang isang haridf. At kung dti mo naian susundn ang gtusto ang akinng su.und gnug uto mo0 kfay sa tag ko saguf ako nanigakingaanftoag kaoob m. V;ykl

Page  13 13 - Tugon ng kapitin maraming salamnat sa pag-aampon mo't pagbibigay galak, ang isang mababa't kung siyang mataas ay di gagaano ang kakamtang palad. Nguni't pakinggan mo punong Gobernador ang tunay na pita ng sariliug lob, sa kamahalan mio kung kaya dumnulog sasabihin ko po't nang iyong matalos. Dahil po sa aking anak na minahal n a iniibig mong magfng anak naman, idinarafng kong kung pagkalooban parang anak mo rin sa pagpapalagyan. Ang buong Hudea lupang Herusalemn kung kalooban mo'y ibigaiy sa akin, anak kong Herodes av papaghariin sa pahintulot imo ay doon mailggaling. Yayamang ikaw po ang tunay na bukal batis ng awa mo ang inaasahan, ampon mot saklolo sa gabf at araw malabay mong pakpak mangyaring sukuban. Lubos ang pag-asa nitong pusong aba sa batis n/ iyong mrnaligayang awa, sa araw at gabf ako'y walang nasa kundi ang maglingkod sa mahal mong awa. At sinumnpaan kong hanggang may hininga; k ako'y nasa hiim ng iyong korona, sa araw at gabi sinusunod kits tuoy humahalik sa bakas ng paa ^.^ 'Ako'y walang ibang dapat pa igalang - k-^ ang una'- ag Dios ilawa'y ikaw, hanggang sa napatfd ang hini gang tangan batis awamoang

Page  14 -4 - Habang nakikinig itong Capitollo habag at pag-inig itong nananalo, ang Ioob at puso y siyang nanglulum6 kaya nga't sumagot ang winika'y oo. Kung siya mong nasa ang ganitong hiling may han-gad ka bagang di kita sutsundin, pribado'y tinawag ngayon din sulatin ang pahintulot kong walang pagmamaliw. Noon din ginawa itong eskritura at sa katunayan hari ang nagpirma, buong Herusalem nasasakop niya at siya ang hari na makikilala. Ang lahat kong utos ang iyong susundin magpapasunod ka ng buong magalfng, at ikaw ang haring doo'y kikilanlin ng nasasakupan buong Herusalem. Ano'y nang mayari itong kasulatan sa kay Antipater agad ibinigay, tinanggap ng puo't pinasalamatan sa malaking tuwang hindi ano lamang. Siya nang pag-akyat sa trono ng tuwa na hindi maubos masayod ng dila, sa araw at gabi'y walang ninarasa kundi ang lumaagay sa mabuting laya. Nilisan ang lugar niyang binukalan na Escalonitang mapanglaw na lugal, lupang Asiatica ang nakasasaklaw sa reynong Turkia na nasasakupain.:Siya nang pagpanaw sa lugar ng Ro a aug pinatunguhan itong Gailea - ag9 du*mlatfig: d*on ayv nagpakiala.1; -,;:::;; na siya a^gharg puo-n laha n.,O a

Page  15 '- 15 - Buong Galilea tungkol nasasakop itong si Herodes siyang nag-uutos, ang matanda't bata'y'kung hindi sumunod ang hiningang tangan siyang matatapos. Mula nang umakyat sa unang baytang na trono ng tuwang pagkaharing tunay, u:ay-utay na ngang sinunod ang layaw sa udyok ng dagok n tong kasakiman. Parang umaakyat sa unang pagsalta: nitong kalupitan na ibinubunOga, daho'y kasakim a't udyok ang sumanga puno'y ang mnahigpit na ibinubuga. Ugat ng inasama ang pinagbuhatan but6 ng ugaling hindi katuwiran, kaya nsga't nang siya sa mundo'y sisilang: ay ipinakita ng Di.GS angf bagay Sa buong sangmundo wala ngE katulad kulng tao rin lamang na kay Adang anak, magfng sa hayop ma'y walang itutumbas ' tunay na dimnonyo itong naghahawak. At yaong larawan niyong si Atalla ang siyang naghari sa tatlong poteficia, sa araw at gabi iniisip niya -ang paraang lalong idangal sa iba. Pinairal na nga itong kasakiman: ng puiong malupft at masamidng asal, tugkol asasakop ay di makasuway i kung suwayin nama'y kapalit ang buhay. t Nalaoy naTtaas ang kanyang pagsalta sa paututnguhan mapaft na bunga, pg4rag b asel sko't f daig ang blibora:l;,.: ||;pagpat:ay s ga sasa nya. 9,1

Page  16 Di inalaala ang biiin ng Cesar na nagbigay nitong karangalang hawak, winalang bahaia lalo't d' kdAharap ang tunay na punong dunong kung mag-atas. Sa kasalukuyan ng pagpapasakit sa lahat ng mga kampon niya't kabig, hindi alaalang may natung6ng Langit na dapat gumantfi sa taong malupit. Ay bago'y sa Dios walang nalilihim lahat ng ginawang masam/a't magaling, kahit gagahanip di maitatakwil pagdating ng oras ay sisiyasatin. At dito sa mundo'y walang mag-uugat na di marmamatay pagdating ng oras, ligaya sa mundo'y bula ang katulad na di naglalao't sandaling nakupas. Tanang karangalan at layaw sa mundo ng sinosino man mahal murang tao, parang usok lamang na umalipato paghupa ng hangin sa lupa ang tungo. Ito ang nangyari sa pusong sukaban sa pagpapasasa sa lugod at layaw hindi alintana ang kasasapitan na dagok ng dusang gawad ng Maykapal. Di nag.-ilang ta6't itong Galilea nabantog sa mundo ang buong ligaya, gayon din ang yaman at iba't iba pa halos linaluan ang reynong Turkia. Sa reyno ng Juda balita'y sumapit ang dangal at yaman ng Harig Herodes, atng i| ri ha ssa Juda nagbago ng isip dhil atmaI akay k ny n ingl.

Page  17 I- I - Ninasa ng:,!loob ng hari sa Juda ina bakahin itong reynong Galilea, ang dangal at yaman ibig na makuha niyong Tetrarcado lilo't palamara. Ang hari sa JuJa na si Antiguno pagdaka'y naggayak ng mga soldado,: at sa Galilea doon patutunfgo babakahin niya'y itong Tetrarcado. Nagtipon ng mgaa soldadong datihan - n;a mga balita sa lakas at tapang, hu;tong sampung libo ang soldadong abay reynong Galilea ang padoroonan. Sabihin pa bagi ang tuwa't ligaya ng mg a soldadong kasama sa guerra, dami'y parang langgam ang nakakapara -itong sasapitin ay di alintana. Ang kaligayahan hindi kumukupas tugtog n'g musiko'y gimbal alg katulad, klarin at pipano'y parang nangungusap sa pagsasaliwan ng: Iigaya't galak. Nang natitipon na itong ehersito Ci tpinahanay na ang mga soldado, at ang nagheneral ay si Antiguno na hari; sa Judang nmay korona't setro., 0 Bago iniutos na tugtugfng agad a;ng caja de guerra at tayo'y lalakad, na^ng:oras: na yaon kumrilos ang lahat I unog musik'y parang nangungusap. ILu\-; abas s reyno linisan ang' Juda. pi uta-a lugar tg Gaileall hablng malkd sabihin it:a;:pai: n a

Page  18 -- I8 - Paglakad n huikbo sa bundok at parang hindi alintana itong kapaguran, ang kugon at damo'y kung mangayapakan walang natitira't purong namamatay. Magfng pit6ng araw ang paglakad nila sa lawak ng parang nitong Galilea, di ko pag-aanhin ay nang dumating na sa labas nog reyno nagsihinto muna. Gumawa ng real ang nmga soldados at nangagpahinga palibhasa'y pag6d, at nang mangagising sa pagkakatulog Haring Antiguno pagdaka'y nag-utos. Dalwang embahada ang pinag-utusan pumasok sa reyno't sabihin ang bagay, inyong ipahayag wika ng heneral sa Haring Herodes taksil na sukaban. Ang inyong sabihin ako ang may utos kung kaya sa reyno kayo nagsipasok, bilin ko'y ngayon din ialay ng luhod ang korona niya't kayamanang impok. Kung hindi susunod silang kalahatan ang hari't ang sakop niya'y mamamatay, walang matitira kahit iisa man sa galit ko'y sii a' sa dugo lulutang. At inyong sabihin kung hindi pumayag ay hinihintay ko't sila'y magsilabas, matapos ang bilin agad nagsilakad:sa. Haring Herodes pagdaka'y humarap 00 X Naghb\igay, ng- galang itoig embahi ada.sa laha na haring ymay koa, bgo p inaaupo sa l t ukukag sya tinaniongkunganoangadyat pita.

Page  19 '9~~, Anang embahada kam'y inutusan no heneral naming aring sakdal tapang, na si Antiguno ang tunay na ngalan sa reyno ng Juda'y kilabot na tunay. Ang bilin ng aming heneral na bantog ang korona' t setro ialay ng luhod, patf kayamanang iyong iniimpok ialay ngayon din nang di mangaubos. Marangal na hari kung di mo susundfn ang kay Antiguno rnga hinihiling, n magsigayak kayo't amning hihintayin ihatfd ang buhay ninyo't nang makitfl. Sagot ni Herodes tigil Embahada at baka malagot ang iyong hininga, sino siyang hari sa reyno ng Juda nangahas lulupig sa aking korona. Kung si Antiguno walang kabuluhan tulad sa babaing buhalhal ang asal, gasino ang kanyang mga katapangan gayon din ang mga kampon niya't kawal. Kung sa katapanga'y bantog si Aadin may buhay rin namang dapat na makitil,;_:tig.isang pareho ang hininga namin bakit matatakot sa pamansang turing. ^ Lalo't talastas ko itong tag' Juda kamukha'y babaing purong nananaya, lao na aug nyong heneral sa guerra aSng in r~tas. ni apoy ang siyang kapara. Kaya sabihin mo sa iyong heneral na wa(ang hama ang k aa kung aug koroakot nga kayarnanan sa ibang may ut' id aan

Page  20 2 I: - ~ At hindi ko naman ninasa n loob na a:ang ibang taoy si ang ipag-impok, ang kayamanan koy sa akin kaloob at hindi sa inyong haring balakyot. Kaya sabihin mo sa inyong heneral na nagsugo ritong Iilo't tampalasan, huwag ang hangarin ang sa ibang yaman tulad kay Barabas na lilo't sukaban. At sabihin ninyong ako'y hintin niya sa labas ng reyno ang dala'y armada, ang iaalay kozy dulo ng espada sa hinihingi mong yaman at korona. Bumalik na kayo't ito'y siyang turan doon sa nagsugong duwag na heneral, ilaan ang puso't ingatan ang buhay pati kay6ng mnOa kampon niya't kawal. Matapos ang bilin nitong si Herodes mga embahada'y agad nagsialfs, sa heneral nila nang sila'y sumapit sinabi ang bagay at ipinagsulit. Binaybay na lahat walang itinira ang tugon ng haring liI0ot palamara, tuloy na sinabing dulo ng espada itong iaalay pagpariLo niya. Nang kay Antigunong maringig ang sagot niyong tampalasa't masakim na loob, sa mga kasama pagdaka'y nag-utos nayon din lumagay sa mabutilg ayos. At: saka nagwika sa lahat ng kabig ilaan ang pusot rg-ulol ng bantgs, dagdaga ng tap pl ubus.in pa'tisiHerodes.

Page  21 2 1 f Si, —. fri= I- ffX~il03t' aD 0_.::: t Kay6ng kalahatan huwag mangatakot.. tibayan ang puso't tapangan ang loob,: lagin ang lahat hanggang sa maubos tuloy pag-ingatang huwag makukubkob. Matapos ang bilin ng bunlying heneral lahat ng soldado4y gumayak na, naman,: puso'y inihanda sa pakikilaban ang rngOa kontrario siyang hinihintay. Lisanin ko ito't aking ipagbalik dito sa sukaban haring si Herodes, k-::mga embahada'y niyong makaalis umorden sa mga sakop niya't kabig. Si Deoclisiano siyang nabutusan magpuno sa guerra t ginawang heneral, at lilimag libo ang soldadong abay purong bago-bago't hindi pa datihan. Nang maigayak na ehersito nila lumabas sa reyno nitong Galilea, pinunta ang parang natanaw pagdaka ehersitong galing sa reyno ng Juda. Nang matanaw nila dami'y dumidilim sa lawak ng parang kamukha y buhangin,:,. - 0 sinagupa niiang hindi tumitigil -t:. at di alaala itong sasapitin. W: Bago sila'y purong ang nakakatulad ^parang gam6gami6ng susu ba sa ningas, t nang kay vAntiguno matanto ang lakad nitong ehersitolg galing sa siudad. f 0 0 — X Utnorden.' sa kabg magsilagay kay6 t ^ n o0adirito 6na ang mga kontrario, -Siya nag pagdating 0nitog ehersito ni.tpon fHerodes nasukab, at; A "lio.

Page  22 Na\ng magkalapit na ang dalwang armada tumugtog ang tambor at m ga mugika, na ito ang tanda ng- pagkikilala na pasisimulan itong pagbabaka. Dico na minu'an ang pagpapamook kamukha'y buhaw',t marahas na kulog, umugong ang parang samrpung pati bundok ang buhangi't bat6'y napaiimbulog. Lakas ng heneral na Deodlisiano ang tuntungang lupa'y umaalipato, kamnukha'y bibora't parang baselisko, na makamamatay sa tingin ng. tao. Gayon din ang mga kasamang soldados parang leong gut6m sa pakikihamok, sa mga kabaka'y lumabas pumasok magkabikabila'y parang sinasalot. Lalo ang heneral na si Antiguno sa lakas at tapang parang baselisko, parang sinasalot ang mga kontrario sabay kung malaglag ang kamay at ulo. Ya6ng labing-isa sa bilis ngg kalis sa minsang patama'y parang pinapalis, ang dugo'y umagos katulad ng batis walang nakatagal sa nakitang bangfs. Nang pitong oras na ang pagbabatalla si Deoclisiano tadtad ng sugat na, — katawa'y nanghina't di na makakaya fagupo sa dami ug sugat na dalA. S yang pagkal ugmok tg bunying heneral ^ dami I sgat na nasa katawan,:-;; S;; n mapaumog k a'y, tinangnan sa kaMay niton ictrioson harig saka taag.ee

Page  23 -- 3 -- ' Ani Antiguno ngayon magsabi ka f ung isinusuko ang dalaing armada, at kung hindi nama'y magpakaingat ka siyang pagkalagot ng iyong hininga Si Deoclisiano tumugong marahan ako'y talo mo na bantog na heneral makita ng mga satang kararnihan lahat ng natira'y nagsipagtakbuhan. Pumasok sa reyno nitong Galilea ang lahat ng mga tumakbo sa guerra, matanto ng haring lilo't palamara sinidlan ng takot puso't alaala. Ang nasok sa loob niong haring duwag lisanin ang reyno't tumago sa gubat, dalhin ang asawa't sampung patf anak di inalaala ang daratnfng hirap. Nang oras na ito'y nanaog pagdaka kasama ang anak patf ang a awa, sa labas ng reyno ay nang dumating na siya nang pagpasok ng mga kabaka. Linusob ang reyno wala nang lumaban ang dinatnan doo'y nagsipagtakbuhan, S i Herodes nama'y wala't di natingnan b tinihag anug ibat: sinamsam ang yaman.;At bago nagtayo nitong presidente n namamaXhalang puro ng marami,: ^^siyang mgtatanggol sa araw at ga bf sa\ Xnasakupfa'ydapat umiintinde. Si Herodes nama' y siya kong sabihijn ampu Ung^ asawa't: anak niyang i g-iliw, a * -:' nagtago 8 sa Ia l0uga' na -madltm: i'||$t"l'' 'i,

Page  24 .; 2 4: Ito nga'y ang lugar nitong Edumea dating kasabihang Arabia patria, itong nagsitago ay doon tumira puso'y nalulunod sa dalita't dusa. Mana'y isang hapon ang haring sukaban tumayo sa moog na may kataasan inihalukipkip ang dalawang kamay sa tapat nl dibdib doon inilagay. Nagwika ang hari't ang ipinagturing oh kawiliwiling bayang Heru alem, wala kay6ng ibang haring kikilanlin kundi yaring pusong marunong mag-angkfn. Anyay Herusalem, Herusale ersalem ako'y huwag pabayaan sa mga kontrario, na dito manira sa isang kastilyo sulok ng Arabia lupang Edumeo. Kilalanin ninyo't isagunamgunam sa aking pagsalta'y kay6 ang baytang, na laan sa Roma aking tutuntungan at ako ang inyong haring matatanghal. At ako ang inyong pagmuniuling ugat at susuinod kayo sa daraang oras, ako'y siyang puno't kayo'y ang bulaklak sa talbos ng sanga'y magiging liwanag. - Kayo'y mga dahong mralaki't maliit siyang magbibigay ng hustong kilatis, at magpapalinaw sa ano mang dungis ngg 0aking korona't kayo ang nag-ibig. Sa jia pag4:tangis lakiop ang pagtaghoy sada, w agtauhyd aaloy, ^puso' y naluIunod parag iaa sa dagat ^ d^ ngngaaon~aog

Page  25 Di ko pag-aanhin sa niga pagtangis 'n/g pusong nadumog sa hirap at sakit, di kaginsa-ginsa ang nasok sa isip niyong tampalasang haring si Herodes. Inakala niyang sa bayang Ehipto ang Reyna Cleopatra'y mabuting remedio, siyang inakalang doon pasaklolo upang masauli ang korona't setro. Nang kinabukasan pagdaka'y lumakad i iniwan ang kanyang asawa at anak, sa bayang Ehipto nagpatuloy agad Reyna Cleopatra ang siyang hinanap. Nang dumating. siya sa loob ni bayan sa mahal na reyna nagbigay ng galang, sabihin ang tuwa't pagkukumustahan at bago ginantf ng galang din naman. a Tuloy pinaupo ng mahal na reyna sa luklukang ginto para rin n kanya, at bago tinanong kung ano ang pita sa bayang Ehipto nagsadyang mag-isa. Ano kaydng dahir at iyong iniwan ~: ang korona't setro pati kaharian, at nag-iisa kang naglakbay ng bayan kahit iisa may walang naging abay. 0 baka sakaling kinagalitan ka;g^ ng; ahat ng taong sakop ng korona, ka ^halimbawa moy ang Haring Villarba I11'iniling, ng bayan binigyang parusa. I-Marangal na Haring Herodes a bantog ipakilala mo ag lulan n loob,, pagka t aug: fPUS ko'y parag sinusunog diyansa: laayx o nla kalunos-unos.U 0 |^ 1| MO oak"OOS 1-114M*.

Page  26 - 2 6 Tugon ni Herodes 'oh reynang YLmaran ai sa bayang Ehipto ay iginagalan'g akong ruisefior na dito 'y naglakbay mlbymong pakpak rnangyaring sukuban. Sapagka't sa reyno nitong,Galillea nmagm-ula narig aking tangnan: ar~g korona, ako ay nagpunla sa hardinerf'a ng balabalaki maban-gong sampaga. Maging pitong taon ang aking halaman, na, narnarnalagi sa kaligayahan, dumatfng ang oras ang bunga'y lumitaw sa talag-a't awa n- Dios na mahal. N an g makilala kong surnipot ang bunga at inakikinabang akong rnagnmaseta, tuwa ng loob ko'y walang makapara at puputihin ko pgayon ang Iigaya. Kung anong miisterio kalloob n g Dio s nang ~kapanahunang ang bun-a'y, ma~hinog, niyong kikitlfn kocy siyang 4pagkahulog pagpitas, sa tangkay Iban durnampot. Nkay-on alim kayding pusong: may haaman ang di ~matitigLYib nitong.kailumbayan, kungi hindi mo reyna ako kahabagan ay ikalalagot pg, hiningang ta, Ing-an. Kaya sa tuillong M o t habag a sa nataghoy~ madalAng awa ka't arnpunfnrnMO nkayon,~ iikaw angbk at mai~naw na daloy

Page  27 27 ~~ Mg tuon n~reyna saHatn Herodes na Etcalonita tawag -sa Nazareth, hari~ng Tetrarcacl linlang ~yaring ii -sa mga sabi mong ipinagsusulit. IKungL aking isipin sa sarili lAmatig balinun mandn anaki mnay laman, ako'y tapatfn mo't ngdinal'ilinlang ang aig sariling puso 't gunamn-gunam. Gulo6 yaring isip, puso't alaala s a iyong sinabing bulakiak at bunga, at sa, ikapit6ng taon makukuha hirifogy na sa tangkay ang pumut'i'y iba. Bukod pa sa, rito'y ang ibong inaka'y na sina-sabi mong araw gabi'y kulang, at: kapuwa i'bon itong nagbibigay siyang naghuhusto kung may kahabagan,. Ito'y puro-purong halinmbawang Jahat talinghaga, jmancling di ko rmatalastas, kaya tapatin rno't nang hindi maghirap ang sariling puso'y aapuapuihap. Sa'got ni Herodes nmarangal, na rey~na, iyon uawai't upang makilala, ~,,,~nang pit6 nang taon akong may korona ay _siyag padati~ng ng makakabaka. ~Ang: hani sa Juda na si Antiguno synsumal akay daki'y' ehersito-, igfpalibhasa ang sumisilakbo saymn at~ dankaI ng- koilona t setro. -Nagpambahada nang, ila'y drating

Page  28 28 Aking "pinalabas iog eherit punong, n-agheneral Si Deoclisaiano, kinulang npalad at' sila'y tinalo nagcesipagtakbuha't burnal ik sa reyno. Nangy maalarnan kolg~ munti, n'ang nlaubos khay Deoclisiano abay na soldcis ginawa ko narna y nagtana't purnasok kastily paria~ Eclumeang sulok. Ang lugar na ito y sulok ng, Arabia nasasako'p naman ng lupang Turkia, ipinagsarna ko aniak at asawa na karni y Ilurnagi sa hirap at du sa. Akingy irnakalcang itong kahirapan) walang ~ibang' lunas, kundi ikaw lamang, kaya Isa reyno mo ako'y nagtuluyan, nag-iisa't walang kasana~ sa raan., Kaya arng b~ob rno'y tantong nagtataka sa paglalakbay kong ako'y nag-usa, aking iniwanan ang, mahal na reyna at gayon din naman aug anak~ kon~g sinta. At walang' remediong dapat na g!urnamot kung bhindi.ang iyong awa't pagkukupkop i-kaw ang timibulan ng nang-alulunod kay Cesar Agustong9 punong~ nag-uutos. Mar~ang-a1 na reyna bantog sa sangmundo punongy sinlusunod" sa ~bayang Ehiptoniagdakding awa 'ka't arnprunin tMO ako,uPangv rasauli" sa dating estado.

Page  29 -- 29 1: — Kaya nga't ang tugon n~g mahal na reyna P:sa Haring Herodes tumigil ka muna, ako ang gagawa buiong probidensia sa kapangyarihan n&:n Cesar sa Roma. Ako ang bahalang gumawa ig daan hsa hari sa Romang makapangyarihan,: pusoy itahimik sa kapayapaan at ako ang siyang bahalang maghusay. Pagkasabing gayon ng mahal na reyna ang Haring Herodes puso'y naligaya, \;,:~. parang hinihintay buong probidensia kung ipagkaloob n, puno sa Romna. Lisanin ko ito t ibalik ko namfan sa Reyna Cleopatrang makapangyarihan, si Marco Antonio pinakiusapan bagay kay Herodes na kapamanhikan. Ang wika ng reyna kay Marco Antonio kung mamarapatin ang pakiusap ko, ngayon din lurnakad sa bayang romano iyong ipamanhfk kay Cesar Augusto. Bagay kay Herodes ngayon inagawan: ng hari sa Judang makapangyarihan, ~...;. na si Antiguno ang tunay rna nralan > -reynong Galilea dinaan sa agaw. Kaya ako ngayon siyang dumadafng - S.-na kung mangyayari papaging dapatin;;\:0 ang FlHaring H0erodes papagsau un at si Antiguno h padaihan ng, orden. Ano2>.>0 tv^^.:^ tXAn nan nfaridf ni Marc Antonio

Page  30 Sapaka'tSa Rena Cl atrag banto~g Si:Marc Antonio'y ~may ha-nad ang Ibob tungkol sa pag-sinta tap'at na pa-iro sa araw at gabiy di 'ikakatulog.~ Ano'y nang marinigf~ itong pakiusap ~ng nmahal nia reyna dito sa ~naliyag,9 sumagot n0 oo 't ako ang lalakad sa bunyfng2 Rectador puriong nag-aatas. Ako na a ng siyang bahalang magzhusay sa harn sa Romang makapagyrihan kaya' asahan mo'(t kaniyang kakamtan mrauuling l1ahat ang kor'ona't yarnan. Bukas ng "uraga'y paroroon ako sa bayan ng5, Roma Ikay Cesar Augusto, at akingy kukunin ang hustong ti'tulo' tatanggap ng carta Haring Antiguno. Nang kinabukasan lurnakad pagdaka si Marco Antonio pumunta sa Roma, sa bo6b ng bayan ay nang dumatfngy na sa real palasyo nagtuboy stimalta. Pagdulog sa harap nitong soberano nagbigay~ ng galan~g si; Marco Antonio, salamat ang tugon niCesar Augusto "naligayang oras itong pagsapit mo Pinaupo nia nga sa silyang lukiukan at silangy~ dalawa y nag'sasalitaan, Si Marco Antonio dito na mInua ~ang h anizad ng~ pusong, ibig, ipaluwal

Page  31 ......Nakakatulad mo'y ang mga bulaklak sa hardineria bagong bukfing rosas, ang sinaw ng bang6 halos lumaganap sa lahat ng reyno iba't ibang sitidad. At ibinandila sa sangsinukuban ng lahat ng mga sakop mo at kawal, at ikaw ang siyang nagiging uliran ng hari't iba pang may kapangyariban. Ang tao sa reyno bata't matatanda 4.X(. purong nagdiriwang sa ligaya't tuwa, sa araw at gabi'y walang ninanasa, kundi ang maglingkod sa haring dakila. Labis ang pag-asa ng lahat ng kabig sa kahabagan mo't dunong kung magkipkfp, lahat ng sakop mo atg tuwa'y malabis at purong ligaya itong masasapit. Sila'y puro-purong lubos ang ligaya ang rmatanda't bata'y tapat ang pag-asa, pati hindi sakop ng iyong korona sa kahabagan mo'y umaasa sila. Sa lahat ng oras ay ikaw ang siyang, tanggulan ng lahat na sinosino man, at ako'y gayon din kung kaya nagtakbay habag ng awa mo ang inaasahan. 1- Na kung mangyayari ipagkaloob mo sagipin sa dusa si Marco Antonio, ang tugon ng, Cesar ngayon sabihin mo |angF' kadahilananT 1g pagkaparito. Sagot ni Antonio baring sakdal taas:unwa po 0: at 'ipahahayag, ang' Reyna Cle tr a Ehiftosiugdad

Page  32 ._- 32. -- - '- Bagay kay Herodes haring Tetrarcado na. puno n~g tanang mga Galileo, sinamsam linupig ang korona't setro ng~ hari sa Juda na si Antiguno. Ito ang siya kong ipinamnaianhik sa iyo oh haring uliran sa dikit, kay Marco Antonio awa mo'y ilawit lalo't sa pagsinta'y havdan ng pagpanhik. Ano'y nang maringig ni Cesar Augusto sumnisinta pala si Marco Antonio, sa mahal na reyna sa bayang Ehipto nagtaglay ng habag itong Capitollo. Kaya' nga't ang tugon ng puno sa Roma kay Marco Antonio akay ng pagsinta, sa ninanasa mo'y sukat kang umasa nang di ka mahiya sa mahal na reyna. Nang oras na ito'y gumawa ng sulat at ipinadalai sa Judang siudad, tanning kayamanan at koronang b hag ipinasauli't utos nitong Cesar. Mayari ang sulat ay ipinadala sa kay Antiguno upang makilala, sabihin pa baga ang tuwa't ligaya ni Marco Antonio -parang nagvictoria. Napaalami na nega si Marco Antonio nagbalik sa reyna't ang wika'y ganito, sumapayapa ka't ang lahat mong gusto ipinahintulot sa bayang Romano. Matanto ng reyna ang ganitong bgaysabihin ang tuwang hindi ano; lanang, at^aung 4Ttrarcao pma e inagkao t Daub i sa1'W dating; lugar::na tah 4.-, V94AR

Page  33 - 33 - $ Siyang pagbabalfk sa trono ng tuwa nitong haring lilong lumitaw sa sama, reynong Galilea muiing sumalaya dahil kay Herodes na pagkakalinga. Nagtipon sa reyno ng maraining kawal na imga soldadong ginawang upahan, magmula na niyon nasok sa bataan ng hari sa Romang si Tiberio Cesar, Ang ginawa niya'y sumuhol sa Roma? sa pagpapatibay ng setro't korona, upang ibandila't tanghalin ng iba itong kayamanan at karangalan pa. Bukod pa sa rito'y ang ginawang lalting nitong Tetrarcado lilong tampalasan, ang kanyang asawa ay pinahiwalay sa kanyang sariling lugar na tahanan. Inalls sa puso ang dating pag-ibig sa asawa niya't sa iba humilig, kanyang pinapanaw tuloy pinaalfs ang sintang asawang kabiyak ng dibdib. Nang makaalis na ang kahambal-hambal b na asawa niyang ipinagtabuyan, ay si Mariyamne siyang linigawan ^ butihing prinsesa sa ganda'y huwaran. Ito nga ang ap6 niyong si Ircano -na -hari sa Juda may korona' t setro, l dito napakasal itong Tetrarcado mga katuwaan ay dt mamagkano 'Mula nang makasal ong i magasawa aynamamalagi: sa tuwa'gt l a, ang patsnuray sabihi pa -: araw at'y pag nasa Gloria.

Page  34 - 34 - Lumnakad ang araw panahon humaba na ang tinataino ang Iigaya't tuwa, lalong lumalago ang pananalaya ang nasasakupa'y malaki ang tuwa. Inisip ng lilo'y ang pagpapatibay sng korona't setro nitong kaharian, si Aristobolo kanyang inilagay punong saserdotei may kapangyarihan. Kahit bata pa ma'y inilagay niya si Aristobolong bayaw sa asawa, mula nang malagay ay kiniklala buong nasasakop nitong monarkia. Nalao'y nalaki ang kapahngyarihan ni Aristobolong minahal ng bayan, at kinikilala ng sangkaharian dahil sa mabuting loob na patanaw. Kaya ang sino ma'y nangaliligaya kay Aristobolong loob na' pakita, para siyang hari na kinikilala Rg lahat ng- tao bata't matanda na. Nagiging uliran si Aristobolo tungkol nasasakop ng korona't setro, ano'y nang matanto nitong Tetrarcado panaghilit inggit siyang nananalo. Tulad kay Lusiper na lilo't sukaban hari ng dimonyo pinarurusahan, dahilan sa inggit na ibig laluan aung Dios na Haring sa kanya'y kumapal. Kaya yaong tatbong koro y napasaia dto 0sa n.sukabang' 'kay Lbel nang tunao; purong nagtiayo minr t nil at a lalan auig Ds ani a ierra.

Page  35 -*.351 Hindi na inisip nitong rmna taksil | ang kapangyarihan iitong Dios natin, -kaya inihulog sa bal6ng madilim ng mga utusan hayag na Arkanghel. Yaong si San Miguel siyang una-una na nagfng Prfnsipeng heneral sa Gloria, si San Gabriel itong naging embahada sugufn ng Dios siyang pangalawa. At si San Rafael itong ikaatlo na siyang ginawang mediko ng mundo, & binigyan ng Dios ng facultativo sa Langit at lupa gayon din sa tao. Arkanghel San Orhel itong ikaapat, isa sa Virtudes na mga alagad, at ang ikalima'y Baraquiel ang tawag utusan ng Dios sa lahat ng oras. Ikanim si Judiel utusan ng Dios,sa Langit at lupa'y manhik at manaog, at ang ikapit6y ang ibinulusok sa bal6ng madilfm na katakot-takot. Kaya nagkagayon itong kainggitan sa dilag ng Dios na walang kapantay, kung kaya ninasang lupigi't laluan nila ang Lumikha ng sangsinukuban. Ito naman ngayon ang siyang kaparis bant puso n Haring Herod&s, kay arttobolong bayaw sa kapatid kara.av kuni't dahilan sa inggft. Kaya n ma1t inisip nitong tampalasan ilihimangang ng hindi katuwiran, si'Aristobol y pnaaa I log ng Jerico a,g pang

Page  36 > --: ", ^ E - At. ipinaglihim sa lahat ng tao.di pinamalayan nitong Tetrarcado, tuloy1 nagmunuwang malaking tutoo -aug lumbay sa puso sa nangyaring ito.: Kaya nga't ang mga Pariseong lahat;buong Herusalem dugong nmatataas, ay di namalayan ang masamnang hangad dahil sa mabuting ipinamamalas..: +;:Kalupitang gawa ay ang umaakay ang malaking inggft nitong kasaliman, kaya na'tt inisip nitong tampalaban ang lalong malaking kasamasamaan. Sapagka't ang kanyang nunong si Hercano ay ipinapatay nitong Tetrarcado, ang gawang magaling niyong unang dako di na alaala nitong haring lilo. At ang naging sarhing bintang sa pinatay nitong haring lilong HerOdes na hunghang, nunong si Hercano ay pinagbintangan natanggap ng suhol ng mga kaaway. Kaya hinatulan nitong haring lilo patayin aUg kanyang nunong si Hercano -hindi makasuway alfn ma't sino dito sa pakana ng lilong berdugo. Bukod pa sa rito'y ang sintang asawa na si Mariyamne uliran sa ganda, ay pinagnasaan nitong palamara patayfn sa hirap ang bunying prinsesa. Hindi na inisip nitong tam palan g-'kay aMariamnne' ob 0a pataaw, pi; lpnakikiasa gaati aratw;l;;;;: an;g;<tapat napso mga pagamabal

Page  37 Halos araw gabi hindi ikaidlfp I anug kay Mariamne tapat na pag-ibig, saka ang narating niya't napagsapit ipinapatay pa ng asawang gan;d. Alfin pa sa mundo ang makakatulad kung tungkol nabuhay sa sangmaliwanag, magaifng pa yata ang hayop sa gubat at mag-aandukha sa asawa't anak. Tan.ang mnababangis na hayop sa parang ' hiena, tigre't aspfd, biborang matapang, ay dinaig nitong lilo't tampalasan sa asawa't anak ay di na nagmahal. At ang ginawa pa nitong lilo't sukab nang maipapatay ang asawa't hipag, gayon din ang nunong Hercano ang tawag na sa kay Herodes nang una'y nagligtas. Di pa minagaling nitong palamara pagpatay sa nuno bayaw at asawa, ang kaniyang bienan na si Alehandra: ipinapatay rin at idinamay pa. Saka ang inisip nitong tampalasan dahil kay Pelipo anak niyang tunay,. inakala niyang ito ang pupugay:i ~: ng kanyang korona at kapangyarihan. Pagka't inakalang siyang maghahanap -sa bhay ng mga unang napahamak, ' kaya n at aug nasok sa b lobng sukab I ^ay <ipinapatay si PeliponEg ayiak.:;./ Siya:nang pagdati ngsa romanong: bayan n n^gi baitang hidi katuwiran,:;;;":1; aug taanaig Senado ay saug-usapan mg anqn mabtiug g fng paraan. q S9, 1

Page  38 : Ifi ^ ' " F, " - - C a \ X t t; Lalo na ang ma sakop ng koronaang ganitong gawa ano'y nang makita, nagul6 ang puso ngf isa at isa dahil sa berdugong lilo't palamara. Inakala nitong m/ga nasasakop ay sila pa baga ang di mangaubos, kung yaong asawva't anak sa pag-irog biena't nuno pa'y purong nangatapos. Ang lahat ng tao matanda't bata man sa araw at gabf'y gugulagulantang, dahil sa berdugong sa dugo'y nauhaw parang baseliskong tu'ad sa halimaw. Walang kilos na di parang tumutuntong ang tao sa tilos ng espadang apoy, sa kamuntfng sira ay ibinaba6n ang tangangg hininga purong pinuputol. Sa araw at gabf ang sino't alin man purong nasa labi ng kamamatayan, ang lilong berdugong sa dugo'y nauhaw hindi alaala ang kasasapitan. Bago'y itong Dios ay una sa lahat Dios ni Abraham, Hakob at ni Isak, masamni't magaling walang nalili/ngat palibhasa ay Dios ng sangmaliwanag. Nguni't ito'y purong hindi na inisip nitong tampalasang haring si Herodes, at di alaala ang dusang sasapit na ganti n/ Dios sa may gawang lihNs. Tulad kay Absaidn na anak na tunay itong patriarkang Davd na marangal, sai sinlang malaking di pinagsislihan: f: t0; 'an gant'yparusa w^alag katapusan

Page  39 ;,^ ^^:.-... '-, -- -39 -- Gayon din ang isang kasama ni Kristo ihang siya'y ipako sa sakromradero, ang nasa kaliwang tampalasa't lilo nang hindi magsisi'y dusa ang tinarno. Palibhasa'y itong dimnonyong sukaban siyang naghahari sa sarili lamang, hindi na inisip ang kasa-apitan pagsulit ng Dios sa makasalanan. At bukod sa rito'y marami't madla pa ( ang taong gunawa ng pagkakasala, nang di mangagsisi ang tinamno nila yaong walang hanggang hirap ng parusa. Ito ang katulad at nakakaparis niyong tampalasang haring si Herodes1 na hindi nagsisi,hanggang sa napatid ang hiningang tanga y hirap ang nasapit. Nguni't ang sagrada'y siyang nagsasabi na ang kasalanan kahit anong laki, kung tumawad sila.t sa sala'y magsisi ay patatawarin ng mapagkandili. Katulad ni David santo patriarka kahima't gumawa ng pagkakasala, nguni't nang magsisi sa sala'y magtika ginanti ng tuwa't maligayang grasya. Gayon din ang isang apostol ni Kristo puno ng Iglesng g ngala'y si San Pedro, kasalanang^ giawan rabigat sa bat6 nang m^^^ agsisi'y nagng patriarka t santo. Atsi Magdaletna ay -:gay on dint naani mffianggap n6 sala 4 gunitt nan g ags'taa ga a piagal niogDo amaan

Page  40 -,40 - Sa "mundo'.y: maramni ang. nangagsigala na makasalanang matanda at bata, nang magsipagsisi sa salang ginawa naging sant6't santa ang tinamo'y tuwa. Ito'y puro-purong hindi na inisip n'tong tampalasang haring walang baft, sa araw at gabf'y ang nas aa dibdib pawang kasalanan sa Dios sa Langit. Kaya nga't sa buong sakop ng korona - naging parang ilaw sa gitna ng dusa, ang dangal sa mundo ang siyang pinita at di inakala ang say, ng Gloria. Bago'y itong mundo'y bayan ng hinagpis namamaya'y sukat tibayan ang dibdfb, ang kara!itaa,y gawing parang langit Dios palibhasa ang siyang may tbig. Talastas ng lilong ang mundo'y mundo nga nadiritong lahat ang.-ikasasama, bagama't nasagi ang ligaya't tuwa parang buldng tubig ang kahalimbawa. Nguni t kung ang tuwa sa Langit na bayan magpakailan ma'y walang katapusan, at doon ay walang gutomn sampung uhaw wala rin ang init gayon din.. ang ginaw. Kaya ito'y siyang dapat akalain iwan ang masama't gawfn ang magalfng, at inyong asaha't sa huling darating luwalhating Gloria itong asapitin: ag:0Lisanin;:itong a -bagay na iba'tibaf: pag dapat;pgpi ita ng tao sa mundo' atanda tW baa m atg Haringt g

Page  41 41 -- ' Magmula nang itong reyno'y lumigalig ' dahi! sa palakad ng Haring Herodes, ang lahat ng tao'y hindi matahimik 'sandali man lamang ay hindi maidlfp. LaIo't itong hari may kapatid naman na isang babaing Salome ang ngalan, na siyang kasama sa gabi at araw sa real palasyo na tinatahanan. Itong si Salome ang naging asawa L yaong si Aleho loob na maganda, Ana ito ang bayaw nitong palamara dito kay Salome na kapatid niya. Ya6ng mag-asawa halos gabi't araw sa real palasyo kaulaulayaw, ano mang kakanin ng haring marangal ay itong dalawa ang nakaaalam. At yaong sukabang Herodes na lilo may bataan siyang ang ngala'y si Cingo, kaulaulayaw nitong softerano sa araw at gabi mahal na tutoo Hanggang sa pabelyong pahingahan niya v bataang si Cingo ang kasamasama, ano man ang gusto ng bunyfing monarka,slyang binibigyan nitong ordenansa. '-.''At bukod sa rito siya'y may kapitdn na- si Verotidio ang tunay na ngalan, t^unay- naguerrero balita ng tapang;'90bubong:: Herusalem0t 0Xayv iginagaiang. M'';' anay isang araw reyno 'y naligalig: d'ahi sa d bi 'ngdfumatfng: sumapit,' *'.,: kurnalat w s u sakop niyat kabig blita naay ang Harig Here

Page  42 Ang lahat ng tao nang mabalitaan sabihin ang tuwang hinlji ano lamang, kayat't hangagsiga sa loob ng bayan tandang pasalamat sa haring namatay. Ito pala nama'y parang bukang-bibig at hindi tucoong natay si Herodes, kundi panggap lamang n i nangagsiibig na yaon ang siyang datnin at masapit. Natanto ng hari ang gayong paraan ginawa ng mga sakop niya't kawal, bataang si Cingo ay pinag-utusan dakpfng lahat itong nagsiga sa bayan. Sino ang susuway sa ganitong' atas at si Verotidio kasama sa lakad, inipon ang tao't walang. nakaligtas sa herdugong hari dinala ang lahat. Nang dumating doon sa real palasyo dumulog sa hari ang dalwa ni Cingo, sinabing tip6n na't:gayo'y nadirito ang nagsipagtaksil sa kamahalan mo. Anf Verotidio oh haring marangal balangt 1oob rmo po'y gawl't nadiriyan, kung gayon ang wika nitong tampalasan unawain ninyo ang aking tuturan. - Ngayon din ay dalhfn sa gitna ng plaza ang lahat ng ito'y kitlan nl hining:a, walang apelado't sino mang kumontra ay idamay ninyo patt ang hinlog pa. a higa pt na hatol sino ag ssuway suaaoroog'osap naiya't k awal, dinai sa plaza-nitog inmutusanna: eduot piufd aug bu hay.M;;0d; =

Page  43 Dugong umaagos ay tumataginting r ang sigaw sa Dios, taghoy at pagdafng, at inihihibik nitong panalangin na gantihin yaong palamara't taksil. Ang lagay ng rnundo'y parang ibitabad sa gitna ng mundo't mapaft na dagat, tao'y nalulunod ang nakakatulad sa araw at gabi'y sumisinghap-singhap. Tuwing maiis p itong kalupitan.~( ~ niyong Tetrarcado haring tampalasan, tao'y di maidlip sa gabf at araw pagkai't pag-inom ay di malasahan. Lalo kung parating sumaalaala nila'y ang malupft na pagpaparusa, pinatay ang anak pati ang asawa na: di na nahabag itong palamara. Pati si Hercano nuno niyang tunay siyang una-unang kinitil ang buhay, at idinamay pa patif ang bienan may Langit pa kayang sukat pagsakdaian. Kaya itong mundo halos na manginig dito sa ginawa ng Haring Herodes, at di alaalang may natung6ng Langit na rn magpaparusa sa taong bulisik. Katulad ng hari ay isang bulaklak sa hardinerfa bagong bukdng rosas, ang bango at samyo' y humnahalimuyak; i agsisipanipsfp tungkol lumilipad. -Nuni'-t kung durmating ang; kapanahunan u -pa na: ang bango lalasy, at kung ymalaag nay ang kahuhulugan ang lalqng malaim nakaubulran. - |||||G^^ * ^^..,^^ -a0 o.;. -n MOM

Page  44 to anrg katulad at nakakapara. ng Haring Herodes lilo't palamarat, sa kasalukuyan ng tuwa't ligaya ang huling daragsa'y di na alintaxa. D)i na inakala nitong haring taksil sa kal iwanagan hahalili'y dii m, na ito'y pruebang dapat kilalanin sa araw at gabi'y nakikita natin. At gayon din natman hindi na inisip na kapag may tuwa hahalili'y hapis, at dito sa mundo'y purong sumasapit lalo sa ganitong -haring walang bait. Ano'y nang masunod ang masaming pita nitong tampalasang haring palamara, nagbangon sa higa't nagpasyal-pasyal na labingtatlong moog siyang binisita. Ya6ng labingtatlong moog na marikit naging parang hardin nitong si Herodes, tuwfng magtataglay ng lumbay ang dibdlb magpapasyal siya't sa torre y papanhik. n Doon sumasagap ng ligaya't tuwa na hindi maubos masayod ng dila, sapagka't ang torre ibinabalita kung dito sa mundo y walang makamukha. Hustong labfingtatlo ang torreng naturan na dito sa mundo'y tunay na uliran, may kanikanilang sariling pangalan sa lahat ng reyno nababalitaan. Ang Torre Ornillos slyang^ unaua ne<^^io king tawagin dahilansa ganda, at dito sa idoy wala' 'ng makapara < k:3|ali i~gayahan ug tIi g m

Page  45 -- 45 -tS::3fi e T 1.... - Ang tanaing pamitin ay katuwa-tuwa parang media luna katulad ng tala, diamante't karbungko araw ang kamukha liwanag sa langit ang kahaiimbawa. Itong ikalawa'y ang Torre Angular imoog na matibay sa sangmaliwanag, at pinagtatakhan sino mang magmalas sa mundo'y wala nang dapat na itumbas. Ang sahig ay ginto di mo matitigan:<.... latag ng alpo mbra diamanteng makinang, bordado ng ginto ay nasasalitan ng iba't iba pang di mo natitigan. Itong ikaatlo'y ang Torre Seloe na pinagtatakhan ng taong marani, ang mgna pangalay esmeralda't rub' sinomang tumingin pilit mawiwili. Ang dinding ay ginto salit ng hasinto na sinasabugan ng joyas de pecho, parang mredia luna may Ferlas topasyo na nakasisilaw sa mata ng tao. Itong ikaapat ay torreng malakf:na:pinagtatakhan ng taong rnarami, m - ga karikita'y di sukat masabi sino mang tumingin pilit mtawiwili. - Sa -:kalagitnaa'y mayroong lampara I ibt u lt;ng': karbungko di rmatingnuang rmata, argl tnangadoroon ay labingdalawa 1^:%aug isa'y:\y 'para ng: araw ang kapara. jAt a;ikalima ail torreng.rataas,.; na> - i kabalistaa "sauliwanag,:lnlik na ginto aM6.. "0piedr..erfas; 4' s i^'ll ^, fff '0-

Page  46 --.46 - Sa buong sangmundo ay ibinabalita ang di;ag ng torreng lumitaw sa lupa, at pinagtatakhan ng mnatanda't ba:a ' Paraiso mandin ang kahalimbawa. Ikaniim' na torre'y ang Torre ni David libot ng topasyo salit ng brilyantes, at naliligaya sinomang magnmasid kung pagwariin mo parang bagong langit. Kaya nga't nabantog sa sangsinukuban ang Torre ni David sa ganda'y huwaran, at pinagsasadya ng sinosino man dahil sa maraming nababalitaan. At ang ikapito'y ang Torre Espini na nababalita sa taas at lakf, at gayon din naman sa dilag at buti kaya namamnangha ang taong marami. Kung yaong balitang tatlong Piramides sa bayang Ehipto uliran sa dikft, sa Torre Aspini di dapat iparis palibhasa'y ito'y parang bagong Langit. At ang ikawalo' Torre Propetisa magmula sa pinto ginto't esmeralda ang sahfg ay pilak may halong tumbaga di matitigan nug titinging mata. Ang dinding ay purong linalik na ginto saliti ng diamante walang halong tanso, ang buib6ng ay *pilak- na binubong buo nakaliligaya sa aimn mang puso. -Iftog ikasiyar ay Tore Betica: tn0 0a sa kay Salrog tahn nan una,:;eaug <sahifg,ay ginto g -no ang paako tumba ga rita liNo ubgaug sa lt sa reh.b

Page  47 ;:V;,;^ -;,:t:....-'.. 47- -:: 1';..... Ang nasa 'palibot nitong durungawani ay perlas, topasyo't karbulgkong makinang, ang nasa itaas ay. di matitigan '. at isaang agila ang pakpak ay araw. At pawang bituin ang nakalilibot sa buong katawan magpahanggang buntot, sa korona niya ang nakababakod selesteng maningas na karbungko't bubog. Apat namang torre itong smngpaparis 5 ang maga pangalan ang de las mujeres, mula kay Salomon haring sakdal baft sanglibong asawa'y doon nanahimik. Sa apat na moog ay doon pilisan patf yaong reyna na tinuturingan, tatlong daang husto pit6ng daan naman yaong concubina sa ganda y huwaran. Ito nga aang siyang labiugtatlong moog na hinahangaan sa buong sinukob, at nakawiwili sinomang manood kung pagmamasdan mo ang labas at loob. Parang Paraiso ang nakakatulad I- na pinagpunlaan ng utnang masetas, - at hardfn ng Arnaug Dios ng pagliyag N i inuila but6 jg a itaas..it't Io nga ang lupang unang tinahanan nj ltniknhang taong si Eva't si Adan, a u1'ng Dios 1 na nAm ay doon lumagay a pat na dalagaabay tinawagan.: ^;:; Apat ua babai nang narorpoon -na ptul rog jnaiagihi ta-w gaug bunga, -a w g Q| angbuko'y apa itoug a. n Jopl 6Kii169, all X:... ~,

Page  48 Apat na dalaga'y sabay na nanganak lisa ang batang sanggol nang lumabas, at nang mabinyaga'y kinuha sa apat na tala sa Cielo itong isasangkap. Talang Anatuld kauna-unahan kinuha ang letra A. sa kapital, at dito kukunin ang tunay na ngalan siyang gagamitin sa pagbibinyagan. Itong Disembrea talang ikalawa ang unang kapital ang siyang kinuha, doon ilalagay sa naunang letra upang masangkapan ng pagkakristiana. Ang talang Arciti ikatlong liwanag kinuha ang una siyang isasangkap, sa tatlong nauna doon inilapat pangalang gagawin nang upang lumabas. Ikapat na tala itong Nisembrea para rin ng tatlong. kinuha ang una, nang magpisan-pisan at magsama-sama nginalanang Adan itong taong una. Ito nga ang siyang unang naging tao doon sa masaydng lupang Paraiso, na ito ang bantog uliran sa mundo kung sa karikitan hantungan nkg tao. At wala nang bantog ngayon ma t nang una kundi itong hardin ng Dios na Ama, itong labingtatl ong moog ang pumara na pinagotatakhan sa dikft at ganda. M0.; Kaya.a tuwing oras ay doon napanhik tyang Tetrarcado harng;si;Herodes,. labI k:ungg t mayliumbay:ag ps at dibd ay sito ang.a ib ig hs.

Page  49 7Ig*.. t:-Sa hapott umaga tuwing magpapasyal ay ang labingtatlo ang pinarurunan, hindi ninanasang pasa halamanan kung hindi sa torre doon naglilibang. Kung mabaybay niya ang labas at loob niyong labfngtatlong matibay na moog, ang Haring Herodes ngayon mananaog tuloy sa palasyo abay ang soldados. Sa real palasyo kung makapanhik na sa Gimeno silid magtutuloy muna, at si Verotidio ang siyang kasanma na sa Sibeculo doon magpupunta. Itong si Salome siyang maghahanda ng lahat ng mtga gamit sa paghiga, unang malalaki bordadong malata inaayos niya't nang di magkalisya. Saka si Aleho biglang tatanganan yaong kopang gintong hindi matitigan, ang laman ay alak na sakdal ng linaw sa simoy ng hangin halos di pahipan. Bago ihahandog niya sa monarka ang bayaw na bata'y tikluhod ang paa, J;; Xaabutin naman nitong palamara. bago mahihiga'y iinom na muna. Ito ang parating gawa araw-araw nitorg Tetrarcadong sa dugo'y nauhaw, bataang si Cingo hdi humihiwalay, at si Verotidio tunay na heneral. a g: nayon-gayoan hinp bag aug- Harng Herodes nanagl sa say,1-1 1 n^igunititon kanyang0 sak opa ng korona ^: y namaalagisahirap at dsai. -.;' 7; C ts i As; - 5 X~ I

Page  50 Di ko pag aanhfn mana'y isang araw ibig nang sumagi ang pighati't lumbay, nang nahihimlay na itong tampalasan pinukaw ng isang lilong panagimpan. Naging bungang-tulog nitong haring lilo sa pagkagulaylay katreng Cibeculo, ang wika'y lilitaw ang Hari ng mundo Hari pa ng taong may korona't setro. Siyang pagka katulog ng Haring Herodes na kuhilang loob, parang nagulantang at di makakilos puso'y natitigib ng pighati't lungkot. Dito na nagmula ang pagkakasakft nitong soberano haring si Herodes, tinawag ang kanyang babaing kapatid ngala'y si Salome uliran sa dikit. Lumapit sa harap ang kapatid niya pati si Aleho tunay na asawa, sabay na lumuhod sa bunying monarka tanda ng paggalang sa vuestra alteza. At saka nangusap itong si Salome marangal na hari narito po kami, Iaang pag-utusan sa araw at gabi sa balang gusto mo sunod na paratt. Sagot ni Herodes, inyong ipatawag ang labingdalawa doctores na lahat, at ako'y mayroon na ipahahayag ui pang::-matapalan: n gamot at lunas. L L Pagkaa;bing F^0gya0on^ tinawag pagcaka aong Apiong bata monarka I -fW t0 &*\(f- 92 f;*

Page  51 ----;5;. - I;:2 0 o_;t J 0: |it.t Nang oras na tto y dumulog sa harap Itong Aprikano't hari ang natawag, nang dumatfng doon ay ipinahayag ang nasa ngu haring may koronang hawak. Anang soberano ngayon lumakad ka at si Verotidio iyong ipagsama, at inyong suniduin ang labing-dalawa m-ga titulado hayag na Propeta. Matapos ang bilin nitong haring bantog dalwang inutusan madaling sumunod, pinunta ang taning doctores at sabios sinabing ang hari ang siyang may utos. Kay6ng-labfngdalwa ngayong adivino na mga propeta, doktores at sabio, kinakailangan nitong soberano at kakausapin sa real palasyo. Ano'y nang matanto ng tanaing propetas nang oras na ito pagdaka'y lumakad, sa real palasyo nagtuloy umakyat humarap sa haring may koronang hawak. Nagbigay nug galang sa bunying monarka ang lahat ng mga naroong propeta, salamat ang tugon ng vuestra alteza ~ sa mabuting oras tayo rfagkikita. Kay6ng lahat ngayon kaya ko tinawag dito sa palasyo ibig makausap, bagay sa pagtulog sa nagdaang oras ^ puso ko'y pinukaw ng malfg pangarap. Na ang bungang tulog sa pagkakahimlay ay' mayroog hari s mun o IltW, aw, aII umaoy siyang Ig ang la::;' at ' ffiay k ag7; taa tTl- |"^ ^ - E?&00Umto x2-:~,.4va:V;0;t00\f:\fX.0;ff00000;,.,S f^l. ^ ^ ^~i~e; dff S0t 00L:0;' S f Sf tEg; T U00 a

Page  52 "- -52 —' At yaon ang haring hari pa ng lahat punong kikilanlfn sa sangmaliwanag, at ang di sumunod sa kanyang palakad asahan ninoma't parusa'y lalapat. Kaya yarfng aking puso'y nagtataka kung sa akin walang lalalo pang iba, sino namang hari ay ako'y har na sa pagkahari ko'y wala nang uuna. At kung ako naman ay aakalain laluan ng mga haring para ko rin, ay pipilitin kong hininpa'y.makitil hanggang sa ang mundo'y magluksa ng itim.. Kahima't bumaba ang nasa itaas at umahon naman sa langit ang Parcas, ay pipilitin kong sirai't ilagpak hanggang sa ang buhay nila'y mangautas. At sino sa akin ang makasasangga - wala akong Dios na kinikilala, kung hindi ang talim ng aking espada papatfd ng buhay nilang para-para. At walang iiligtas hari't sino pa man sa talim ng aking matulis na punyal, kahit yaong haring. sa mundo'y lilitaw na sinasalita nitong panaginipan. Kaya bigyan ninyo ako ng liwarag kung nakalitaw na ang hari ng lahat, na yaon ang siyang nagbigay bagabag sa aking pagtulog sa nagdaang orats. I' T umugon b a ang labingdalaw na.ga ltng baltangantog na.propeta,.;. si UeI an'g siyaga simago.at na u

Page  53 i] Wika nl propeta oh baring marangal m angyayari ya6ng iyong panagimpan, sapagka't sa tribu ni Juda'y lilitaw ang sinasalita nitong kasulatan. Sumunod si Amos sa propeta Uel tumugon sa hari't ang ipinagturing mangyayari yaon at ipinagbilin lilitaw sa tribu ni Ana't Joaquin. Wika ni Abdiyas ay katutohanan 3: flilitaw sa mundo ang Hari ng tandn, at anak ni Davfd ang pagbubuhatan na di magbabago magpakailan man Ang propeta Jonas ang siyang tumugon ang panagimpan mo'ya hindi mauurong, propeta Miqueas ang siyang pumatong ngt salitang huwag magtaka sa gayon. Propetang si Naum nagwika pagdaka sa mahal na haring ulo'y may korona, sa gayong paraan huwag kang magtak i at ya6'y tutoong liitaw sa tierra. Itong si Abacoc ang nagsabi naman -:imuila:kay Moises patriarka't banal, ay5: y sinasalita nitong kasulatan lilitaw ang Verbong Hari ng sino man. Ant Suponias bunyfng Tetrarcado huwag magabala't yaon ay tutoo gayon din ang sagot nitong si Aheo - Hari'y mananaog saakop sa tao. An Zaarias kung to'y lumitaw isat mundo ang kl wanaga, mag'.aa| a uab gatng kalaiman aalw n:Jisticia. a-ng; siyagj pags ag

Page  54 - 4S I - Gayon din ang sabi nitong Malatsias tunay na si Hesus ang siyang sisikat, at ito ang Haring Hari pa ng lahat Manue! Salvador itong itatawag. Wika ni Elifas mahal na monarka paniwalaan mo't ito'y di sasala, ang katutohana'y nang maniwala ka ay ang lilitawan si Mariang Ina. Ang tunay na Ama'y si Josef del Castro Ina'y si Maria pagkabata'y Virgo, ang pagbuhluhata'y ang 'kay Judang tribu angka't deseendencia anak at inap6. Sumalin kay Natan at saka kay Gesca mga puso'y kristal kapagka bata na, dito naghiwalay itong descendencia dahilan sa tatlong unang nagfng bunga. Sapagka't kay Gesca nag-anak rxig tatlo namatay si Natan si Gesca'y nabao, nguni't itong hipag niyang bagongtao siyang kinasama ley ng gobierno. Doon napakasal itong naulila pagka't siyang lakad sa ley nang una, apat na babai itong nagfng bunga sa nauna naman ang lalaki'y dalwa. Si Josef del Castro ang tunay na nigalan si Santiago Mayor ang ikalwa naman, at ang ikaatlo y babaing timtiman pa~ngala'y si Ana babaing uliran. Ito Iga arg aak kay Natang nau na at kay Matai Dama'yapt^ ito Dga ang siyag nagingd ^^ ^ai ^flg^11':n:?^,2%, UU E 9- \.*^ llasw^G t:.S~ S.0i-Tu~~ttjE

Page  55 4iF:- | Maria Salome ang unang pangalan Maria Jacobe kasunod lumitaw, Maria Cleope ang ikatlo naman Maria Soboe ikapat na tunay. Si Santiago Mayor ay nagfng asawa Maria Jacobe nag-anak ngI lima, apat ang lalaki't ang babai'y isa dito na kutnalat itdng descendencia. At nang magsagupa itong descendientes.4 nang makasal lamang si santo San Josef, doon kay Mariang tunay na Birhenes,. na anak ni Ana babaing mabaft. Dito nga lilitaw ang sinasabi mo na Hari ng lahat sa Langit at mundo, kaya ang loob mo'y huwag magugulo may katutohwian an g nukaw sa iyvo. Itong Tetrarcado nama'y nakikinig sa sinasalita ng mga doctores, puso'y nagbabaga't apoy aug kaparis bulkang umuusok sa malaking galit. Dito sa kanilang pagsasalitaan ni agtindig ang hari't napasa hihigan, l munluog si Cingo at inalalayan: patf si Salome kapatfd na tunay. Nang makahilig na itong hharing Jflo siya nang pagdatfng ng arcabalero, na ang nasa una ay si WVerotidio dumulog 0sa pinto nitong Cibeculo.. >Pagdating sa pinto g bunying henerl ai= m^^^.allhal hna'harn nagbigay: galang, almat aug tugoni, nitong 0ta-mpa asani +:bno" fk>g a;Sz;@\

Page  56 ang arcabalero akin pong kasama, dahil sa dunatfng na taga Orienta tatlong haring Mago ulo'y may korona. Nagpasugo sila sa karnahalan mo parang pagbibigay ng galang sa iyo, at kung pahintulot nitong soberano magtutuloy sila sa iyong palasyo. Anang soberano'y nakita mo bagaf: yaong sinabi mo haring may korona, puro bagdi kaydng galing sa Orienta anf Verotidio hindi samasama. Yaong isang hari ang pinanggalingani ang reyno ng Persia sa parteng Oriental, pangala'y si Miquim na makasalanan at si Mering Guie~ ang ikalwang ngalan. At ang ikalawa'y galing sa Arabia pangala'y si Gasor kapagkabata na, at si Guerenguie itong ikalawa purong mga mago ulo'y may korona. Itpng ikaatlo pangala'y si Basor: may korona't setro kung tawagin magos, ^ sa reyno nk Saba nang una'y nabantog at kiikilala ng lahat ng sakop.; >:;4: "-'At Bergenguie ang i.ikalawang ngalan;: sa. lahat:ng.sakop'duiong kung magmahal,; at. kinikilalaS ng lab*at;1 kwal:X::.. pagka't. lkronadomay fkapangytrihan.:ur - -puro l nagsi sg;l:akad hggag a tniong Eu lle^;,'11'^p! ^ i

Page  57 at bago nagwika sa arcabaleros ipagbigay-aa asiay papasok. Ang ginawa: naman ng arcabalero akoy isinamang humarap sa inyo, kaya po oh ha ang auunnm siyang hinihintay ng iyong! vasallo. Tugon ni Herodes n'a nawalangy diwa sa kay Verotidio ito ang winika, Magbalfk na kay6ft ang niangagsasadya sabihing rnagtuloy sila't aking nasa. Pagkasabing gayon nanaog pagkuwan agacbalrpaag heneral1, -nang makaalfs na'y aking pagbalikan ang Haring ~rerodes lilo't tampalasan. Nag bang-on s~a higa't tinawag pagdaka bataang si, Cingo tubo sa, Aprika, duinulog sa harap at ang wika niya ako pon lingkod nio sunod at 'talinma. Wika ni Herodes n gayon parunan nio tan ng eIa guaria tndsa postio atiyong, sabihirng -ilakad au-g. bando ~n~dao'v handa't may ma kontrario.

Page  58 ' 5$ ' Kaya sabihin mo sa bunying monarka huwag matatakot at walang pangamba, haring naparito'y hindi naman guerra ang hanap ng pusoy Anak ni Maria. Ngayon magbalik ka't siya mong sabihin sa mahal na haring panginoon natin, lumakad si Cingo na nagpakatulin sa Haring Herodes sinabi ang bilin. Ang wika ni Cingo bantog na monarka huwag magambala't sumapayapa ka, ' ang iyong heneral ang nagpakilala | ang hanap ay batang anak ni Maria. Di pa natatapos ang pagpapahayag ay ang de la guardia biglang sa aakyat, nagbigay ng galang sa sacramajestad tuloy na humalfk sa bakas ng yapak. At saka nagwikang bunying soberano;ako'y inutusan niyong tatlong mago, la k ung pahintalot ng kamahalaR mo 'Iimagtutuloy silang manhik sa palasyo. at Sagot ni Herodes ngayon manaog ka +:at" iiyongQ sabihing;magIpatufoy'sila, ' S ':. ia ':. ^, 0 ang pin'agutusan naaog pagda ka-.,;;:; — siab,sa tatl.onharng ma oroa. 0f Ano'y nang fmaringtg onigtogma magos <;f W|09a 5+ P *, < 0 004L

Page  59 Nagtindig ang hari't sinalubong niya umupo sa trono apat na. monarka, at bago tinawag itong bagong salta na kung anong sadya nilang para-para. Ya6ng Haring Gaspar ang siyang turnugos sa Haring Herodes na itinatanong, kaming naparito ay ang nilalayon ang Verbo Divinong ating Panginoon. At yaon ang haring Hari pa ng lahat Dios ni Abraham Jacob at ni Isaac, at yaon ang -punong siyang mag-aatas dito't saka doon sa hulf pang oras. Ano'y nang maringfg nitong Tetrarcado ang mga salita nitong mga mago, nawalan ng isip nahapay sa trono, sumaklolo naman ang tanang ginoo. Lalo na si Cingo at ang mag-asawa nitong. si Salomeng kapatid din niya, ay inalalayan nila ang monarka ' tuloy inihiga sa doradong kama.,: Mapamayamaya nakamalay tao siyang pantungusap nitong haring lilo, ang wika'y oh mga baring koronado inyong unawain ang sasabihin ko. Kay6'y magpatuloy ngayon sa paglakad sa portal ng Bente ay doon tumambad, paka-'t siyang sabi g nm a p peta s a do on lib ang Han nIlahat.

Page  60 At kung bumalik na kay6 sa Oriental ay dito na kayo mulfng magdaraan, at kung matanto ko ang kinalalagyan: paroroon ako patf kasamahan. Ya6ng mga mahal ay napaalam na sa real palasyo nanaog pagdaka, at nang makalabas sila sa puerta lumitaw ang tala na wala nang una. Ibalik ko naman sa Haring Herodes tatlong haring mago niyong makaalis, tinawag si Cingo ang ipinagsulit kaunin ang aking bayaw at kapatid. Pagdulog sa harap nitong mag-asawa humalik sa kamay ng bunying monarka, at saka tinanong kung ano ang pita nitong soberanong ulo'y may korona. Sagot ni Herodes ay inyong parunan ang labingdalawang pinto ng simbahan, at baka sakaling dito bibinyagan yaong sinasabing batang bagong litaw. Pagdatfng sa templo dakpin ang may dam kunin itong.batang anak ni Maria, ditosa plasyo: 0dal n kapagdaka -ang aking matanto ngayo't0makiala. Ang nasan liloA kung doon duating angbatangE o kanyang papatyin, Juinakfad o an h g

Page  61 _1 I, 1: 6, I I Itong mag-asawa lumakad pagdaka at sampung soldado ang ipinagsama, sa labfngdalawang pinto'y titig-isa at sa pagdarana'y nang hindi sumala. Dalawangpu't isang araw na tumanod deon sa simbahan walang pumapasok, sinong paroroo'y kilala ng Dios ang masaming nasa nitong balakyot. Sapagka't sa Dios walang malilihim lahat ng ginawang masam;'t magalfng, pinaiiyahan ano man ang gawin natin at sa hulf bago siyasatin. At kung kaya tayo binigyan ng Dios taning kasangkapang ipinagkaloob, suhay na matibay at nang di mapasok tayo ng kaaway na mga demonios. Kaunaunaha'y ang tatlong potensia loob, bait saka itong alaala, ang kasunod nito'y corporal na lima Sag ver, ofr, oler, gustar sa Kartilya. Ang pit6ng planeta ay gayon din naman tLuna, Marte, itong Mercuriong matapang, Jupiter at Venus ang siyang kaakbay ang Sol at Saturno doo'y ipinisan. Nuit tong palpar bagama't kasunod ay- sia dakong zhuhd doon ipinasok,.*: - at gayon din ditong Itlngda fwang 'signos:;:;.'StS ~ ~ b'0 'S dtSS't'; ES\f;C;0D~ X0 '''. f?'f, 0, t -.0.'0fiNt' 50t:ti0 'f''\ t

Page  62 Kaya tayo ngayong lahat ay mag-isip tlmung6n sa lupa t tumandiw sa Langit,` at makikilala ninomang iay isip ang lumikha nitong buong sangdaigdig. At yaon ang siyang dapat na igalang ng sinomang taong sa mundo'y lumitaw, siyang mag-aampon at magtatangkakal sa sinomang taong may pagsintang tunay. Yaon nga ang siyang si Heobang Dios Dios ni Abraham, Isaac at ni Jacob, nagtiIs ng dusa hanggang sa nalagot ang hininga niya dahil sa pagsakop. At ito ang bukal na di nawawala ang daloy ng tubig sa batis ng awa, lunas na panggamot ano mang dalita sa lahat ng mia narito sa lupa. Pagka't itong mundo'y bayan ng hinagpfs tungkol namamayan tibayan ang dibdib, ano mang dalita tayo'y magtitifs sa huli'y mayroong tatamuhingLang git. Tulad kay Isabel at kay Zacarias:: na nagtamo nitong grasyang maliwanag, palibhasa'y pusong nagtifs ng-| hirap hang nadfrito pa sa katihang dagat. Si Santa Teresa ay gayon din namaa:.nagtamo ng'.grasyVang gawa ng aykapal, nu itnagnr amundo ibabaw. aynamnif"-amala i saalitaan

Page  63 - 63 -- Kaya tayo ngayong nadiritong lahat sa lawak ng mundong mapanglaw na dagat, ay tibayan itong puso sa pagliyag ariing ligaya ang dalita't hirap. At pilitin nating ilagay ang loob doGn sa pagsinta sa tunay na Dios, kung sakali nama't nasagi ang lungkot bumasa ng letrang ginawa ng Doctos. Lalo na kung itong buhay na sinapit nitong Tetrarcado haring si Herodes, patf ang magulang na si Antipater punong Capitol o siyang nagkikipkip. Hanggang sa sinapit niya'y ang rmagtamo tng- koronang gawad nitong Capitollo,.hanggang sa paglitaw ng Verbo Divino ay kawiliwili ang sabi ng libro. Lalo na kung inyong basahin ang lagda 'ing segundo tomo ako ang may gawa,: nadoroong lahat at mauunawa a ag lalong mabuting dapat ikatuwa. Doon natatayo ang kaliwanagan:sa segunda parte Martir ang kinunan, lahat ng nasapit sa nasasakupan gayon din sa haring liotlo tampalasan. to- y puropurong tinuklas ig isip sa primero tomo o bagay kay Herodes, idiai Rko k:;asa m-a kapatfd aglibtk at play itg di'bdm

Page  64 Ako po sa inyo'y lubos ang pag.asa sa kulang at labfs bigyan ng pasensia, tuloy yumayakap sa bakas ng paa akong lingkod ninyo na si S. at A. Hanggang dlito lamang oh mga kapattd ang sa Tetrarcado hinango sa Martir, sa segunda parte doon natititik lahat ng nangyari pati descendientes.

Page  [unnumbered]

Page  [unnumbered]

Page  [unnumbered] UNIVERSITY OF MICHIGAN 90II 1 1117639541111 3 9015 05176 3954

Page  [unnumbered] I I I