Diccionario Hispano-Tagalo : aklat ng pangungusap na kastila at tacalog
Ignacio, Rosendo.

Page  [unnumbered] GRAD PL 6056 In25 D34 1922

Page  [unnumbered] lG,,s-,a i -0

Page  [unnumbered] r!il /''n; m 1 - I — + O

Page  [unnumbered]

Page  1 ~(^ ^^^:^ ^'P —,; ~ 1*h;^ 7..^, * 3+ ". ^ 1.... Diccionarbo Hispari.Taqalo "AKLAT NG MGA PANGIJGIUSAP NK KASTItA AT TACALOG" Tornado de varios Diccionarios de la Lengua Castellana, especialmente del de la Real Academia Espafiola. I POR ROSEN )O IGNA(CJI Primera Edici6n. - S.. ca,AYNA LA TEL. 3099. Rosario RS5, Binondo..- P MANILA, ENERO, 1922 1;,;; 1. i" ' '^^k4. ''f. 1 '. " '. *:~:~:~}t.^ ' 'sg'^. '';^^^ ',>l~ll * 1; ^***^:..^1'. 1. A ^ ^'M r

Page  2 -s^, — 1t I, t, t t?1 "le. <[v(i '2I a

Page  3 ) PROLOGO El, objeto primordial que me ha impulsado, al escribir este DICCJIONARIO HISPANO-TAGALO 0 AKLAT NG MGA PANGUNGUSAPYNA KASTILA AT TA GALOG, era el pro posito de'servir una vez mas y ayudar en cierto modo a muchos de los jovenes que en actualidad estudian en la.? aulas donde predomina la ensen-anza del castellano, porque de el pueden consultar sus dudas acerca del verdadero y acertado -significado de un termino castellano en equivalencict del de nuestro propio idioma. Este Diccionario puede cons9iderarse el mejor con respecto a los otros ya publicados ha-sta ahora, porque consta de numerosos y abundantes terminos, con inclusion de mucihas locuciones latinas usuales tanto en las conversaciones com o en algunos libros de texto. Creo que estad por demas decir tanta8 palabras para convencer a los lectores de la distincion que ofrece e-ste libro; solo les aconsejaria que lo ten gan a la vista para 8u cornprobacion. Y como no hay obra humana perfecta, sobre todo en materla lexicografica, espero que mis lectores, si observaren deficiencias en este Diccionario His pano-Tagalo, sabrd'n disirnularlas en consideracio'n al extremado celo que se ha puesIto en mejorarlo y poder of recerles un libro tan util 6' interesante. & P er Malabon, Rizal, 30 de Enero, 1922.

Page  4 Eis pro piedad de la -imprenta, y Libreria (le P. Sayo Vda. de Soriano.

Page  5 ABREVIATURAS USADAS EN ESTE DICCIONARIO MGA DAGLING PANGUNGUSAP NA GINAGAMIT SA DICCIONARIONG ITO. a. activo. Acad. Academia. acep. acepcio'n. adj. adjetivo. Adoz. Admninistraci6n. adv. adverbio, adverbial. adv. af. adverbio de afirmacio-n. adv. c. adverbio de cantidad. adv. comp. adverbio de comparaci6n. adv. d. adverbio de duda adv. 1. adverbio de lugar. adlv. mU. adverbio de ruodo. adv. n. adverbio de negaci6n. adv. ord. adverbio de orden. adv. t. adverbio de tierupo. Agric. Agricultura. Agpgir., Agrimensura. Aib. Albatiilflerfa. Algq. Algebra. amb. ambiguo. Amrn-r Am'rica. Anat. Anatomia. ant. anticuado. ar. airabe. arc. arcaisrno. Aritrn. Aritme'tica. Arq. Arquitectura. art. artfculo. Ar-t. Arte. Artill. Artillerfa. Astron. Astronomia,: Astrol. Astrologia. aum. aurnentativo. aux. auxiliar. Av. Aviaci6n. B. A. Bellas Artes. barb. barbarismo. Bot. Botatnica. Clant. 'Canterfa. Carp. Carpinterfa. (Or. Cirugfa. Col. Colectivo. Corn. Cornercio. Corn. comuin. conj. adver. c o nj un ci On adver - sativa. conj. cauis. (coIjuncio'l caus~al.

Page  6 -6 - con'. comp. eonjunei16n comparati- Indet. indeterminado. Va. ~~~~~~~interj. interjecci6n. con. cond, conjunci6n condicional. interrog. interrogati vo. c o n j co nt. conjuncifn continua. irreg. irregular. tima. lat. latin. coni, cop conjuncifn copulativa. Jurisp. Jurisprudencia. conj. dist. conjuncifn distributiva, Liter. Literatura. conJ. disy. conjuncift disyuntiva. loc. ocuci6n. conj. fin. conjunci6n final. Log. LUgica. con.ii. conjuncio'n ilativa. m. masculino. defec. defectivo. mn. y f, masculino y fern enino. deriy. derivado. m. adv. modo, adverbial, despect. despectivo. Afar. Marina Dib. Dibujo. Hot. Mateimaticas. dim. dirninuativo. Mecan, Mec~1nica. Pro & Derecho. Med. Medicina. Poles. Eclesia'stica. Metal. Metalurgia. Elec. Electricidad. Mul. Milicia. elipt. eliptica. Miner. Mineralogfa. E~sc. Escultura. Mit. Mitologfa. I. femenino. Mu8. Milsica. flam, familiar. n. neutro. Farmn. Farma&Oia. niegat. negativo 6 negativa. fig. figurado. n., pr. nombre propio.,Fibos. Filosoffa. num. numeral. Fisiol. Fisiologia. p. a, participio activo. For. Foro. pers. personal. Pot. Fotograff a. pint. Pintura. f rs. frase. p1. plural. genit. genitivo. Poet. Poe'tica. Geag. Geograflia. Polit. Pol1 tica. G~eo. Geologla. poses. posesivo. Ge~m Geometria. p. p. participio pasivo. gr. griego. pref. prefijo. Gram. Gram~1tiea. prep. preposici6n. hebr. hebreo. pron * pronombre. Big. Higiene. Quim. Quf mica. iinpers. 'impersonal. r. reflexi vo. Impr. Imprenta. rec. reef proco. indef. indefinido. rel. retativo.

Page  7 - 7 liel. Religi6n. Ret. Ret6rica. s. sustantivo. sa'nsc. stinscrito. sing. singular. suf. suf -jo. superi. superlativo. Teol. Teologfa. V. Ve'ase, v. a. verbo activo. v. n. verbo neutro. v. r. verbo reflexivo, zool. Zoologfia. ADVERTENCIA Las diversas acepciones de una palabra van separadas por dos9 rayas verticales (ui ) PATALASTAS kng mg& ibg't i'bing kahulugan ng pangung-usap ay pinaghibiwalay ng palstandaang dalawing guhit na patay6 na katulad nit6" (uij)

Page  8 .t~ ~~ ~~ ~~ ~~ ~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~.~ I L~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~L

Page  9 A A. (sa sdn,~c. a~kara: Sa gr. alpha; sa hebr. ale ph. f. Unang titik ng abakad~ng kastilh at siydng kaunaunahan sa kaniy6~ng mga vocal. 11 Ginagramit sa pagyarl ng mararning pangungusap, naro6n. ang gawing nangungunang titikc, gays ng: Abajar, Arninorar; naro6n ang magtur(5 ng pinagbuhatan, gaya ng Afilar, Aleccionar. A. (buhat sa 1at. ad. 6 ab.) prep. Nagbabsdy6~ ng kinauuwign ng gawain ng verbo, gays ng: Amo a Dios II Nagpapakilala ng tu.. nguhing taglhy 6 kahdagganang finutungo ng ising tao 6 bagay, gays ng: Voy A casa; la carta viene dirigida A' ti 11 Tumnutukoy ng po6k 6' panah6ng pinangyayarihan ng ist~ng bagay, gays ng: Me detuve A la puerta; saldre A la tarde. ii Turnutukoy gayun din ng katayuan ng mg& tao 6 mg~a bagay, gays ng; A mi' derecha:- A la ori/la del rio ii Nagpapaki'lala ng agwdt 6 panah6ng I humnahati as mn~a bagaybagay, ga.a ya ng; De balcon A ba/con; de mes A nies. 11 Nagpapakilala ng syos ng gawA, gays ng: Paso A Paso; A palos. 1i Nangunguna sa pagpapalllal ng halagA ng mga bagay, gays ng: A cinco pesos el metro. 1I Nagtutur6 ng panainahagi ng kapakinabangin, gays ng: Dos A dos; A seis por ciento. 11 Nagbabadyst ng pagkakafnib 0 pagkakahiwaldy ng mga bagaybagay, gays ng A semejanza de, A diferencia de esto. 11 Nagbabadyd gayun din ng pagkakaparis 6 pagkakasalungdt Dg dalaw~ng tao 6 ng dalaw~ng paglilining, gays ng: Va mucho de este A aquel; de decirlo A hacenlo. 11 Kap~Ig nangunguns 8s rags tiempo nig infinitivo SB rmgs paianalitAng may pasubaling kahulug~n, ay nagiging kaisA ng conj. SI, gays rig: A decir verdad; A saber de, an.temano lo que habia de Ocu. rrir. 11 Nagagainit as halfp nig 2

Page  10 - 10 - ABA CON, 1a acep.; gaya ng: Labrado A oinced, dorado A fleego. ii Sa halip ng HACIA, gaya n-: Vtno A mi como urta Jie-,cha. 11 Sa halip ng HASTA, 14 acep., gaya ng: Caminaba con el lodo A la rodilla. ii Sa hatip ng JUNTO A, gaya ing:- A la 0 -rrilla del mar. ii Sa hatip ng PARA, 1P acep., gaya Dg: A beneficio del pu~blico. 11 Sa halip ng POR, 1a acep, gaya ing: A peticio~n suya. ii Sa halip ng SE. GUYN. 1a acep., gaya ng: A estilo del pai-s;, A lo que parece. ii Nangunguna sa mnaraming "'mo. do 6' frase adverbial", gaya ng: A contra pelo; A hurtadillas; A pie 3untillas. II Ipinangungusap sa mnga salitaing pinagsama 6 vocablos conmpuestos, na may sarisaring pangangahulu.. gin, gaya ng: Acoger. Avenir. u Ikinakabit sa unahin, ng pangungusap updng mnagbady-' ng alta na k ah uIu g dn, gaya ng: Acromatico; A normal. ABA. (sa tat. abba; sa hebr. ab. amnd). mn. Pangalang itinatawag ng- unang panah6n ng inga tagd Alejandrfa sa kanildlng pintakasi 6 patriarca. 11 Tawag ng mnga kapatid na bath sa kapatid na na. katatandA sa kaniki, bilang pagpipitagan, at kahalimbawh ngr kunya Ba tagalog. IlABAL! interj.- Bukdlngbibfg na ka ABAC raniwan sa ihn hn pilipino, na nagbabadyal ng dusa, panggigilalds at ibp. AB ABRUPTO. loc. tat. na ginaganiit upang ipakilala n%- aug isdng bagay ay ginagawa' 6 sinasabi ng daglian 6 ng hindt nahahandA'. ABACAR. mn. Bot. Abakd ABACANTO. mn. zool. Isdting wa. ki'ng tinik. ABACERt A. f. Tindahan n- inga B a r isa r ing kinakain. il Tindahan ng inga iidj 6 ng inga Iaiming kati. ABACERO, R.A. in. y f. Nagtitinda' ng mnga sarisadl. ABAD. In. Aug inatads na nainu. inun sa mnonasteryo 6 sirubahan. ABADESA. f. Kakapati'd na naka. tataas sa isdng kapisanaa o kuin. bento iug mura ionogha. AB IBTERN0. toc. lat., MulA sa wakting hanggi 1I Pagkaraka na. ABAJO. adv. I. Sa ibabAi. ii Sa hu. lihdn II Dar abajo. Manaog. ii Venirse abajo. Mahulog; inalagpak. -ABAJO! interj. Nagsasaysay ng paguutos at nangangalhulugdn ng bumaba ka 6' bumaba kayo. (ha ja baje usted 6' bajid) 1i Sig'w na nagpapakilala nag di pagsangayon. ABALANZATMENTO. Mn. Pagtim.bang. 1! Pagdalubong. ABALANZAR. v. a Tiinbangfn. 11 lab6y. 1i v. r. Dumnaluhong; suiubb sa panganib. AB ALIO0 SPECTES A&LTERI QUO:D FfXCERIS. toc, tat, Sinornang gu.

Page  11 - 11 AI3AN rnagawA ng rnasamh sa kaniyAng kapuwL ay utnasang gagawain din namadn ng kasamnan ng -ibd. ABALORIO. in. Manik. ABANDONABLE. adj. Karapatdapat pabaysan; inapababayaan. ABANDONTADO, PA. p. p. ng Abandonar. ii adj. Tarn~d; pabayAi; wala'ng wast6. 11 Nakaliinutan; walUng inagkupkop; tapon. ABANDONAR. v. 8. Ipaubaya"; talikdan; pakalaitka'atin. 1i Iwalay, iwang inagisd 6' sa kahirapan ang isang tao. 11 Huwag tumupdd sa isdng tungkulin. 11 v. r. Magpaba. yA sa svriliag kapakanan, sa inga turigkulin 6 sa pag~alaga sa sariling katawain. 11 Suaiuk6, 1I Darnaluhong.A-BANDONATIYO, VA. adj. Mapagpabayh.. A BA NI)ONIO. in. Pagpapabayh; ka - pabayaan. 11 Kswah~n ng pagkukupkop, ii Di pagtupAd sa isdng tungkulin. ABHAN ICAM IUENTO. in. Pagpapaypay. ABANICAR. v. a. Pumaypay; paypaydn. 11 v. r. Magpaypay. 11 fig y fain. Ddinagok; inagparusa. ABANICAZO. m. Malaking painaypay. 11 Hampa's ug- painaypay 6 abaniko. ABA-NICO. mn. Pamaypay. ABkNILLO. in. Maliit na pamnaypay. A.BANJIQUEO. in. Pagpapaypay. ABANIQUERIA. f. P a g a w a a n ng mn~a parnaypay. IT i nd a ha n 6 kumupunihan ng mga pamaypay. I ABAR ABA-NIQUERo, RA. in. y f. Gurnagawk 6 nagbibillf ng mga painay-. pay. 11 mn. Poo'k na pinagtataguan ing mna painaypay. AI3ARATABLE. adj. Manuinura. ABARATADOR, RA. adj, NagpaPa. inura. ABARATADUR i. f Pagkamura; ka. rnurahan. ABARAkTAMIEN-TO. m. Pagkamura; kainurahan. ABARATAR. v. a. Imnura; babaan ang halaga' ng. isAng bagay. ii Buinili 6 inagbilf ng mura. 11 n. y r. Mainura; mawalain ng h ais3g A. ABARCADOR, RA. adj. Lurnalangkom; yurnayakap. ABARCADURA. f. Paglangkom; pagsakinal. ABARCAMIENTO. in. Paglangkoin; pagsaktnal. A-BARCAR. v. a. Yakapin. ii fig. y famn. Lurnangk6m; sumnakmn~1. 11 Entre cazadores; Bunmating. ABARRAGANABO, DA. p. p. ng Abarraganarse. 11 adj. KalunyA. ABARRAGANAMIENTO. M. Pan~angalunyh.. ABARRAGANARSE. v. r. Magsama ng labag sa batiis ang isdngt lalaki at isaing babae. 11 Magkalunyaan. ABARRAINCABURA. f. Pagkabard; pagkasadsald ng alininAng vasak-o yAngdagat. ABARRANCAMIENITO. mn. Pagka. sadsad ing alininang sasakydng. dagat; pagkabarA. ABARRANCAR. v. a. GumnawA. ng

Page  12 - 12 - ABAS mga libis; ilibis, ii v. n. Mar. Mabard~, masadsdd ang isding dao'ng. ii v. r. Masii6. ABA IREDERA. f.Pangw a'fS; waifIs. ABASTECEDOR, RA. adj. Tagapag' Iaan. 11 Tagapagimba'k; tagapagbiif; mangangalakal. ABASTECEIR. v. a. Ipagtaan; 'ipaghandA ng mga kailarngan. IiiHu. mingi nig mga bagay na kinakain, iniin6rn at ibalng kagamnitt~ng ki. nakailangan. Ii v. r. Maglaan. ABASTECIMIENTO. mn. Paglalaan; Pagtitinggdl ng rnga bagay na ka. ilangan. ABASTO. in. Laang inga pagkabu. hay sa isaing bayan 6' kapisanan. JJ m. pi. Baon. IABATE! interj. Magingat ka sa bagay na iyan. ii Lumayas ka riy~1n. it iKaiingat! ABATE. m. Paring may hawak na isA 6 iliing mrababang orden at nakasuot ng damf~t kierigong tabas romnano. 11 Paring tagaibding'upA. ABATIDO, DA.' p. p. ng Abatir. 1 adj. Alipustfl; mababat; hamnak. ABATIDOR, RA. adj. Dumadag-n; umiinf a. ABATIMIENTO. mn. Pagkahapay. 1 Pagpapakumnbabfi; kapakumbabi. An. ii Panghihiri3A panglulum6'. ABATIR. V. a.I Maghapay. ii Umayop; umaimiurna. ii v. rn. Mahapay; ma-wasa~k. 11 v. ri. Mar. Malihis ang isdng sasakyalngdagat sa gawi~ng patutunguhan.ABDITCACI6N. f. Kusanglo6bnra pagta~ngg esa isAng katungkulan. 1 ABDI Pagtiwalatig sa isdng pangkalling puliftiko. AI3DICAR. v. a. Tanggihdn ang isang katungkulan. ii Isalin ang kuronia 6 kaharian sa iba'. it Tuiniwa1a-g sa pangkating kinaaaniban ABDITIVO, VA. adj. Makapagku. kublif; makapagta'tag(. A131)TORlO. Mn. Pagpapahingd; pagHAs. li Poo'k na laang pagtaguan' rig isaing bagay. ABDOMEN. mn. Pus6a; tiydn ABI)OMINAL. adj. Nauukol sa pu.. s6n 6 tiyfin. ABI)OMNINA. f. Malabis na kayamaan. ABDUCCION. f. Paglalabiis. m Pa. ngangatuwiran. It Paghihiwal~y rig isAng bahaging bumubu6 sa pinakakatawfin. Ii Pagagaw sa pamamnagitan rig paghimok 6 ng ABI-)UCIR. V. a. Pangatuwiranan. i 'Salansangfni ang isAng palag~ay. ABECE. m. AbakadA. II fig. Mga,pasimulA nig iking karunurngan. ABECEDARIO. mn. AbakadA. 11 Pag. kakasun6dsuno'd ng mnga titlik rig is6dng wikA. Ii Kartel 6 malif't na akfilt na kinatatalhan rig mnga titik nig abakadA na ginagamit sa pagtutur6 rig pagbasa. ABEJTA. f 7zool Pukyutan; kainumfl. II Astrol. Lipon rig apat na hituin ig~ panglimnAng Iakf. ABEJAR. M. Poo'k na kinadoroonan nig inga bahaypukyutan. ABEJAB-6N. mi. Zool. Higad. ABEJA-RUCO. Mn. Ibong humnahagad

Page  13 - 13 - ABER ng mga pukyutan. 11 fig. Tao na ang pakikiharan ay nakagagalit. ABEJ6ON.. m. ool. Pukyutang lalak;. ABEJORRO. mn. Zool. Bubuyog ABERTUR,. f Pagbubukas; pagkabukai. II Bitak; butas; siwang II fig. Kitapatang loob; kakinisan sa pakikiharap. ABESTIADO, DA. adj. Parang ha. yop. ABESTIARSE. v. r. Magpakahayop; meaasal hayop. AB H[OC ET AB HAC. loc. lat. walang ayos; gulungglo6. ABIERTO, TA. p. p irreg. ng Abrir..11 adj. Bukas. 1' Walang bakod; tiwangwang. |I fig. Matapat na kalooban. ABIGOTADO, DA. adj May bigote 6 may balbas sa nguso. AB IMO PECTORE. L c ltt. Sa kaibuturan ng puso AB INITIO. Loc. lat. Sa mulA't mula pa; sa kaunaunahan. AB INTESTATO. loc. lat. Wa'gng testamento 6 kasulatan. ABISMADI)O, 1)A.. p p gAbismar. 11 adj. Lupaypay; lugami; lub6g. || Natilihan; nawalin ng loob. [| Waling imik. ABISMAR. V. a. Ibulusok; ilubcg. I Lituhin; ihapay. 11 v. r. fig. Magnilay. I1 Mahapay. ABISMO0. m. Kailaliman; bulusok. 3 I Geol. B-Dgin. 1I fig. Impiyerno. ABJlRABLE. adj. Matatalikdan 6 dapat talikdan ang kamaliang kinahulugan. 11 Mall; lisy,. ABJURACLIN. f. P:nanumppang ABJU pautalikod sa kamaliang kinahulugan. ABJURAR. v. a. Tumalikodna may panunumpa sa,kamaliang 'kina. hulugan.!1 Tumakwfl sa mra lumang pagpapalagay. ABLAN I)ABLE. adj. Mapalalamb6t. ABLANDAl)OR, RA. adj. Nagpapalamb6t. ABLAN I)A.Il ENTO. m. Pagpapalambot; panglalamb6t ABLANI)AR. v. a. Magpalamb6t; palambutio. 11 fig. Magpahupa ng kagalitan. 11 v. n. Lumangb6t; magbawas ang bapsik ng panah6n. ABLANDATIVO, VA. adj, Nagpa. palamb6t. ABLEtPSIA. f. Med Pagkabulag I1 fig. PagkasirA ng isip. XBLUCION. f, Paghuhugas. I| Paglilinis sa pamamagitan ng tubig ayon sa isdng alituntunin ng mga parl. 1 Ang kaugaliang ginagawA ng pari sa loob ng pagmimisa, na paglilinis ng kalis at paghuhugas ng mga da'irl matapos na maubos ang laman. ABNEGA CI( N. f. Pagpapakahirap sa paglilingk6d sa Diyos 6 sa kabutihan ng kapuwa. 11 Pakiki. sangayon. ABNEGAR. v. a. Tumalikod ng kusanglo6b sa mga nasa, dam. damin, katuwaan 6 mga kapakinabangan. I1 Pawalnghalag4; all. pustain. ABOIBADO, 1)A. p. p. ng Abobar. II adj. Parang tanga; any6 6 ki

Page  14 - 14 - ABOB los tanga. 11 May pagkamapagpatawi. A BOBA13 MIENTO. m. Katangahan; kahangalan; pagkahangal. iABOBAR. v a. 'Gawing tanga. 1I Ungasin; hangalin; paglibAtlibatfn ang isip. 1I v. n. Mahibang; mabaliw; malib^t ang isip. A BOCAMITENTO. m. Pagtaban sa bibig. 11 Paglalapit; paglapit. ABOCAR. v. a. Tabanan ng bibfg. il Ilapit. 11 Magbukas ng dasn. l1 v. r. Magkakita; magsslitaan. BOCIIORNABLE. a d j Mangyayaring umalinsangan. xABOCIHORNAI)O, I)A. p. p. ng Abochornar. II adj. Maalinsangan; alin3angan. ABIOCHORNAR. va. Magpaalin. sangan 1[ Bot. Magkasakit ang mga halamsn sa init. Ii fig. Humiya. ABOFETEABLE. adj. Karapatdapat tampalin; matatampal. ABOFETEAI)OR, RA. adj. Turnitampal. A BOFETEADURA. f. Tampal. ABOFETEAMIENTO. m. Pagtampal. ABOFETEAR. v. a. Manampal; tampalia..ABI3OGACfA. f. Hanapbuhay sa pananangi6o; pagtatangg6l. AIBOGAI)A. f. Asawa ng manananggol. II Mananangg6l na babai. 11 Tagapamagitang babai..B3OGADILLO. m. Mananangg6lna kakauntl ang usapIa. ABOGAI)DO. m. MananangE6l na lalaki. ABOG ABOGAR. v. n. Magtanggol. |[ fig. Mamagitan. II Tumulong; kumalingi; mangatawan. ABOLENGO m. Ninun6; kanunu. nunuan [| Kayamanang minana sa kanunununuan. ABOLIBLE. adj. Mapawawalangbish; mikakatkat. ABOLICION f. Pagpapawalangbisa; pagkatkat; pagpawl ABOLICIONISMO. m. Doktrina 6 aral ng mga kumakatig sa pagpapawalangbisa sa isang batas 6 kinaugalisn. ABOLICIONISTA. m. y f Kapanalig 6 kakampi sa ikawawalang bi3a ng isang batas 6 kinsugalian. ABOLIDOR, RA adj. NagpapawalAngbish sa isang batas 6 kinaugallan. ABOLIR. v. a. Pawaldngbisa ang isang batas 6 kinaugalian 11 Ihapay; lipulin; sirain; katkatin; alisin; ipagbawal; pawhin. ABOLSADO, DA. adj. Hugis 6 ayos bulsa. ABOLLADURA. f. Pagyupl; pagkayupl; 1| Pagkapifng. ABOLLAR v. a. Gawing hugis bola ang isang bagay. 1| Yuplin; piingin; 1[ Pamintugin sa hampds. i Magkintal sa isang bakal sa pamamagitan ng sinsil 6 mar. tilyo 1) v. r. Mayupi; mapiing. ABOMBAR. v. a. Magpaluk6ag; palukungin. || Tuligin; manglito. ABOMINABLE. adj. Karapitdapat sumpain; katakwfltakwil. ABOMINACION, f. Pagtatakwil.

Page  15 - 15 ABOM ABOMINAR. v. a Hatulan at suinosaf aug in&-a tao 6 m~a hagay; kapootdin. 11 Itakwil ABONABLE. adj. Nararapat 6 inangyayaring pagbayaran 6 pagpal walan3. ABONADO, DA. p. p ng Abonar. adj. Pirnagpalwalan; pinagkati. walahan 11. y f. Aug taong kuinuha ng isaing likmuari sa dulaan 6 alfnrmang tanghalan ng panoorin. ABONADOR, RA. fidj. Nagpapal.. wal.11 Nagbabayad. ABONANZAR. v. n. Luminaw ang panaho~n; humnupA ang un6s 6 bagy6 ABONAR. v. a. Pagkatiwalaan. Pagpalwalan. 1 Manag6t sa pagkakautang ng ibai IlPabutihin aug kalagayan ng isang bagay 11Pa. taba'an aug lupA. ii v. ii. Lurninaw ang panab6n. ABONARE. mn. Corn. Katibayang kinasusulatan ng kaparigakuan sa paghabayacl 6 pagoapalwal. ABONO. mn. Pagpapalwal; paiwal. il Agric. PatabA sa lupA. ABORDN4BLE. adj. Mar. Mapagsasadsaraln DR mga sasakya'u. ABORDAJE. in. Afar. Pagsadsad n 9 sasakya'n. Ma H r. PagkakabanggA ng dalawaing sasaky -'ngdagat. ABORDAR. v. a. Mar. IbanggA ang isdng sasakydingdagat sa kapwa" sasakyalugdagat; ilapit ang i. sa'ag sasakyalngdagat sa is'. 11 Ipund6'; isadsiad. 1I v. n. Sumadsaid; puinund6 sa baybayir. ABOR AB ORE AD AUREM, I c. la t. Ibulo'ng sa taings. ABORRASCADO, D A. p. p. n1 Aborrascar. 1] a dj. Mapanganib; nabagy6'. ABORRASCARSE. v. r. Bumnagy6; umuno's 11 fig. Magbago; mabalisa. 11 fig. Maglanko6; malang6'. ABORRECER. v. a. Kapootan; iragtanfrn; kayamnuta.u. Il Iwan; ipaubaya". ABORRECIBLE. adj Kapo6tpo6t; dapat ipagtanfrn. ABORRECIDO, DA. P. 'P. DR Aborrecer. 11 adj Napo6t; yam't. ABORRECIMIENTO. m. Pagtatafnunf; pagkapoo't: kayirnutan. ABORTAMIENTO. in. Pagkaagas; panganganalk ng walk sa panah6n. ABORTAR. v. a. Mangandik ng walAi sa panaho'n; inakunan; ma agas. 1I v. II. Bot. Maunsiyamlni inalagas aug bulakiak at di inagtulo~y Da nagling burnua. 11fig. Ma. ABORTIVO, VA. adj. Sumnilang ng Wa'A6 sa panahon. I Pangpaagas; pan gtunaSw. ABORTO. in. Pan~anganaik n~ wali Sa panabo'n, pagkaagas. 11 Bot. Pagkaunsiyain ng in-a halamnan. I1 fig. Aug alininang pangbihirang likhA ng kalikasain. ABOTAGAMLENTO. in. Pamainanas; parnamag~ ng katawin. ABOTAGARSE. v. r. Mamana's: nmarnagl ang katawain. 11 MarnagA aug mnukhA 6 sag mnga mata'. fig. Maungaiis.

Page  16 - 16 - ABOT ABOTONADOR. in. Panglag~iy ing bitonis. ABOTONAR. v. a. Bitonesan; ib. to n is. I1 r. Magbitonis. 1 v. ni. Bot Marnuko an; halainar. ABRACIJO. in. Yakip; kipkip. ABRASADOR, RA. adj. Nakasusunog; nakapapas6O". ABRA~SAMIENTO in. Panununog; pagkasuncg; pagkapasb ABRASANTE. p. a. rig Abrasar. Nakasusunlog; nakapapas6. ABRASAR. v. a. Pagbagahin: au nugin; pasuin. IIv. r. Masunog; mnapasZ6. 11fig. Lugsakifl a~g kayamanan. 1I fig. Humiy,4 Sa pa. nainagitan ng inga kilos at mabibig't na salita'. 1v. r. fig. Mabalisa sa pagibig 6 sa galit. ABRAZADERA. f. K a si ng g Ay pangyakap. ABRAZADOR, RA.:adj Yuminyakap. 1 mn. U.nang bil6g at mnahabA na ikinakatanig sa mn-a bisig 6 p~ai. ABRAZAMIENTO. in. Pagyakap; pagyapOs. ABRAZANTE. p. a. ng Abrazar. yuinavakap; yumayapo's. ABRAZAR. v. a. Yakapini yuina kap; yumnapos. 11 Tanggapin; sangayunan. I1 fig. Sumnaklaw; Suinakop. II fig. Akiu'in. 11v. r. Magyakap~in; inagyapusanl. ABRAZO. in. Yakap; yap6s- I Pag.. yakap; paizyap6s. bkBREVADERO. mn. Poo'k na pai. nurnan nk mnga alagang hayop. ABREVADOR, RA. adj. Tag~apagpain6rn Dg alagalng hayop. ABRE ABREVAR. v. a Magpain6mn ng alagang hayop. n Magdilfg 6 inag. ba-.A ng isiing bagay. ABREVIACION. f. Pagpapaikli; pap papt-dali. ABREVIADOR, RA. adj. Nagpa.% paikli; nagpapadall. ABREVIAR, v. a. Iklt~n; padaABREVIATURA. f. Dagltng pangungusap. 1 Pciradin ng pagsulat DR is~ng pangungusap sa pa-mamnagitan ng LA~ 6" ilang titik na bumnubu6. ABRIGAISO. in. Po6k na kanlo'ng sa hangin. ABRIGAR. v. a. Kumutan: balabalan JJ Magkaron'n ng mnga diwa', daindamnin, alinlangin. at ibp, 1 fig. Ainpunfn; tulungan; kupkupin. 11Mar. Ikanl6ng ang sasakyingdagat sa bangin. 11v. r. Magkumnot; mnagbalabal; jiuinanl6ng. ABRIGO. in Pagkakanlong; pagbabalabal. 11Kumot; balabal. J Potk na kubli sa hangin. 1I Afar. Poo'k na pinagkakanlungain sBt hangin ng inga sasakyalugdagat. jjfg. Pagkupkop: pagtulong; pagbnMPO D. ABRIL; in, Ikaapat na buwa-n nig ta6n. 1 p1. f ig. Gulang na taglay sa kabataan. ABRILLANTADOR. in. Tagapagpa.. kiruaing nig inga inahalaging bat6, Pangpakina.ng; pengpakisl'p ng mga mnahalagaing bat6'.I ABRILLANTAR. v. a. Magpaki.Dang; pekislapfn. 11fig. Bigydnr ug higiit na halaga" 6 ningning ang isdug bagay. I

Page  17 17 - ABRI ABRJMIENTO. mn. Pagbubukfis. ABRIR., V. a. lbukdis; buksdn ii Ibukadkdil. 1J Busbusifn 11 Biyakfn; Punitin; hatlin. 11v. ni Buinukadk~dd Ij v. r. Bumuka-s; bumuka". 1fig. Magbaydg; magkatiwalh ABROCHAPOR. m. Tagapagbiton's. ABROCHAMIENTO. M. Pagbibitonis. ABROCIJAR. v. a. Ibitonis; mae.. bitonis. AI3ROGAC10N f. Pagpapawaltng bisk; pagpapawaldng haloa~. ABROGAR. V. a. Pawaldng bisA; pawald~ng halagi. ABRUMAI)O, PA. p p. ng Abrumar. n adj. H raip. ABRUMNAPOR, RA. adj. Nagpapahirap; sumisill. ABRUMAR. V. a S~ilfn; pahirapan 11fig. Gambalain. IIPagdilirinf; pauglabuin. 1 v. r. Magdifr ABRUTADO, PA. p.~ p. ng Abrutar Il adj. Pirang hayop. ABSOLUCi6N. f. Pau papalayA; pag. kaIa-g sa sala. 11Kapatawar-An. I For. Pag~papawalgiig sala sa is-'ng nasasakd6J. ABSOLUTISMO. m. Ayos ng pamahalaan aa a Ig gaudp na kapang. yarihan, ay nasa is~fig tao laMang. ABSOLUTISTA. adj. Kapanalig 6 kasangayonl sa pamahalaan na ang gan~p na kapangyarihani ay nasa ising tao lamang. ABSOLUTO, TA. adj. Garndp; lub6s. 11 83. Makapangyarihan. ABSO ABSOLVENTE. P. a. ng Absolver. 11adj. Nagpapatawad; nagpapawaldng sala; kumakaltg sa tall ng kasalanan. ABSOLVER. v. a. Patawarin; Pala. y~in. 11 Kalagan ng parl sa tall ng kasalanan aug isdng nangungumnpisfil. 11 For. Pawalang sala. ABSORBENCIA. f. Pagsipsip; paghit it. ABSORBENTE. p. a. ng Absorber. Suinisipsip; humnihitft. ABSORBER. v. a. Sipsipi~n; higu. pin; hititfn. i1fig. Ubusin; lus. tayin ang kayarnanan. ii fig. Hi.. inukin; lainuyutin. ABSORBIBLE. adj. Masisipsip; mahihitit. ABsoRCiON. f. Pageipsip; pag hitit. ABSORT0, TA. p. p. nlg Absorber. 11 adj. Napatak4; nainangbA; natilihan; napagilalds. ABSTEMIG, MfIA. adj.,Hindi uiniin6in ng aldk. ABSTENCi6Ng. f. -Pangingilin. ABSTENERSE. v. r. Mangilin; magpiail nDg kagu~tuhan, ABSTINENCJA. Pangin-ifin. 1I Pagpipigil ng pagkain ng ImArnng kati sa pagtupdd sa ipinaguutos, ng pananampalataya. ABSTINENTE. p. a. ng Abstener. se. Nangin'gilin. 11 adj. Katamn. tamnan s a pagkain aSt pagin6m. ABSTRACC16N. f. Pagtaaimum. ii Pagilag s a Pakikihanidp Ss tao. 3

Page  18 - 18 - IABST AI3STRACTO, TA. p. p. irreg. rig Abstraer. it adj. Nauukol sa mga karunungan 6 pagaaral na nasa pagkukur6 lamang at wait sa gawing hayagan ABSTRAER. V. a. Paghiwalayin sa isip. Ii v. n. MagpabayA; huwag pansinIn. 1i v. r. Tajimtiinin. AI3STRALDO, DA. p. p. ng Abs. traer. ii adj. 11a~g sa pakikihardp sa mga tao. iI Libtdng. AI3SUELTO, TA. p. p. irreg. Dig Absolver. II adj. Pinalaya'; pinawaling sala; pinatawad. A13SURDO, DA. adj. Alit sa katuwiran; tiwalt. ii mn. Sabi 6 gawtiag alit sa katuwiran. AI3UELA. f.- Int ng aint 6 ng mnd; nunolk babae. iI fig. Matandanig babae. AI3UELASTRA. f. Ina' DAg arrd 6' ng i1n d s a pakinabang. 11 Asawang kault ng nunong Jalaki. -AIUELASTRO. m. Ama' ng aM6 6 ng ina" sa pakinabang. 11 AMaWang kault nig nunong babae. ABUELO. m. Amad ng and' 6 Dig ni d;nunonig lalaki. ii Niniun(y fig, Matandang lalaki. ABULTADO, DA. p. p. ng Abultar. ii adj. Matamnbok; mnakapdll; inalakf. AI3ULTAMLENTO. mn. Pagtarnbok; padIakf; katamnbukain; kalakihtln. ABULTAR. v. a. Patambukfn. iiPalakihin; palaparin. 11 fig. Palabi.. sin. 11 v. n. Tumnamb6k; uinumb6k* ABU~{DANOLA. f. Kasagsinaan; ka. rainihan; pagpapasash. ABUN ABUNDANTE. p. a. ng Abundar. 11 SaganA; pasasa. ii Maraini; masaganih. ABUNDAR. v. n. SumaganA; magpasasiA. II Duinami. ABURAR. v. a. Pasuin; suniugin. ABURRIDO, DA. p. p. ng Aburrir. ii adj. Nayayam6t; nainumubi; napopo6t. ABURRIDOR, PA. adj. Nangyayamn6t; nagpapagalit. ABURRIMIEINTO. in. P a gk aya. m6t; pagkagalit. ABURRIR. V. a. Matnagod; minag. yamn6t; xnangmuht; inangabala; inagpagalit. 1 v. r Mapagod; mayamn6t; inainuh'i ABUSADOR, RA. adj. Lumnalabis; sumasagwi ABUSAR. v. ri. Lumabis; suinagWA~; lumampfis. 11 M agpakalabis sa paggainit ng atnomdng bagay. ABUsi6N. f. Pamnahiin; abubot. A BUSO. in. Kalabisan; kasagwaan. 11 Kalabisan sa paggamnit rig a. nomang bagay. 11 Paglalt6; paglampds; pagpapakalabis; pagpapakasagwL. ABYECCi6N. f. Kababaan; pagkahainak,; kawaidnig halagd. ABYECTO, TA. adj. Hamnak; waking halagd. 1I AlipustA ACK, adv. 1. Dito; dini; sa ga. wing it. 11 adv. t. (Pinangungu. nahan rig ilting preposici6n at rig ibdrig adverbio, na nagbabadya ng kas'alukuyang panlgyafari). Ba araw na it; ngay6n. ACABABLE. adj. Matatapos; mayayarl:. znaubos.

Page  19 - 19 ACAB ACABA DO, DA. p. p. ng Acabar. ii adi. Tap6s; yarl"; ub6s. 11 SirA; lurnA. ACAI3ADOR, RA. adj. Tumatapos; yumayari. ACABAMLENTO. Mn. Pagtapos; pag* yari; vagkatapos; pagkaubos. 11 Wak~is; haugga'. 11 fig. Kamatayan. A-CABAR. v. a. Tapusin; yariin; wakasan. 11 Ubusin. 11 Sirai; Iipuliii. 11 V. r. Maubos; mnatapos; inayarl; mnalipol. 11 v. n. MamatAy. ACADEMITA. f. Kaakitakit na po6k sa is6~ng nayon ng Atenas, na pinagtuturuan ni Plat6n at ng ibdig rnga pahAm nlg filosofia. 11Paaraldn ng filosofia na itinatag ni Plat6a. 1I Kapisanan ng m~a taong bibasa sa wika. li Ba hay Paaralu~n. ACADEMICO, CA. adj. Nauukol sa paaralutn ng 'filosofia ni Plato'n, 11 Nauukol sa akademya. 1 mn. y f. Kagawad sa ising akademy-a ACADEMISTA. in. Nagtutur~ 6 nagaaral sa isaing akadernya. ACAECER. v. n. Magkata6n; mnang. yari; suinapit. ACAECIMJEINTO. mn. Pagkakatafn; pangyayariflg di sinasadyg, ACALENTURADO, DA. p. p. ng Acalenturarse. 11 adj. May sinat; sinisinat. ACALENTURARSE. v. r. Magkasinat; sinatin. ACALORADO, DA. p. p. n g Acalorar 11 adj. Nagaalab; nagninjingas; nagaap6y. ii fig. Nagngangalit; nagaapo~y ang kalooban. ACAL ACALORAMIENTO0. M. Init; Pagiimit; pagniningas. II fig. Pagnga-s ngalit; pagaap~y ng kalooban. ACALORAR. V. a. Painitin. I1 Pagurin sa painaragitan ng rualabis na paggawA. 11 fig. Pasiglahfn sa paggawA. 11 v. r. Maginit. I1 v. r. fig. Magap6y ang kalooban s a pakikipagusap. II Sumiiglul; uminit ang usapan. ACALLAR. v. a. Patahanin. I1 fig. Patahimnikin; patiwasayin; awati a. ACAMIALEONARSE. v. r. Magsahunyaog6. ACANALADO, DA, p. p. ng Aca-. nalar. 11 adj. May kanull; naka. kanalin. ACAINALADOR, RA. adj. Nagka.. kanul. 11 m. Carp. Katdii Ila pangkanAl. ACANALAR. V a. Kanalun. ACASONEAMIENTO. mn. PagtudlAi; pagkany6n. ACAiRONEAR. v. a. TudlAin; kanyunin ang inga kaaway. 1I DumnigmA sa pamamnagitan ng mnga kan. y6n. ACAPARADOR, RA. adj. Suinasakinul; lumalangk6mn. ACAPARAMIENTO. m. Pagsakmsjl ng inga kalakal; paglangk6m. ) Pagiimbuik. ACAPARAR. V. a. SurnakinAl n m~a kalakal; Iuinangk6mn. I Mjag. imbilk. ii Kumainkdin. ACARDENALADO, DA. p. p. ng Acardenalar. II adj. NaxmasiaA; nangingitlin.

Page  20 - 20 - ACAR ACARDENALAR. V. a. Pagpasaf; paglatayin ang katawttn. 1i v. r. MagpasAi; Maglatay. ACARIEAR. V. a. Ipamukbh; sabihin sa hara-p. ACARICIADOR, RA. adj. UmaaM6; nagaam6amb. ACARICIAR. v. a. Amnliamiuin; pag. pakitaang giliw. ii fig. Pakiharapfin ang sinomain ng buong g liw. 11 fig. Sumnagl; humampdis ng dabandahan (nauukol lagi na sa hangin). 11 v. r. Magpakitaang gi Iiw; magmnahalan. ii fig. Magahik sa paggun~itA ng i'stng bagay, da.. li sa hangaid 6 pagasang makamnttn. ACALRO. M. zool. Malil-t na hayop na kahawig ng gagambtl, wahing mga matdl, may mnga pangfng hugis Sipit at di nakikita kungdt sa, pamamagitan nQ mikroskopio. 11 Kagaw (kung sa galls.) ACARR1BADOR, RA. adj. Humahakot. Ii m. Tagapaghakot. ACARREAR. v. a. Hakutin sa pa. mamnagitan ng karo. il Ilipat, 1 fig. Paghuhatan 6 maging sanhi ng anomntng bagay. ACARREO. Mn. Paghakot 11 Paglilipat; pagdadalit ~sa isting dako. A.CASO. M. Pagkakata6n; pangyayaring dt sinasadyfi. 11 adv. in. Sa islng pagkakata6n. ii adv. d. Marahil; bakA. 11 interrog. ~Diyath? jbti? ACATABLE. adj. Kagalanggalang; marapat pagpitaganan. AC LTA.MLENTO. mn. Paggalang, 11Kasunuran; pitagan. ACAT ACATAR. v. a. Igalang; pagpita. gan an. ACATARRARSE. V. r. Sipuni~n; masi p6n. ACAUDALADO, DA. p. p. ng Acaudalar. 11 adj. Masalapi; maya. man. AC AJJDALAR. V. a. Magpayarnan; inagtipon' ng salapt. IiTumnukhls ng higit ng kabanalan 6 karunu. ngan. ACAUDILLAMIENTO. Mn. PaguutoS 6 paaiamahal& ng mga kawal sa digmAt. ACAUDILLAR. v. a. Magutos 6 mainahalA sa mnga kawal sa dig, mA. Ii f g. Mangulo sa ainmdttng lapian 6' pangkatin. ACCEDENTE. p. a. rig Acceder. 1 adj. Pumapayag. ACCEDER. v. n. Pumaiyag sa hinihingi 6 ninanasA; sumangayon. 11 Sumun6d sa diwA nig MI. ii Pahintulut an; ayunan. ACCESIBILIDAD. f. Paglapit; pagdaiti. ACCESIBLE. adj. Malalapitan; mapapasok; madadaitihan. 11 fig. Na. uukol sa taong may inagiliw na pakikihartip. 11 NahahandA 6 may bilig na gurnawA, umnisip 6 du. mamdtim ng anoinaing bagay. ACCEsi6N. f. Pagpayag; pageangayon. 11 Paglapit, pagdaiti. 11 For. Isti sa mga kaparaanan ng pagtatain6 nig kapangyarihan 6 pag mamay-arl ng~ mnga bagay. ACCL'SIT. m Gantingpalang mababe.

Page  21 - 21 - ACCE ACCESO. Mn. PaglaPit; PagSaPit 11 Pacgsisiping ng isfing Ialaki at isdng bahae.; Pagaagulo, 11 Land~s; pa. suk~n. ii fig. Pakikipaghardip sa kapuwA. II Med. Sump6ng ng kararndarani ACCESORIA. f. Tahanang maijit na Malapit 6 karatig ng mnalaki. ACCESORTO, RIA. adj. Karatig; kasamna. Ii Kakabit ea mnalaki. ACCIDENTADO, DA. p. p. ng AMcdentar. ii adj. Nasakt an; n a p anganyayht. ACCIDENTAL. adj. Hindi dakil&. 1i Nagkata-6r. ACCIDENTAR. v. a. LurnikhA ng pagkakata6n 6 pangyayari; rnagpanganyayA; rnagpaharnak. 11 v. r. Masakta~g; mapan-anyayh; mapahamak. ACCIDENTE. mn. Is~tng bagay na hindt dakilh. 11 P a gk a ka t a n; pangyayaring di sinasadya. ii SakunA; kapahamakan, 11 Med. Big. lang paglubhA ng karaundaman, na di inaantay na mangyayari. ACCION. f GawA. 1i Paggaliw ng anormdng kasangkapan ug kata.. won II Kilos; any6. 1I Kumnp~s; ga. hiw; hikam. 11 Corn Bawa t baha. ging bumubu6 sa vuhiinan ng is~ng samaban sa pangangalakal. For. Karapatinlg tinataglay sa patzhingi ng i's~ng bagay sa pag. lilitis. mil. Paglalaban. II de, gracia. Pagpapasalamat. ACCIONAR. v. n. Kumump~is upang maipaaninaw ang is~dg ba gay; lakipan ng mga 'kilos at kcumpds ang pagsasalaysay upang ACCI rnagkaroon ng lalong bir- at lakUs. II Maginfiika sa pagsasalitA. ACCIONISTA. corn. Corn. Kasamin sa isAng satnahtiu sa panganga. lakdii. ACECINADOR, RA. adj. Pumipindang. u s. Tagapagpindang. ACECINADURA. f. Pagpipindat g; pagt~utuy6 ng karne6. ACECINAR. v. a. Pindangfn ACECFJADERA,. f. Thlnubukan. ACECHADOR, RA. adj Nanunu.. bok. 11 s. Tagapanubok. ACECHANZA. f. Paniunubok; paniniktik. ACECHAR. v. a. Subukan; tiktik~in; manmanAn. ACECHO1. m. Panunubok; paniniktik; pagrnaranmdn. ACEDABLE. adj. Mangyayaring umasim. ACEDAR. v. a. Paasirnin. 1i fig Pa samAin aug lo6b. 11 v. r. Umasirn. fig. SumnamA ang loo~b. II Bot. Maniltiw. at magkasakit aug mnga halaman. ACEDfA. f. Kaasiman. 11 Pankangssfim ne sikinurbA. 1fig. Kasungi. ttOn ng asal sa paklikiharap. ACEDO, DA. adj. Maasirn. 11 fitz. parang sukh ACPFAL0, LA. adj. Waling ulo. It fig. y famn. Kap6s ea isilp; alisagsag. ACEGUERO mn. Mangangahoy 6" nanumnulot ng mga kahoy na panggatong. ACEITAR. v. a. Langisin; pahi. ran ng langli.

Page  22 - 22 ACEI ACEITE. m, Langis. ACEITERA. f. Babaing naglalak6 ng langis. 11 Lmlagyiln nA langis. ACEITERfA. f. Paggawa' ng langfs. 11 Tindahan ng 1ankis. ACEITERO. in. Lalaking nagla kO ng langfs. ACEITOSO, SA. adj. Naglalankis. ACEITUNA. f. Bunga ng olibo; asetunas. ACELERACLON. f. Pagtulinjl1 Pagsulong; paguna; pagdali. ACELERADOR, RA. adj. [Nagpa.. patulin. ACELERAR. v. a. Patulinin; pa. daflin. 11 v. r. Tuinulin; magtulin; magmadalt ACENDRADO, DA, p. p. ng Acen drar II adj. fig. Dalisay; waking bahid dungis ACENDRAMIENTO. in. Pagdalisay; paglilin~ing. ACENDRAR. v. a. Dunmalisay ng gint6, pilak, tans6 at iba" pa sa paindmagitanl ng ap6y. 11fig. Linangin; linisin.. ACENTO. Mn. Gram Difn ng pagbibigktis. 11 Kudlift na pahiw As, na ipinaiibabaw sa isfing vocal ng silaba 6 pantig na binibigIA kung bi'gkasfn. 11Punt6 6 tun6g ng pagSasalit~ng gawi -sa bawa't bayan. 11 WikA; awit; tinig. I1 agudo. BiglA. 11' circunflejo. Sinalak6t. f grave. Banayad. ACENTUABLE. adj Malalagy~ln ng kudlft 6 diun. ACENTUAC16N. f. Paglalaguiy ug kudllt 6 dif n. ACENTUADO, DA. p. p. ug Acen ACEN tuar. 11 adi. May kudlit. ii adj. fig. Masagwi; nakausli; inatamcb6k. ACENTUAR. v. a, Lagy~in ng dii n sa pagbibigkas ang mnga pan~ungusap. 11 Gram. Lagydlng ang ibabaw ng vocal ng nauukol na kudlit 6 acento. 11 fig. Malaka's na bigkasifn ang isang pangungusap 6 salitA upang tumawag ng damndarnin. ACEPAR. v. n, Magug~t. ACEPCION f. Gram. Kahuluga-ng ibinibigd4y sa isaing, pangungusap; katutur~in. ACEPILLADOR, RA. adj. Kurnakat~in; sumnusupilyo. 11 s. Tagakat'mn; tagasupilyo. ACEPILLADURA. f. Pagkakatfim; pagsusupilyo ACEPILLAR. v. a. Katarnin. I1 Su. pilyuhin. ACEPTABLE. adj. Matatanggdp; rnasasanlgayulafl. ACEPTACION. f. Pagtanggaip; pagsaogayon. 11 Pagpuri. ACEPTAR. v. a. Tanggapfn; magalingin; sangayunan. 11 Com. MaDgakb sa pagbabayad. (nauukol sa letra de cambio, pagare', libranza at ibp.) ACEQUIA. 'f. Sangkdng padaluyan ng tubig; bangbing. ACEQUIAR. v. a. GuinawA4 ng sangkdng padaluyan ng tubig. ACERA. f. Tabi ng daan; bang. keta. II Han-Ay ng mnga bahay sa mnagkabil~ing tab! ng daan. ACERABLE. adj. Magagawdng asero 6 pataliin. ACERACIO"N. f. PaggawA n-g asero 6 patalfmi.

Page  23 -~ 23 - ACER ACERADO, DA. p p. ng Acerar. IIadj. Yaring asero 6' patalfm. fig. Matigids; matibay. jf bkata. 1fm. ACERAR v. a. Gawing asero. If fig. Palakasin. f1 v. r. Magpala. kis. ACERBIDAD. f. Kasaklapa'n; ka lupit~n; kabagsikin. ACERBO, BA. adj. Masak1~p. 1 Malupft; mnabagsik. ACERCA. adv. y prep, Sa mnala. pit. ff m. adv. Hinggfl sa; tungkol sa; bagay sa. ACERCAMIENTO. m. Kalapitan; pagkakadulot. ff Paglalapit 6' pag.. la-pit. ACERCAR. v. a. Ilapit; iclulot. i v. r. Luinapit; dutnulot. ACERNADAR. v. a. Tabunan ng ab6. ACERO. m. Asero; bakal na di.. nalisay. 11 fig.; Patalfrn. 11 fig. Laka's; tapang. ACtRRIMO, MA. adj. Na'pakala. U~s. ACERTABLE. adj. Mangyayaring tiyakin; mnatatamnaan. ACERTADO, DA. p. p. L-g Acertar. I1 adj. Tiy~ik; tarnA. 1I Nababagay; ganfip; tunpa'k. ACERTAMIENTO. ni. Pagkati. yftk; pagkatami&; pagkatumnpa-ks ACERTAR. v. a. ItuinpAk; itam"A; matainaan; mnatimpaka'n. 1I Matagpua-n; inasumnpungtin. ff V. n. MatiyAk: mapalaran. ACERTIJO. mn. Palaisipa-n'; bugO~ng. ACESCENCIA. f. Pagasiin; pamia ACES mnanis. ACESCENTE. adj. Umaasim; na.. papanis. ACETRE., i. T a b 6. ii Bebeaidita. hang rnuntt; lalagyfin ng iwiniwisfk. n-a bendita. ACEZAR. v. n. Humingal. ACEZO. in. Paghingal. ACEZOSO, SA. adj. Humihintal; naghihigpit ang paghingd. ACIAGO, GA. adj. Kulangpalad; sinasaina. ACdBAR. in. Aksibal; is~ng bagay na mapaft. it fig Kapaitan ACIBARADOR, RA, adj. Nagpa. papaft. ACIBARAMIENTO, m. Pagpapa. palt ACIBARAR. v, a. Lagy~n ng aksibal ang isting bagay; papaitiln. 11fig, Pasukalin aug kalooban, ACIBERAR, v, a. Pulbusfo; duruging piflnngpino. ACICALADO, DA, p. p, ng Adcalar, ff adi. Malinis; makintalb, ACICALADOR, RA. a dj. Luinilinis; Dagpapakinta'b, ff m. Panglinis; p~angbuli. Ad5ICALAMIENTO. in. Paglilinis; pagpapakint~b. ACICALAR. v. a. Bulihin; jjlnis:.; pakintabiri 1 fig. Palarnutihan. ACLDEZ f. Kaasiman; asiin. ACIDIOSO, SA. adj. Tainaid; pa. taypatay. ACIDO, Dk. adj. Maasiin. ACIDULADO, DA. P. p. ng Acidular. 11 adj. Maasiin ng bahagyA; rnaasI maf i.

Page  24 - 24 ACID ACIDULAR. v. a. Lagyan ng maasim ang pagka~n 6 iniin6 n. 1 v. r. Umas;m. ACIERTO. in. Pagk~atiydk; pagkatumptik; pagthmn fig. Kabi. hasna~n; katalinuhau; pa ~katuto. ACLAMABLE. adj. Ka'rapatdapat ipagnuri 6 itangba-I. ACLAMACION. f. Paghabalil nA kararnihan, sa ilaliin ng pagkakaisd, sa isdng tao upang hurna wak ng tungk6l. jj Sigalw ng karamihan sa pagpupuri sq ihing tao. 11Paginatnakaam6 1I Pagtawaiz sa inga havop na 'May pakpak. ACLJAMADOR, RA. adj Nagpiupuni; nagdidiwang. ACLAMAR. v. a. Maghabail ang karsinihan sa ilalim ng pagkaka Ws. fj Magdiwang ang kararn han sa kapurihain ng ildng tao. 11Mag inakaam6 Ii Tumawag ng ruga hayop na may pakpak. ACLARABLE adj. Mangyayaririg lumiwanag. ACLARACI6N. f. Pagpapaliwanag; pagpapaaniaw; pagliwanag; paglinaw. ACLARADO, DA. p. p. ng Aclarar. ladj. Naipaliwanag; naipaani. naw. 11Naliwanagan. ACLARADOR, RA. adj. y s. Nag-.papalinfaw; tagapagpaliwanag. ACLARAR. v. a. Hawaiian 1i B i-n law,4n ang damift. fj fig- Ipaliwa. nag; ipaaninaw. Jj v. D. Mahawl ang dilfin; inagliwanag ang panah6n. 11 v. r. Lurniwanag; uinaliACLARATORIO, RIA. adj, Nag. ACLI Papaliwanitg; nlagpapaaninaw. ACLIMATABLE. adj, Mangyayaring ruahirati sa singdlw ng luph 6 klirna, ACLIMATACILON. f. Paghirati 6 kahratihan sa sinjaw ng lup&6 klimia, ACLIMATAR, V, a, Hiratihin sa siaglw nu, IupA 6 kljina, II v. r, mnahirati sa sing~w ng lupa' 6 klima. ACLOCAMIENTO. mn, Paghalimbim ng rnan6k, ACLOCARSE, v, r, Humnalimhim; lumimlfm ang man6k 6 ibon, 1fig, Magpakabutibuti sa kina. uupin, ACOBARDADOR, RA. adj, Nagpapaduwalg; nagpapahinA ng loob, ACOBARDAMIENTO, in, Pana. nakot. 1 Kaduwagdn, ACOBARDAR, v. a. Takutin; pa. hinain ang loob; gulatin, 1 v, r, Maduwiig; rnatakot, ACOCEADOR, RA. adj, Naninikad. ACOCEAMIENTO, in, Paninikad ACOCEAR, v. a. Manikad; manip 1fig, y fain, Yuinurak; umnalipustAi; uinalimura. ACOCOTAR. v, a. Mangot~; mnangbatok. ACOCHARSE, v. r,.Yuinuk6, ACOCHINADO, DA. p. p. n- A. cochinar, 11 adj, Marumnf; nakaririmarim, ACOCHINAMIENTO, mn, Pagpatdy. ng kapuwh na ginagapos na ka. tulad ug baboy,

Page  25 - 25 - ACOD ACOCIIINAR. V. a. PumgatiY ng kapuwa" Da ginagapos na, katulad g, baboy. ji f ig. H iy afn; I ituhfn. ACODAR. v. a. Itukod ang siko upang inaikatang ang ulo sa, kamniy. 11 Agric. Magpasupling. A-CODICIAR. v. a.. -Lubutin 1v r. Magimnb6t. ACOI)O. m. Agric. Suplifg sa IuPat. ACIOGEDIZO, ZA. adj M a dal1fng inalikoat at waking pill. ACOGEIDOR, RA. adj. Uinaamp6n sa kapuw&; turnatangkilik. ACOGER. v. a. Magpatuloy s a tabanan. 11fig. Uma MP 6 n; tuinangkilik. 11 fig. Mabutihin ang isfing palagay 6' panukala 11 v. r. Paainp6n; patangkilik; surnilong. UI fig. Sumangayon sa kalooban 6 Pagknkurb ng kapuwa". AXCOGETA. f. Po6k na inatutuluyan sa pagilag sa anomrnig kapanganiban. AC'OGIBLE. a dj. Mangyayari 6 karapatdapat patuluyfn 6 ainpu. Dfin. ACO1GIDA. f. Pagpapatuloy sa tah a n a n;' pagamp6n. II Pagsilong; pagpapaamponi. 11 Po6k na, pinagpipisanan ng Rinlg mga bagay, lalunglaiu nanga na in a t u. big. ACOGIDO, D,-A. p. p. ug Acoger. rn. Y f. Mar'lit'ng inaainP6n. s a isinog bahay amnpunan. Ii rn. Pulut6ng ng mnca kabayong, pinapanginginain s a -panginainanl ng ibani sa parnamagitan ng nau - ACOG ukol na kakupahan. ACOGOLLAR. v. a. Agric Takp6.n ang mga halamnam. upang huwag matunaw sa ulln 1I v. n. Magusb6ng ang mnga halarnan. ACOGOMBRADOR, RA. adj. Nagtatabon ng 1upA sa pun6 ng inka halainan. ACOGOMBRADURA. f. Agric. Pagtatabon ng 1upi c-a pun6 ng rnga halamnan. ACOGOMI3RAR. V. a. Tabunan DA I u p A sa pun6 ang inga halaman. Ac6LITO. m.' Ministro ng simbaban na may inababang orden. ii Sakristan. 11 Astrol. Ang bituing pinakainabin& sag. ningniing. ACOLLONAR. v. a. fain. Manakot. ACOMTNETEI)OR, WA adj. Nangbabanggi; duinadaluhong. ACOMETER. v. a. B'urnanggA; dumaluhong; lurnaban. ACOMETLBLE. ad j Malalabanan; mababanggfi. ACOMET~IDA. f Pagbanggi; pagdaluhong. ACOMODAI3LE. a dj. Maibabagay; inaiaayos.ACOMODhAci6N. f. Pagbabagay; pagaayos; pagaakmin. ACOMODADIZO, ZA. adj Madaling inaibagay; walilng di binabaga. yan. ACOMIODAJ)O, DA. P. p. ng Acomodar. 11 adi. Bagay; ayos. 1I Ms. yainan. I Maibigin a a kaginhawaban, IKatamntsman es a alagil. 4

Page  26 - 26 - ACOM ACOMODADOR, RA. a d j. Nagbab a g a y; nagaayos. [[ NagpapakasundO. 11 m. y f. Ang pinagkati. walsan sa mga dulaan 6 pook na hayAg na magtur5 sa bawa't nagsisipanood ng gawfng dapat na likmuin. ACOMODAMIENTO. m. Pagbaba. gay; pagaayos. 11 Kasunduan; kaayusan. ACOM()DAR. v. a. Ibagay; iakmiA. 11 Ayusin. 11 IlagAy ang isang tao 6 bagay sa po6k na karampatan II Pagkasunduin aug nagkakagalit. l! Bigyin ang iFana tao ng hanapbuhay. 1I v. n. Matam, sa loob ng ising tao ang anomAng bagay. 1I v. r. Makipagkasund6. ACOMO DATIVO, VA. adi. Madaling maibagay, waldng di binahagayan. ACOMODO. m. Pagkakabagay; ka tungkulan; hanapbuhay. ACOM(PAnABLE. adj. Mangyayari 6 nararapat samahan. ACOMPASIAMl ENT O m. PagakbAy; pagsama. II M1is. Akbay sa tugtog. ACOMPALAR. a. Umabay; sumama. 11 fig. Isama 6 idagdag ang isdng bagay sa isa. rv. Mag. samasama ani kapuwa maalam upang tumal6s pg isang bagay. A(C)MUNARSE. v. r. Magsapisapi para sa is/ng tunguhing hayag. ACONGOJAR. v. a. Pagdusahin; pagdslamhathin: duhagihin. 1J v. r. rnagdusa; magdalamhati; madu. hflzi. ACONSEJABLE. adj. Mapagpapa. I ACON yuhan. ACONSEJAMIENTO. m. PagpapSN 0. Pa\ O. ACONSEJAR. v. a. Magpayo; humatol. 11 v. r. TumanggAp ng hatol 6 pavo n~ iba. ACONTECER. v. n. Mangyari; magkat6on ACONTECIMIENTO. m. Pangyayari; pagkakataon. ACOP[AR. v. a. Magbunton; magtipon ACOPIO. m. Pagbubunt6n; pagtitipon. ACOQUINAMIENTO. m. Pananakot. II Kaduwaga n. ACOQUIrAR. v. a. Takutin; pahii in ang loob. ACORAZADO, DA. p. p. ng Acorazar. 11 adj Naababalot ng matitibay na bakal. II m Sasakyangdagat na malaki na nababalot ang labAs ng bakal. ACORAZAMIENTO. m. Pagpapatibay ng sasak'aingdagat. ACORAZAR. v a. MIar. Pagtibayin ang mga sasakyangdagat sa pamamagitan ng mga balot na bakal 6 asero. ACORDADA. f. For Kaut uang lagdA ng isang hukuman upang ipatupad sa mababang hukuman ang is/ng bagay, ACORD)ADO, DA. p. p. og Acordar II adj. Gaw/ng pinagkayarian, II Mus Pinagtuma ang tun6g. ACORDAR. v. a. Pagkaisahdn ng marami. 11 IpaPlaasa; ipagunit/. 11 Iayos; iakm& I[ v, r. Maalaala; magun;ta, 11 Magkaayos; magkaakmA,

Page  27 - 27 ACOR ACORIDE. adj. Kasangayon sa IsAng bagay; kaiod. 1 m. Mus. PagkakatugmA' ng m~a tun6g. ACOR~DEON. Il. Mus. Istrumentong kilald' sa tawag na kurdiyo'n sa tagalog. ACORNEAR. V. a. Manuwaig. ACORRALAMIENTO. Mn. Pagkukui6ng sts kuraii. ACORRALAR v. a. Ikulo'ng aug mga alagang flayop sa kur6A. 1 fig. Patiin~in ang Io6b; takuuin. II Magbakod lifig. Kaiungfn. ACORTAB3LE. adj. Muingyayaring Umfi xil. ACORTAIMIE NTO. mn. Pagpapaikli; pagikli. ACORTAR. v. a. Ikitan. 11v. r. U inikli. 11 v. r. fig. Madung6; maumid. ACORVAR. V. a. Hubugin; hutu. 'kin..ACOSADO, I)A. p. p. ng Acosar. II adij. Pinaguusig. ACOSAL)OR, RA. adj tUmuusig. ii m. y f. Ttigiiusig. AC-'OSAMIEINTO. m. Pagusig. ACOSAR. V. a. Usigin; umusig; tugisin; habulin. ACOSTADO, DA. p. p. ng Acostar. II adj. ant. Kamaganask; hilnl6g. ii ant. Nililingap. ACOSTAMIENTO. m. Pagbihigi; paghigfi. ACOSTAR. V. a. IhigA. II M31ar. Ipadp-'d sa tabi ang anOinAug sasakyidngdagat. 11v. r. Humigg,; hurnilig. -ACOSTUMIBRAD0, DA. p. p. n Acostumbrar. II adj 1~amihasa; ACOS nahirati. ACOSTUMBRAR. v. 8. Pamnibasabin; hiratihin. I1 n. y r. Mamihasa; mahirati. ACOTAcli6N. f. Paglalagdy n~g koto 6' hanggid. I1 Tandang inilalagay sa, panig ng isang kasulatan. ACOTADO, DA. p. p. ng Acotar. 1I adj. May mnga koto 6 hauggA. 1i May mnag tandang nagpapaliwanag. ACOTADOR, RA. adj. Nagbibig~y koto 6 h a n g g iA. 11 Nagsisilbing magbigdiy ng mnga tandang nagpapaliwanag. ACOTAR. v. a. Lagyiin ng m~a tandA ang isaning kasulatan. 11 Lagy~n ng hanggti 6 koto; kotohan. ACOYUNDAR. v. a. Lagy~in ng suga 6' talli aug mga baka. ACOYUTNTAR. v. a. Magbalansdng. ACOYUINTERO. m. Tagapagbalansting. ACRANEO, A. adj. Wa1~ng bu. ACRE. adj. Masakhip sa pangla-. sa at pangam6y; maasim. 11 fig. Magaspaing sa paguugall 6 sa pagsasaliti. ACRECENCIA. f. Pagdaragdag. ACRECENTADOR, RA. adj. Nagpapalaki; nagdaragdag. ACRECENTAMIENTO. m. Pagdaragdag; pagpapalakf. ACRECEINTAR. V. a. Dagdag~n; palakihfn. I! Itaiis aug isdng tao sa tungk6l 6 kapangyarihan. ~ v. r. Magdagdag; dumamni.

Page  28 W.- 28 - ACRE ACRECER. v. a. Paramihin; dagdagdn- 11 v. n. Dumnami; magdag dag. ACRECIMLENTO. rn. Pagdaragdag; pagpaparamni. ACREDITADO, DA. p. p. nlg Acreditar. Ii adj. M a y kabantugan; balitA. I1 Nauukol sa sup6 iug i sting bansA na may taglay na kapahintulutan sa panunupa'd Dg kaniydng tungk6l. ACREDITAR. V. a. Patunayan ang isdng bagay. 11Ibunyt; ibanto'g. 11 Patutohanan na ang isang tao 6 bagay aug siydn'g kumakatawdn. 11 Corn Pagpalwaltin.' 11 V. r. Mabant6g; inabunyt. ACREDITATIVO. VA. adj. Nagpa patutoo. ACREEDOR, RA. adj y s May karapatdn~g sumingil; pinagkakautangan. 11 fig. Karapatdapat magkarnft ng anorn ing bagay. ACIRJIADOR, RA. adj. y s. Bumini bitbiiy. ACRIBADURA. f. Pagbitbaiy. ACRIBAR. v. a. Bithaylin. 11 f i g. Lagy~in ng maraming butas ang isdng bagay. ACRIBILLAI)OR, RA.. adj. Y s. GuinagawAi ng mga butas; tagabutas. ACRIBILLAR. gv. a. Lagy~in n g maraming butas ang isa'ag ba. gay. ii Tadtarfn ng mararning su gat 6' kag~t aug isaing tao 6 hayop. ACRIDOFAG-LA. f. Pagkain ng ba. lang. ACRLD6F'NG,,co GA. ad'. y s. Ku I I I ACRI makain Dg balang. ACRIMTINABLE. a dj. Karapatda. pat paratankan. ACRIMI-NACI6N. f. Pagpaparatang.ACRIMINADOR, RA. adj. y s. Nagpaparatang. ACRIMINAR. v. a. Paratangah; buhatan. 11 Bigyang sala. ACRIMONIA. f. Kasaklapdn. 11 fig. Kagaspangan sa paguugall 6. sa pagsasalita. ACRIM-',ONIAL. adj. Nauukol sa kasakiapan. ACRIMTONTOSO, SA. adj. Labis n sakIdp. ACRISOLACIOIN. f Pagdalisay. ACRISOLADOR, RA. adj. y s.- Du'madalisay. ACRISOLAR. V. a. Dalisayin sa parnamagitan rig ao6y ang mnaa metal. 1I fig. Liwanagan); subukin ang isdng bagay. ACRISTIANADO, iiA. p p. ng Acristianar. ii adj. ant. Nagpakakrist;. yaflo; nagaasal binyagan. ACRISTLANAR. V. a. fain. Ga-' wfng kristiyano; binyaga"U. A.CRITUD. f Kasakiapin. ACR6BATA. c,-m. Aug sumasaydw 6 tumnutuhiy sa lubid 6 kawad. ACTA. f. Kasulatang kinatatalaan nig pinagusapan 6 pinagkayarlin sa isAng pulong. 11 Kasulatang ki.. natatalfa'ti n g nagfng wakAs sa paghahal,41 ng isdrig taong hahawak 13g alfnmang tungko'l. if pl. Kasaysayan n- bfihay rig isdng martir.

Page  29 - 29 - ACTI ACTITUI). f. Asta; anyb ng katawAn; pagkalagvy. ACTIVAR. v. a. Padalitn; buhayin ang lo6b; pagalawin. ACTIVIDATD. f. Paggawa |I Kisi pagan; kaliksihdn sa paggawa. ACTIVO, VA. adj. Gumagawa |1 Masipag; mabfis. 11 Malik4ing gumawA II Gram. Nagbabadya ng any6ng gumagawa I| m. Corm. Kabuuan ng labit ng mga kuwalta, pautang at katibayan Ig ising tao. ACTO. m. Kllos; gaw. II Pagdiriwang sa ikang bagay. I1 Bawi't isa sa mga bahagi na humahati sa isang dulA; yugt6. 1I Log. Ga 'wdng hayg. 11 de atrici6n. Teol. Pags'sisi sa pagkakasala si Dlyos, sa takot sa nalalaang kaparusahAn, 11 de contrici6n, Teol. Pagsisisi sa pagkakasalA sa Diyos, alang-alang lamang sa Kaniya. II de poses;6n, Panunungk6l. 11 Acto continuo 6 seguido. loc. adv. Karakaraka. 11 En acto. m. adv, Sa ayos ng paugawA. 11 En el acto. m. adv. No6n din ACTOR. m. Lalaking lumalabAs sa dulan. 11 For. Ang naghahabla. ACTRIZ. f. Babaing lumalabfi sa dutiau. ACTUACt6N. f. Paggaw&.lpl. For. Kasulatan sa kinalabasAn ng ka. hatulhn ng hukumang pinagsakdalAn. ACTUAL. adj. Kasalukuyan. II GumagawA; gumaganap. ACTUALIDAD. f. Panahong kasa lukuyan. 1Mabuting pagkakataon, ACTU ACTUALMENTE. adv t. Panahong ka-alukuvan; sa mga sandaling ipinagt abadya. ACTUAR. v. n. Tumupad ang isang tao 6 bagay Dg kaniyang mga tungkulin. II Gumawa. ii v. a. IsagawA. ACUARIO. m. Lalagyan na karaniwa'y bubog o kristal, na pun6 ng tubig at ginagamit sa pagtitinggal nA mrga isdang buhay. ACUATICO. CA. adj. Nabubuhay sa tubig. 1l m pl. Ang mga nag. papalagay na ang mund6 ay bi nubu6 lamang ng tubig. ACUCLILLARSE. v r. Maningka vad ACIUCJIILLIADOR, RA. adj. y naanana.!tPalaaway; nangaaway ACUCHILILAR. v. a. Managa; mamook; mang iw&. 11 Patayin sa tagA ACUDIMIEN(TO. m. PJgdalo. &CUDIR. v. n. Dumo6n; gumibik II Sumaklolo; umabuloy. lDurnalb 11 Paamp6a. ACU EDCTO. m. Padaluyangtubig; alulod. ACUERDAMIENTO. m. Pagpipisi. ACUERDAR. V. a. Magpi i. ACUERDO. m. Pinagkayarlan sR isang pulong, 11 Pasiya. 11 Hatol palagay. II A'aala 11 Pint. Pagkh kaakmA ng mga kulay ng isMn, kuwadro, 11 De acuerdo. m, ad. Sangayon. ACULEBRAR. v, a. Lumakad Dnpaligoyligoy. ACrLLA. adv. 1. Sa kabilang da ko; sa gawt ro6n.

Page  30 - 30 ACUM ACJMUJJABLE. adj. Mipa~gwaama sama; muapagtitipontipon, AC.,UMUIAC.10N,. f. Pagbubunton, pagtitipon. ACUMULADO, DA adj p. p. ng Acumular. ii adj. Bunto~nbunto'n; pis.Anpisdn. ACUMULADOR, RA. adj Nag. bubunt6n; t imitipon, II m. Apa ratong tuinitipmn ng elekt-risidad. ACUMUtLAR v. a, Magbunto~n; inagtipon 11 Magparatang. ACUNACIO'N. f. Pagkikintal 88 painamagitan ng mnatuliS La bakal; paggawA ng salapi. ACUNAR. v. a. Magkintal sa ba. kal. 11GurnawA njA salapi. ii Magpasak. ACUOSO, SA. alj, Matubig. Makat~s. ACURRUCALDO. DA. p. p. ngAcurrucarse. 11 dj. Nakaulungko't. ACURRUCAR.SE. v. r, Mangulungk6t updng m~gkublf 6 uwi. lag sa laming 6 sa hang-in. ACUSABLE adj. Maipagsusumb6ng ACUSAC16N. f. Paratang; Sum. b6ng; pagiasakdal. ACUSADO. DA. p. p. nig Acusar. 11m. y f Ang nasasakdal sa is~rig kasalanan. li Auig nabahablda. ACUSADOR, RA. adj.- y 8. Ang nagsasakd~il; ang nagbahah1a' ACUSAR. V, a. p~~ratangan.111pag. sumb6ng; ipagsakdfil; ihablai 11 Magbgaiy ala'm 88 pagtanggap ng anom6uig bagay. j1Magbiga.y rig resi. bo O'katunayan nig pagk~tangw~p ACUSE. in. PagbibigAy nk resibo 6 katunayan nig pagkatanggdp. ACHA ACHACAR. v. a. Jukol; dabilanin;ip~iratenz. ACHACOSO, SA. adj. Maydamn. dam jJ May bahagyang sakift. ACHAQUE. ra. Karaindainang magaan 1 fain. Panaho'n ig- babai. fig. Dahlihin; pinagkainihasahan. ACEIAROLAR. v. a. Barnisain ng mraki ntab. ACHETA. f. Kulliglig ACHICADOR, RAL. adj. Nagpapalift. I1 m. Mar. Panglimins rig tubir s'i S%-akyi~ngd"gat. ACHICALDURA f. Pagoapalift; paglift. ACHICAMEENTO. mn. Pagpapalift; paglift. ACHICAR. v. a. Paijitinf. 11 Mlar. Limnasin ang tubig rig isdg satsakytingdagat 11 v. r. Lurnift. i v. r, fig Madung6. ACHICHARRADERO. in. Poo'k na nariakainit. ACHICHARRADOR, RA. adji. y s. Tumaitavanatanig; suinusunog. ACHICHARRADURA. f. Pagta-. yangtang; pagkataya ngtang. ACHICHARRAR, v. a. Tayalngtsngfn; tigangiri. Ii v, r. MatayanigtOng. 11 fig. v. r, Madarting nig lahis 88 int ACHINELADO, DA. P. P., ng Achinelar 1 adj. Hugis sinelas. ACHINELAR. v. a. Gawin ang sapatos na hugis sicelas, ACHIOTE. in, Bot. Atsuete. ACHtQUE. mn. Pagpapalift. 11 Mar. Paglilirn68 nig tubig, ACHISPAR. v. a. Languhi~n, ii v r, Malang6; mnaibay.

Page  31 - '31 ACHO ACHOCAR. v. a, Iump6'; iunto'g, 1I fig~ y famn, Magtag6i ng maraining salapi. ACHIOCAZO. in. Unt6g. ACHORIZADO, DA. adj. Na hahawig sa surisr, sa 'lasA at hutgis. ACHUBASCARSE. v. r, Mar. Uinun 6s. ACHUCHADOR, RA a'ij Nag papahiya'; nagsusuls61l. ACHIJOFIAR. v. a, faim. Iptihiy'-; sulsul~n ang isajig tao upang makionagaway, ADAGIO. in. Salawikaino; kasabi h~in. ADALID. in. Pinun6, 11 f ig. P aud~ulo ng isaing [apian, kapisanan 6 paaralan, ADAMADO, DA. p. p ng Adamarse, 11 adj. May pagkababae 11 Babaing pangkaraniwang nagaa. sal mahAI. ADAMARSE. v. r. Magasal habae ang isang lalaki. AD APERTURUM LIBRI. loe. ]at. Mahirap inatandaain aug binabasa 6 pi nag.aaralan. ADAPTABLE, adj. Kapit; bagay. ADAPTACION. f. Pagkakapit; pagbabagay; pagkabagay. ADAPTAR. v, a. Ik,%pit ang izing bagay sa isa; ibagay. 11 v. r.' Ma kapit; maakmA; inabagay. AD ARAS. toc. tat Hinggting sa katapus~n. ADARGAk. f. K'ilasag. ADARGAR, v. a. Maglaiidy nR kalasag. Ii fig. 1pagtAD1Z6l'; ipair. sanggalang. 11v. r. Magtanggo'l; ADEC magsangualdung. ADECUACION, f. Pagbabagay; pagkabagay. ADECUADO, DA. p. p. ng Adecuar. 1 adj. Bagay; kapit. ADECUAR. v. a. 1paris; ibagay; iakmft. ADELANTADO, DA. p'. p. ng A.. delantar. I adj. Maaga; una sa panah6n I Pingah'is; walang pitagan). 11m. PAngalar g itinatawaic ng unang dftko sa punoing Isla.. wliwan. ADELANTAMIENTO. in. Pagsu lonsp; pauunlaid. ADELANTAR. v. a. Ipagoaunfl. IPtsdallin. I1 Maguna ng b)ayed, iiv. r. Magpauna. ji v. r. fig. Makahigift. 1 v. n. Lumabis ancg takF 6 rig oras n~ i- ng rel6s sa talagaing kinakai angan. 11 Masulong sa pagaaral. ADELANTE. a iv. 1. Sa dako ro~on. Sa kabi,'ang banda'. ii adv. t. En adelante; mds adelante; de hoy en adelante; para mads adelante. Sa babarapin 11 1ADELANTE! MaWikig parianalitdtg gmnagamit upang 'magutos 65 iagpahintubot sa sinomdn na puinasok sa isa'ng dako 6' magpatuloy sa paglakad, sa pagsasalitj at ibp. ADELANTO. in. Paunang bayad. 11 Pagkasubong; pagunitid, ADELGAkZADOR, RA, adi, Nagpapapayat; nagpapanipts, ADELGAZAMIENTO. in, Pagpapanipi's; pagpapapaya't; pagnipis; pangs ngayay at.

Page  32 - 32 - ADEL ADELGAZAR, v. a, Pangayayatin ang isdng tao; panipisfo ang is~ng bagay. 11 fig. Patalimin, 1I Dalisayin ang ism'ng bagay; pa liitin; Iigisfn. jj v. r, M ngayayat; numi plis. ADEMA. f. Tukod na ginagainit sa paligidligid ng 1o6-i ng hukay na kinukunan ng inina upang huwag gumuh6. ADEMAN, mn. Gala'w 6 kilos ng kataw fn, ADEMAS. a dv. c. Buko'd sa; tangi sa. ADENTRO. adv, 1. S i lo6h. I in, P1. S a ri Ii n kaloobanj l ADENTRO! Maiklifg pananalitang ginagamnit upang inagutos 6- maganysyang pumDBsok sa isaing po-k 6 bakuran, ADEPTO, TA. a-dj. y s. Kaanih sa ising sekta 6 kapisanan. j Kapanalig sa isaing adhikA, ADEREZADOR RA, adj, y s, Nag. papainain; nagpapalainuti; nalaaByos, ADEREZAMIENTO, mn. Pagpapa. mina; pagaayos. ADEREZAR, v. a, Avusin; pala. mnutihan; painamnin, 1 Pasarapin ang rn~a pagkain. 11 Ihandfi. 11 Tagplan;, ayusin ang isting bamay. ADEREZO. rn. Pagaayos; pagpa. palainuti; pagpapainam. 11 Palamuti sa katawaiun 11 Kapanaugan ng hiyds, na binubu6 ng panglug, hikaw, singsing at pulseras. ADESTRAR. v. a. Turuan; akayin; sanayin. iiv. r, Masanay, inatuto, ADEU ADEUD&ADO, DA. p. p. ng Adeudar. 11 adj May mga utang., ADEUDAMIENTO. in. Pangungutang, ADEUDAR. v. a. Mangutang. v. n. Magki~kamaganak. 11v. r. Magkiaut ang. ADEUDO. in. Utang; kautangaD. AD FINEM. loc. lat. Sa waka's. ADHERENCIA. f. Pagkakadikft; pagkakalakf p f i g. Pagkakasama; pagkakatali; pagkakamaganak. ADHERIR. v. a. Ilakip; idikit. v. n. Dumnikift; lumakip. 1 v, r. Makiisa- sa isdng panukala- 6 isdn~g diwA; unakianib sa is-'ng pinagkcayarian. ADHESION. f. Pagkakadikft; pag. kakalakfo, 11Pakikianib sa isaing pinagka~yarian. AD HOC. loc. lat. Sa natatalag~ing kahanggandln. ADICION. f. Pagdaragdag. jj Dagdaw~1 Mat Pagsasamasaina. ADICIONAL. adj. Dagdag; pang. dagdag. ADICIONAR. v. a. Dagdaga~n; punAD. 11Mat. Pagsamabin. AL)ICTO, TA. adj. y s. Nahihilig. 11Kapanalig. ADLESTRAR. v. a. Sanayin. Turtwia. 11PatnugutaD. 11v. r. Masanay; matuto. ADIETAR. V. a Med. Papan-finin sa pagkain. II v. r. Manglin sa pagkain, ADINERADO, DA. p. p. n9 Adinerar. 1.-dj. Masalapi.1 'M ay a man,

Page  33 -33 - ADIN ~Ak INERAR. v. a. SalaPifn ang mg a bagay 6' pautang. 11 v. r. fain. Magfpavanan, AD JNF1NITIJM. loc. lat. Hanggang sa waiting hangga'. AD-1dS. interj. Sa Di'y"Os. m. Pagpapaalain. AI)I.DTA1MENTO. mn. Karagdagan. ADIVLINAILE. adj. Mahuhulaan. AkDIVINACTON1. f. PanghubuIA; pagturing. ADVIAD R, RA. adj. y s. Hlumuhu1a; manghubiila. A.DIVINANTZA. f Paoghuhul.11. Bugtong. ADI)VIINAR. v. a. MangbuIA. 1 Tu= mnuring. \l)1V1NO, NIA. m. y f. Mangbubulak. ADLJETIVO, VA. adj Y s. PanguDgusap na isinasama sa ngalan ng is~ng bagay upang ipakilala ang katagayan. ADJUDICAci6N.- f Pagbihigaly ng isaing bagay; pagkakalo6b. Aj),JUtD1CAR. v. a. Ibigay ss kinauukulan; ipagkaloo'b. ii v. r. AAI)JUINTO, TAN. eidj. Kalakip; kasaa Al) LITEM. loc. lat. Sa usapfn. AD MAJOREMf DEl GLORJAMN. loc. lat. Sa dakilang kaluwalbatian ng Diy6s, ADMINISTRACION. f. Pangangasiwh; patrnamahalh, 11 Pangasiw~an. ADMINISTRADOR, RA. adj. Na. ~mamaahalh. ur n. y f. Tagapamaa WA1; tagapangasiwA. ADMI ADMINISTRAR. v. a. Mamahialk; mnangasiw&. 1! Magbig.1y. ADMINISTRATIVO, VA. adj. Na. uukol sa panganga'siwa' 6 pamna. inahala. ADMIRABLE. adj. KatakkiakAi; kahankahAnP, ADMIRACION. f. Panggigilah'is; pagtataka'; paghanghi. ADMIRADOR, RA. adj, y S. EHumnahangA; nanggigilalas. ADMIRAR. v. a. Magtakdi; mnanggilala~s. 11 Humanga. 11 v. r. Matakai; magilala's; na-han-A. ADMIRATIVO, VA. adj. Naka. pagtataki; nakahahanga'; naka. panggigilaldas. ADMISIBLE. adj. Matatangg6,p; inatut ulutan. ADMISION, f. Pagtangginp; pagtutubot. ADMITIDO, DA. p. p. ng Adnii.. tir. 11 adj. T~nangg.4p; tinulutan. ADMITIR. v. a. Tanggapin. il Tulutan. ADO~BAR. v. a. Gisahi~n; adobobin, ADOBO. in. Paggigis'; pagaadobo. I1 Pagaay os ng isAng bagay. I; Sa. bdw na ipinanghshalb sa is~iog pfgkain. 11 Pangultf ng wxga baI6.t, ADOLECER. V. n. Magkaramdvam magkiasakft. il v. r. MaawA. ADOLESCENCIA. f. Pagbaba. g6ngta6 6' pagdadalaga'. ADONDE. adv. 1, Sadng dako; satdng bandd1, 11 Sadtn. ADONDEQUIERA, adv. 1. ]Kabit sad'ri. 11 Sadnman-n,

Page  34 -34 ADOP ADOPCI6N, f. Pagkup~kcp sa i sang bata na paran'g an~k Da tunay; pagaring ana'k. ADOPTABLE, adj. Makukupkop na parang nanuk; mangyayaring parahing ana'k. ADOPTANTE. p. a. ng Adoptar. Kumnukupkop na parang magulang sa isaing bath. ADOPTAR. Arding andk; kupkupin. ang is~ing batah na parang andik nt tunay. 11 Tanggaplin o ayunan ang isaing palagdy, pa. nuka1l, 6 aral. 11Pagpasyahaln, mnakaraang masiyasat 6 mapagtalunan ang i~dng panukalah. AL)OPTIV(). VA, adj. Nauukol sa taong ki n uk up k op at riagku. kupkop. A.I)ORAIT3LFL adj. Karapatdapat samnbahfin. ADtORACION. f. Pagoambd; pagdalangin. AI)ORAR, V. a. Sarnbahfn. jj Purihin ang Diy6:s. 1 fig, Uinibig ng litbis ii v. n. Duiniang-in. A D0RMNECE 1,D()01. iV.,x. adj. Nagpapatulog. AI)ORMEC~IER. v. a. Patulugin ii fig. Patabanfn 1i fig. Patigilin; payapAhin. 1 v. r. Makatulog; insidlip ii f ig. Masirh ang gal6Jw na anoianug babagi n.g katawa-n. Maun& ~; mnatamoaid. AIX)R ECMINTO i. Pagpapa.. tulogr; pagkakatulog. ii Katainaran AD7ORNMITAIISE. v. r. Uinidlip. AD)ORNABLE. adj. Magagayakain; maps apalautihan. AW)R-NAD01II, RA. adj. y s. Nag ADOR Igigay~k; tagapaggayulk. ADORINAMNIENTO. m. Paggaga, yaik; pagpapalarnuti. AI)OR-NA.R. v. a Gavaka'n; pala. inutihan. ii H'ya-ltn. jj v. r. Maggay~k; inagpagandA r~a pamainag-itan DR~ rna palamuti. ADORNISTA. m. Tav~pagga'ytk; taga pagpalarnuti. ADORNO. in. Palamnuti; gay'k. ADQUIRIR. v. a. Kaintain; taADQUISICIO'N. f. Pagakakainit; pagtatam6'. ADREDE. adv. in SadyA; kusA;,-. tikis. ADSCRIBIR. v. a. Idagdaig; is.ama 1 v. r. Madagdazi; uvisara, ADSCRIPCION. f. Pagk akadag, dag; pagkakasarna. ADUANA. f. Kawanihang pinag. tatalaan ng rmga kalakal uia pumapasok at luinalabuis, at sumnisin1il ng nauukol na hun6s. fig. y fain. Ang tahanan 6 poo'k na pinagtitipunan ng inararning tao. ADUANERO, RA. adj Nauukol sa adluana fl mn Kawanif sa aduanaI Ang katiwalang tagapagbanttiy at tagausig sa mnga nagpapasok rig bawal na kalakal. ADUANISTA. m, K a wan I sa aduana -11 Ang katiwalang tagapagbantay at tagausig sa mrag nagpapasok n~o bawal na kalakal. ADUCIR. v. a. Maghaydoig ng m~a katunayan 6' katuwiran. b

Page  35 - 35 - ADUE ADUENARSE. v, r, Urnari nea is6.riv, baway; magmay-ari. ADULkCiON Paighibo'; paglalangfs; h, bo" ADULADOR, RA. adj. Y s. Humnihib6; rnapanghib6: mapangisADULAR, v. a. Haimibo%; magADULTERABLE. adj. Malalagyan rig ha~6 ADUJLTERACION. f. Paglalagaiy In& haI6 ADULT ERAR. v. D. M ikiapid. sa a-uaw rigb~i. 11v. a. fig. Lagyain ng5 h al angr isaing bagay. II v. r. Magkahalo. ADULTERIG. mn. Pakikiapid sa asiawa ng ibai. I1 For. Kasalanang gina gawfi ng babaing inay-asawa na pakokiagulo sa lalaking hindi niv a. asawa. ADULTERO, RA. adj y s. Ang nakikiapI'd sa asawa nk iba., 11 fig. May ha'6. ADULTO, TA. adj. Kasibulan; nasa katatagang gulang. ADUNAR. v. a. Isamna; ilakip. Papagisahin. IIv. r. MakicalamuADUNCO, CA. adj. Balukt6t. AD UNU lo c. lat. Hanggdng sa kahulihulihan. ADVENEDIZO, ZA. adj. y s. Ta. gafibaug-lupk; dayuhan. ADVENIMIENTO. mn. Pagdating 11Pa~ittdw. ADVENIR. v. n. Damnating. ADVENTLCIO, CIA. adj Naiihd; di kinukusb,. i I ADVE ADVERBIO. in. Gram, Bahaging di nagbabago ng kawika'n na isinasamna sa verbo 'updThg uinayos ng kaniying kahutugpin. ADVERSARIO, RIA. in. y f. Ka. away; kaalit. ADVERSIDAD f. Kasaliwaang palad. ft Katiwallain sa buhay. ADVERSO, SA. adj, Kalaban; kaaway. 11 Alit;; laban; salungdt. AD3VERTENCIAk. f. Pagipapaunawa\; pagpapatalasta's. 11 BabalO.; patalastis. II Pftyo-. Ingat. I ADVERTIDO, DA. p. p. ng Advertir.jiidj Pinagpaunawhan; ma y kaysa; san a-y. ADVERTrR. v. n. Unawhin. II v. a. Babala'din; pansinin; matyag~ln. 11 Pagsabihan. II Payuhan; pagpaunawAan; t Urii"'AD. ADVIENTO, in. Panah6ng ipinag. sasay' ng Simbahan sapfil sa una ng apat na Iingg6ng nangunguna sa Pask6' ng pangangan~lk sa Mananakp, hanggang sa kahn. lihulihan bago], sumapit'ang araw ng kapistahan. AL) VITAMT JETEIVNPAMN. 10e. lat. Magpasawahlng hanggtln. ADYACENCIA. f. Kalapitan. ADYACENTE, adj. Malapit. AECHADURA. f. Pinagbithayain; pin-ap tahipain. AECHAR. v. a. Bithaylin; itahi p. AECHO. in. Pagbibithaiy; pagta.. tahi p. AfREO, A. adj. Sa hangin, ii Nauukol sa hangin. 11 fig, Malikmnath~.

Page  36 - 6 - AERI AERIdFERO, RA. adj, May dahing hangin, AERIFICAR. v. a. Gawfng parang hskngin ang, isding bagay AERONAUTA. corn. Aug nagla. Iaya~g sa hangin sa parnaragitan n- globo. AEROPLANO. mn. Av, Sasaky~ing lurnfiip~id sa himpapawid. AFABILEDAD. f. K~atarnisan ng ugall sa pakikipagusap at pakiki-hard-p sa kapuwa" AFABLE. adj. Magiliw; inalumna. nay sa pakikipagusap at pakikibar~p sa kapuwA, 'AFAMADO, DA. p. p. np Afamar 11 adi. Banto'g. AFAMAR. V. a. Ibant6g; ibunyl. ll v. r. Mabant6g. AFAN. m. Malabis na paggawA. 1i Mabig~it na gawhing kinakataw~in. II Pagsusumakit, AFA~NARSE. v. n, Magsurnakit ng paggawAi. 1I Magpakasipag sa rnalakfng nais na magkamft ng anomn~ng,bagay. HKatawadin ang pagy awA, AFANOSO, SA. adj. Mabigat na gawin, 11 Nagsusurnakit ng paggawAi. AFEABLE as1j. Manctyayari 6 nararapat papangifin,iIKaputaipundi; kapulhoulA. AFEADOR, RA. adj. y s. Nagpapapanigit. AFEAMIENTO. in. Pagpapapangit. AFEAR, v. a Papangitin. I; v, r. Pumnangit. 11 fig.Puriahfn; pulhan. AFECCION. f. Pagmarnah~l; pag kahilig ng loob ng isaing tao sa AFEC kapuwah dahil sa pagrnarnahlic'. Med. Karaindamnang matagal na. AFECTAR. v. a. Turnawag nk damndarnin aug isaing bagay sa isqlng tao; balisahin aug kalooban. II v. r. Matawag ang darndarnin; inabelisa ang kalooban. AFECTO, TA. adj. Nahihilig sa isding tao 6' bagay. 11 r. Ang ahulma,'n sa inga daindamnin rig kalul uwa, gaya ng pagibig 6 pagmamnahal. AFECTUOSO, SA. adj. Masinta. hirn; mapagmahail; magiliw. AFEITADURA. f. Pagahit. AFEITAR. v. a. Abitan; umnahit. ll Palamutihan; pagandahfn, II v. r. Magahit; magpagzanda'. AFEITE. m. Pigpapagiinda' 11 Mga kagamita'n sa pagpapagandd, AFERRADOR, RA. adj. y s. Tumatahan. AFERRAMIENTO. m. Pagtabau. AFERRAR. v. a. Tabanan; hawakang inahigpit 11 v. n. Turmaban; hurnawak n mahigpit. 11 Mar. TumikI62 ng layag, bandilA 6 ahinminii kayo, at talian inatapos na matikl6o, 11 v. r, Magtabang inahigpit, 11 fig, Manatili sa isang palagaly 6' pagkukurb. AFERRUZADO, DA, adj, Magaga. lit in. AFIANZAMIENTO, inl PagbibigOy katibayan. AFIANZAR. v. a, Patibatyan. i Pagtibayin sa painamagitan ng, pak6, tall at ibp. Ii Hawakan: ta.. banan. 11 v. r. Tumnibay; rnagtabang inabigpit. AFICIO'N. Hilig. niPagsusurnakit.

Page  37 - 37 - AFIC AFICIONADO, DA, p. p. ig Aficionar. I| adj. Mahilig; mawilihin. AFICIONARf v, a, Inilig ang loob; pawilihin. II v. r. Mahilig ang l(6b: maw;li. AFILADERA f. Batong haaan. AFILADO. DA. p. p. ng Afilarl adj. Matalim; mahayap; maulis. [1 fig. Mawining (kung ginagamit sa bose ). AFILADOR. RA. adj, Nagppap talim, 11 r. M-anghahash. AFILADURA, f, pagpapatalim, AFILAR. v. a. Ihash 1| Patalimfn 11 v. r fig. Mangayayat ang mukhb, ang il6ag 6 ang mnga daliri. AFILIACION. f. Pdagsanib; paganib. 1| Pag aring anaik. AFILIADO, DA. p. p. L, Afiliar.11 adj. Naaaoib 6 nasasapi sa isang lapian 6 samahbn. AFILIAR, v. a Ianih; isapi 11 v. r. Umanib; sum pi. | A r i [in g ar ak. AFIN. a,(j Malapit. I corn. Kamaganak sa asawa. AFINACION. f. Pagaayos; pag. ayos, lPagdalisay rig bakal, tanP6 at ibd pa AFINADOR, RA. adj. Unaayos,1I m. Ang pagtatamAtamr n2 tun6g n n maa kasangkapan sa pagtug. t6g. AFINAMIENTO. m, Pagaayos; pagtatamatama ng mga tunog [I Kapinuhan. AFINAR. v. a. Ayusing magaling ang isang bagay. 1[ Turuang gumalang 6 magpakahusay ang i;ang AFIN tao 1| DalisAyin ang mga bakal at ibp. i Pagtaimtama;n ang mga turi6g ng rna kasangkapan sa plgtugtog. 1i v. r, Umayos; liad 'isav. AFINIDAD, f. Pagkakawangki ng isag bagay sa isa, I1 Pagkakamaganak na likha ng pagaasawa. 1f Qtimn. Lqkas na taglay ng mrga ralilift na bahagi ng( dalawa 6 higit sa dalawang katawan, upang gawing ibarig katawain. AFIRMACION. f. Pagpapatuto6; pagsangayon. AFIRMAR. v. a. IlagaY ng matatar. 11 PatutohaDan, I1 v. r. Pu. migil uping tumstag f1 Magpatuto6 6 pAngatawauin ang sinisalita. AFIRMATIVO VA. adj. Nagpapatuto6; sumasan1ayon. AFLICCION. f. Hinagpis; sdkit; dalamhati. AFLIGIR. v, a. Paghinagpisfn; pasakitan; pagdalamhatlin. 11 v. r. Msahinagpis; nagdalamhHti. AFLOJADOR, RA. adj. Nagpap a u a g. II n. Kasangkapan ng manghahabi. AFLOJAMIENTO. m. Pagpapaluag; pagluag. AFLOJAR. v. a. Paluagin; lubayan. I v. r. Lumuay; lumubay. I! v. n. fig. Manghina. AFLUENCIA. f PagdagsA. |1 Ka. sazauan. li Kadalian sa pagsasalit&. AFLUENTE. p. p. ng Afluir | Duma-, dagsA; sumasaganh. ladj. sagana sa mga pangungusap, I1 m, Sara.

Page  38 - 38 - AFLU AFLJltR. v. n. )umagsa; sumagana. 11 Tumakb6 ang mga tubig ng isang ilog sa malaking ilog 6 sa dagat na kanugnog. AFORISMO. m. Sa lawikain. AFORRBAI)OR, RA. adj. y s. Naglatagiy ng suson. AFORRAR. V. a. SisunAn il v. r. Mabi his ng susfinsus6ng damit pangloob. 11 fig, y fam. Kumain at umin6om na nmauti. A FORIt(1. m. Sus6n sa kabaligtaA FORTUNAI)O, I)A p. p. ng Afortunar. ii Adj. Mapalad; maligaya AFORTUN AR. v a Gawiag mapalad 6 maligaya ang isdng tao. AFRECIHO. n. Daralk. AFRENTA. f. Kahihiyan at kasirfang puring likhA ng isang salita 6 gaw$ 1 SalitA 6 gawang humahalay 6 purnapalibhasa, AFRENTAR.X. "V. a. Palibhasain; halayin; hiynio. II v. r, Mapahiya. AFRONTAR. v, a. Ilagay sa harap 11 Ipamukha. 11 harao sa kaa. way I1 v. n. Humtarap; rnkipaglaban ng harapharapan. A FUERA. adv. 1. Sa labas 11 Sa hayAg na po6k 6 sa gawing labas. II f. pl. Sa paligidligid ng isang bayan. 11 Fort. Lupang palanas sa paligidligid ng isang liwasan na natitibayan upang huwag makadaiti ang mga kaaway.l iAfuera! interj Labas kay6 AGACiAAR. v. a. fam Iyuk6; ikiling. 11 v. r. fam. Yumuk6; kumiling. }1 fig. fam. Umilag sa AGAL pakikiharap sa kapwA sa loob ng ilang panah6a AGALLA. f. Hisang. IS pl. Sakit sa lalamunau 6 anghlna. AGAPE. m. Handaan; piging, AGARRADERO. m. Bitbitan; ha wakan. AGARRADO, DA. p p. ng Agarrar. II adj. farn. Maramot; matipid na tutoo. AGARRAR. v. a. Tabanang mabigpit. 11 Hulihin; dAkipin. II v. r. Tumabang mahigpit; pumigil. 11 v. rec. fam, Maghawakdn; magtabandn, AGARROTAR. a. Bidbirang mahigpit ng lubid ang paldo 6 basta. 1I Hampasin ng isang putol na kahoy. AGASAJAR. v. a. PJgpakitaang giliw; 11 fig. Alayan ng mga bagay 6 pakitang lo6b ang isang tao. AGASAJO. m Pagpapakitang giliw. 11 Alay; hand6g. AGAVILLAR. v. a. Agric. Magbig kis ng mga uhay ng palay at ibp. 1I v. r. fig. Magsasama ang maraming taong mababA ang kapalaran. AGAZAPADA. f. Pook na pinagtitipunan ng mga haycp sa bund6k. AGAZAPAR. v. a. fig. y fam. Hulihin; dakipin. 11 v. n. fig. y fam. Magkubli; magtag6. AGENCIA. f. Tungkuling pagkaahente II Po6k na pinagtatanggapan ng mga kalakal ng ahente.

Page  39 - 39 - AGEN AG(ENCIAR. v. a. Pagsumakitan ang paraang ikapagtatamo ng anomang hinahangad AGENDA. f Talaang aklat. AGI3BLE. adj. MagagawA. aGIL. adj. Matulin; maliksi. AGILIDA I). f. Katulinan; kaliksi han; liksf. AGITABLE. adj Maaal6g. AGITACT(N. f. Pagalog. II Kaguluban. AGITADOR. RA. adj. y s. Unaalo6; uanggugu16. AGITAR. v. a. Alugfn. lI fig. Baliahin; guluhfn. 11 v. r. Maal6g. II v. r. fiez. Mabalisa; magul6. AGLOM ERAC1()N. f. Pagtitipon; pr gkakatipon. AGLOMIERAI)O, I)A. p. p. ng Aglomerar. II adj. Tip6n; samasama. AGLOMERAR. v. a. Ibunton; pagsamahin, tipunin. II v. r, Magtitipon; magsasaaa. AGLOSO. SA. adj. Walang dila. AGOBIAR. v. a. Ihilig; itungo6. fig. Inisfn; pagurin II v. r. Mahirapan; mahiuatan. AGOLIPAMIENTO. m. Pagbubun. t6n; pagkakabunt6n. AGOLIPAR. v. a Ibunton; paghaluin ng walang wast6 ang mga hagay [1 v. r Magbuntbfibuntong bigla ang maramiua tao 6 mga hayoD sa isang pook. AGONFO, FA. adj. Naalisan ag ngipin, AGONIA. f. Paghihinga16; paghihirap II Tugtog nD kampanang nagbabadyd sa madlI na naghihi AGON nga16 ang isang may3akft ji fig. Masidhing nasa. 11 Pighati 6 malabis na damdamin. AGONIZANTE. p. a. ng Agonizar. lI Nighihingal6; naghihirap, 11dj. y s. Tumutulong sa naghihiugal6, AGONIZAR. v. a. Tumulong sa naga!hiigal6 II fig. y fam. Aba. lahin; yamutin, i v. n, Maghingal6; maghirap. AGORAR. v. a. HulaI n ang mangyayari sa haharapin sa pamamagitan ng mga pamahiio. AGORERO. RA. adj y s. Humuhul, sa pvmacmagitan ng mRa parmahlin. AGOSTAR.. v. a. Patuyuin; ibilAd sa init ng araw. IUbuiin; lipulia. II v. r. Matuy6; maiipol. AGOSTO). Ikawa16ag buw an ng tnau I[ Panah6a no pagaas. AGOTANIBLE. adj. Mauubos. AGOTAMIIENTO. m. Pagubos; pagkaubos. AGOTiR. v. a. Ubusin. 1 v. r. Maubos. AGRA(IA.I)(, I A. p. p. ng Agraciar. ladj. Kinalulugdan; kiratutuwan.l1 May biyaya 6 katalasan ng isip na ikiaalulug6d ng kaharap AGRACIAR. v- a Magbigy sa lsnr tao 6 bagay nr biyayA 6 mabuting pagkukur6.!I Magkalo6b ng biyayA 6 gantin pala. AGRAI)ABLE. adlj Kalug6dlug6d; rnasarap. AGRADIAR. v. n. Katlugdan; ikasiyangloob; masarapin. 11 v. r. Malug6d; masiyahalnglo6b.

Page  40 - 40 AGRA A(nRAI)ECER. v. a. Gumanti ng utang na Io6b; magpasalamat. AGRAIEC1DO. DA. p. p. ng Agradecer. 11 adj. y s. Gumaginti ng utang na lo6b; nagoapasamrnat. AGRAIECIMIENTO. m. Pagzanti ng utaug na lo6b; pagpapasalamat. AGRAI)O. m. Katam'sang ugall sa pakikiharap sa kapuwa AGRANI)ABLE. adj. Mapalalaki AGaANDAMIENTO. m Pigpapalaki; pagpapalapad. AGRANDAB. v. a. Palakihin; pa. laparia. ]I v. r Lumaki; lumapad. AGRARIO, RIA. adj, Nallukol sa parang. AGRAVACION. f. Pagpapabigit; pigbigat; psglala. AGRAVANTE. p. a. ng Agravar || NagpapabigAt; nagpapalala. AGRAVAR. v. a. Pabigatin; Dalalain. II v. r- Bumigft; limala. AGRAVIADO. DA. p. P. ng Agra viar, 11 adj. ant. Api; inapi; sah6l. AGRAVIAR. v. a Apihin Il v. r Magalit; magdamdam dahil sa isang bagay na ipinalalagay na DaPaPf. AGRAVIO. Pagaui 1 Pagalimura AGREDIR. v. a Sugatan; sumakft; paawikaan ng masakit na salitA. AGREGABLE. adj. Madadagdagan; mapupunan. AGREGAClON. f Paudaragdag. [| Paghahal6, paglalah6k. AGREGAR. v. a. Isama; ilakip; idagdag. |I v. r, Makilab6k; ma. AGRE kisama. AG:RESION. f. Pag3akft; pagsugat 8a kapuwA, AGRESOR, RA. adj. y s Sumasa. kit sa kapuwAi nakasugat; nakamatay. AGRESTE. adj. Tagabukid. i| fig. Walanr pinagaralan; magaspang na ugali, AGRIAR. v. a. Paasimin. 11 fi g Pasukalin ang kalooban ng kapuwa I v. r. Umasim. I v. r. fig, Sumnukal ang kalooban. AGRICOLA. adj. Nauukol sa pagsasaka at sa magsasaka. 1 comn, MagsasakA. AGRICIULTOR, RA. m. y f. Magsasaka; magbubukid; mananarlim sa lupa. AGRICULTURA. f Pagsasaka; pagtatanim sa lupA, 1 Karununga sa pagsasaka. AGRIDULCE. adj. Nagaagaw ang tamis at asim. AGRIDULZURA. f. Pagaagaw ng tautii at asim. AGRIETAMIENTO. m. Pagbit^k. AGRIETAR. V. a. Pagbitakin; paglahangin. 11 v. r. Magbitak; maglahang. AGRIMENSOR- m. Agrim. Ang sandy sa panunukat ng lupa, AGRIO, GRIA. adj. Maasim,!| fig, Masakldp, I| m, Katas na maasim ng ilang bungangkahoy, AGRO. m, Lupang taniman, AGRUPACI6N. f. Pagtitipontipon; pagsasamasama 11 Kapisanan,

Page  41 - 41 AGRU AGRUPAR, v. a. Tipunin; pagsamasamahin ii v. r. Magtitiponk; magpisanpisan. AGIRURAL. f. Kaasiman. AGUA. f. Tubig. Ii Agua de cepas. fain. Alak, ii Agua, de pie, BukdiI, 11 Aqua de socorro. Tubig na, ipi. nagbibinyiig sa abutdili. Ii Agua herrada. Tubig na sinubban ng bakal. 11 Agua Illuvia. T u b i g sa U14% 1i Aqua regia. Panunaw ng gint6. ii Agua termal. BukdI ng mainit na tubig. 11 A g u a viva. Tubig sa bukal1. 11 Agqa dulce. Tubig na matabfing. 11 Aqua sa* lobre. Tubig na ma-hbsfo. U1 Aqua tibia. Tubig n a inalahininka'. Aquas mayores. Duini ng tao. Aquas menores Ihl'ng tao. I1 Aquas vertientes. Tubig na urnaagos sa itads ng bund6k. AGUACERO. mn. UI'ng_ biglA, Malaka-s at inadall lainang. AGUADO, DA. p. p. ng Aguar 6 aguarse ii ad j. Matubig. 11Hindi umfino'rn ng- alak. AGUADOR, RA. rn y f. Mananan- ad; inangiigib. AGUAMANIL. in. Tubig na hina. wan ng kamtiy. -AGUAMANOS. in. Tubig nla hinawan ng kamnay. AGUAMELALR. v. a. Mataminfin ang tubig. AGUAMIEL. f, Tablig na may ha. long pul6t. AGUANOSO, SA. adj Matubig1. AGUANTABLE. a dj. Mababati; inatitils; maaatfin. AGUANTAR. v. a. Batabfn; tfijin. AGIJA Tiimahimik; inagpigil;' magtifs. AGUANTE. rn. Paghabata; pagpi.. pigil ng lo6b. 11fig. Tagiti sa pa.. nah6n. AGUAR. v. a. Tubigan. v. r. Matubigan. 1 fig-. Mabig6. AGUARDAR. v. a. Maganta-y n~ isaing bagay 11 Antabayanan aug paudating ng isang tao. AGUDEZA. s. Katalim~ln ng inga sandaita 6 alinming kasangkapang bakal. 1 fig. K'atalasan 6 ka. talinuhan ng isip 11 fig. Kaliksi. ha'n. AGUDO, DA. adj. Matulis; ma. taliin 1 fig. Matalas aug isip. 1 f ig. B u b 'a' y na loob. Jj Malikal; matulin. 1 fig. Nauukol sa saki't na mabigilt at madalt, AGUERRIR. v. a. defec. Sanayin ang mga bagong kawal sa pakikidigmi, I1 v. r. Masanay sa, Pakikidigrmi. AGUIJADA. f. Kahoy na ruaha. bA na may matulis na bakal ea dulo na ipinanunund6t, Sa m~a baka. 11 Tungko'd na may bakal sa dulo na ginagamit ng raga nagaararo. AGUIJAR. v. a. Sundutfn aug hayop upang tumakb6 ng inatulin. f1 v. n, Lumakad ng matulin. AGUIJON. in. Zool, Tiba oa ipi.. nanuiiurd6t ng mu~a pukyutan, AGUILA, f. Zool. Limbds, AGUILERO, NA. adj. Nauukol sa inukha'ng inahaba at mani'pis AGUINALDO, in. Kalo6b sa Pask6. 6

Page  42 -42 - ACUJA. AGUJ A 0 JA. Karayom. AGUJEREABLE. adj. Mabubutasan. AGUJEREADOR, RA, adj. y s. Bumubutas, AGUJEREAMIENTO. n., Pagbutas. AGUJEREAR. v. a Bumutas; butasan. 1 v. r. Mabutas, AGUJERO. in. Butas; siwang. Manggagawb, ng rnga karayoam.11 Nagtitinad" ng mnga karayoin. AGUJETA. f. Karayom na mnaijit. IiPraso ng mnetti ans u na tall, na nagpapadali sa pags usuot i AGUR! interi. Paalamn. AGUSANAR. v. a. GuniiawA ng kilikid na hiblit na ginagarnit sa pagbuburdaj. 11 v. r Magkauod; uurin. AGUZADO, DA. p. p. flg Aguzar. Jj adj, fig. Matalirn; inatulis; rnahayap. AGUZADURA. f. Pagpapatalilm; pagpapatulis. AGUZAMIENTO. in, Pagpapataliinf; pagpapatulis. AGUZAR, v. a. Patulisiri; pahayapin ang dubO Dg Wsing sandata. II fig. Pasiglahin. AHELEAR. v* a. Painum fn ng ap-d6. fj V, D. Puminat na parang apd6" ang isitng bagay. AHJJADO, DA. p. p. ng Ahijar 11 Mn. y f. Inaana'k. AHIJAR. v. a. Anakiri; parabing ana'k. 11 Agric. MAgusQbo'g ang inga halarnan. AHIN AHINCO. mn, Pagsusuinakit; Pagsisikap ng labis. AHITAR. v. a. Pasukalin aug sikinur. v. r, Huminin aug sikinurai; sumukal aug sikinurat. AHITO, TA. adj. MahinA aug sikinurA. I1 fig. SawAi. AHOGADO, DA. p. p. ng Ahogar 6 ahogarse. II adj. Ma i-kip. ii mn. y fNalunod. AHOGAMIENTO. mn. P a g i ns; pagkainfs; pagkalunod. AHOGAR, v. a. Inislin; lunurinit v. r. Mainfis; inaluno(1. AHONDABLE. v. adj. Malalaliman; rn ~psalalaimn. AHONDADO, DA. p. p. ng Ahondar. jj adj. Malalimn. AHONDADOR, RA. adj. NagPapalaliin. AHONDAMIENTO. in. Pagpapalalim.; paglaliin. AHORA. adv. t. N ga y 6n; sa sandalfug it6'; sa kasalukuyari. AHORCADIZO,9 ZA. adj. Kara.. patdapat bitayin. AHORCADO, DA. p. p. rig Ahorcar 1f mn. y f Binitay. AHORCAMIENTO. mn. Phigbitay. AHORCAR. v. a. Bitayin;- bigtihin ii v. r. MagLigtif; iagpatiwakdl1. AHORQUILLAR. v. a Tukuran aug is~ng bagay upding huwdg bumagsitk. AHORRABLE. adj, Matitipfd. AHORRADO, DA. p. p. ng Ahorrar., 1 adj. Natipid; natipon. AHORRAR. v. a. Tipirin: impukin. lfv. r. Magtipi'd; magimnp6k.

Page  43 - 43 - AHOR AHORRO. in. Pagtitipfd; pagiimnp6k. 1 Ang natitipfd; ang nalitnp6k. AHOYAMIENTO, m. Paghukay, AHOYAR. v. a. Humukay. AHUECABLE. adj. Mapahubung.. kig. AHUECAMIENTO. m. Paghungk~ig; pagkahungkdig. 'AHIJEC AR. v. a. T-Tu ng ka g in; paluikungin. 11 Pahagungin aug tiniig. 11 v. r. Mahungkdig; luinu ko'ng. ii v. r. fig. y faim. Maghambo~g. AHUMAR. v. a. P.aaiuhdin. 11 Punuiln ng as6'. ii v. r. Maglasang as6 ang pagkcaia; umitfin sa as6' ang anorming bagay. 11 fain. Mag. lasf ng AHUYENTADOR, RA. adj. y s. Nagpapalayas; bumnubugaw. AHUYENTAMIENTO. Mn. Pagpa. palayas; pagbugaw. AHUYENTAR. v. a. Palayasin; bugawia. 11 fig. lwaksf ang, anomanig daindarning guinugul6 s~a sarili. 1I v. r. Luinayas; tumakag. AIJADA. f. Pangalf i ng IupA sa rehas ng araro. AIRADO, DA. p. p. ng Airar. adi. Gaif t. AIRAR. v. a, Pagalitin; magpaga. lit. 11 v. r, Magalit. AIRE, Mn. Hangin. ii fig. Hugis nD9 inga tao 6' ina bagay. 11fig, Ka. han-inan. 11 Kagalingan sa pagyarl ng mg% bagaybattay. I1 fig. Ki sig; garb, nt mnia kilos. AIREADO, DA. p. p. ng Airear. AIRE n adj. Nabhaanginan. AIREAR. v a. Vint~%d Sa hangin; pahauginan. 11v. r. Magpahangfn. 11v. r, fig. y famn. MagpalaMnfg. AIREOG i. Paglalanta'd sa ba'ng;D; pagpapahanglin. AIROSO, SA. 'adj. Mahangin. ii fig. Makisig; mnagark au'g miga kilos. AISLADO, DA. p. p. ng Aislar. ii adj, Napagisi; nakabuk6d. AISLAMIENTO. in. Pagbubuk6d; pagkalay6. AISLAR. v. a. Ibuk6d 11 Ipaubayang, magisd aug is~ng bagay; iwalay sa inga kasamnaha~n. 1i v. r,. Buinuk6d; mnagis~i. AJADO, DA, p. p, ng Ajar. Ui adj. Tuy6; lanti. AJAR. m. Agric. Lupang tinatarnnan ng mnga bawang. AJAR., v. a. Palibhas~in; lantahin. 11fig Alimurahin ang kapuwA. iiv. r. Malautai; mnawalain ng ningning ang isidng bagay, AJEDREZ. in. Laro'ng binubu6 ngtatlungpu't dalawaing piraso, na inay tigiisang kulay ns inagka.. ibAi aug bawa't kalahati. AJEDREZADO, DA. p. p. ug A. jedrezar. Ui adj. Kahugia ng inga guhit ng tabld ng ajedrez. AJEDREZAR. v. a. Pagsaglitiu ang maraining kulay. AJENGIBRE. in. Luya. AJENO; NA. adj. Sa ib. 11 Siring isip. 1 Wahing kamnalayan sa i~a qg baggy. 11 Kakaiba.1, I fig. Malayb. 11 fig. Hindi nauukol.

Page  44 .r"44 - AJET AJETREAR. v. a, fain. Pagurin ng labis aug kapuwa. 11v. r. Mapagod na tutoo. AJETREO.. in. fain. Ma'abis n a kapaguran.AJO. Mn. Bot. Bawang. AJOFAINA. f. Pas6; hinawgfn 6O hilainusin. AJONJOLI'. Mn. Bot. LingA. A.JIAR, in. Mga kasangkapan sa loob ng bahay. 11 Mga kasangkapan, hiyds at damft na taglay ng babae as pagassawa. AJ UlClADO, IDA. P. P. Dg Ajuiciar. II sdj. May isip, A.JU[CIAR, v. n. Magkaisip. AJUSTAR. v. a. Ayusin; ilagaly sa katuwiran. I1 Pagkasundufrn a n g nagkakagali't. o v. r. Msgkasund6; inagkaistj. All'USTE. Mn. Pagaayos; pagkaka. sund6 11 Kasunduan. ATUSTICIADO, DA. p. p. n~g Ajusticiar. 11 mn. y f Binitay. A"JUSTICJAMIENTO, mn. Pagbitay. AJUSTICIAR. v. a. Parusahan aug saisrin uq parusang kamastayan. -ALA. f. Pakpfik. II JbabAl ng sum. brerong lurniligid sa pinakaulo. 1i Ainbi ng bubungin. ALABAABLE. adj. Kapuripuri. ALABANZA. f. Pagpuri; psgpupuri. uPapuri. ALAT3AR. v. a. Magpuri; puribin nv. r. Purihin aug sarili; muagbansdig. ALAI3ARDERO. in. Kawal us may da1ing sibdit. ii fig. y famn. Aug tsgapalakpsk na upah~n sa mugdulhan. ALAB ALABASTIRO. in. Batnug inaputl at mnakinalng. ALACRAiN. mn Zool. Alakddin. ALAMVBICAR. V. a. Magalak. ALAMBIQUE. mn. Alak~n. ALAMBRADO, DA. p. p. ug Alam. brar. II adj. Naroabskod ng ka.. wad. ALAMBRAR. V. a. Bakuran,ug kawad. ALAMBRE. in. Kawad ALANCEAR. v. a. Sibatin; tubag in ALARDE. in. Tabsan ng rn~a pangr Ian ng mnga kawal. 11 Pagpaparangalan; pagianaalaki; pagma. inagar. ALARGADO, DA. p. p. ng Alargar u adj.- Malawak; ruabapad 11fig. Malay6 ALARGAMIENTO. in. PagpapababA; PaghabA. ALARGAR. v. a. Pahab~in 11 Pa. luatin II Palawakin; palaparin. If Ihugos; itust's. I1 ab6t j1v. r. Lumuay6; lumnsyas; indligtiw. II v- r. Luinuat; tuinadA; hurnabAl. ALARIDAR. v. n. Huiniyaiw ng panangis. ALARIDO. in, Siga'w ng panangis; talzb6y; hagubh6l. ALARIFE. in. Gur6l sa paggawi ng babay. ALARMA. f. Hudyidl. Pagg bik, ii fig. Sindik~ II 54 61 us paugpa. gibi'k.I ALARMADOR, RA. adj. y s. Na. kasisindaik; guinigibik, ALARMANTE. p. a. ug Alarmar 1I Nakasisindik; nakagigilbfk.

Page  45 - 45 - ALAR ALARMAR. v. a, Magpagiblk. |J fig. Sumindak. uI v. r. Masindak. ALAVANCO. m. Patong gubat. ALBA. f. Liwayway. |l Kasuutang putt ng mga pari kung nagmi. misa. ALBACEA. com. Tagatupid ng bulfng bilin ng nismatav. ALBAHACA. f. Bot. Sulasi. ALBANAL. m. Padaluyan ng mga dumf. || L'lagyin ng mga dumi. ALBANIL. m. Manggagawa sa bat6. ALBAR. adj. Maputt. ALBAR. v. a. Paputlin ang ku. walta. ALBARCA. f. Sapfn sa pad; ba —. yA. ALBARRANA. f. Bot. Bakong. ALBAYALDE. m. Quim. Pulb6s na puttng ginagamit sa pagpi. pinta. ALBEAR. V. n. Pumutt. ALBEI)RIf. m. LayA ng sarili. ALBEITAR. m. Manggagamot ng mga hayop. ALBERCA. f. Tangke. ALBERGAR. v, a. Magpatuloy sa kapuwA. IS v. r. Manuluyan. AL BERGUE. m. Pook na tinutuluyai. 11 Siluuogai ng mga hayop. ALBICIE. f. Kaputian. ALBO, BA. adj.. Maputf, ALIBoNDIGA. f. Bolabolang karne 6 isdAog tinadtid, ALBOR. m. Kaputiing ganaip,. Liwayway. II de la vida. fig. Kabataan. ALBOREAR. v. n. Magbukangli. waywdy; umumaga. I i I I i i i ii ALBO ALBOROTADOR, RA. ad j. y Nanggugulo; nagiingdy. ALBOROTAR.. a. M a n g g u 6 magingay. 11 v, r. Magul6; maliaalig. ALBOROTO. m. KAingayan. 11 Ka guluhao; gulo. ALBOROZO. m. Katuwaan; kaligayahan. A-I3BRICIAS. f. pl. Pabuya; paragala. II Bati. ALBUTM. m, Aklit na pinagtatalian ng maiikling kassysayan, mga tugtugin, at ibp II Akldt na rin glalagyan ng mga larawan. ALBfIR. m. Ang dslawang unang baraha sa suzal na monte, na hinuhugot ng nagpapataya 6 nagbabangk&. ALBU i, i. i. Kapu'taag ganAp. 11 Puti ng itlog. 11 Bot. Banakal. ALCABALA. f. Buwis. ALCABALERO). m. Ag nangangasiwa 6 sumisingil ng buwis ALCAI[UETE, TA. m. y f. Parali: tagapagtakfp n, anomnog kaga gawd,. I! fig. y fam. Tagapaghatfd dumapit; dalahirA. ALCAItl ETEAR. v. a. Magparalis. Il fig. y fam, Magtakip ng anomang 'kagagawan. I1 fig. y fam. Maghatid dumapit; magdals hira. ALCA}I.HITETERfA. f. Pagpaparalis. | fig. y fam. Pagtatakip ng anomang kagagawsn. Il fig. y fam, Paghahatid dumapit; pagdadalahira. AL(CAI)E. m. Tanodmu6g. |j Pa ngulo ng bilangguan.

Page  46 - 46 - ACAL,UIALI)DE.. Pangulo ng Hunta Munisipal. 1I Huk6m. ALCALT)fA. f. Tungkul ng pagkaalkalde. 1[ Ang nasasakupan ng alkalde 1I Tanggapan ng alkalde. ALCANCE. m. Pagab6t. || Ab6t |I fig. Kaya; kaalaman; katalinuhao. ALCANCfA. f. Tipunin ng kuwalta. ALCANTARJLLA. f A 1 u l 6 d sa ilalim ng lupA. ALCANTARILLAR. v. a GInamaw 6 mag'agay ng alul6d sa iJalim ng lupa. ALCANZAR. v a. Abutin. 11 Abutfn. 11 Umab6t; sumapit. 1I fig. Makamtan; matam6 I fig. Mawatas; maunawa. A ICAPARRA. f. Rot. AIkaparss ALCAPARRON. m. Bot Bunga Dg alkaparas. ALCATRAZ. i.. Kandanaok. ALCAYATA. m. Sabitdng bakal. ALCXAZAR. m. Kuta. II Palasyo. ALWE. m. Alsa ng baraha. ALCOBA. f. Silid na tutulugan. ALC(OHOL. m. Alak na matadA ang uri. A LCITRNIA. f. Kamaganakan; lahl. ALCUZA. f. Lalagyan ng langis na ginagamit sa arawaraw. ALDABA. f. Bakal na kinakat6g sa pint6. ALDEA. f. Nayon. AL)DEANO, NA. adj. y s. TagAnayon. 1I fig. MangmAng; walang pinagaralan. ALI)ERREI)OR. adv. 1. Sa paligid. ligid, ALEACION. f. ()uim. Paghahalb I i I i I ALEA ng mga metal. A LEAR. v, na Pumaspas ang mga pakpdk. iI fig. PagsaulAn rg hininga at lakIs. ALECCIONAR. v. a. Turian. aI Sanayin. ALEGACI6N. f: PanDangatuwiran. ALEGAR, v. a. Maghaydg ng katuwiran; mangatuwiran. ALEGATO. m. For. Kasulatang inihahardp ng manansggol na kinatatalaan ng mga pangangatuwiran. ALEGORiA. f. Ret Talinghaga, ALEGRAR. v. a. Magbigay ligaya. [1 fig. Pasiglahfn; pagandahin. 1I fig. Paliwanagin; paalabin. ii v. r. Maligayahan; magalik. ALEGRE. adj. Maligaya.!1 fig. Masayd. ALEGRIA. f Kaligayahan; kasayahan. 1I Bot Linga. ALEGR(N. m. fam. Kaligayahang dagli at madalt. 11 fig. y fam. Sik lab na bigl^ ALEJADO, DA. adj. Malayo. ALEJAMIENTO. lay6. ALEJ AR. V, a, r. Lumay6. ng ap6y. p. p, ng Alejar, it m. Paglalay6; pagI1ay6; iwalay. 11 v. ALELUYA. f. Pangungusnp na gi. nagamit ng simbahan na nagpa. pakilala ng katuwaan. ALENTADO, DA. p. p. ng Alentar. 11 adj. Masigla; malakAs; matapang. ALENTADOR, RA. adj. y s. NagpapasiglA; nagpapatapang.

Page  47 -- 4 ALEN ALENTAR. v. n. Huminga. j v. a. Pasiglahin; palakasin aug loub; patapangin. 11 v. r. Sumig!a; tumtapang, ALERO. m. Balisbisan. ALERTA. adv. m. Handa sa anonman. 11 interj. Kaiingat. ALERTAR. v. a. Papaghandlin sa anomang sakunA; papagingatin. 11 v. r. Magingat. ALERTO, TA. adj. M a i n at; hardA,. ALETA. f. (dim. de A'a) Palitkpi(. ALETAZO. m. Himpa's ng pakpak 6 palikpik. ALETEAR. v. a. Pumagaspas ang taga pakpak 6 palikpik. ALEVE. adj. Taksil; sukab. ALEVOSIA. f. Kataksilan; kasukaba/n. ALEVOSO, SA. adj. Nauukol sa gawAng kataksilan. ALFABTICO, CA. adj. Nauukol sa ab kada. ALFABETO. m. Abakada; kabu. uian ng lahat ug titik ng ising wika. ALFANJE. m. Tibak na balikokaw. ALFARERIA. f. Pagawaan ng m2,a sisidlang yarIng lupA.ll Tin. dahan ng mga kasangkapang yaring lupa. ALFARERO. m. Manggagawa ng mga silidlang yaring lupa. ALFERIQUE. m. Matamis na balikutsa. 11 fig. y fam. Taong may mahina-g pangangatav an. ALFE ALFERECIA, f. Skitc ng miga bata. ALFtREZ. m. Ang may dalt na bandila at nanguaguna sa mga kawal. ALFICO, CA. adj. Napakaputi. ALFILER. m. Ispili. ALFILERAR. v, a. Ispilihao, ALFILERAZO m. Dur6 ng ispi1I. ALFILETERO. m. Lalagyaln n2 mna karayom at ispilf, ALFOMBRA. f. Latag sa sahig ng bahay. ALFORJA. f. Supot na mahabanz sa witna ang ALFORZA. f. ALFORZAR. v pilewes. ALGALIA. f. pantog. ALGARABIA. 11 fig. y fam. sulat. 1] fig. y bukas. Kipit; pileges.. a. M gkipit; mag(.ir. Pangscnda sa f. Salitung arabe. Magul6ng salitA 6 farm. Kainaayan. ALGARADA. f. Malakiog kaineg yan. ]| Malaking ingay na gaw, ng lakad ng maraming tao. ALGAZARA. f. Hiyawan -a pag. lusob sa m4a kaaway.llfig. Ingay ng mga sabaysabAy na tinig. ALGEBRA. f. Karunungan sa pagbilang. ALGO. pron. indet. Nagbabady4 ng isang bagay na di ibig 6 hin(t masabi. 11 Ilaog btgay na hindIt matiyak. l1 adv. c. BahagyA; ka unti. ALGODON. m. Bot. Bulak. ALGODONAL. adj. LupSig taniman ng mia bulak.

Page  48 - 48 ALGU ALGUACIL. n.' Agus!il ALGUIEN. pron. indet. Sinomndn. ALGUNO, NA. adj. 1Tain.1 pron. indet. Sinoindn. ALHAJA. f. H'yds. ALHAJAR. V. a. Patarnutihan ng mng& hiyAS. ALIANZA. f. Pagaanib ng dalawang tao. 1I Pagkakamnaganak na likhA rig pagzaasawa. ALIARSE. v. r. Maganib sa pamnaiagitan ng kasunduan. ALIAS. adv. Sa iba'ng ayos; sa ib~n~g panaalan; pamnagdt; Palayaw. ALICAIDO, DA. adj. Layhily ang in~a pakpa-k. 11 fia. fain. kMabinAX dahil qa katandAa'n. ALICATES. in. PI. Sipit; bokepato. ALICIENTE. in. Pangakit; pang. balinag ALICUOTA. adj. Nauukol sa bahagi ng isdng kabujjan. ALIENABLE. adj. MaipagkakaIo6b sa iba' ALIENTO. in. Paghingd. 1 fig. La. kdts ng loob; tapang. ALIGACION. f. Pagpipisan; paglalakip. ALIGAR, v. a. Talian, I1 v. r. Umnanib; Puinisan. ALIGERAMIENTO. in. Pagpapa. gatn; pagga-In. ALIGERAR. v. a. Pagaanin. 11 fig, Padallifn; dagltfn. 11 fig. Gaanan. 11 v. r. Guinadn. ALIJAR. v. a. lahon ang 1ai~nd ng i'sdng sasaky.4n. 1 Alisain ang 1~ulak ng hut6. ((JCar p. Lihahin. ALIM ALTMENTACI6N. f. Pagpapakain; pagkain.1 Kinakain. ALIMENTADOR, RA. adj. Nagpapakain. ALIMENTANTE. p. a. ng Alimentar. Nagpapakain. ALIMENTAR. v. a. Magpakain. IMagbig-y ng mnga kakanin sa isaing tao. Ii v. r. Kurnain. ALIMENTICIO, CIA. adj. Nagpapakain. ALIMENTISTA., comn Aug pina. kakain. ALIMENTO. in. Pagkain; pagka. bf~hay. ALIMENTOSO, SAk adj. Nagpapaluso'g na tutoo ALINDAR v. a. Maglagdy n~ hanggd. ALINDAR v. a. Pagandahinjflv. r. Gumandd ALINEAR. v. a. Ihuwid; ihandiy. I v. r. Tuinuwfd, ALINADO, I)A.. p. p. ng Alifiar.1l adj. Napapalarnutihan; ~pinagyaman. ALINAR. v. a. Pagyainanin; palamutihan; ayusin; pagandahin. ALINTO. in. Pagaayos; pagpapagandti. ALISAR. v. a Kinisin; isi sin; ii v. r.- Kuininis. ALISTAMIENTO. in. PagtatalA; pagpapata1fi. ALISTAR. v., a. MItA. 1I IhandA.11 v. r. Magpatalfi; magpasulat. I v. r. HuinandA. ALIVIADOR, RA. adj. ys. NagPapagattn; nagpapagiohawa.

Page  49 - 49 - ALIV ALIVIAR. v. a. Ibisain. fig. Paginbawahin. 11v. r. fig. Guminin hawa. ALTVIO. Mn Pagiibis. Ginhawa. ALJABA. f. Suksukan ng m~a Pala.Q6.ALJLBE. in. Bal6ng tinggalan ng tubig -na uld'o. ALJOFAINA, f. Lalagyan ngtuibig na hinawan. ALMA. f. Kaluluwd. 11 fig. Tao-1 fig. Biihay. 1 fig. Laka's. ALMACEN. in. Bahay 6 kainalig na pinagtitindahain 6" pinagtataguan ng anonadng kalakal. ALMACENAJE. mn. Kaupahiing nauukol sa pagtatag6 sa kamalig ng in~a kalakal. ALMACENAR. v. a. Itag6 sa Mana karnalig aug in~a,kalakal. 11 fig, inagtag6 ng inaramning bagay. ALMACENISTA. corn. Aug mayarl ng tindahan 6' kanialig ng m~a kalakal, ALMA'CIGA. f. DagtOA ng kahoy na parang insiyeflso. i Agric. Pungla'au. ALMAGRE. mu. Kalawang na mapu1a" ng bakal na ginagamit sa pintura. ALMANAQUE. in. KalendaryoALMARIO. rn. Tagudn ng inga sandata. ALMEJA. f. Zool. Ha1~fn; kabibi. ALMEJAR. mu. Pabilyayan ng mnga ha1Adn. AL'MIBAR. mu. Arnibal. ALMIDON. in. Almir6l. ALMIDONAR. v. a. Magalmiro'l. ALMI ALMIRtZ. mu. Lus6ng; bayuhan. ALMIZCLE. in. Isaing bagay na mnabang6. ALMOFI'A. f. Lalagydin ng tubig n? hinawan, ALMOHADA. f. Unan. ii Kalang na malarnb6t sa uupa'a. 11 Panding putt. ALMOHADILLA. f. Unanunanang pinagtutusukan ng karayom sa pananahi. 11 Pangsapint inalambot. ALMOHADON. mn. K alIa ng na inalambo't sa uupain 6 sandalain. ALMOHAZA; f. Almnuwasa. ALMOHAZAR. v. a. Almuwasahin, ALMONEDA. f. Haya'g na pagbibilt n g mnga kasangkapan at ibp. ALMORRANA. f. Sugat sa bu. tas ng puwf t. ALMORZADA.- f. Ang nalululan sa dalawang palad na mnagkada6p. ALMORZAR.- v.- n. Magagahan; inaga1 rusamU. ALMOTACtN. m. Aug may tungkuling mangasiwa sa inga takalin. ALMUERZO. m. Agahan; alinuW6. ALOCADO, DA. adj. Parang u161; hibing. ALOCUCIO"N. f Maiklifag talumnpating binibigkis ng is~ng pun6 sa kaniyang pinarnumuntlian. ALOCUO. CUA. adj. Hlindi nagsasalitA. ALOE, in. Halamnang kinukunan ng aksibal. 7

Page  50 - 50 - ALOJ ALOJAMIENTO. in. Pagpapatuloy. 1I Po61k Da tuluydn.ALOJAR. v. a. Patuluyfn. 11 Magbigdiy ng tutuluyan sa mgna ka.. wal. 11 n. y r.~ Tuinulo'y; ianuluyan. 11 v. r. Luinagdiy aug inga kawal sa is~ng po6k ALON. in Pakpa-k na bu6" na ina listing ng balahibo. ALPARGATA. f. Sapfng mnalainb6t. ALQUJLAR. v. a. Paupaban. ii U. intipa. ALQUJLER. m. Pagpapaupa. ii Upa. ALREDEDOR. adv. 1. Sa paligid. 1I in. p1. Ang mnga nakaliligid. ALTANERIA. f. bnut. Taas; talukt6k. Ii1 fig, Kataasan ng ugall; ka. palaluan. ALTANERO, RA. adj. fig. Mapagrnataa's; mnavagraalakf; palaI6 ALTAR. in. DamnbanA; alta. ALTEA. f Kastuli. ALTERABLE. adj. Mangyayaring inaginaliw. ALTERACION. f. Pagbabago; pag. inainaliw. ALTERAR, v. a. Baguhin; ibahin. itGuluhfn. 11 Guinising DR dainda. MI. 1i v. r. Maginaliw. 11 v. r. Maligalia. 11 v. r. Mabalisa. ALTERCACLON. f.- Pagtstalo; pagtuturiggali. ALTERCADO. inP a gta ta Io; pagtutunggalt. ALTERCAR. v. D. Makipagtalo; inakitunggalt. ALTERNABLE. adj. Mapaghabagobago. 'ALTE ALTERNACION. f. Pagiiba'iba-; pagbabagobago. 11p a g h ahalliahinan. ALTERNAR. v. a. Pagib~ibahfn; pagbag'ibaguhin. ii v. u. Maghafinhinan. 1i famn. Makipaglaplit sa inga taong may kakaial~ng url. ALTERNATIVO, VA. adj. Pabagobag6'; hailbalili. ALTERNO, NA. sdj. Halffhalili'. ALTEZA. f Tadls. 11 fig. Kataasan;, kadakil~an. Ii Galang na ih~iuukol sa mnga andik ng harl. ALTIBAJO. mn. Is~ng kiasse ng tela noong unang dako na kafiawig ng tersi3opelo. 11 pl. fain. Kabakian DR isdlng 1uph. ALTI'SIMO, MA. akj. superi. ng Alto. Kataaistaasar. 11 in. (El Altisiino) Aug Diyo's. ALTISONO, NA. a d j.- Mataginting na tutoo; matma's ang tunog. ALTITUD. f. Tads. ALTIVEZ. f. Kasuwailiin; kapalaluan. ALTIVO, VA. adj. Suwail; pala. ALTOTA. a dj. Matais. itM a. tangka-id. 1i fig. Mahirap tarukiti. iifig. DakilA 11 fig Mah~l. 1t adv. 1. Sa itsa3. 1i in. Mil Pag&bint6 ng mnga kawal na lurnalakad. 1 interj. HintO. ALTRUISMO. in. Fibos. Pagmrnaiua sakit. sa kagalingan gg kapuwAi. ALTRUISTA. adj. Filo8. Nauukol sa pagmnamasakft sa kagalingan DR kmap U w A. 81. Nagmnainasa. kit.

Page  51 - 51 - ALTU ALTURA, f. Tod's; Tayog. 11 Talukto'k ng mnga bundo'k, 11 fig. Kataasan; kadakiIaan lipl. LangitALUBIA. f. Patanil. ALUCINABLE. adj. Mangyayaring lituhfn ang isip, ALUCIN &CIO6N. f, Panglilit6; pagd~diljmno DR isip. ALUCINADOR, R A. a dj. y s. Nangfilit6; nanggugul6 DR isiP. ALUC[NAR. v. a. Guluhin ang isip; lituhi'n. 11Pagdilimdn aug isip,, 11 v. r. Magul6' ang isin; malit6. iI v. r. Pagdimldn DR isip. ALUDIR. v. n. Tu m uk oy; bu.. Iman~ggft. ALUDO, DA. adj. Malalakf ang pakpa'k, ALUMBIRA-DO, PA. P. P. InR Alumbrar. ii sdj. May tawag. 1 m. Katipunan ng- mga ilaw na turnatangla-w sa ising bayan 6 kapatagan. ALUMBRAMIENTO. in, Pagiilaw. 111fig. Pangangan~k. ALUM NBRANTE. p. p. ng Alumbrar Tumsntanglaw. 11 M. Ang nangauasiwA, ing mna ilaw sa dul~an ALUMNBRARt. V. a. Magilaw; Magtangla'w. 11 Umilaw sa prusisio'n. i fig. Magturn6; magpaaninaw. 1 fig. y fain. Sumakift ng kapuwA. 11 Tawasan. 11v. r. f-g. y fan., Maglasinag. ALUMTBRE. in. Tawas. ALUMTINO, NA. in. y f. Tinuturuan; -nagaaral. ALUsi6N. f. P ag t uk oy; pagbanggi't I ALUS ALUSI-VO. VA. adj. Tumutukoy; buinabanggft. ALUSTRAR. V. a. Pakintabin. ALU-VIO'N. in. Bahbi; paglaki ng tubig. ALVEARIO. mn. Butas ng tainga na pinagtitipunan ng tutulf. ALVE"OLO. Mn. Hukay na kinatatanimain ng mga ngipin. ALZA. f. Pagtatis ng halag6i. ALZACUJELLO. in, Kuwelyong ginagatnit sa gaya-k no6ng una ng inga babai. ALZAAMIENTO. mn. Pagangft; pagbubat. j) Pagbihirnagsi'k. ALZAPRtMAi. f. Pan gang~t; pinggti. ALZA-PRIMTAR. v. a Angatf a sa parnamagitan DR pingg6d. ALZAR. v. a. Aneati'n; buhatin. 1 Itayt6 1i Ita6~s ang ostiya at kalis mnatapos mnabulungdn. 11 Huinati ng baraha mnatapos inabalasa 11 fig. Imaball aug halagA. 1 fig. Maghimnagsilk 11 v. r. Tumay6. ALIA.. adv. 1. Do6n. 11adv. t. No6n. ALLAMARAMIENTO. mn. Pagaalab; paginnin gas. ALLAMNARARSE. v. r. Magalab; mnagningas. ALLANADOR, RA. adj. Y s. Pumapatag, A)LLANA ET.i.Pagpatag Pagpanhik sa babay ng wahing pabintulot. ALLANAR. v. a. Patagin. 1I Igu h6. ii f g. Puinanbik sa bahay ng wala-ng pahintulot ng may-arl. ii iiv. r. Mahulog. 1 v. r. fig. Ma. kipagkasund6. ii v. r. fig. Makipantdy.

Page  52 - 52 - ALLE A LLEGAIXJ. I)A. p. p. ng Allegar. ii adj. Malapit, 11 adj. y s.Ka inaganak. A LLEGAR. v. a. Likumnin; Ppagsmahin; tipunin. ii Ilapit; itabi., v. n. Durnating. ii v. r. Luinapit. A-tLE-NPE.F. adv. I. Sajgawt ioo'n. A LLL adv. 1. Do 6 ni. ij adv. t. No6n. AMA. f. Panginoong babai.liNagmarnay-arl Dg isdng bahay.i~Katiwal~ng babai. I Sisiwa. AMIAIILIDAI). f. Pagkamasintabin; pagkamnagiliw. Ar4ABLE. adj. Kaibigibig, 11 Magi. liw; mnairuglin; malulugdina. A NJADO, D)A. p. p. ng Amar. adj. Iniibig; sinisinti; nililiya'g in, y f. Kasintahan, AMADOR, RA. adj. y s. Umiibig; sunmisinta". AMADRIGAR. v. a. fig. Amnpu nin ang di kaanoano. I1 v. r. Magtagb. 1j fig. Huwdig pakita sa tao. AMAESTRAR. v. a. Tur "an; sanayi 1v. r. Masanay. AMAGAR. v. a. Ambtidn fig. MagtangkAL. ii v. r. fain. Magkubif. AMAGO. m. PagamnbA; p ag tatangkA. AMAINAR. V. a. Mar. Maglul6n ng layag ng is'ng easakyangda. g~at. 11 v. n. Maalubily. AMALGAMAR. v. a. Qui"m. Ihal6 ang mnerkaryo sa iba-ug mnetalJ. 'fig. Paghalfiin ang dalawaing ba.. gay na mnagkaibtl. ff v. r. Mag. kahal k. AMAM AMAAMANTAMITENTO. Mn. PagPa. pasuso. AMTAMANTAR. V. a. MagpasUso. A-MANCEB3AIO, DA. P. p. nlg Amancebarse 1in. y f. Kalunyfi. AMANCEBAMIENTO. in, PangangalunyA; pangbababai. AMANCBRE v. r. Marngalun.. yA; rnangbabai, AMANCILLAR. V. a Papangifin; panglabaVn. 11 f i g. Dungisan a n g kapurihin ng isaing tao. AMANECER. V. n. Umuwaga; magbuktlng.liwayway. AMANOJAMIENTO. mn. Pagbi. bigkis. AMANOJAR. v. a. Bigkisfn. AMANSABLE. adj. Mapaaam6. AMANSADOR, RA. adj. y s. Nagpapaarn6. AMANSAMIENTO. in. PagPapaam6; pagainb. AMANSAR. v. a, Paamuin. 1I fig, Palainbutin ang matigalina ugali ng isang tao. n fig. Patahimikin; payapilin. AMANTE. p a. ng Amar. Umniibig. li in. y f. Nangingibig. AMARAR. v. a. Sanayin; igawiJ( v. r. Magawi; inainihasa. AMAR. v. a, Uinibig. ii Mabalin; sintahin. AMARGAR. v. n. Pumnaft. 1I v. a. fig. Pagbinagpisfin; pagdalamnhatin. ii v. r. fig. MaghinagPf s. AMARGO, GA. adj. Mapait. 11 fig. Nagbibig~iy dalamhatl. AMARGURA. f. lKapaitan. )j fig. Dalanbati; hinagpfs.

Page  53 - 53 - AMAR AMARILLEAR. v. n. DuinilAw, ii Maniltiw. II v. a. Pintabain ng di. itiw. AMARILLENTO, TA. adj. Madi1~wdiIdw. AMARILLEZ. f. K~dilaw'n. 11 K%Putl~aiU1. AMARILLO, LLAL. adj, Madihiw;, diIlw. AMARRA. f. Panall. AMARRADERO. in. Haliging pi. nagtatailan 'ng ancinaing bagay. AMARRADURA. f. Pagtatali; paggagapos, AM.ARRAR. v. a. Tallan; gapusin; itall. AMARTILLAR. v. a. Pukgukfn na inartilyo. 11Ikas4 ang barfl. AMASADERA. f. Batyi.ng pinag. lalamnasan. AMASADOR, RA. adj. y s. Naglal amias. AMASADURA, f. Paglarnas. AMASAR. v. a, Larinasin; Iainutakin. AMASIJO. in. Nilamas na ha. rinang gagawfng tinapay. ii Pag. lamas. AMATORIO, RIA. adj. Nauukol sa pagi Pagpapaibig. AMBICLON. f. Pagiiinb6t,. ff famn. Katakawan. AMBICIONAR. v. a. Magimbo't; mnagnasA ng labis ng isaing bagay. AMBICLOSO, SA. adj. y s. Mapagimnb6t. 1f fain. Mapagnas&" ng Iabid3. 11 fain. Matakaw. AMBIENTE., m, Hanging banayad Iat laganap. AMBI AMBLGIJ;' m. Pagkain sa gabi'. Pagkaing idinudulot sa inMga Sayawan kung gabi., 1i Poo'k na p1. naghahand~An DA p ag ka inD sa gabf. AMBIGUEDAD. f. Kabulug'ang martimi; pagaalanganin. AMBIGUO, GUA adi. May maraining kahuluga'n; alanganin. AMBITO. in. Binilogbilog; nituang. luang. AMBOS, BAS. adj. pI. Kapwti" f ang dalawd, AMBULANCIA. f. Pagamutang, nalalatan sa inga kawal. ii Katipunan ng inga karnilyana bakutda sat maysakit. ii Sasaky'n DR Pagamnutan na ginagainit Sa pap hakot ng mga inaysakit. AMBULANTE. adj, Naglalkakid; palibotlihot. AMBULAR. v. n. GurnalAgalA; hi. mnibotlibot. AMEDRENTADOR, RA. adj. y s. Tumnatakot; nananakot. AMEDRENTAMIENTO. mn. Pananakot. AMEDRENTAR. v. a, Takutin. 1 v, r. Matakot. AMtN. in. SiYa' nawA. AMENAZA. f. BantA; baA. AMENAZADOR, RA. adlj. Nagbabanta; nagbabala'. AMENAZAR. v. a. MagbantA; pagbantAiln. I fig. Magbaia', AMENIDAD. f. Kaalindugain; ka. ayahan. AMENIZAR. v. a. Paalindugf a ang isaing poo'k. 11 fig. Gawfng kiaavaaya ang isting bagay.

Page  54 - 54 - AMEN AMENO, NA. adj Maalindo'g; kasyaays. AMIGAR, v. a. Kaibiganin. AMIGDALA. f. Anat. Bungad DR lalamnunan. AMIGO, GA. adj. y s. Kaibigan; katoto, 11 f ig. Mawilihin; inabilig sa isjng bagay. AMILANAR. v. a. Takutin, 11v. r. Manglumn6; maduwdg. AMILLARAMIENTO. in. Pagha. balagal sB ina p~igaar'i. AMILLARAR. v. a. IHlagahain ang inga pagaarl ng inga maumamayaD sa isaing bayan upang hingdn ng karapatding buwfi. AMINORAR. v. a. Pauntlfn; paHitin. AMISTAD. f. Pag~kikilala, 1i Pagi. ibi~gan. AMISTAR v a. Paigkaibiganin. ll Pagkasunduila ang nagkakagzaIft. iiv, r. Magihigan. ii Mag~kasund8; inagbatl. AMISTOSO, SA adj, Nauukol sa pagkikilala 6 pagiibigan. AMITO. in. Isa' sa kasuutan ng parl so paginiwisa. AMNISTIA. f. Pagpapatawad'sa kasalanan. AMO. in. Panginoong lalaki. 11 Nagmainayarl ng isd~ng bagay. Katiwala. AMODORRAR. v. a. Papaghilikin. 11v. r. Humilik. AMOJONAMIENTO., m.- Paglalag~ly ng hanggi ng lupA. AMOJONAR. v. a. Maglag~iy rig hang', ng 1uph. AMOLAR. v. a. IhasA; patalirafn. 11ig.~ y fain. Pagalitin. AMOL AMOLDAR. v. a. Bubfiin; hiulmahi'n. iifig. Ayusin; iturnpdkf[ V. r. fig. MaaYos; inatuinpkAMONESTACION. f. Pagpapayo. AMONESTADOR, RA. adj. y 9. Nagpapayo. AMONESTAR. v. a. Pagpavuhan; paupaunawhian. 1 Itawvva. AMONTONAMIENTO. in. Pagbubunt6 a. AMONTONAR. v. a. I bu nt 6 n itump6's. ii v. r. Magbunt6nbunton, inaguuinpo-. AMOR. in. Pagibig; pagiro~w; pagsintai. AMORFO, FA. adj. Walting hugis 6 any6'. AMORIO. in. fain. Pagligaw; pang-ingibig. AMOROSO, SA, adj Masintahin; inairugin. AMORTECER. v. a. Panglatain.1 v. r. Manghiinata'Y. AMORTECIIMIENTO' in, Panghihinattiv. AMOTINAMIENTO. in. Panghibiinagsi k. AMOTINAR, v, a. Paghimagsikfn. ii fig. Bagabagirn. Ii v. r. Maghi. mnagsiN. 1 v r. ffiz. Mabagabag, AMPARAR. v. Ft. Kupkupiln; tangkilikin; amnpunin. 1 v. r. Pakupk6p; patangkilik; paampo'n. AMPARO. in. Pagkupk6p; pagainpon: pagpapakupk6p; pagpap a a in p 6 n. 1I Kaniungan; ainpu. nan. AMPLIABLE~. adj. Mapalalapad; mnapalalaki. AMPLIACION. f. Pagpapalapad;, pagpapalaki.

Page  55 - 5'5 - A MPL AMPLIAR. v. a. Palaparin; palskihin. AMPO. rn, de la nieve Kaputialng parang -busulak, AMPOLLA. f. Pint'g; Iint'g. 1i Lalagyaing bubog na malhit aug magkabiIltng dulo at rnalinto'g aug gitn A AMPOLLAR. v. a, Papintug'n. 1i v. r, Pumninto'g. AMPON, NA, adj. MabuIlb, AMPUTACION. f. (fir. Pagoutol DRi aliunm dng bahagi ng katawain. AMPUTAR, v. a. Cfir. Putulin ang alinmiing bahagi rig katawain, 11 fig Alisin; itiiwahdy. AMUEBLAR, v. a. Lagydn rig inga kasangkapang babay atig isaing tahanani, AMUJERADO, DA. adj. Kilos babae; parang babae. AMULETO, mn. Antfngantitfg. ANACORETA, corn, Aug nagtitira sa iling na di' inaabot rig kala.. kal rig inga tao, at walaing gi. nagawA kungdt kabanalan at pagpapakabirap.ANADE. arub. Pato. ANADON. in. Inakaly rig pato. ANAL. adj Nauukol sa tao'n. iin., pl. Baktis ng inga pangyayari. ANALFABETO, TA. adj. Hindi mnarunong bumasa at sumulat. 1 Mangintng. ANALISIS. amnb. Pagsusurl, ANALIZABLE. adj. Masusurl. ANALIZADOR, RA. adj. y 8. Sti mnusuri. ANALIZAR. v. a, Surlin ang istlug ANAL bagay, ANALOGIA. f. P~gkakawanigki. II Gram. Babagi nig grarnatika n~i nqgpapakilala rig inga pagbabagobago at pagkakabagay rig mga pangungusap. ANALOGO, GA. adj. Kawangki; kahawig. ANARANJADO, DA. adj Kulay ANARQUIA. f. Kawaltin ng pamahala'an. 1I f ig, Kap uluhan sa pngkfiwaIl rig pamahalahan. ANARQUICO, CA. adj. Nauukol sa kawalain rg painahalhan. ANARQULSTA. coin, Aug niagnanasai 6 naginuiunakala rng ka waldnr ni~ parnabalhan. ANARQUIZAR, v, a, LumikliA n,~ kawoutlin rig parnshalAsn. ANATA. f. Pakinabarig na riatatamo6 sa istiug tao'n rig alinwa'ng banapbu hay. ANATEMA. amb. SumpA. ANATEMATIZACION. f. Pag'. SunpAq. ANATEMATIZAR. v. a. Surnp~fn. ANATOMI-A. f. Pagbusbo's 6 paghibiwabliy rig raga bahagi ni~ ka.. tawtin rig tao 6 hayop. 11 Karuriungang riagtutur6 ng pagki1'ala rig bilang, pagkakayarl, kinala. lagyain at pagkakakabi't ng inga iba't ibdng bahagi rig katawtin rig Mo. ANCA. f, Aug alininan sa dala.. wting bahaging huinatati sa dakong puwitan rig isa'ng hayop, 1 ant. Pigi,

Page  56 - 56 - -ANCI AN CIANIDAD. f. Katandaan. II ant. KalumAan. ANCIANO, NA. adj. y s MatandA. 11 ant. Luma. ANCLA. f. Mar. Sinapete. ANCLAIERO. m. Mar. Padparan nR sasakyangdagat. ANCLAJE. m. Mar Pagpapadpid ng sasaky^ngdagat. ANCLAR. v. n. Mar. Pumadpid ang sasakyangdagat sa pamamagitan ng sinapete.,iNCORA. f. Mar. Sinapete. ANCORAIO), IA. adj. Hugis sinapete. A NCUVINA. f. Amer. Sa Chile, libingan ng mga taong katutubo sa isWng bayan. ANCIIICORTO, TA. adj. Malapad at maiklf. ANCIIO, CIIA. adj. Malapad; maluang. II m. Kalaparan, ANCEIHA. f. Isdang halubebay. A NCHLOR. m. Lapad; luang. ANCIIURA. f. Kalaparan. 11 fg. La ya; luag. ANCHIITROSO, SA. adj. Napakalapad;::f napakaluang. i.AN)D ADERAS. f. pl. Sanayan sa paglakad ng mga bata ANIDADOR, RA. adj. y s. Mala. kAs lumakad. II Palakadlakad. ANDAI)ADRA. f. Paglakad. AN)DAM-I. f. GabAy. 11 Palapala. ANI)ANTE. p. a. ng Andar. Lumalakad. II m. Mus. Isa sa mga kumpAs ng musika. ANI)A-R. v. n. Lumakad. I| Gumalaw ang mnkina. 1i m. Paglakad; lakad. ANDA ANDARIEGO, GA. adj y s. Palakadlakad. ANDAS. f. pl. Andas. 11 Langkayan ANDRAJO. m. Gulanit na basahan; pamunas. ANI)RAJOSO, SA. adj. Gulagulanit. ANiECDOTA. f. Maikling kasaysayan ng isang mahalaging pangyayari. ANEGABLE. adj. Inaapawan ng tubig. ANEGAClO(N. f. Paganaw Dg tuhig; paglub6g. ANEGAR. v. a. Paapawin; palubugin. II Lunurin. II v. r. Umapaw; llmub6g. A NEGO. m. Amer. Pagapaw. ANEJO, JA. adj. Naaanib. ANEMIT. f. Pamumutli; kakula. nean sa dug6. ANiMIC O, CA. adj. Maputla; kulang sa dugo. ANESTESIA. f KawalAn ng pakiramdam; pamamanhfd. ANESTESIAR. v. a. Aliean ng pakiarmddm; pamanhirin. ANEXAR. v. a. Ianib. ANEXION. f, Pagaanib. ANEXO, XA. adj. Kaanib. ANFIBJO, BIA. adj. Zool, y Bot. Nauukol ea mga hayop at mga halamang nabubuhay sa tubig at sa katihan. A NFIBOLOGfA. f. Pangangahulugang dalawa. ANFIBOLOGICO, CA. adj. May dalawang pangangahulugan.

Page  57 - 57 - ANFI ANFITEATRO. m. Pa6,iooran ng mga sarisaring palar6. I1 Dulaan. ANGARILLTAS. f. pi. Hakutdin ng mg~a ginagamnit sa pagtatay6' ng bahay at iba' pang bagay. ANGEL. M. SUg6 D9 Diyos; anghea1. ANGELICAL. adj. Nauukol, B8 rnga anghe'l. ANGINA. f. Pamnamagi rig lala. mu nan. ANGOSTAR V. a. Pakiputin. Ii v. r. Ktirnivot, ANGOSTO, trA. adj. Makipot; miasikf p. ANGOSTURAk. f. Kakiputan. ArIGULLA. f zool. Palos. 1I Igat. ANGULAR. adj. Nauukol sa panulukan. 11 Hugis panulukan. ANGULO. m. Georn. Panulukan, ANGUSTIA. f. Pighati; hinagpis. ANGUSTIAR. v. a. Pighatilin; paghinagpistoniluv. r. M ar i g ha ti; maghinagpis. ANGUSTIOSO,9 SA. adj. Lip6s ng pighati. 11 Nagpapahinagpfs. i N amimighat 1. ANHELAR v. n. Magsikfp ang Pagbinad. 11 Magnais. ANHELO. m. Misidhtng nais. ANHELOSO, SA. adj. Nagsisikip anlg paghingal. 11 Nagnanais Dg ma. sidhi. AN1DAR v. V. D Magpugad. 11 fig. Mamahay; mamugad. ANIEBLAR. v. a. Pagulapin. jj v. r. Magulap.ANILLAR. v. a. Hugising singsing, ii Singsing~n. ANILLO. mn. Singsing, 11 Bukl6d. ii ANIM Tagik~w. ANIMA. f. Kaluluwd. Il KaluluwA sa purgatoryo. 11 fig. Art ill. Butas ng kanyo'n na nilalabasin ng' punlA. p1. Tugt-g ng kampana, sa ganaip na oras ng gabf na tumatawag sa mga tao up~ng ipanalangin ang mga kaluluwdi sa purgatoryo. ANIMACION. f. Pagpapasigld; pagsiglA. 11Sigla'; tapang. ANIMADO, DA. p. p. jag Animar. ii adj. Masighi; matapang. I1fig. Manay& ANIMAL. in. Hayop. 1 adj. Napakamangma'ng. ANIMALIDAD. f. KahayUpaD. ANIMAR. v. a. Bubayin ang lo6b. 11fig. Pasiglahin; patapangin. 11fig. Bigya'n ng b-jhay at lakas. 11 v. r. Mabuhay ang lo6b. 1j v. r. fig. Suinigla; tWmapang., ANIMO. Kaluluwii. fig. Tapang; sip. 11ilAn~imo! interj. Katatapang. ANIMOSIDAD. f. Sigfi;`taPan9; lakds. i[ Matinding galit. AN[MOSO, SA. adj. Masigla; ma tapang ANIQUILABLE. ANIQUILACION. kalipol. ANIQUILADOR,,Lumilipol. ANIQUILAR. v. bA. it v. r. Mali- R&.! w: adj. MaIliiPol. f. Paglipol; PagRA. adj. y s. a. LiPulinjlilgipo1; magibA. 11v. 11Iv. r. Mauwt Sa waift.

Page  58 - 58 - ANIV ANIVERSARiO, RIA. adj. Ta6n ts6n. 11 mn. Dasdl at 'Idisang giinagawA. na patungko'l sa kaluluwaj ng nainata'y sa gandp na ikd sangtao'ng pagkamat~iy. ANO' rn. Anat. Butas uR puwit. ANOCHE. adv. t. Kagabi; kabapon sa galA. ANOCHECER. v. in. Gumabi. J Gabihin. 1 v. r. Poet. Magdilfin. ANODINO, NA. adj. y s. NagpapahupA, ng sakit. ANOMALI"A. f. Alit sa kalaka ra'n. AINONADAR.' v. a. Lipulin; gibfifn. ii fig. Pauntlitn. ([ v. r. Malipol; inagibfi. ii v. r, fig. UmnunANONIMO, MA. adj. Waldng lagdd ng may gawa; walting pa. ugalan in. Sulat na waldng lagdA ng sumnulat. 11Lihimn ng kumathA na nagkukubli ng kaniyAng pangalan.ANORMAL. adj. Alit sa kara niwan. ANORMALIDAD, f. Pagkakaalft Ea karaniwan, ANOTACION. f. Pagtatandfi; pagtatalA. ANOTAR. v. a. ItandA. 1 Italfi. ANSIA. f. Balisa. ii Masidhtng nais; paglulunggati. ANSLADOR. RA. adj. y s. Nag.. lulunggati. ANSIAR. v. a, Paglunggatia6'r; na. ising labis,. ANSIEDAD, f. Paglulunggatt; pagnanais ng labis. I i I ANSI ANSIOSO, SA. adj. Naglulunggati; nagnanais ng labis. ANTAGO'NICO,. CA. adj. Ali't. ANTAGONISMO. rnm. PagkakaaANTAGONISTA, corn. Kaallt. ANAN. adv. t. Ng ta'ng lumipas. 11No6ag unang panaho'n. ANTARTICO, CA. adj. Nauukoi sa gawi'ng tim6g. ANTE, prep. Sa hara'p. ANTEANOCFIE. adv. t. Kamnakalawa' sa gabi. ANTEAYER. adv. t. Kamakalawa' ANTEBRAZO. mn. Anat, Bisig. AN4TECAMARA. f. Tanggapan ng bahay. ANTECEDENTE. P. a. ng Anteceder. Nanpunguna 11n. Gawd,; sulita 6' pangyayaring nauna, Gram Sinuwunddn. ANTECEDER. v. a. Ipagpaundj1 fig. Magpaun6 ANTECESOR, RA. mn. y f., Ang nauna sa karangalan 6 tungkulin, 1B pi, Ninun6" ANTEDILUVIANO, NA. adj. Una fia paggunaw ng lupA. ANTELACION, f, Pagkauna. ANTEMANO (DE) in. adv. Kapagdaka. ANTEMURAL. in. Kuth; mu6g. ANTENA. f Zool. Sangay rig mga bayop na kapara ng alupihan, gagainbd at ibp. ANTENOCHE. adv, t. Kamakalawd sa gabi. ANTENOMBRE, in. Pangalung ipinagpapaUflg sa ngalan, Laya ng don, sanj at iibp. I I

Page  59 - 59 ANTE ANTEOJO, i. Pangtarnaw sa malay6. 1I Salami n sa mat-a. ANTEPASADO, DA. adj. Nakararing panah6u. 11 cn. pl. Ninun6". ANTEPECHO. m. Hadaing na umaab6t hanggdng sa dibdib u. pang huwdg mahul~og; paldbabahan. ANTEPENULTIMO, M A. a d j. Una sa sainnuno'd sa hulj. ANTEPONER. v. a. Ipagpaunal; HWg~Y sa unahain. 11 v. r. Magpa. urui; Iumaganiy sa unab~cl. ANTEPUESTO, TA. p. p. irreg. riq Anteponer, 11 adj, Nasa unaha~n. ANTERiOR. adj. Nauuna; sinusunddn, ANTERIORIDAD. f. Pagkauna sa patiaho'n. ANTES. adv. t. y I. Una; bago. iladv. ord, Muna. II COnj. adver. Bagkfii. (Antes b~en). ANTESALA, f. Bahagi ng bahay na dinadaanan sa pagpasok sa tanggap'~n. ANTE VI'SPERA, f. Aug ika-walo'ng araw ri siv~rn, ANTICIPACION. f. Pagpapauna; 'pagkauna. ANTICIPADO, DA p. p. ng Ant icipar.. it adj. Maaga. ANTICIPAR. v. a. Ipagpauna'. 11 'Magina nq bayad; inagpatinga. II-v. r. Magpalun6; mauna. AINTICIP0. mn. Paunang bayad; patinga. ANTICRISTO. mn. Aug inagdarayang sisip6t sa IupA bago mag9 -huling araw na mnagtatatag ng ANTI rn~a aral na laban sa itinurb ni Jesucristo.ANTICUADO, DA, p). p., ng Anticuar. 11 adj. LumA; hindt na gi-. nagarnit. ANTICUAR. v. a. Luma'in; lipasin. 11 v. r, Malumna'; lumnipas. ANTIfDOTO. in. Panglaban sa jason. ii fig. Lunas, ANTIECONOMICO, CA. adj., Laban sai pagtitipfd. ANTIFAZ. mn. Takilp sa mukhA4. ANTIFEBRIL adj. Kurnakalaban sa laignat. 'ANTIFONA. f.- Maikling panalanging dinarasdl rig una at buhl sa isdng mahabang dasAl. ANTIFONAL. in. Akldnt ng maiikltng panalangin. ANTIFRASIS. f. Ret, Pagpapalft sa iqdug pangungusap ng ibing aift ang kahuluganin. ANTIGUAMENTE. adv. t. Nang unang panah6n. ~ANTIGUEDAD. f. Kalaunang panab6n. 1i Aug nangyari nang unangr dako. ANTIGUO, GUA. adj. Lumnh; la6n. I[ Matanda. 11 pl. Mga tao nang unaug panah6n. ANTIPARA. f. Panganlolng; pang. halang sa bahay. ANTIPARRAS. f. p1. Salamiai sa nmatd, ANTIPATfA. f. Kawalin ng giliw s a k ap uw A; pagkainubt. 11 fig. Pagkakaahf t. IANTIPATICO, CA. adj. Hindi kagiliwan; nakainunuhi.

Page  60 - 60 ANTI ANTI"PODA. in. adj. Geog. Ang nauukol sa inga tao sa kabiking panig ng rnund6. ANTIPUrRIDO, DA. adj. Laban sa pagkabulo'k. ANTITUBERCULOSO, SA. &di. Laban sa saki't na pagkatuy6. ANTOJADIZO, Z A. adj. Mapag. pitang inadala's. ANTOJARSE. v. r. Magnasang inahigpit ng mnga bagay sa udyo'k DR sariling kagustuhan. ANTOJO. in. Kagustuhang walang tuto; pitang mabigpit ng sariling k-agustuhan. ANTORCHA, f. Sul6. 11 fig. Ilaw;.tangl~w. ANTROPOFAGI'A, f. Pagkain ng larna~n DR tao. ANTROPO6FAGO, GA. adj. Y s. Kuinakain DR lana'n DR tao; taong kurnakain ng kapuwa" tao. ANTRUEJO. in. Ang tatlong araw bago suinapit aug iniyerkoles DR ab6, ANUAL. adj. Tao'nta6n. ANUALIDAD. f. Halagaing ibinabayag sa ta6ntao'n. ANUALMENTE. adv. t. Ta6nta6n. ANUBLAR. v. a. Pagkiinlimliin. I f ig. Ikublf; ilingf d. 11 fig. Lantabin. I1 v. r, Magkulimnlii. 11v. r. fig. Malantd. ANUDAMIENTO. in. Pagbubuh6l; pagkabub6l. ANTJDAR. v. a. Magbuh6ljj1 Pagbuhulln. Ii v. r. Mabubo'l; inagkabub6l. ft v. r. Maudl6t ang paglakf-; nabpnso't. ANUE ANUENCIA.' f. Kapahintulutgn. ANULABLE. adj. Mapawawala'ng bi'sa. ANIJLACION. f. Pagpapawal'ng bisa"i; pagpapawalairg saysaiy. ANULAR. v. a. Pawaling bisah: pawalang savsly. 11 adj. Nauukol sa oaingsiniz. II Hugis singsfng. ANUNCIACIO'N. f. PagbabalitA.11 Pagbatil. ANUNCIAR. v. a. Magbalitah; mnaibalh. 11Manphulh. ANUNCIO. in. Pagbabalitb,; pagbabala". f~Balith; babalA. 11 Hula'. ANZUELO. in. TagA; bingwit., ARffADIDURA, f. Dagdaig. ANADIR. v. a. Dagdagan. Pa. lakihin. A1- AGAZA. f, *Pangatl. 11 f ig. Laking. AfREJAR. v. a. Lurnhin ang isfing bagay. 1 v, r. MalurnA. 1i v. r. Malipas. AREJO, JA, Lumn&; lao'n. ff fig y fain. Lipds. AfRICOS. in. pi, Pinagpilasaln; pinagbasag an. ANO. in Astron. Tao'n. AORTA, f, Anat, Malakfng ugAt na tinatakbuhiWn ng dug6ng nagbubuhat 'sa pus6. AOVADO. DA. P. P. ng Aovar. j adj Hugis itl6g, initl6g. AOVAR. v, n. Mangitl6g. APACENTAR. v. a. Magpakain ng uga hayop. I1 v. r. Mangi'lain, APACIBILIDAD. f. Ksamarnu; ka. babhang lo6b.

Page  61 APAC APACIBLE. adj. Maarn6; inaluinanay. 11 Payap "a APACIGUAMIENTO, in. Pagpayapa; parawat; pamramavaph. APACIGUAR. v. a, Payapa'in; awatin. jf v. r. Mamavap)i; tuma*himik, APACHE., m. Masarnainir tao. APADRINAMIENTO. m. Pagaan~k. APADRINAR. v. a. Mtgari-k. Ij f g. Magitangg6l; tumrngknilik. APAGABLE. adj, Mapapatdy ang ilaw. APAGADIZO. ZA. adj. Patayin; inatauaI magningas. APAGADO, DA. p. p. n~ Apagar. 11adj. fig. May ugalirg rnapakalubidy, 11 fig. MahinA; bahagy.4. (kuniz ginagainit sa inga saairng color, voz. at ibpx) APAGAMIENTO. in, Pagpataiy 6' pagkam-ttaly nR ilaw. APAGAR v. a, Patayfn anag ap6y 6 ilaw. 1 fig., Ptwfin; tighawin. 11v. r. Mamardiy ang apo6y 6 ilaw. 1i v. r. fig. Mapawi"; ina. tigbhiw. 11Pint IPahina'in ang kulay 6 liwanag. APALABRAR. v. a. Katipanin. v. r. Makipagtip~in; mnakipagka. yart. APALANCAR. v, ii. Pinggsbfn; pasanin sa parnamagitan nig pinggi. APALEAMLENTO. Mn. Pagpal6; paghainpis. APALEAR. v. a. Pala~in; hamnpa.. sin. 1 Pagpagfn ang mnga damnit, alpombra at ibp. sa painamagitan I APAL nig pak6. APALMADA. adj. Nakabuking palad. APAR AR. v. a. Pulutin ang iaaing bagay. fi Damp'utfn. IIUmitin.ilfam Tagpidn 6- ayusin ang isditg bagay na sir&. APARADOR. in. Tag(a~n ng mnga dainit 6 ulain, APARAR. v. a. Suinal6' flihandA, gayak~in. j1 v. r. MaghandA; inag. gaya'k. APARATO. m. Kagayakan. ljlasangkapan, APARCERI'A. f. Kasunduarn sa pakikipagsama"i. APARCERO, RA. m. y f. Kasamd~. APARECER. v. ii. Lumnitalw; sumnip6t; pakita. APAREJAR. v. a, Bhanda; iga. yik. v. r. MaghandAi; maggaydk. APAREJO. in. Kagayakan. APARENTAR. V. a, Magkuin. wart, APARENTE. adj, Kunwari, jj Marapat. IINamnaraalas, APARICION. f. Paglitdw; PagOp6t. APARIENCIA. f An3 6 6' ayos ng isaing tao 6 bagay sa biglang tC. ngfn. APARROQUJAR. v. a. Magbigly nig mga, sukI sa nagsisipagti d" APARTADO, DA. p. p. ng Apar-~ tar. ii adj. Hiwaldy; nalalay6; nabubuk6d. Ii Kaibd. 1I m. SUNlid a nabubuko'd sa, bahay. II Lalagya'n nig sulat.

Page  62 - 62 - APAR I APARTADOR, 1(A. adj. Naghihi. wailiy; nagbubuko'd APARTAMLENrO. m. Paghibi - walijy; paghiiwaliiy.i Taharian; tirahan. APARTAR, v. a, lhiwaliiy; ibuk6d; ilay6. Ii v. r. Huiniwalaiy; huinuko'd; lumay6. APARTE. adv. 1. Sa ibing bandai. 11 Sa agwat; tnulA sa raalay6. 11 adv. in. Hiwaliy; may kaibahda. APARVAR. v. a, MaghaD iy n~ mrna haya' sa paggigiik6n.u APASIGNADO, DA.- p. p. ng Apasionar 6 apasionarse. 11 ad'. Sakbibi n~ daindarnin 6 paggiliw. APASIONAMIENTO. m. Pagda ramd~um; pawgibiw, APASIONAR. v. a. Pagdamdainfu; pasakitan. 11v. r. Magdamdarn. II V. r Mahilig ng labis ang kalooban sa isaing tao 6' bagay. APATIA. f. Katigasan ng lo6K 1 Kapabay~a'a; katamaran. APATICO, CA. adj. Matigds ang Io6b; pabay4; tama'd. APATUSCO. mn. G~xy,4k; palainuti. APEAR. v. a. Libisi; ilunsa'd. 11v. r. Uinibis; lurnuneald. 11 v. n. ant. Maglakad~. APECHUGAR. v. ni. Itulak D g dibdib. 11 fig. y fain. Puuayag ng laban sa kalooban. APEDREAMIENTO. rn, Pangbabat6. APEDREAR. v. a. Bumat6'. 1,Pag. batuhanan; patayin sa Puk6l Dg bat6'. j1 Y. iinperis. UmuIdui ng bu APEC vTbUing hain6g. 11v. r. Magbatuhan. APEGO. in. Hilig; pagkabuhos ng APELABLE. adj. -Maipaghahabol,. APELACION, f. For. Paghahabol sa inataas na hukuman. APELADO, DA. p. p. ng Apelar. jj adj. y s. Ang nanalo sa usaping pinaghahabol ng natalo sa mataas na hukuman. APELANTE. p. a. ng Ap elIa r. Naghababgl. APELAR. v. n. For. Maghabol sa mataa's na hukurnan. fig. Ma. kiusap sa isdng tao upang inagkaroon ng hanapbuhay 6' ng kinakailangani. APELM AZAR, v. a. Kuyumpisfn; tipiln. I1 v. r. Makurnyupis; inatipi. APELLIDAR, v. a. Tumawag at inagipon ng inga tao sa pakiki.. digrna. u Tawagin a n g sinomnan sa kaniyAng apelyido 6' pasngaan.. ii v, r. Magngalan; rnagpainagdt. APELLIDO. mn. Pangalawiing nraIau; bainagat; apelyido. APENAR. v. a. Pasakitan; pagdalainhatlin. ii v. r. Magdalambhat". APENAS. adv. mn. BahagyA. 11 Halos hindi. APtNDICE. in. Bagay na kalakip 6 karagdagang inihahabol sa mnga akl6.t, APENfUSCAR. v. a, Yainukusin. APEO. in. Pagibis palunstid, APERAR. v. a. Magayos 6 gu.. inawa ng inga karit6ng panghakot.

Page  63 -- 63 - APER APERCBITMIENTO. m. Paghahanda; oaglalaan. II Babala. APERCIBIR. v. a. Ihanda; ilaan; giayak. II MagbalA; magpahayag. I1 v. r. HumandA; lumaain. APERIT1VO, VA, adj. y s. NagbibigAy gana ng pagkain. APERO. m. Katipunan ng mga kaaangkapan at ibang bagay na ginagamit sa alinmnin arawain. AI'ERSONARSE. v. r. Humarap; n akipagkita. APERTURA. f. Pagbubuks. |JPagsisimul,. APESADUMBRAMl ENTO). m. Pagnaois; pagkahapis. II Kabigatan ng katawan. APESADUMBRAR. v. a, Pasamafn ang kalooban; hapisin II v. r. Su. nama ang kalooban; mahapis; mawdalambati. APESGAR. v. a. Daganan; bigatari. 1l v, r. BumigAt. APESTAMIENTO. m. Pagkakama-,;v; salot. APESTAR. v. a. GumawA n. ipag. kakamatdy nQ tao. II fig. Bulukin. fig. y fam. Yamutin. 11 v. r. Magkamatay ang mga tao. APESTOSO, SA. adj. Sumasalot. II Mabah6, It fig. y fam. Nakagagalit. APETALO, LA. adj, Bot. Nauukol sa mga bulaklak na walang mga talulot. APETECEDOR. RA. adj y s. Pumipita. APETECERV.v a. Pumita; pakanaisin. APETECIBLE.; adj. Kapitapita; APET kanaisnais. APIETECIM ENTO.. Pagpita; pagnanais. APETEN'(IA. f. Pita ng pagkain. 11 Pagnanais. APETITO. m. Pita ng kalooban. I Pagkaibig sa parkain. II fig.Pithaya. APETITOSO( SA. adj, Tumatawag ng pita ng pagkai. 1| Masarap.i MWibigin sa maseselang na pagi kain. APIADAR. v. a. Kaawain. v r. Maawa. APICE. m. Dulo. 1i fig. Bahaging kaliftliitan, API:NADO, DA. p. p. ng Apifiar.11 adj. Hugis pinya. APINAR. v. a. Pagtipuntipunin ng siksikan ang mga tao o bagay. II v. r, Mapslksikan, APIO. m. Bot. Kinsay. APISONAR. v. a. Pisunfn ang lupa ng pamison. APLACABLE. adj. MapahuhuvL; mapalulubay. APLACAMIEKNTO) m. Pagpapahu pA; pagpapalubay; paglubay. APLACAR. va. Pahupain; pa!ubayin; palubagin. i| v. r. Humupg,; lumubAy. APLANADOR, RA. adj. y s. Pul mapatag 1f m, Pamatag. APLANAMIENTO. m. Pagpapatag pagpapant y. APLA NAR. v. a. Patagin; panta. yfn 1I v. r. LumagpAk; mahulog, APLANCHADO. m. Pagpipirinsa, it Pinirinsa; pirinsahin.

Page  64 -64 - APLA A PLA NCHAig. v, a. Jirnsaihio; rnainirinsa. APLASTARL v. a Pipi-In; pis~in. Iv. r. Ddapipls A.PLAUTDIBLE. adj Kapuripuri. APLAUDIDOR, RA. ttdj. Y s. Nagpupuri. APJLAUDIR. V. a. PalakpakAn bilang pagoupuri. {I.Papurihan. A-PLAUTSO. Mn. Pagpup~iri; pagpaIakpdk. APLAYAR. V. a. Bumotia". APLAZAMLENTO. Mn. Pagtawag; pagaba'. APLAZAR. V. a. Tawagin; ababin; taningan. I1 Ipaipaliban. A),PLICABLE. a d I Maibabatay; inaikakapit, APLICAkci6N. f. Pagbahatay; pagkakapit. 1 Gay ak Esa palabAs na ipinaiibabaw sa mnga kasuutan ng babai 1 fig. Pagwumuiikap. APLICADO, DPA.. P. p. ng Apficar. 11 adj.,. Masikap; inasipag. APLICAR. v, a. Itapal. I1 I ka p it; ibatay. ii fig. lbagay; ilapat. 11f g. lukol. II fig. IhInjggil ang is~ing tao sa hanapbuhay. 11 v. r. MagQsikap; mnagsumnakit sa pagaaral. APOCADO, PA. P. P. ng Apocar. adj. Mangm~ng. 11fig. Alipustq; hunghang. APOCALIPSIS. mn, Akh~t na kinatstalaan ng inga pahayag na sinulat ni S. Juan Evangelista. APOCAR. v. a. Paunottfa. 11 fig. Li. tan. 11v. r. fig. MagpakababA; rnagpakaliit. AP6cRTFO, FA. adj. Gawagawfi Iainang; hindi tutoo, I I I I I I i APOD APODAR. v. a. Palayawan; ngalanan nA kaiba' sa tubay na pangalan ang isa'ng tao. APODERAI)O, IDA. P. p. nlg Apoderar II adj. Mayi~apangyarihan. APOIDERAR. v. a. ant. MagbigAy ng kapanayarihan sa ising tao.!!1 v. r. Magtnay-arl ng is6,ng bagay. APODO. mn. Palayaw. APOGEG.Oi. Astron. G~iwing kinaialagydn ng issaing bituing nasa sa inalay6ng agwalt ng lupA. APOLILLARSE. v. r. Kanin ng tangA ang uaga damint. APOMAZAR. v. a. Pint, Buga"In. APOPLEJIA. f. Pagpipisan ng- maramning dug6 sa utak na siya'ng ikinawawala' ng pagiisip. APORCADURA. f. Pagtatabon ng lupat. APORCAR. v. a. Tabunan ng 1uph sa pun6 ang inga halainan. APORRAR. v. fl. famn. Mautnid; bindi inakahumA, APORREADI)O DA. p. p ng Aporrear. ii adj. y fain. Bugb6g; lain6g. APORREAR. v. a. Bugbugl'n; Iamnugfn a. v. r. Malamn'g; nmabugb6g. APORREO. in. Pagbugb6g; pagla. in6g; pagkabugbo'g; pagkalam6g. APORTAR. v. nI. Pumund6' sa daungan; dumnaong. 11 fig. Suinapit s~a gawfog di sinasadyA, pagkatapos ina maliwiw aug sasaky~tn. 1I Mag. bigdy dahil-n. 11 For. Dalhfn ng bawa't MA~ ang natutungk6l 'Ba sainahing kinaaauniban; taglayin ang kayamsuan ng- lalaki 6 ing babae sa Io6b DI pagsasamna.

Page  65 65 APOS APOSENTAR v. a. Patuluyin; patirabin., v. r- Ma-nirahan; tuinuloy. APOSENTO. in. Silfd. Painuluyanan; tirahan. APOSES[ONAR. v. a. Papaginay. arlin. 11v. r. Maginayarl. APOSTAR, v. a. Mamusti; pumusta". 11 Palagayfn ang isdi 6 maraining tao.6 kabuhayan sa is~ng handaing poo'k. i v, r. Maghant~y,. v. r. Magpustahan. APOSTASI-A. 2. pagtalikod sa pagkakristiyacio. 1i pagtalikol Ss pananamntalat~'yafg kinainulatan. AP6STATA, corn. Ang tumalikod sa pagkakristiyano, 1 Aug paring tuiniwalfig sa ordeng kinaaani. ban. 11Ang tumniwah'Ag sa lapiang kinaaauiban upang lurnipat sa, ibd, APOSTATAR. v. a Tuinalikod 88 pagkakristiyanlo. 11 Tuiniwaldg ang isdnlg parl 88 ordeng kinaaaniban. it Tumiwahig sa laPlang kinaaanibafl up~irg luinipat sa bM. APOSTEMA. f. 1agll; pigsA. APOSTEMARSE. v. r. Magkabag&; inagkapigs6k APOSTOL. Mn. Sug~ng tagapa. nkarat ng Ebanghelyo; alagad ni Jes'ucristo. APOSTOLADO. in. Tungkuling pagkasugbflg tagapangaral ng.Ebanghelyo. j1 Kapisanan ng m~a alaga'd nii Jesucristo I1 Katipunan ng mnea larawan ng labingdalawang apostol. APOSTOLICO, CA..adj. Nauukol Sal Papa 6 sa kapangyarihan APOS Dit6. APOSTROFO. M. Gram. Kudlft na kaparis nito (') na ginagarnit sa i1fing salitA uptdng miagbadyd ng paghabawag ng ising vocal sa hulf ng pangungusap. APOYAR. v. a. Itukod. ii fig. Tangkilikin; tUlUngan. Iffig. Patutohanan; patunayan. fv. a. Tuinukod. 1 v. r. Punmigil; manghawak; sumandfg. APOYO. in. Tukod;' tungk6d. fig. Tangkilik; tulong, APRECIABLE. adj. Karapatdapat halagah~n. II fig. MinamnabhI. APRECIACION. f. Paghahalag64 pagpapahalaga'APRECIAR, v. a. Halaghah~nr. 11 fig. Mabalfn. APRECIO. in. Paghabalagd; pag. papahatagAl 11 fig. Pagmnaiahail. APREHENDER. V. a. Hulihin; dakipfn. 11 Filos. Gunigunihinf. APREHENSIBLE. adj.- Mah'Thuli. APREHENSLON. f.- Paghuli; Pagdakf p. 1I Guniguni. APREHENSIVO, VA.- adj. Mapaggunfgunf; inatajtakutin. APREHENSOR; RA. adj. y s. Huinuhuli; inanghuhuli. APREMIAR. v. a, Higpit~n; pilitin. 11 Inisi a. APREMIO. in.'PaghigPit; pagpi. lit. II Paginis. APRENDER. v. a. Mdgaral. 11Mag. APRENDLZ, ZA4. m. y f. Ang Dag. aaral ng anomating gaWA 6 hanapbuhay, 9

Page  66 - 8t - APRE APRENSAMIENTO. m. Pagdadagin; pag mpit. APRENSAR. v. a. Daganan; impifin. II fig. Inisfn. APRENSION. f. Pagdakip; pag hull. 1I Gunigunf. ApRESADOR, RA. adj. y s. Dumadagit; minadaragit. APRESAMIENTO. m Pangdarapit. APRESAR. v. a. Dagitin; sagpangio. JI Dahssin ang isang sasakyangdavat. APRESTAR. v. a. Igayik ang mga kinaka'langan; ihandA. 1I v. r. Gumavdk. APRESTO. m Paggagay6k 6 pag hahandA n r mga kinakailangan. II HandA. APRESURADO, DA. p. p. ng Apresurar. 11 adi. Djlidali; dalosda los. APRESURAMIENTO. m. Pagpapadali o pagdaialidali. APRESURAR. v. a, Dplfdalifn. I1 v. r. Magdaidlidli; mabigl&. APRETABLE adj. Mahihigpit. APRErADERA. f. Taling pangbigpit, APRETADERO, RA. adj. Humihiorift. 11 m. Bahdg. APRETADO. DA. p. p. ng Apretar. 11 adi fig. Mahira2; mapanganib. II fig. y far. Maramot. II Maikr,; mahigpit. APRETADOR, RA. adj. y s. Hu min goit. 1 m Panghigpft. APRETADURA. f. Paghigpit. APRETAR. v. a. Higpitin; impitin; pisilia. I fig. Usigin. II fig. APRI Pagrpigbatif. 1| f'g. S'gasigin. APRETON. m. Pagpisil na malaka3 at bill& 11 fig. Paghihikah6s; kagipitan. APRIESA. adv. m. Madali. APRIETO. m. Kasikipan. { f i g. Pashihikahos; pagsasalit; kagipitan. APRISA, adv, m. Madali. APRISCAR. v. a. Isilong ang mga hayop sa pan ninain. APRISIONAMIENTO, m, Pagpiit; pagbi,ilanzo6, APRISIONAR. v. a. Piitin; ibilange6 11 fi&1. Igapos. APROBACION f. Ptgpapatunay. |1 Pig su ok. APROBADO, DA. p. p. ng Aprobar fl lij. Tinanggap; sinangayunRn ff Nakalamnpai sa pagsusulit. APROBAR. v. a. Palampasin sa pawssusulit. f1 Magalingin. APRONTAR. v. a. Ihandang madall. II Ibigai ng walang iiwag ang salapi 6 i!)ang mga bagay. APROPIACION. f. Pagari; pagkaniya. APRUPIADO, DA. p p, ng Apro. piar. l11 ej. Bagay; kapit. APROPIAR. v. A. Ipssarili; ipaari 1 Ipagkalo6b sa bawa't bagay ang nauukol 1 f g. Inagay 6 ika piG aug nauuKol na pangyayari sa pinaguusapan. I V. r, Arl in; kaniyahfn. APROVECHABLE. adj. Mapaki. kinsbanaan. APROVECHADO, DA p. p. ng Aorovechar. 1 adj. May pakinabang; pin kikinabaDgan. II Masikap; masipag.

Page  67 - 67 - APRO APUN APROVECHAMIENTO. m. Kapa.1 APUNTE. m. PagtudlA, JjI p1. Lis kinabaragan. 11 Pagk-akasulong s a kartmunan~a. APROVECHAR v. n. Pakinaban-an IV a. Gamitiun Dg may vakinabang ang isa'nh: bagay. iI v. r. Samnantitlahin. APROXIMACLON. f. Paglatapit;, pa~iar~it. APROXIMADAMENTE. adv. c. Humigft kumulaug. APROX[MADO, D A. p. p. ng Aproximar. ii adj. Malapit. APROXIMAR. v, a. ilapit; idaiii. ii v. r. Lumapit; dumaiti. APTERO, RA, adj. zool. W~alig pakpaik. APTITUD. f. Kaikayah:In 6' ka. rap-tdn sa paghawak ng ising tungko'l 1U Ka-alaman, 6 kasanayan sa paghawak rig isdng kalakal. APTO, TA. adj. May kaya; may karapatdn sa paggawA ng il~ng baivay.APUESTA. f, Pagpusta'. jj Pustahan. APUNTADO, DA. p, p, ng Apuntar. ii &di. Tinulisan, I1 Nakatal1A. APUNTADOR, RA adj. y. s. NagtatalA, 11 m. Ang tagdipagbui6rig sas mgi n~agsiilaba's sa, duIa"an sas ora9s Dg palahds. APUNTALAR. v. r, Maghusay; magtukcd. APUNTAR. v. a. Tudillin.II1turb ll ItalAi; itanda 11 Tulisan. I! Basa, hing ipariniig sa mga nagsisilab~s sa dulai~n ang kasaysayan ng palaba-i upding huwag mali. mutan. I t ahaFn; talaan. APUNALADO, DA. p, p. n& Apun lar 11tij. Hugis sundang. APUNALAR, v. a. Saksakfn iig sunfdaTig. APUNAR. v. a. Dakutin. APURADO, DA. p. p. iug Apurar 11 \iahirap; dukba'. AP UR kR. v. a. Dal1isayin.~IUbus~n II. Yarnutila ang isdn,&tao haiiggsng sa magali,. [1F. Pagmad: Hn %Av Maghinagpi's; mazdalam hatL. APURO. m. Kagipitan; paghihikaho's sa kabubayan, 1 DalaunhntiQ. AQUEJAR. v. a. fig. Pagdalamnhathln; pqsaikitan; pahirapan. AQUEL, LLA, LLO. pron. Yao'n; -v 6 n. AQUENDE. adv. I. Sa dako rito. AQUESE, SA. SO. pron, Ldn. AQUESTE, TA, TO. pron. 1t6. AQUL. adv. 1. Dito; dirdi 11dv. t. N~,n3 o'; sa, panah6ng kasaIukuii anr. AQUIETAR. v. a. Patahimikin; paya:, Ain. jj v. r. Tumahimik; pumaya.pa'. AQUILATACIO'N. f. PRgkilatis; paguri. A.QUILATAR. V. a. Kilatisin; urliri1 fig. Surlin at pabalagahAn aug kagalingan ng isdng tao 6 ug isAng bagay. Hagn AQULLO N. m. HilagaN.11Hngn hurnihihip as. hilagA.

Page  68 -68 - AQUO A QUO. loc. lat. Nauukol sa' hu. k6rn na aug kahatula'n ay Pinaghahabol sa matatis na hukilman. ARA. f. Alt-a- dalangindn. I! Ba.' tOng binasbasa~r, na pinagpapa. tungan PR parl sa oras rig pag miniinsa ng kalis, at ib panig kaganitfin. ARADA. f. LupAug inararo. A~RADO. in. Pagararo. ARADOR, RA adj. y s. Magsraro 1 in. Zool. Kagaw, ARADURA. f. Pagaararo. ARANCEL. mn. Bay ad na natatakda.. ARANDELA. f.- Pangalang sa mga gul6ng upAng huwa4g inagasgtis sa pagkakakiskisan. ARANERO, RA. adj. y s. Sinungaling; inagdaraya'. ARANZADA. f. Panukat ng WuPA. ARANA. f. zool GagarnbA.jf Ilaw~ing kuinpi-lkuinp'l na ibin;bitin. 11 Lainbtt na panghuli ing mnga ibon. ARA1RAZO. in Kamnot; galos. ARARO. in. Karnot. ARAR. v. a. Magararo; araruhin ARBITRADOR, RA. adj. y s. Huinahatol. ARBITRAJE. in. Paghatol.JlPasy3'a ng tagahatol. ARBITRAR. v. A, Hurnatol ayon sa sariling paglilining. ARBITRARIEDAD. f. Gaw~ng laban sa rmatuwfd. ARBITRARTO, RIA. adj. Laban sa inatuwId. ARBI ARBITRIO, in Kapangyarihang makapagpasya sa sarili. 11Pasyei nk tagahatol. 11 pl. Buwis. ARBITRO, TRA. adj.- y a. Aug hurnahatol sa kaniyving sarili. ARBOL. in. Punungkaboy. ARBOLALDO, DA. adj. Mapunungkahoy. Ii in. Kakahuydin. ARBOLAR, v. a. Magtaa's ng bandilh; inagladhId ng watswat. Ii Mar, Maglagdy ng Iayag, ang sasakyajngdagat. ARBOLARIO, RIA adj y s. fig. y fain. Mangmitng. 11 Ang mnaalam sa rnga kahoy at dain6. ARBOLEDA. f. Kakahuyajn. ARBORECER. v. n. Lurnakf ang purnUngkahoy. ARBOREO, REA. adj. Nauukol sa punungkahoy. ARBORESCENCIA. f. Paglaki ng punungkahoy. ARBUSTO. in. Kah6ykab"y ARCA. f. KabAng malaking may suel na Pinagtataguan ng sari. saring bagay. If Arca de Not. If Da6ng ni No-. f1 Arca del pan, fig, y farn. Tiyiin. ii fig. y fain. SIsidIa~n ARCABUZ. rn. Baril. ARCADA. f.- Hubog 6 arko ng mga.siinbahan 6' tuliiy. 11 Alibad. bu'd ng sikinura". ARCADUZ. m. Padaluyangtubig; aluI6d. ARCAISMO. in P-apgainit ng rnga pangungusap na lipds na 6 luM&. ARCA NGEL. in. Sug6 ng Diyo's.

Page  69 - 69 ARCA ARCANO, NA. adj. Lihim; tag6; kublf. JIM. Daki1~ng lihim; bagay na nakatag6; po6k na kublfif fig, Taong rnalibim ARCEDIANO, m. Parlng may matais na katungkulan sa s mbah~n. ARCILLA. f. Lup~ng putiag ginagamit sa paggawa' ng mga ka. sangkapang Iupah. ARCO. m. Geom. Bahagi ng ising bilozr; hubog. 1i Buwog. 11Balantl5k. 11 Arco iris, Bahbcghari. ARCHIPIPLAGO. m. Sangkapu1uon. ARCHIVAR. v. a. Ingatan at itag6 ang mga kasulatan at katibayan. ARCHIVERO. M. Ang nagiin~kat ng pinagtatalauan ng mga kasulatan at katibayan ARCHIVO. m. TaguaDn ng rnga katibayan at kasulatang mahba lagd. ARDER. v. n. Magalab; magniiagas. 1 fig. Magap6y aug ksilooban, ARDID, m. Lahldng; dayA. ARDIENTE. p. a, ng Arder. Nagaalab. 11 adj. Nagpapainit. 1i f~g. Masigabo; maalab. ARDOR. m. Malakfng init. 11 Kasiglabaln. jj fig. Nais; haugid. 11 Tapang; kapangahasan, ARDOROSO, SA. adj. Mainit ( fig. Maalab; masigl6; mabisa. ARDUO, DUA. adj. Napakahirap gawf n, AREA. f, Sukat ng luphng kina tatayuan ng isding begay.jjSukat AREN ng Iupkng may is angdaing me,trong parisuk~it. ARENA. f. Buhanpin. ARENAL, m. Buhanginfin. ARENAR. v. a. Tabunan nA buhan~in 11 Kuskusiln ng buhangin. ARENGA. f, Talumpating pa.tungkcl sa is~ng taong kagalang-. galang 6 sa isaing kapisanan ng M~a tao. ALIENOSO, SA adj. Mabuhangin, 11 Binuhangin. ARENQUE, m. 7,ol Isdting lapad. ARETE. m. Hikaw, ARFADA. f. Mar. Paggiwanggiwang ng sasakydngdagat. ARFAR v. n. Mar. Gumiwang. giwang ang sasakyangdagat. ARGAMASA. f. Apog, buhangin at tubig na pinaghal6 na ginagamit sa pagpapatongoatonlg ng mga bat6, ARGOLLA, f. Singsing na bakal 6 tanso'ng makap~il. ARGUIR, v. n. Mangatuwiran; magbigiiy ng matuwid, 1 Makipagtalo. ARGUMENTACION. f. Pagmamatuwfd, 1i Katuwiran. ARGUMENTAR. v. n. Mangaturan; magmatuwid. ARGUMENTO. mn. Katuwiran; rnatuwf d. ARIDECER. v. a. Patiuyun aug isaing bigay. 11v. r. Matuy6. ARIDEZ. f. KatuyuAn; pagkakutad. ARIDO, DA. Tuy6; kutad. ARILLO. mn. Hikaw.

Page  70 - 70 - ARIS ARTSTA. f. Slngo6t ng palay. ARISTOCRACIA. f. Pamahal n na ang mrga humahawak ng t ingkulia ay pawang mra tanvag na tao sa bayan. I Kataadang uIi Dg m&a tao sa isarig bansA. ARISTOCRATA. co n. TanydA na tao. 11 Kapanalig sa paamamnhal ng rnga tanyAg na tao. ARISTOCRATICO, CA adj. Nauukol sa pamahalaan ng mga tan yaa na tao. ARITMtTICA. f. Mat. Karunu ngan Qa nagbilang" ARITMETICO, CA adj, Nanlukol sa kii'unungan sa pazhilang. [1 m. y f. Ang may tanging kaa. larnan sa karunungail sa paabilang. ARLEQUIN. m. A-'g mapagpatawa sa dulaan. ARMA. f. Sandata. 11 defuego Bail, 1I p.l. Hikb6 ng isalg bar:sA. ARMADA. f. khikbuigdagat. ARMADIJO. m. Bitag, si16 lambat na panghurli ng mia hayop. ARMADURA f Kasuutang p a. nanggalang ng nakikidigmA. ARMAMENTO. m. Kasanakapan ss d gmA. ARMAR. v. a. Sandatahan. P Pag buuin; pagkabitkabitfn. 11 f i g. y fari IhandA. I f g. y fami Gumawa ng gulo, usap at ibp. 11 v n. Maayos. 11 v. r. MaghandA sa pa. kik:digrnm. 11 v. r. Magsandata. ARMARIO. m. Taguin ng mrga sandata. 11 Taguan ng mga akiat, damit at ibp. ARMA ARMAZON. f. Alma6na. ARMERIA. f B hay 6 po6k na pinagtaitguar ng lJah-tt n uring sandata. 1[ Tindahaan rjg nga sandata. ARMERO. m. MAnqgagawA ng sandatA fI Mangtalkkb ng sandata. ARMISTICIO. m. Pagtitigil ng digmaan sa pamarnagitan ng kasunduila ng di lawAiig banQang riaUlala hari. ARMONIA. f. Paakikatugma ng mca tunog l| Paukhksayos ri mga bhagi ng iinawg kabuuan. 11 fig. Pagkaka-und6; pagkakaagpang ng kaloohan. ARMONICO, CA. adj. Nafuk6l sa ptgkakatugrnA ng tuno6 6 piaskakasund6 I1 m. Mus MssRrap na tuw164 ng istrimentong tin ltuug'6g n mrna cdaliri. ARMONIOS0, SA. adj. Mitunog at rmsaratr si panQ.diniN, ARMON ZACION. f. Mus. Pag ttutugrA r: m5a tunaog ARMONIZADO, DA. p.. ng Armonizar. 1 adj. Mus. Magkatuipma ang tunfig. ARMONIZAR. v. a. Pagkasunduii; pagtugmain. I v. r. MakibhRgay. ARO. m. Buklod, | Singsfng' na malakfng bakal, AROMA. f. Bulakl4k ng aroma. 11 Samy6; bano6. AROMATICIDAD. f. KabanguhAn. AROMATICO. CA. adj. Mabango; masamy6,

Page  71 - 71 AROM AROMATIZACI6N. f, Pagpapabarlg ). AROMATIZADOR, RA. adj. y s. A ags ) i ri a. I AROMATIZAR. v, a. Pabangubfn;,issam ui. ARPA. f. Mus. Alpa. ARPADURA. f. Kmn,)t; galos. ARPAMIENTO. m, PAgkaa;ot; pagbl1os ARPAR. v, a. Kamiutin; galusan [| Pgtil6astilW,in. ARPAZ. adj Mangdaragit. ARPISTA. corn. Manunugt6 D ng al Fa ARP6N. mr IKlawit na bakal; ARQUEAR. v.a. a Hbauin; hutukiia. IIMar Sjkatia ang lulan ng isaqg sa akva ngdagat. II v. r. Mah lho ARQUEO. m. Paghubog. 11 Mar. Lllan kaya ng isang sasakyandidaur.t. ARQUERO, m. Maniggag a n g ksraii [ Manggagawa ng bukl6d. ARQUITECTO. m. Ang marunong st piggawA ng mga bahay na at 6. ARQUITECTURA. f Karunungan ea paggawa 6 pagtata36 ng mga bahay na hato at ibp. ARRABAL. m. Nayon. 11 Alinman sa mga po6< na nadudulo sa isaig bayan. ARRACADA. f. Hikaw. ARRAIGADAS. f. pi. Mar. Mga Jubid na pangpatibay sa mga palo n: sasakyangdagat. ARRAIGADO, DA. adj.Nagmamay. ari ng mga pagaaring lupa. Ii I 1 II i) I I 11 i I I ARRA ARRAIGAR. v. n. Magiugat If g. Lumipipna ii v. r. Man'irahan sa ising po6k at magkaro6n ng ma r)agaaring lupa. ARRAIGO, m. PaguugAt. il Kayamanang mga pagaaring lupa. ARRALAR. v. n. Dumalang. ARRANCA. f. Pagpitas ng mga b un nga. ARRANCADO, DA. p. p' ng Arrancar II adj. fig. y famo. Naghira!n 1 Btunot. ARRANCADOR, RA, adj. y s. Bum ltunot. ARRANCAR. v a. Bunutin. t[Huuliti. [[ f g Alising bigli.jIv. n. Sumibad ng takb6o 1 v. r. Mag. ih ra. 1 v. r. Mabunot. ARaAsNQt JE. m. Pagbunot, [i fig. Sigabo ng galit 1j fig. Kabiglaa. nan. ARRAS. f, pl, Singla. |t Ang salaping inisabot ng lalaki sa babai sa oras ng pagkakasal. ARRASAB. v. a. Patagin. II G' bain; iwasak. 1 Punuing punungpun6 ua tub~g aa(r isang lalag yvn 1v v. n. y r, Unaliwwlas ang lanit,. 11 v. r. fg. Mamalisbis ang m2ra luhA, sa mat4. ARRASTRADA. f. fam. MasamAng babai ARRASTRADIZO, VA. adj. Makas kiad kad, ARRASTRADO, I)A. p. ng Arras. trar. 1I adj. fig. y fam. Dukh&;sayad ang kabuhayan. I1 fig. y fam. Hampa ilup..

Page  72 ARRA ARRASTRAR. v. a. Kal~adkarin, I fig. Hikayatin II v. r. Magiso'd; magiP6d. 11 v. r. f g. Magpakumn babAog labis. ARRASTRE. mn. Pagkaladka'd. AIRREAR. v. a. Iabo~y ang mga hayop updnig magpatuloy ng paglakad. ARREBANAR. V. a. Pulutin hang. gAng kalidijitan. 1J Simnutin'. ARRIEBATADO, DA. p. p. nlg A.. rrebatar 11 adj. Bigia'biglA i1 fig, Walfng hunusdiii; nalalabuan ng isip. ARREBATAJI. v. a. Ajzawin; digul'in. J1 Sakiuting bigil ang ising bagay. jj v. r, Patangdy sa udy6k ng darmdamiD; rnagdalAng gaA RREBAT1P-A., f. Pakikipantagaw ARREBATO. m. Pagagaw. IPagkabiulA, 11 fN. Galit. ARREBOL. M. Puld ng langit. 1 Kway na mapuldng inilalag~y Dg m-a bahai sa mukhA. ARREBUJAR. v. a. SUnggab6n0 n_ waldng wast6 ang anomaing bagay na natitiklo'p, gaya ng damit, basahan at ibp.; sambila. lin. fly. r. Maghalot na M~buti ug- kumot sa, hibig~.n. AIRRECIAMINENTO. Mn. Paglak6is; pap tindf. ARRECIAR. v, fl. Luinakdis; tumindl II v. r. Lumnakaii ang katawtdn. A.RRECIFE. in. Daang hay'ag; landdis na maluang at tinamba. k~in ng bat6. 1/ Mga, bat6ng ma lalakf sa dagat. ARRE ARREL)RAR. V. a llayO; ihiwab'ay. ii fig Paurunkin; paudlutfa. 1 Ti~utin. 1 v. r. Luinay6. 11 v. r. f~g. Umurong; umnudloft. V. r. Matakot. ARRE(GLADO, DA. p. p. ng Arreglar 1I adj Maayos. If Hlusdy. ARREGLAR. v. a. Ayusin. 11 Husayin. 1I v. r. SUMangayon; umayos; humnusay. AIRREGLO. in. Pagaayo's; paghubusay; pagayos. ARRELLANAMIENTO. m. Pagpapakabuti sa up6. ARRELLANARSE. v. r. Magpakabuti sa up6. 1I fig. Man abimik sa pinapasukang txanapbuliay ARREMANGADO, PA. p. p. rn Arremangar n adj. 'fig. Nakalilils. AIRREMANGAR. V. a. Ilfl'i aug mauggdis liv. r. Lu-milis ang manigg649. ARREMANGO. ro. Paglillis 6pag.litts iik manggdis. ARREMETEDOR, RA. adj. y s. Duinadalu hong. ARREMETER. v. a Daluhunkin. 1 v. n. Dumaluhong; luinusob, ARREMTETIDA. f. Pagdaluhong; paglusob. ARRENDADOR, RA. M. y f. Nag - papabuwfi 6 nagpapaup' sa kaniy~ng lupA. ARRENDAMIENTO. m. PagpapabuWis. ARRENDAR. v. a, Pahuwisan; pa. upaban. 11 uwisda; upahan. 11Rendahiin ang kabayo. ARRENDATARIO, RrA. adj. Nainuiuwisan 6 nanguagupahan ng luph.

Page  73 73 - ARRE ARREPENTIMIENTO. Mn. Pagsiaisi, ARREPENTIRsE. v. r. Magsisi, AIRRESTAR. v. a. Ibilangg6; piitin. IIv. r. Suinub6 sa isa'ng inabi. galt na gaw~in. ARRESTO. Mn. PagbibilaLgg6 pagpipiit. ARREAR. v. a. Mar, Ibabj. ang layag 6' bandiIh.. ARRIBA. adv. I. Sa itaa'. Sa dakong itadS. ARRIBAR. v. n. Duma6ng ang sasakyangdagat; pumnund6 sa tabi. 11 fig. y fam. Magpalaka's nig kataw6a.a jj fig. y fain. Sumapit sa wakds. ARRIBO. in. Pagda6ng ng sasakyangdagat 1I Pagdatfng ARRIESGADO, DA.- p. p. ng Arriesgar. 11 adj. Sapalardn; panganib, 1 Pangaha's. ARRIESGAR. vT, a. Ilaga~y sa pa. DgAnib. 1 v. r. Magsaphlaran; inangaha's. ARRIMAR. v. a. Ilapit, ji Idag-. dug. 11 v. r. Lumapit. 11 v. r. Maniin; suinandfg. I1 v. r. fig. Makipisan; inakisamna. ARRIMO. Min. Paglalapft 6' pag. lapit. 11 Tungk6d. 1I fig. Lingap; kalingA. ARRENCONAR. v. a. Ilagu~y sa sulok; itabil. 11v. r. fig. y fain. Lurnigpit sa pakikiharup sa tao. ARROBA. f. Timbfing na dalawainpu't lirnang libra. ARROBADO, DA. p. P. ng Arro barse. 11 adj. Napatigagal; naamnangbi ARROBAMIENTO, in, Pagkati. ARRO gagal; pagkamanghA ARROBARSE. v. r. Mapatigagal; rnamanghfi. ARRODILLAMIENTO in, Pag. luluho'd; pagluh6d. ARRODILLAR, v. a. Iluh'd, jj v. n, y r, Lumuho'd; mnanikluh6d.. ARROGANCIA. f. Karmalah'an; kasuwailain; kataasan, ARROGANTE. P. a. nP Arrogar. ll adj PaIia16; suwafi. JIMatpng moakisig. ARROGAR. v. a. For. Parahing anuk ang batang -waiting nagisnang amnti. 11v. r, Umangkj'n; kuinanmktimn ARROJADJIZO, ZA. adj. Maga.. ang ipuk&". ARROJADO, DA, p. P. ng Arrojar. 11 adj. Pangabhis; walaing takot. ARROJAR. v. a. Itaboly; itulak. ii v. r. MagbiglibigfIA; mnagpatihui6g. 1I v. r. fig. Suinugbul; duinaluhong. ARROJO. in. fig. Kapangahasan; katapangan. ARROLLABLE. adj. Mababa. Iunmb6n. ARROLLADOR, RA, adj. y s. Buinabalumbo'n. ARRULLADURA. f. B aIu mbo'n, ARROLAR. v. a. Balumbunin, 1 fig, Sir~in; Sagasaan. 1I Talunin ang kaaway, 11 v. r. Mabalumnb6n. ARROPAR. v. a. Darnittin, 1I Mag. lut6 ng tubA. ARROPE. in. Ginaok. 10

Page  74 - 74 - ARRO ARROSTRAR. v. n. fig. Mahilig; kurniling sa isa~ng bagay. u v. a. fig. Sagasain ang muga kapanganiban. 1 v. r. Mangab~s; mnakipaghardiDbarapan. ARROYO. in. Batis; saluys"y ARROZ. in. Bot. Bigds; palay, ARROZAL. in. Palayan. ARRUAR. v. n, Urnangil aug baboy damn6. ARRUGA. f. Kulubolt ng baai~t sa katandaa'n. 11 Kub6t ng darnift. ARRUGACION. f. Pagkulubo-t. ARRUGAMIENTO. mn. Pagkuluh6t. ARRUGAR. v. a. Pakulubutfn; pakubuti'n, 1 v. r. Kumnulub6t; mnakub6t. ARRUINADOR, RA. adj. y s. Nagpapaguh6. ARRUINAR. v. a, Iguh O. 1 Papaghirapin. 11 fig. Sirain. 11 v. r. Ma guh6*. I1 Maghirap, 1 v. r. fig. Ma. sirA. ARRULLAMIENTO. mn. Pagal6; paghehele. ARRULLAR. v. a. Mangibig sa painamagitan ng mnga huni aug k-dapating lalaki sa kalapating babae. Jj fig. Magpatulog ing bath sa pamaruagitan ng hele 6 a16. 11fig. Mangibig sa parnamnagitan ng inatatamifs at kaakitakit na saliti. 11 v. r. Magibigan aug inga kalapati, ARRULLO. in. fluni ng inga kalhpati kung nangingibig. lifig. A16; kantdi sa pagpapatulog ng batA ARRUMBAR. v, a. iligpit ang isiAng bagay na hindi kailangan. ARRU II v. r. Mar. Magtungo ang sasakyalngdagat sa gawfng paru-iruunan. ARRUNFLAR. v. a. Pagsama'sainahin aug mnga barahang inagkakainukha. 11 v. r. Magkasainasamna aug mnga barahang magkakainukhA. ARSENAL. in. Po6k na malapit sa dagat na pinagga gawaan, pinagaayusan at pinagtataguan nlg inga sasakyt~ngdagat. ARTE amb. Kagalingan sa pag. yarl ng is'ng bagay. ii Butingting. 1I Katipunan ng inga alituntunin sa pagpapabuti ng is~tng bagay. 11 Kasangkapang pangisdal. ARTEFACTO. M. Bagay na yaring butingtifng. ARTEJO. in. Buk6 nag dalirl; ka.. siutkastian. ARTERIA. f. Ugaht na pinagdadaanan ng dug6ng nagbubuhat sa pu,-, at sumasabog 1sa buong katawiin. ARTERIA, f. -Katalasang ginagamit sa ikapagtatam6' ng isang bawiay. ARTERO, RA. adj. Mapaglahing ARTESA. f. Batyfing kaboy. ARTESANO, NA. in. y f. Mang. gagawA sa iga, butintingin 6 minkina. ARTICO, CA. adj. Nauukol sa dakong hilagaan ng lupA. ARTICULACIO'N. f. Pagbibigkds Dg mnga pangungusap` IIAnat. Ka. Ffikasuan. ARTICULAR. v. a. Isugpo~ng. Bigkasfn ng inaliwanag ang mnga pangungusap. 11 v. r. Magkasugp6ng.

Page  75 -75 -~ ARTIo ARTICULO. m, Isa" sa mnga bahaging hurnahati sa mga, kasulatani. jj Aug bawa't isd sa mn~a hatil ng isding batds. kautusiAn, alituntunin at ibp. jj Pangkait. 11 Bigay na kinakalakal.IIAitat Ka~siikasuan. 11 Grm Ang babagi ng kawikaang Dnauiguns sa pa. ARTIFICE. corn. Aug gurnagawA ARTJ[FICIAL. adj. Gawa sa kaARTIFICIO. Mn. Kagalingan ng pagkakayarli Dg ising bagay. 11 fig. Katalasan; laliing. ARTIFICIOSO, SA, adj. Binutingting. II fig. Mapbglaling. ARTILLAR. v. a. Sandatahan aug inga tanggulan.6 sasak3yangdagat. ARTILLERIA. f. Paradjn nig pag. gawA, pagiingat at paggarnit ng lahait n& kasangkapang pangd'igMA.1 Mg& kany 0u5, pungi6 at ib'a pang kagainitin, s'a d~grnA.liPangka~t ng iga, kawal na nalalaang guinainit ng rnga kany6n at ibd pang kagainitdnr sa diginf, ARTILLERO, m. Aug nagaaral nag paggawi ng inga sandata, I1 Kawal na, naglilingkod sa artilyeria. ARTIMAN-A, f. PakanA.l fain, Lalang. ARTISTA. adj Nauukol sa nagaaral rig rga, but~itinging 6 arte.corn. Aug gurnagaw& ng mrari'kit na butintfngin. ARTISTICO,' CA. adj. Nauukol ARZO Ba, naririkift na butinfing-in, ARZOBISPADO. in. Tungkuling pagkaarsobispo. 11 Nasasakupan ng arsobispo. ARZOBISPO. in, Pun6 ng- m~a, parl sa isdng siyudad. AS. rn, Salaping tanS6A r4 m a romano na, nagkakahalaga' ng hninigit kumualang sa pltdiig Peatimnos. 11Alas. ASA. f. Bitbitan; hawaka'n ng anomd ng kasangkapan. II D_%gtA n 9 ildng halarnan, ASADO, DA. p. p. 14r Asarrn Inihaw. ASADOR. in. Duruiug pinagilihawe n, ASADIJRA. f. Mga lamnin sa loob, 11 Ataiy. ASAETEADOR, RA, adj. y s, Namarnana. ASAETEAR. v. a. Mammna, 1Manugat 6 puinatAy sa paarnaagitan n4 pan, II fig. MagpasainA ing loo'b. ASALARIADO, DA. p. p. ng Asalariar. 11 in. y f.- Aug surnasabod n4 upa, sa kapagalan. ASALARIAR. v. a. Pasaburin; upahan, ASALTADOR, RA. adj. y s, Nanglolo6b. ASALTAR, v. a. Pasukin aug ising taniggulan, 11 Looban; harangin. 1i fig. Salakayin; rmangya-ri ang isang bagay nig dagli. ASALTrO, mn. Pangloloo'b; panghaharang; pagsalakay. ASAMBLEA. f. Kapulungan.

Page  76 76 - ASAM ASAMBLEfSTA. comn. Kinatawfin sa isdng kaputungan. ASAR. v. a. Magihaw, 1I v. r, fig. Magdarnd~tr ng malabis na init. A,SCENDENCJA. f. Pagakyfit; pagtans. ff Ninun6. ASCENDER. V. n, Umakya-t; pumnailani-ng, ft fig,. Turnads sa katungkulan. ft Magkahalaga ASCENDIENTE. in. Magulang 6 ninun6. ASCENCid6N. f. Pagakyait; p a gWiniglang. ff Pagkatatds sa kapangyarihan, ASCENSO. in. Pagakytit. 11 Pagka. tag~s sa tuugko'l. ASCf'TICO, CA. adj. Nauukol sa, taoug nawiwili sa gaw~ing kabanalana. ASCO. Mn. Dini; sukbirn. ii fig. Rimarim. 1f fig. y fain, Takot. ASCUA. f. Baga. ASEADO, DA. p. p. ng Asear. 11 adj. MaliniF; rnaayos. ASEAR. V. a. Palamnutihan; avusin aug ising tao 6' bagay. ff v. r. Magayos; inaglinis. ASECJIANZA. f. DayA; lahing. ASECHAR. v. a. Urnangan ng dayfs. ASEDJAR. v. a. 'Kubkubifn ang inuog upfing buwdg inakalabdis aug nangasa Io6b. ASEDJO. in. Pagkubk6b. ASEGURAR. v. a. Tibayan. Il a. gAY sa Po6k na waling tigatig (f fig. Patunayan ang isttno bagay. 11 fig. Iligttis sa anoining kapahamnakin' aug mnya tao 6 hagay. II fig. Ipanago't. ff v. r. Tu. I i i I ASEM mibay.f v, r. fig. Maligt'%s sa anorning kapahamnakfin. ASEMEJAR. V. a. IWangiS; iMUkhA. 11 v. r. Mawangis; mnakawang. kf; mnakamnukba. ASENTADERAS. f. pl.'famn. Mga pigi ASENTAT)ILLAS. (A) mn. SakdiY babai sa pangangabayo. ASENTAR. V. a. IupO. 11 Ilag~y ang isdng bagay ng panatag. 11 11 Patagin 6- pakinisin sa pirinsa, dagdn at ihp. 1 Papinuhin aug tallimnug labasa 6 ng alinmndng kasangkapan. 1I tpalagdy; rnagpalag-'y. ii Patunayan; patutohanan ang isdng bagay. ii TaWA; itandA. II v. r. Urnup6; lumikin6. ASENTIMIENTO. mn. Pagayon. 11 Ka pahintulut'tn. ASISTIR. v. D. Sumanagayon; makiayon sa is~ng pagkukur6. ASENTISTA. in. Aug nakikipagkayart sa Pag hahandA ug mn~a pagkain at ibting bagay na, kailangan ug bukb6', mg~a bilauggO at iba' pa. ASEO. in. Kalinisan; kaayusan. ASEQUIBLE. adj. Makakamtnti; matat arn6. ASERCI6N. f. Pagpapatunay; pag. pipatutoo. ASERRADERO. in. Lawaritn ASERRADOR, RA. adj. Naglalagarl. II in Maglalagari. ASERRADURA. f. Paglalagarl. Dai~n ng lagarl. II pl. Kusot. ASERRAR. v. a. Lagarifni. ASERRfN. in. Kusot; pfinaglagaryan, ASERTO. in. Pagpapatutoo,

Page  77 - 77 ASER ASERTORIO, RIA. adj. Nauukol ss panunurapA sa pagpapatihay nR katotohanan ng isaing bagay ASESINAR. v. a. Purnatary ng kapwAi sa panarnaagitan ng- kataksil~n. ASESINATO. m. Taksill na pagpatdiy sa kapw&. ASESINO. comn. Aug purnatay sa pamnarnagitan ng kataksilin. ASESOR, RA. 'adj. y s. Ang huinahatol na kasamna ng huko~rn. Ii Katulong n5~ hakotia sa pag hat ol. ASESTADURA. f. Pagtud1l. ASESTAR. v. a. Tu~dlAfn. IiPataminAn ng puto'k 6' hinmpis ng isa'ng sandata ASEVERACIO&. f. Pagpapatu to6 sa sina~abi ASEVERAR. v. a. Patutohanan ang sinasabi ASFIXIA. f. Pagtigi1 DA hininga; pagkamataiy na gawA ng pagkaini'q sa tubig, sakil 6 Ssa usok. ASFIXIANTE. P. a. DR Asfixiar, Lumulunod sa pagbingdj' pumapatsy. ASFIXIAR. v, a. Lunurin. 1 v. r. Malu~iod; m-awaldn ing hiningii ASI. adv. mn. Ganit6; ganiydn' conj. cornp. Gaya; gayuin din; yayainang ASIDERO. in. Hawakiin; tatangrTi~n. 1 fig. Pangvayari; dahili~n. ASIENTO. in. Likmuan; uouan. jJ Puwi't ng anomaing Ialagy'n fla itinatata'. 11 PagtatandA ng is6~ng bagay s% panainagitan ng sulat. 1I Tining ASIG ASIGNACION. f. Paglalaan. 11 flHp laging laan upang ipasabod 6 sa ib~ing bagay. ASIGNAR v. a. llaan-, iukolh ASIGNATURA. f. Akldat napnv aaralan si. Io6b ng panaho'n norZ pagsaral. ASILO. in. Poo'k na pinagtataguan 6 pinagpapahingah~in. 11 fig. Am pun an. ASIMILAC ON, f. pagwawangis; ASIMILAR. v. a. I-wangis; itulad v. n. y r. Mawang's; inatulad. ASIMIS MO. adv. in. Gay'in din). ASIR. v. a. Hawakan; tabanan 11 v, r Mingapit; tuvnangan. 1 v, r. fig. Magaway; rnagtalo. ASISTENCIA. f Pagdal6; pagha rAp. j1 Sikiolo; tulong. ASISTENTA. f. Babaing guinaga Ddp ng tungkuling tairahardao 6' tagaayos. 11Utus~tng babae sa palasyo 6 kumnbento. ASISTENTE. p. a. ng Asistir. Hu inab~ra'p 6 nagaayos, 11M. Aug alianmari sa dalaw6dng obispociv, tumutulong sa kutnokonsagrd sf ibdng nagoobispo. fi Kawal na naglilingkod sa isdng opisydl1. ASISTIR v. a. Sanaban' a n g sinomnln sa isdng hay6<r, na pagtitipon. f1 Paglinwzkurdn. 1 Sakiolohan; tulungan, fj BantayAi ang maysakit. 11 v. n. DumaI6 huranarp. ASMA. f Hika". ASMATICO, C A. adj. ys. H i kain.

Page  78 - 78 - ASOC AS~OCIACION. f. Pagsasapil; pagsasamaha'n. 1I Samahan; k ap i sa'nan. ASOCIAR. v. a. Isaina.!I Ilakip; ianib. 11v, r. Magsapisapi; inags ama han ASOLACION. f. Pags'-rh; pagliPol. ASOLAR. v. a. Sirain; H.6;I ptilin. I1 v. r. Tumining. ASOLEAR. v, a. Ibildd; paarawan. v. r. Magpaaraw. II Umti im sa firaw. ASOLEG, in. Pagbibila'd. ASOMADA. f. Pagdunga w; pagsungaw. ASOMAR. v. n. y r. DuMUngaW;,rumnufglw. 11 v. a. ldung-aw; isungaw. ASOMBRADIZO, ZA. adj Magtugulatin; inagikiahin. ASOMBRADOR, RA, adj, Lurnili. lrn, 11 Gamigikla. ASONIBRAR, v, a. L1iian. I fig. Giglahinl; gulatin. jj fig. M a t amnangbh. 11v. r. fig Magiklai; magulat; mnainangha. ASOMBRO. in. Gikhi; gulat.jjlPagkamatighh. ASOMBROSO, SA. adj. Nakagigikki; Dakagugulat; nakamamang hAg. ASOMO. m Palataudaan ng isaing ba gay. Hinubf-; alinlan~gan. ASONANCIA. f. Pagkakatugma' ng dalawdng tun6g. 1 fig. Pagkakawast6 n g dalawdag b a gay. A-SONANTE. p. a. n 9 Asonar. Nagkakasingtun6g.i fig.- Magka~~fngtinig. ASOI~ ASONARI v. n. Magkatugna' ang. dalaw~ug tu]36g. ASORTADO, DA. atlj. Mapalad. ASPA. f Pag kakp ekis ug- d aIa - wang putol na kahoy; kidkiran DR Pisi. ASPAR. v. a., Magkidkid ig pisi sa pinagekii na dalawaing putoA na kaboy. 11 Iparipa' sa kriis ang is~ng tao, 1fig. y fain. Pahirapan; pasakitan. AS9ECTO. in. Aniy6; ayos. 1i fig. mukba ASPEREZA. f. Kagzalasan. ii Kabak Jan ng lupA. If IKatilgasaoung ugall; kabagsikdn, ASPERGES. in, Pagwjviwijk ug bendita. ASPERO, RA adj.- Magal~aii. Ba. kilbakil. 11fig, Masakia-p sa panglasa 6' sa pangdiufg. 11 fig. Mahirap gawin. ASPID. in. Zool. Mal-ift na ahas Da tutoo'ng inakainandag. ASPIRACION. f. Pagsingb6t. 1i Haugiid; nais. ASPIRANTE. p. a. ng Aspirar. Naghahangaid. ASPIRAR. v. a. Singhutfn arng h a n g i n. iMag oanga-1d; rnag. nais. ASQUEAR. v. n. Mangdiri; ina. rimarim. ASQUEROSIDAD. f. Karumihaing nakapangdidiri; kasalaulsan. ASQUEROSO, SA. adj. Naka. pangdidiri; nakaririmarim, ASTA. f. Sandata. 11 S'b~t. i Tagda~a. 11 Sungay.

Page  79 - 79 - ASTI ASTIL. m. Tapdan ng palak6', asarol at ibp 11 Pahalang na kinasasabitan ng mga bi'ao ng timrbangan. ASTILLA f. Tatal. ASTILLAR. v. n. Tatalin. ASTILLAZO. m. Tama ng tatal na umiilandaig. ASTILLERO. m. Sabitan. iI P 6k na gawaan 6 ayusain n2 mga sasakyangdagat. 1I ant. Lunas ng da6ng. ASTRO. m. Ang alinman sa di mabilanr na tanglaw ng langit, gaya ng araw, talA, mga bituin at ibp. ASTROLABIO. m. Astron. Ka sangkspang ginagamit sa pagkilala ng tias, kinalalagyan at galiw ng tanglaw ng langit ASTROLOGIA. f. Karunungan sa mrga tanglaw ng langit, gaya ng araw, mga bituin at ibp. AST4OLOGO. m. Ang marunong sa mga tanglaw ng langit. ASTRONOMIA. f. Karunungang nagtuturb ng kalagayan at galaw ng mnga tanaldw ng langit ASTRONOMO m. Ang marunong ng kalagayan at galaw ng mga tanglaw ng langit. ASTUCIA. f. LalAng; talas. ASTUTO, TA. adj. Mapaglaling; matalas sa paggawA ng anoman ASUMIR. v, a. Akuin; sarilinin. ASUNCION. f. Pagako; pagsarili. 1I Ang pagaakyat sa langit sa mahal na Birhen. ASUNTO, TA. p. p. ng Asumir, I1 m, Bagay na pinaguusapan 11 ASUR Kalaksl. ASURCAR. v. a, Magtudling. ASUSTADIZO, ZA. adj. Magugultfn ASUSTAR, v. a. Gulatin. tI v. r Maaglat ATABAL. m. Tambol ATACAR. v. a. Ilaaat ang damrU sa katawan. 1 Tso6t at higpitfi ang tako nQ isang baril. 11 Salakayin; lusubin. 11 v. r. Lumapat ang damit sa katawAn. ATADERO. T. Panall; pangga nos. II Tatalian II Pagtatall ATADO DA. p, p. ng Atar. It G,p6s. II m. Tangkal; bigkis. ATADOR, RA. adj. y s. Nagt.tall; giinagapos 11 m. TagapSgbigakis. ATADURA. f. Pagtatall. 11 Tall.l! fig. Pagkakaanib 6 pagkakatali ATAJAR. v. n. Bumrngtbs. I! v. a. Sabatin; saguoain, 11 Tabingan. i fig. Putulin; sansalain; pigiliu ang takbo ng ising bagay.llv. r. MasansalA sa hiya, pitagan (6 take t. ATAJO. m. Bagtqsan. lPagsahbit pagputol; pagsansal. 11ant, Ha lang; tabing. ATALAYA. f.lBantavan; tanawan. l! m. Tanod; bantay. ATALAYAR. v. a, Magbant v sa isang pook na matas. I1 fiv. Manmandn; tiktikan. 1I v. r. Magmanman; maniktik. ATALAYERO. m. Nagtitiktik mulA sa knaalalagyng mataas. ATANER, v. n. Tamugt6g; m1u kol.

Page  80 80o -6 ATAQ ATAQUE. in. Pagsalakay;~ paghisob, 1 fig. Pa'gaaway; pagtu tunggali; pagtatalo. 11fig. SUMpong na bigift ng ktsraidaman. ATAR. V. a. Gapusin; talhan. if fi1,iit'iin. 11 v, r. fig. Magiult; magapos. ATARANTAMIENTO. mn. Paglit6'; pagtarantd. 11 Pagkalit6; pagka-, rarit6i ATARANTAR. V. a. fig. y f in. L'tuhID; tarantahin. 1i v. r, Ma ATARDECER. -,v. n; Lu mnwit; iuml wag. ATAREAR. v. a. Pagawfn; bigy an ng inagagawA. fj v. r. Ma sikao sa paggawi. ATARRAJAR. v. a. Magroskas. ATARRAYA. f, Dala; lamnbalt. ATASCAR v. a. Magsiksik; siksk'n liv. r. Mabalah65; inakurnun6y. ATAUID. Mn. Ata6Il; kabdong. ATAYJAR. Palainutiban; hiyas-,,n; gayaka'n. 11 v. r. Maggaydik. ATAVfO. mn. Palamuti; gay~k. ATEDIAR. v. a. Yamuti'n; mu h~in, 1 v. r. Mayamo't. ATEMORIZAR v. a. Takutin; manakot 11 v. r. Matakot. ATEMPERAR. v. a. Ilagdy sa kataintaman.1 Ibagay ang isding ba. gay sa is,. 11 v. r. Malagay sa kataintainan; inabagay; magkabagay. ATENCIO"N. f. Pagtaimntfi. 11 Ga. lang. 1 Kalingk 1 Pl. Mqa hanap. huhay; mgs, gawain. 1i En atencion. in. adv. Sa pagkalingh ATEN ATENDER v. a, y n. Taiintiinin ~1Kalingain. It- Ipagmasakf~t;. lingapin; sakioloban. ATENTADO, DA. adj. Mabalt. a m. Kagagawaihn~ ribuko'm 6 nYag sinomanhg nainUiUn46 na laban sa ipinaguutos ng brat~. it Paglabaig 6 inalakfrig pagmamnalabis. ATENTrAR. -v. a. GuinawA ng anomn'ng bagyn laban sa ipi. naguutos ng batig. 11 MagtangkA 6 gumawA ng5 aunmAng paglabAg sa tuatuwfd. ATENTO, TA. p. p. i rr eg. n g Atender. 1I adj. fang. ATENUAci6N. ATENUANTE. Na papallaa). ATENUAR. v. B aw asan. ATEO, A. adj. Diwalang May Taimtfrn. I1 Magaf. Pagpapagaan. p. a.- n g Atenuar. a. PagaaLifn, 1I f ig. ys. Hindt naniDiy&Q. ATERIMIENTO. mn. Pan~angaligkig sa gindw. ATERIRSE. v, r. Mangaligkig sa gina'w ATERRAR. v. a. Ihagis sa lupA. 11 Tabunan n~ 1upa'. 1I Sindakfn. ii v. n Tuinunt6ng ng- iupa. fJ v. r. Masinda'k. 1 v. r. SunadtsAd sa pangp~ng. ATERRORIZAR. v. a. Sindakin; takutin nk labis. 1U v. r. Masind~k; inatakot ng labis. ATESORAR. v. a. Tipunin at ita.go ang -salapt 6 mnga bagay na inahalagA. ATESTAR. v. a. Siksikfn. JJ Lamn~in. jj For. Saksih'n.

Page  81 - 81 ATES ATESTIGUACi6N. f. Pagsaksi. ATESTIGUAMIENTO, Mfl PagPsaksi., ATESTIGUAR. s umaksi. ATEZADO, DA. adj. Maitfm. ATEZAMIENTO. ATEZAR. v. *1. Umitirn2. ATINAR. V. a..tiyakiqia II fig. M~an. ATISBAR. V. a. ddlng mnaigi. v. a. SaksihAn; p. p. rig Atezar 11 M. Pagpapaitim. Paitimin. 11v. r. Matamhan; maMabishan; rnahuMatyaga'n; mas i I i I I ATIZADERO. m. Pangpaalab ng ap6y ATIZADOR. RA. adj y s. Nagpapaalab ng apo'y. 11 in, Kagan'gkapang ginagamit sa pagpapaalab ng ap6y. ATIZAR. V. a. Ptaatabin ang ap6y I Kahigan ang mit --- ng ilaw'n up~ing magliwanag na rnabuti fig. Pasiglahi a ang rnga darndamiD. 1I fig. y fain.- Hampasfon. ATLAS. M. Katipunan Dg lah6~t ng mnapa sa buong rnuII~6. IIKa tipunan ng muga larawang kala-, kip ng isdng akdlA. ATLETA. M. Mangbubm)n6. ATIJTICO, CA. adi. Nauukol sa lar6ng p'angpaslaka'3. ATM6SFERA. Hanging banayad at laganap. ATOLON]DRAMIENTO. m. Pag.ATOLON]DRAR. v. a. Ljtuhfin. v. r. Malit6. I i i ATOL ATOLLAIDERO. Id. Putikan; hatah6. ATOLLAR. v. n. y r. Maputik; mqtbaiab6 JiTOMO. in. 4ng kaliftliitang bahaai na di miangyaring masukat AT6N1TO, TA. adj, Lin~aw; hindi inagkamnayaw. ATONTAR. V. a. Lituhin; tuligI a llv. r, Malit6 ATORAR. v. fl. y r. Mabalabo'. It v. r. Mqbilaukan; m'ahirinan ATORMENTAIDOIR, RA. adj. y s. Nagpamisdikit, nagpapahirap ATORMENTAR. v. a. Pasakitan. pahiraptin. 1 fig. PasarnAin ang loob; pagalitin. 1 v. r. Maghirap; magdusa. ATOR-NTLLAR. v. a. Pak'an ng turnuilo; turnmilyuh-nATRABILIS. f. Med. Sakift na pagi aapo'n. ATRACAR. v. a. f am. Pakasandat~i sa. pagkain. IIIJapit. IiMar. Ipund6; ilapit ang isding sasakyein ta kapuwA sasakydTh. v. r. Magpakabus6g; magpakasandAt. ATRACCi6N. f. Paga kit; paghalina. ATRACTIVO, VA. adj. Nakaaakft; nakahahalizia. II M. Pangakit. ATRAER. V. a. Ka b igi n I ifig. ATRAGA-NTAMI[ENTO. in. Pagka. kahirin; pagkasarmld. ATRAGANTARSE. v. r. Mabilau.kan; mahirinan; inasamnid. II fig. y fain. Maputlol 6 inabalain aug pagsasalitA. 11

Page  82 - 82 - ATRA ATIRAIBLE. adj. Makakabig; maaakft. ATRANCAR. v. a. Tarangrkahain; ipinid. I1 v. r. Mataranka; mnapinid, II v, n. fain. Huinakbding nQ inaluluang.,ATRAPAR. v. a. famn. Hulihin ang tumnatakas 6' tumnatakb6', ATRA"S., adv. 1, Sa dakong hulihdn ng anomnaing begay. 11 Sa Iumipas na panah6ra. I1 iAtr~is! interj. Urong. ATRASAR. v. a. Luatin; paliwa gin. II Mahull sa oras aug takb6 ng rel6s. 1I v, r. Mdhbui; lumini wag. ATRASO. in. Pfkgliwag; pagkahuIf. ATRAYESADO, BA. p. p. ng Atravesar. Ilad'. Sullppgt 11 fig. May masama'ng budhi. ATRAVESANSO. in. Pahahi'ng; ba rakilan. ATRAVESAR. v. a. Ihalang. 11 Paglagusin; palainpasi'n sa katawain an g anoma~ng gaya,ng gulok; punglO at ibp. Jj Maglag6s. 1M amusttd sa sugdii, gaya ng sabong. v. r. PumnagitnA; huinaibalang. 11 v.- r. fig. Sumnabdid; lumnah6k sa salitaan. ATREGUAR. v. a. Magbigay rg palugit. ATREVERSE. v. r. Mangahds; 11 MawaIl~n n- pitagan. ATREYJDO, DA. p p ng Atreverse. 1I adj. Y s. Pangaha's; walding pitagan. ATREVIA UENTO. - n. Kapangaha. San; kawala-n ig- pitagan. I i I I I I I I I ATRI ATRIBuci6N. f. Paghubuhat. II Aug bawa't isa' sa mga kapanigyarihang ipinagkakaloo'b sa ising tao ng tunlgkuling hinahawakan. ATRIBUIR. v. a. lbuhat; iparatang; ipaghiriala'. ATRII3UTO. in. Ang bawa't isal sa inakagalingang bumubu6 sa isdng bagay. 11 Teol. Alinmtin sa kadakilaang angkin ng pagkadiyos rng Diyo's. ATRICION. f. Teol. Pagsisisi sa pagkakasala sa Diyos. ATRIL. rn. Sandalan rig binaba. sang akIalt 6 paoe-l ng mnilsika. ATRINCITERAR. v. Bakurn n g mga kanlungan arig i'sing poo'k updargmiaipag~sanggal~ing sa kaaway. 11v. r. Lumag~y sa mnga kanlungan updng huw~g inakita ng kaaway. ATRIO. in; Liwasan na bahay 6 siinbahan. ATRITO, TA. adj M ay pagsi-,i sung Iubo's. ATROCIDAI). f. Kalupitdng inala. kf. 11 fain. Kalabisan. 1I fain. SalitA 6 gawaing ungds 6 dalosdalos. ATRONADO, DA. p. p. ng Atro.. nar. 11 adj. Nauukol sa gumagawA ng inga bagay ng pabiglabiga~ waldinz hunusdilli at bait ATRONAR. v. a, Tuligin; bingawin ng tuno~g na parang kulo'g. 11 Tarahithlo. 11 v. r, Matullg sa malaka~s Da kulo'g. ATROPELLADO, BA. p. p. ng Atropellar. 11 adj-. Naigsasalitfi 6 gumagawA ng waling hunusdill.

Page  83 -~83 ATRO ATROPELLAR. v. a. Managaih. 11 Lakban~grn anrw butts, ii fig. Aui pustai'n 11 v. r f i g. Magmna dall rig labis sa maa g'awain 6' sa pagsasaliti. ATROPELLO. in, Pavsagash'. I1 Pag Iakbaing sa batals. 11PatgalipustA. ATROZ. adj. Malupit; mnabanafs, ATUIFAR. v, a. fig. Pagalititi 1 v. r. Magalit. ATUFO. m. Galit; po6t. ATURDTDO, DA. p. p. ng Aturdir. 11 adj. Tulfg; HOt. ATURDIDOR, RA. adj. NakatuATUgRDIMINTO. rn. Kauiligain; kalingawain. 11fig. Katingas,6n. ATURDIR. v. a. Tuliwin; lituhin; lingawin. 1 fig. Hangain DR labis. jjv r. Matulig; malit6'; mali. nga'w. 11 v. r. f ig. Mahang ug labis. ATURRULAR. v. a fain. Guluhfn ang isaing tao, sa paraang (It inakattonfr pagsasabi 6 paggawA na isaing bagay. ATUSAR. v. a. Pantavfn ng guntfng ang buh6k. 11 Pantayifn ang buh6k, sa pamainagitan ng ha. god ng basting kainady 6' suklaiy. jj v. r. M-.pantaiy ang hub6k. 1 fig. Magrayos 6 mnaggayaik na tu. to6'. AUDACIA, f. Kapangahas-an; kawaltin ng pitagan. AUDAZ, adj. Pingahtis; waiting pitagan. AUDICIO'N. f. Pagdinfg. AUDIENCIA. f. Pakikinifg. 11 Pa. kikinig ng mnga harl, ng mga AUDI kagawad nit6' sa. naghahayaig 6' nagrnuinungkahl Dg- isting bagay 11Po6k na Iaang pagpakiaigan. 1 H uk uman. AUDITIVO, VA. adj. Nakaririnig jjNauukol sa pangdinig. jJ in. Pangdirlig. AUDITORIO in. Kitipunan ng mesa niagsisipakinfg. AUGE. in P~gtatis sa tungkulin 6 sa kayar]nana. AUGURAci6N. f. Panghuhulh sa parnqmagitin rg fi-p6' 6 huni ng inga ibon. AUGURAR. v. a. Manghula sa pamamagitan ng pamashijia. AUGURIO. m. Pain~hija; ab u. b o f AUGUSTO, TA. adi. Kapitapitawan; kaga~anggalang. AULA. f. PaaralinAULLAR. v. n. Humafrulh0,l; urnu. n~tl,ani lobo, aso at ibp. AULLIDO. in. Hagulbo~l; ungal ng lobo, oio at ibp. AUMENTABLE. adj. Madairagdaga'n. AUMENTADOR, RA. adj. Nag. daragd~ig. AUMENTAR. V. a. Dagdagtin; punain. 11 v, D. y r. Madagdagjn; mapunain; durnami; lumakf. AUMENTATIVO, VA. adj. Gram. Nftgpapalakf ng kahulugain ng isting pangungusap sa parnamagitan ng pagbabago ng hullng pantig. AUMENTO. rn. Dagdtig; kapuIpunuin. IIPagkakasu~long sa isting pinapasukang hanaphuhay.

Page  84 - Si AUNA AUN. adv. t, y m. Pa. 11 Aun cuando coni adver. Kahiman; bagam~in. AUNAR. v. a. Pagisabjo. 11hakip; pagsamnahin. 11 v. r. Magkaisa'; magkalak'IP; inakasama. AIJNQUE. coDj, adver. Kahi't; kahimaD; bfagamdn6. AUREO, A. adj. Ginintflan.1I Nahabawig sa gint6. AUREO'LA. f. Sinag na inilalagufy sa ibabaw ng iulo ng mga larawan ng santo. 1 fig. Luwalhating kinakamt~in ng islug tao dahil SB kaniyang kagalingan 6' kabanalan. 11 Med. Paligid na, namumuli ng inga, butlfg. AURICULA. f. Aug bawa't isdi sa dalawang hukay sa gawing itatds ng lo6b ng push. AURIFERO, RA. adj. May gintO, AURIGA. in. Kutsero. AURORA. f. Liwaywaly; liwanag naa nangunguna, sa silanganan bago sumikat ang araw. AURRAGADO, DA. adj. Agric. Lupatng masamnA ang pagkakabungk~l. AUSCULTACION. f. fied. Pakikinfg SB pamamagitan ng dift ng tainga 6 ng aparato ng tibo'k tig puFh, at ibp. AUSCULTAR. V. a. Med. Pa kinggan sa pamainagitan ng dift iag tain-a 6 ngaparato~ang tio6k ug pusb at ibp. AUSENCIA. f. Pagalis sa po6k na kinadoroonan. AUSENTARSE. v. r. Uinallis sa po6k na kinadoroondn. i I AUSE AUSENTE. adj, Umalfs;- walA. AUSPICIO. mn. Pamablin. 11 KaAUSTERIDAD. f, Kasaklapdln. AUSTERO, RA. adj. Maasim; masaklip sa panglasa. AUSTRAL. adj. Nauukol sa Habagataln. I AUSTRO. in, Hanging hurnihihip sa, dakong timo'g. AUTO. in. For. Kapasyahdn ng hukuinan. AUTOCRACIA. f. Pamahalaang gandp, na ang kalooban ng isa katao ang siyang inakapangyarihang bata'.. AUTOCRATA. corn, Ang guinagandip sa kaniyang sarili ng lubo's na kapangyarihan sa isdng bansfi. AUTOCRA~rico, CA. adj. Nauukol sa pamahalnang ganttp, na ang kalooban ug is6 katao ang siYang mnakapangyaribang bat As. AUTOMOVIL. adj Guinagal aw sqa sarili. 1 m. Sasakyalng luinalakad sa sarili. AUTONOMI'A. f, Katayuan at kalagayan ng isa-ng bayan.na nagtatagldy ng Iubo's na pagsa. sarilf at namamabalA sa pamamagitan ng sariling mnga batAs, 1f ig. Kalagayan ng tao na malayA sa kaniyang sarili, AUTOPSIA. f. Pagsisiyasat s a bangk'y sa Pamamnagitan Dg pagbiyaiik 6- pagbusb6s. AUTOR, RA. in. y f. MayakdA; may gawA,

Page  85 - '85 - AUTO AUTORIDAD. f. Kapangyarihan. Ii Karapata'n ng is~ing tao dahil sa kagalingan 6 kabantugain nA is~lniz ginawA. AUTORIZACIO'N. J. Pagbibig6y TIg kapangyarihan. 11 Kapangyarihan AUTORIZAR. v. a. Bigyana nk kap nvtyarihan tip, Ang inakagawA ng iss Thg hagay. 11Papagti~-ayin xi e-lkrihauo 6 nlotari() ang is'ng kaisulatan. j1 Patunayan a ng isding at kd4 AU XILIAR. v. a. TuIUngan- 11 adj. Turnutuiong. 11m, Katulonag, AUXILLO. in. Tulong; sakiolo; kupk6p. AVALORAR. v, a. Halagahin ii figy Patapangin. AVALUACION. f. Pighahsavaii. AVALUAR. v a. Halagab-an. AVALIJO. mn. Paghahalaga. AVANCE. mn. Paguna. 1I Patinga. AVANZADO, DA, p. p. ng Avanz~r. ii adj.' Una; maagap. AVANZAR V. a. Iuna. ii MitLsublin; salakayin. 11 v. r. Uamna mnag pau na. AVARECIA. f. Kasakimdia sa ya. man; karamutan. AVARIENTO, TA. adj. y s. Masakfn sa yaman; mararnot. AVARO, RA. aij. Y s. Masakfin sa yarnaan; maramot. AVASALLA&MIENTO. in. Paniga. alipiD; pagzpapaalipin, AVASALLAR. v. a. Alipinin. 11v. r. Maglingko'd sa harl 6' pririnsipe. 1f Paalipin. AVE. f. Zool. I1bon. 11 de paso. I AVEC boLg palipatlipat sa baytinbay~lln sa bawa't pagbabago ng pana. h6n. 11 de rapifia. Lawin; inangdaragit. II 9toct~urna. Ibong kung araw ay nqgtatag6 at lumilipcIid kung gabi. II silvestrte. Ibong bindi nagtitira' sa kabayanan at mahirap na paarnuin. IIl tomta. Ibong maam6. AVECINAR. v. a. Ilapit. 11 v. r. Lurnapit. AVECINDAR. v. a. Ibilang na mamamayan sa ising ~avan. 1 Ilavit. 11 v. r. Makiparnayan.j v mapit. AVEJENTAR. v. a. PaginukhAfng inatandi. ii v. r. MagmukhAng matandAi. AVENENCIA, f. Pagkakasun 16;C Pa~gkakaayos 11 Pagkakaisdi AVENIDA. f. Pagapaw na hiiglA nk tubig sa Rlog 6 sap~k. 1IIAI d~s; dadn., 11 fig. Pagtitipon ag ilaing bagay. AVENIR. v. a. Pagkasundu',n; ayusin. v. r. Magkasund6; in tkaayos. jjv. r. Makipagaixii; intkipagkasund6. AVENTAJAR. v. a. Pahigit~in; la. manp~n, 11 IpagpaulnA; ilagdy sa inabuting katayuan, 1 v. r. Ma.. kahigf'; makalaminng. AVENTAR. v. a. Pahanginau. Itahi p ang palay ffv. r. Mapuo" ng hangin 1I fig. y famn, Tamn tkas. AVENTURA. f. Pangyayaring It sinasadyA. If Pagkakata6n. o Pi sasapalardn.

Page  86 - 86 - AVEN AVENTUR R, v. a. Ipagsapalariin. 1[ v r. Magsapalaran. AVENTURERO, RA, adj y s. HI1 -mahanap Dg mga pagkakata6O. N| Nagrasapalaran. AVERGONZAR. v. a. Humiya; humalay. I! v. r. Mahiya. AVERIA. f Po6ik n alagiada ng mga hayop na mav pakpik. 11 Kaiiraain n muga& kalakal sa oag. lalakba' lupa 6 dagat [I Mar Kasiriand: naagayaari sa alin ming bahagi ng sasakyangdagat AVERIARSE, v. r, MasirA ang isang bagay. AVERIGUACION. f. Pagsisiyasat na katutohanan. AVERIGUAR. v. a. S yasatin aog katutohanaa; magusisA, AVERSION. f. Pagkakasalungat. i KawalAng giliw, AVIACION. f. Pagpapalakad ng sasakyin sa hangin. AVIADOR, RA, adj. y 8 Ang naghahanda ng isang bagay. 1. y f. Ang manglilipad. AVIAR.. a. MaghandA 6 mag. gayak ng babaunin sa paglakad. 1 fam. BigyAn ang isang tao ng kinakailangan sa isang pakay, gaya ng salapi. 1[ fara, Dalldaltin ang ginagawA. II v. r. ant. Tu mump8 sa isang dako. AVILANTEZ. f. Kapangahasan; katimpalasanan. AVINAGRAR. v. a. Paasimin ang isang bagay. II v. r Umasimr; ma ging suka. AVIO. m. HandA; baon. AVISADO, DA. p. p. ng Avisar. AVIS i adj Mabait; bihasa; matalino, AVISAR v. a. Ipagbigayalam; ipasab'. I1 Ipatalastas; magpayo. AVISO. m Balit IH Patalasts; paunawa. 11 Payo. AVISPA f. Zool. Putaktf. AVISPERO, m. Bahay putakti, II Kawan ng mga putaktl. i fig. y fara. Kilaaal nia magul6 at nagbibieav ng mga samA ng loob. AVISTAR. v. a. Ahutin ng tingin ang isang bagay. II v. r, Makipagkita ang isang tao sa kapuwA updang magusap sa isdng kalakal. AVITUALLAR. v. a. Laanan ng mga pagkabuhay. AVIVAMIEN O m. Pagpapalakas ng lo6b; pagoaoasigla; pagsigl,. AVIVAR. v. a. Ptsiglahfn; palakasia ang lo6b. l fig. Pagning,sin; papagiaitin I fig, Papagalabin ang ap6y [1 v. n. v r. Mahthay: magsu ing lakas. AXILA. f. Kilikili. AXIOMA tu. S mula;n; palagay na napakaliwanag na di nangangailangan ng anomaig pagpapatutoo. lAY! interj. Bukiag bibig dahil sa pighatt 6 sakit; ay. 11 1. Buntuag. hiningd; daing. AYER. adv. t. Kahapon. | tarde. Kahapon ng hapon AYO, YA. m, y f. TagapagalagA 6 tagapagturb sa idana bat^. AYUDA, f. Pagtulong || Pangtulong; panaklolo. 1 Gam6t na inilalabat ba. 1I Labatiba. 1 m, Katulonu 11 de cdmara. Utusan na aug tungkulin ay tagapagbihis sa ka niya ig panginoon.

Page  87 - 87 - AYUD AYCJDANTE, p. a. ng Ayudar. Tumnutuloutg; katulong I1 m Opisy6i na rababa ana uri 1 Gur6ng iagtuturo sa ilalirn ng pamamaha]a ng matadis sa kaniya. AYUDAR. v. a. Tilunian. II Kupkupia; llnipin. saklolohan. AYUNAR v. n. Mwngilii sa pagkain. AYUNO.. Parnginilin sa pagkain AYUNQUE. n. Palih.ll AYUNTAMIENTO. Kapulunaang bayan; bah-iy na pinaadadausan ng pulong ng bum iami6 ng kapu uangang bivan, II Pagnisiping ng isang lalki at isaiig babae. AYUSO. adv. 1, Sa ibabA. AYUSTAR. v.. Mar. PagdugtUllglil. AAUSTE. M a r. Pagdudug to6n. II Dtlgt6nw. AZkDA, f Panghukay; asar6l. AZADO N m, Asar61. AZADONAR. v. a Hukayin ng amsr6l; asaruiin. AZADONERO. m. A n g nagaasar6l. AZAFRAN. m. Bot Luyang dilaw; kasubha. AZAFRANAR. v. a. Tinkin ng luyang diliw 6 kalubh'. 1I Ha luan Dg dilaw 6 kavuhht aug tubig. AZAHAR. m. Balaklik ng suhh. AZAR. m. Pagkakats6n; panqyayiring dt sinssadyAt 1 Pagssapalarain. AZIMO. MA. adj. Walang hal6ng galaa6ng. AZOC AZOCAR. v. a. Mar. Hlgpitan ang mga tall. AZOGAR. v. n. LagyAn ng asoge ang isang bagay. 11 Patayin ang apog sa pamamagitan ng tubig. II v. r. Magkasakit sa gawA ng asoge, n- nakikilala sa pamamagitan ng pauginginiJ ng katawin AZOGUE. m. Lusaw na metal; asoge. AZOGUERO m.. Magaasop. e AZOLAR. v.a. Carp. Tabtabia ang kahoy sa pamnamagitaa n,; daras, AZORADO, DA. p. p. ni Azorar [| adj. Takot; balisi. AZORAR. v. a. fig. Bilisahin. II v. r. Mabalisa; maligalig. AZORRARSE. v. r. Magparang tul6g dahil sa matiiding bigat ng ulo. AZOTACALLES. corn. fig, y fam. Ang tamad at pagalagala sa lansangan; hampaislupa. AZOTAR. v, a, Palbin; hagupitin; hamnpasia. II v. r. Maghampas; magpaliuan. AZOTAZO. m. Hampas ng pamal6. II Dagok sa piyi. AZOTE. m. arnalo. II Hampas ng pamal6 II Tampal sa pigi. AZOTEA. f. Pasyalan sa itaas ng bahay; sutea, AZUCAR. arnb. Asukal. AZUCARADO, DA. p. p. ng Azucarar. 11 adj. Kalasa ng asukal. I! fig. y fam. Malamb6t; mahinahon. AZUCARAR. v. a. Lagyan n: asukal; asukatan. II fig. y fam. Palam. butfn at patamiuln aug ising bagay

Page  88 - 88 - AZUC AZUCARERO, RA. adj. Nauukol sa asukal. I1 m. Gur6 sa pawaaqukal. it Lalagyn ng asukal sa lamesa. AZUCARILLO. m. Karamelo. AZUELA. f. Dart^s. AZUFRE. m. Asupre. AZUL adj. Bughiw. 11 celeste Bug haw langit. It de ultramar. TinA. It marino. Bughaw na kakulay ng dagat. 11 turqui Bughaw na napakatingkad. AZULADO, DA. p.. np Azular \ adj' Kulay bughiw 6 manga AZUL sulngas6l. AZULAR, v. a. Tinain ng bughAw. AZULEJO. m. Bsldosaag m y ibi't ibang kulay na pintat na inilalataa sa lo6b ng simbahan, ku.Qinain at ibp. AZUZADOR. RA. adj. y s. Nagpapahiy,. AZUZAMIENTO, m. PagpapahiyA AZUZAR. v. a. Magpahiya. I fig. Pajglitin; sulsul,'n. AZUZON, NA. m. y f. fig. y faim. Mipagsulsol.

Page  89 PI, W-r Ars 4 I mm 11 I B B. f.- Ang pangalawdng titik. ng >abakada'ng kastilh at. ang una s kaniyainig mga consonante. BAALITA. adj.- y s, Sumnasainbt kay Baal. BAAZAS. f. Istrumentong ng musikang kahawig ng gitara. May apat na kuwerdas at ginagainit, ng mnga taong gubat sa Ainerika. BABA. f. Laway na tuinutula sa bibfg. BABADA. f. But-' sa balak~ng. BABADOR. in. Kapirasong damf't 6 uli na ibirnababdit sa dibdib ng inaa bata". BBAR. v. n. Maglawdty. I1 fig. yfa.Magpakita sa is~ng habae -ng malabis na gilas. BABEG.in Paglalawdy. IMalabis na pagpapakitang g iia s sa babae. BABERO. in. Kapirasong darnft 6 uli na ibinababdt sa dibdi'b ngmg~a batA. BABOR. in. Mar. Tagilirang ka. Iiwj n~g sasakytdngdagat. BABOSO, SA. adj. Naglalaw-iy. BABUCHA. f. Isdng kiaseng sinelas. BACALAO. in, Zool. Isdt~ng hakahtw. iifig. y fain. Taong pay~it, BACANAL. adj. Nauukol kay Baco. 1in. pi. Kapistahan ni Baco, BACI-A. f. Sisidling yaring luad 6' metai1, na rnalanddy at inalapad ang labi. 11 Lalagyain ng tubig na ipinagbabasA Ba balb~,s. BACILO. in. Hayop na inalift na puinapataly sa tao. BACIN. in. Taian. 11 fig. y fain. Taong alipustA dahil sa kaniy~ing inga kilos. BACINERO, RA in. y- f. An g nanghibingi ng liin6s sa siinbahen. BACO, in. Diyo6- ng alak. BACULO. in. Tungk6d ng inata. tandA, 1I fig, Kupko'p; sigIA; alfw' BACHE. m. Lubt~k ng daang ga. wA, ng gulo-ng ng m~a sasaky~in. B ACHEAR. v. a. Patagin a n g -mga lubdklub~ik ng da~n. 12

Page  90 - 90 - BACH B3LCHILLER, RA. m. y f. Ang nakatapos ng pagaaral sa matads na paaralan. BACHILLEREAR. v. n. Magsasaliti ng waling kamunasan. BACHILLERIA. f. fam. Kadalahirhang waling kamunasan. II fam. Pagsabid na walang katuturan. BADAJEAR. v. n. fig. y farm. Dumaldal ng panay na kaungasan BADAJO. m. Panugt6g ng kam. paou. 1 fig. y fam. Taong imbi at daldal. BADIL. m. Pangahig ng baga BADULAQUE. m. fig. y fam. Taong kap6s sa isip, BAGAJE. m Mga dalbdalahang taglay ng mga kawal sa paglakad. II Hayop na tagapagpasan ug mga daladalahan ng mga ka wal, ng mga tao ng hukbo 6 ng kauilang mga kamagauakan. B GASA. f. |Babaing nangangalakal ng laman; puta. BAGATELA. f. Bagay na walang gRanong kabuluhan at halaga. BAGAZO. m. Pinagbalatin; ipa. II Sapal. BAGUIO. m. Malakas na hangin sa kapuluang Piipinas. BAHIA. f. Bungad ng dagat. BAILABLE adj, Masasayawan. BAILADOR, RA. m y f. Mana. nayaw. BAILAR v. n. Ssmayaw; umindak. II v. a. IsayAw. BAILARIN, NA. adj. Sumasayaw II m. y f. Mananayaw. BAILE. m. SayAw. || Sayawan. BAJA. f. Pagbabawas ng halaga.j| BAJA Pagkabawas ng isamng kawal dahil sa pagkamatAy 6 pagkakasugat sa digmaran. BAJApA. f. Pagbaba; pagpanaog 1[ Landas BAJAMAR. ng dagat. BAJAMIEN' bababa. BAJAR. v. 1| Magbav v. a. Iba! na pababA. f, Hanggp ng pagkati rO. m. PagbabA; pagn. Bumaba; manaog. vas ang isang bagay. 1I bA; ipanaog. II v. a. Ba I bhan 6 bawasar ang halaga. 11 Iyuk6; itung6. 11 v. r. MagpakumbabA; yumuk6. BAJEL m. Sastkyangdagat; da. 6ng. BAJELERO. m. May ari ng isang sasakyaogdagat 6 da6ag. BAJEZA. f. Gawaing di marapat; kilos hamak. BAJIO. m P o 6 k na mababa; puntod. BAJO, JA. adj. Mababa; pandik 11 Tung6. II MababAng lo6b; hamak 11 m. Po6k na malalim II Mus. Istrumentong pinakamaugong ang tun6g. |[ pl. Ibaba ng damit; silong ng obhay. I1 Ba' akv 1 Sa ibabA 11 adv. m. Marahan. 11 prep. Sa ilalim. BAJON. m. Malaking pagbaba. 11 fig. y fam. Bigling pagbabawas ng isip, kagalingan ng katawAn 6 ng kayamanan. BAJURA. f. Kababaan. II Po6k na mababa. BALA. f. Pungl6; bala.

Page  91 *-. 9 1 - BALA BALADI. a dj. Wali~ng gaanong kasaystiyan at halagli. BALADRO. mn. Sigdiw; hagulh6l. BALADRON, NA. adj. Hainb6g; inasalitA at duwig na nagbabansa'g na inatapang. 'BALADRONADA. f. GawA 6 salitiing kahambugda. BALADRONEAR, v. n, Maghainb og; rnagbansfig n a inatapang bago'y duw~g, BALAGO. in. Dayamil; giniikan. BuJA ng sabo'n. BALANCE. in. Ga1dw na pagiwanggiwang ng isa'ng bagay. I1 Corn. Akldt na pinagtatalaan rig ina. ngangalakal ng kaniy~ing in ~a utang at pautang. II Corn Pagtu, tu-is na ginagawAi ng mangangalaka~l upang malainan aug katayuan ng puhunan kung nagtutub6 60 nangungulugi. BALANCEAR, v. n. Magtuo's.'Il v. r. Guiniwanggiwang aug isang sasakydngdagat. 11fig. Magalinlangan sa paggawA ng ising bagay. Ii v, a, Pagtiinbangfn. BALANCEO. in. Pagtimbalng; pagtutu6s. II Paggiwang. BALANO. i. Dulo ng pagaarl ng~ lalaki; turiit. BALANZA. f.- Tiinbangan. BALAR. v. n. Uiniyiik ang tupa. BALAUSTRE. in. Halang; baran.. dilya. BALAZO. m, T ainmt ng pungl6. 11 Sugat na likhA ng punglO. BALBUCEAR. v, fl. Umualutfilt1. BALBUCENCIA. f. Pagutiil. BALBUCEO. mn. Pagutt~I. BALB BALBUCIENTE. p. a. ng Balbucir. Utnuutdl; ut6l. BALBUCIR. v. U. ULmuta-luta6J. BALCON. in. PalababahinBALDAQUIN. in. Lan~itlangltBALDAR. v. a. Salantailn ng -karandainan ang mcra bahagi ngkatawfin. II v. r, MasalantA; Ma. baldil. BALDE. in. Tiubal; ta6ng. 11de, ba~de,. m. adv. Walfing upa; wakIang anomd~ng halag6d. 1 en balde., Waldng kabuluhiin. BALDEAR. v. a. Mar. Baldihtin ang in~a sasakyvingdagat. li Salukin aug tubig sa lub~k sa painamagitan ng timbA 6' ta6ng, BALDIO, DIA. adj. Lupang hindt pinagaanihan, ii Hampdslupa. BALDON. m. Alimbzra; siphayb. BALDONADOR, RA, adj. Umnaalimura; sumisiphay6. BALDONAR. v. a, Alimnurahin; siphayuin. BALDOSA. f. Ladrilyong parisukit na ginagamit sa sahfg. BALOTA. f. Malilt na bolang gi.. nagaraft ng ilding kapisanan sa paghahahtl. BALSA. f. Lubak. 11 Lamn6; balsta. BALSAMERITA. f. Sisidhin n g pabang6. BALSAMO. mn. Dagt~ng ina bang6 na kuinakattis sa ib~Vt ibing, punungkahoy, BALSEAR. v. a. Maglamno; inag.. BALUARTE, in. Kuth. 11 fig. Tang. gulan. BALLENA. f. Zool. DamnbuhalA.

Page  92 - 92 BALL BALLENATO. in. An~k ng damnbuhaki. BALLESTA. f. Kasanlgkapaneg ginagamnit ng unang dako sa digmA upang inaghagis ng mnga bato' 6 ng ina busog- 11 Sandatang tumnutudlA ng inga busog. BAMBOCHE. mn, fain. Taong Da. pakatabA at panddik na ang naukhA ay matamnbok at inapuli. BAMVBOLEAR v. n. y r. Suinuraysuray; purnafingpaling. BAMBOLEO. in. Pagsu'raysuray;, pagpalingpaling. BANANO. in. Saging. BANASTA. f. Batuldarg; kaing. BANCA. f. Upuang kahoy na wa1ing sandalan. 11 Suga't sa baraha. 1I Barugka' ~ Corn. Barngko. BXNCARIO, RIA. -adj. Nauukol sa bangko. BANCARROTA. f. Pagkalugi; pagkahapay ng- kalakal. BANCO. mn. Upuang kahoy na may sandalan.IlB-ihay na pinagIsilagakan at pinagpapalitain ng sas apt ng madlA. BANDA. f. Taling inalapad na isinasakbdt mnagiulA sa balikat n% kanan hanggang sa tagilirang kaliwA. 11 Sakbit. 11Pulut6ng ng mrra taoug sandatabrin. 11Katipuna ng rnga taong surnusun6d sa lad0an. 11 Kawan ng mga ibon. 11 Dako. 11 Mar. Tagiliran ng da6nwi. 11Banda ng rniisiko. BXNDADA. f, Kawan ng inga ihon. BANDEJA. f. Pinggdng inalanddy na pinagdudulutan ng mnatamnis I BAND at ibP; bandeha. BANDERA. f, Bandila'; watawat BANDERILLA. f. Pangulos sa batok ng inga baka. 11 fig, Palatandaan. BANDEROLA. f. Bandilhng malift. BANDIDO, DA, p. p. ng Bnndir. 11adj, Tumakas sa kapangya. ri'hang tuinatawag. 11 ma. Manghaharang. BANDO. in. Utos ng mayka pangyarihang ipinahahay~ig sa inadlq Tawag. 11 Lapian. BANDOLA. f. Instruinento ng mu'3ikang may tatlo'ng kuwerdas BANDOLERISMO. in. Pangbaharang. BANDOLERO. ma. Mauighaharang. BANDOLIN. mn. Malift na gitara. BANDOLON. m. Malakling gijtara. BANDUJO. in. Bitukang malakif ng baboy, baka 6 tupa na may palarmdng tinadta'd 6' ginisdtng karne". BANDULLO. in. fain. Tiy'n6 bituka. BANDURRIA. f. Instrumnento nig inusika na may labingdalawang kuwerdas. iI Lambit na pangisdA. BANQUERO. Mn. Mayarl 6 kasapi.sa bangko. 11 Ang inamnumuhunan sa sug,41; ang nagbabangkA sa palar6. BANQUETA. f. Uupa'ng malift ra wala-ng sandalan. 11Bangkong- mababbA na patungain ng inga pag. iiTabf ng lansangang dinadaan~nl ng mnga nagsisipaglaktdd.

Page  93 - 93 BANQ BANQUETE. in. Handhan; pi going. BANQUETEAR. v. a. Ipagpigfng 11v. n. Mag~handA; magpiging. BANQUILLO. in. Bank6ng inuupfin rng nifilitis sa hardp ng huk6m. BANADERO. in. Lub6,k na pinaglulubluban flu rmga hayop. BANAR. v. a. Magpptliwb; paligualn. 11 Bas-fiin. Ii fig. Psapawan, Punuin 6' libirin n&g tubig JjPint. Paraanang minsan rig pint& Ia v. r. Malig6' BAIISISTA. corn Ang nalilig6". BARO. in. Pagpanafii6; paliligb. 11 PThiguian 11 de Maria. Tubip nia kuinukul6ng ginagamit sa pagIulut6 nR ignomdiag bagay na nasa isding sisidlain. BAPTISTERTO. in. Poo'k na pi, nagbibinyagAn. BAQUETA. f. Paniksf'k sa tako nig barfil1 pl. Panugt6g rig tambW. BAQUETEADO, DA. p. p. ng Ba quetear. II adj. Hiratil sa pangangalakal at paggawA.,BAQUETEAR. v. a. Parusahan nig hampds sa lik6d. it fig. Pagaliting inabuti. BARAJA. f. B3araba, BARAJAR. v. a. Burnalasa rig baraha. 11 fig. Paghaluin ang mga tao 6 ba'gay sa kapuwA nili. iiv. r. MagkabaI6haI6. BARANDA. f. PahIbababan. 1Gilid 6 sanggti, sa tabl ng inga mesa nig bilydlr. BA1RANDILLAk. f. Paltlbabahan. BARt 4. BARANGAY. in. Bangkflng gauraln. BARATERO. rn. Mapangba. lato. BARtATILLO. in. Mga bagay na inura. 11 Tiudahan rig inga bagay n' inura. BARATO, TA. adj. Mura-11m. Pagbibill' nq inga bagay na mnababh, ang halagl. 11Balato. BARATRO. m. Poet. Iinpiyerno. BARATURA. f. Karnurahan rig inga bagay na ipinagbibill. BALRAUNDA. f. Malakfng kaingayan. BARBA. f. Babh. IiBalba's. BARBADA. f. BabA ng kabayo. 1IiTanikaling bakal na nakasal6 s% baba rig kabayo. BARBADO, DA, p. p. nig Barbar. 11 May balba's. 1i in, Paugit. BARBAQUEJO. i n. Tanikaldng DakasaiumnbabA sa baba rig ka.. bayo. BARBAR, v. ni. Magkabalbis. 1 Agric. Magugtit ang mga halaman. BARBARIDAD. f. Kalupitdn; ka. bangisani. fig. SalitA 6' gawdng hindt tuto.BARBARISMO. in. Paggarnit ng inga salitAng hin'di nauukol sa isding wika' 1i Salita' 6 gawdlng hindi tuto. BARBARIZAR, v. a. Gawfng malupit arig isAng bagay 6 aug isdng tao. 1i V. n. fig. Magsalit& rig hinidi tuto.

Page  94 - 94 BARB BARB3ARO, RA. adj. Nauukol sa tso nq mnga bayari ng siglo V. na suinira' Dg kaharl~n ng mnga romnano at kuinalat sa boong E urop~a. n1 fig. Malupit; inabanail. iifig. Walaug hunusdiil; wal Ing pinag-aralan; moagaspaing Da ka ugalian. BARBEAR. v. n. Masayad aug babA. li fig, Pumnanta'Y. BARBECfIAR. v. a. Araruhin; linangin ang Iupa'. BARBECHO. in. Luphni; inararo 6 nilin~ng. BARBERO. in. Mangaabit ng balbiis. BARBICANO, NA. adj. May uban aug balba's. BARBILAMPINO, NA. adj. Ma dalang ang balb6d-. BARJ3LLLA. f. Tulfs 6' dulo ng babh%. I3ARBO. in. Zoo?. Isda'ijg hog. BARBON. Mn. DL~taking balbasin B ARBOQUEJO. in SaluinbabA ng sumbrero. BARBOTAR. v. n. MagsalitAnug mnabina at inagul6. 11 v, a. Pagsalitain ng mnahina. BARBUDO, DA. adj. Mabalb's BARCA. f. Bangkdng mna1jft na pangisdaan. BARCADA. f. Lulang itin~tawid ug i-ang bangk'.. 11 Bawa't tawid DA isilng bangkA. BARCAJE. in. Upa sa tawid ug bangka,A BARCO. mi. Sasakyangdagat. BARDAR. v, a. Lagydo ng mga s~lt aug bakod. BARG BARGA f. Bangin. BARLOVENTO. in. Gawing p inagiunumuhn nk hangin. BARNIZ. in. Pangpakinting. BARNIZADO, DA. p. p. ng Barnizar. 1i in. Pangpakiinang, BARNIZADOR, RA. adj. y s. Nag. papfi~kindngBARNIZAR. v, a. Pakinangfn. BAROMETRO. in. Kasangkspang kinakikilanlari ng- lakd' n - hangin. BARON. in. Katibayan ing pag.. kamnahdi na tao. BARONESA..- f. Miaws ng- may k~itibavan ng pagkarnahdl na tao. BARONIA. f. Karapatdag pagkabaro'n. BARQUEAR. v. n. MainangkA. BARQUERO. RA in. y f. Ma.inaiangka' BARQUILLA. f. Huilmahang hug s bangklA na ginagarnit sa pag. gawat ng tinapay. i Af ar. Kasangkapang paaukat ng takb6 ag daBARQUILLERO, RA. in. y f. Ang gumnagawa 6 nagtitindd ng b i n a. lumnbong tinapay. 1i in. Hulinahan sa paggawA ng binalumnbong na tinapay. BARQUILLO. in, Tinap.4v na binalumnb'n na kasarnang kinakain sa sorbetes. BARQUfN. m, Panghihlip na ma. laki na ginagainit sa pandayan, bakalan at ibp. BARRA. f. Piras~o ng bakal na bilo'g a t iahabah, 11 Pangsikuwat na bakal. il Bal~umnbon ng gint6 6

Page  95 - 95 - BARR pilak na ginagawding salapil. II Pu. l6ng buhankin. BARRACA. f. Dampa';kulb.ifTa hanan sa bukid. BARRAGANA. f. Babaing kalun yA. BARRANCA. f. Libis; bangfn. BARRANCO. in. Libik; baigin. BARRANCOSO, SA. adj. Maha-,ngin. BARREAR. v. a. Sarba-n 6' tibayan ang ialng poo'k liGubitan ang ibabaw ng sulat bilang tan dA Ing paizkatkat. BARREDERA. f. Pangwaifs ng daan. [ BARREDOR, RA. adi. y s. Nagwawalis. BARREDUR.A. f. Pagwawalfs. I p1. Mga duminug suinasaina sa walis sa paizwawalis. BARRENA. f. Pangbuta3 na ba-. kal. BARRENA'4IENTO. m. Pagbabarena, BARRENAR. v. a. Barenahin. I Butasin ang sasakyangdadat up~no luinub6g. BARRENDERO, RA. mn. y f. Mangwawalis. BARRENO. in. Pangbutas. 11 Bu. tas ng barena. BARRENO. in. NA6. BARRER. v. a, Magwalfs. 11 f ig. Tangayfnig Ishait aug nasa isting poo'k. BARRERA. Po6k n a kinukunain ng luad na ginagawaiug inga paIay6k at ibp. -I Halang, 11 fig. Sagwil. BART BARRERO. mn. Manggagawb, i rn~a kasangkapang 1uph, BARRETA. f. Tiras na ba1lt na ipinagssapfn sa lo6b njg saPa~tos. BARRIGA. f. Tiyiin. ii fig. B a ha. ging mnatamnbok ng is~ing sisidI an. BARRIGUDO, DA. adj, Malaki ang tiya'n; BARRIL in. Ta6ng; bariles. BARRILLA. f - Bot Halarnang ang aLsy kinukuinan ng lihiyd. BARRIO. mn. Nayon. BARRIZAL. mn. Putikan. BARRO. in. Putik; luad. II Sisidlaing lupang may iba"'t iba'ng bugis at lakif. BARROSO, SA. adj. Maputik; maluad 11 Kulay putik 6 luad. BARROTE. in. Putol na bakal na pangpatibay sa iisdng bagay. I Carp, Pahahing na kahoy na pi nai~papakuan ng inga tabla. BARRUNTAR. V. a. Sapantahain: hulian. 11 Halatain. BARTOLINA. Amer. Bilangguan. BARTULOS. ml pl. fig, Mga kasangkapang pinainamahalaan. BARULLO. mn. Kaingayan; kaga1uh~n. BASA f. Arq. Bat6' na kinatatanimnan nR haligi 6' larawang bat6. 1fig. Batayan ng isAng bagay. BASAMENTO. mn. Pun6 ng ha. liging may pinakapat6. BASAR. v. a. Itanimn sa pinakaPun6. II fig. Ibatay; isalig. 11 v. r. Pag~batayan; pagsaligan.

Page  96 96 - BASC BASCA fLi. SamnA ng sikinurA; alibadba'd. BA'SCULA. f. Timbaug~an ng inalalaking bagay. BASE. f. Bat6 na kinatatarnimin n~ baligi. m fig. Salig-n; bataydn BASILTOA. f. Palasyo 6 tahanan nig bar. 1i Simnbahang bant -g dahil sa katagaltdn. BASILICO'N. mn Farm. Panapal. BASTLISCO. i. Havop sa pag. hahakA lamnang na piuaguukulan ng kapangyarihang inakaatatiy sa painaiagitan ng tinpfn. BASQUIN-A f. Sayang itfmin BASTA. f. Tutit,3 sa (lamlit bago tahlin: hilbana. BASTAGO. in Suplfng BASTANTE P. P. D& Bastar Nagkakasya; sapait. Ii adv. c. Hind! mnaramni hindi kaunti; katataw~n BASTANTEAR. v. n. For. Kuinilala ang ising minnananggo'l Pa kapangyarihang iniatas sa isdog tao at lagdAdh sa ilali ng pagsasabing sapait na sw bagay nas Pinaghahabol. BASTAR. v. D. Magirig Sapa' tt at kasiya sa isaing bagay; inaka; sapiit, BASTARDO, DA. adj Kaibi5a sa pinagmnuldn 6 likas., 11 Hjio bas& tardo. AnAk sa ligaw, I1 Ulup6mr. BASTIDOR. in. Kabitan ng mnga kayo 6 dainit na binuburdahiin 6 pinipintabhin BASTILLA. f. Lupi sa dulo ng dainft na tinatahi upang huwAg inangal6,s BAST BASTIMENTO. mn. Laang pagkabubay sa isitug siyudad 6bukb6, at ibp, fJ Sasakyangdagat, BASTId-N. in. Kuita; tangaulan, BASTO, TA. adj, Magaspajog. 1 mn. Ang alinwuan sa barahang bast6s. BASTON. in. Taingko'd. 11 S~gisag ng kapangyarihang tinatagla-y ng isitag punt, BALSTONAZO. in. Ham pAs ng tungk6d. BASTONEAR. V. a. Ham pasfr ng tun~szk6d. 1i Hoaluin ng is dng putol na kihov ang alak sa baso upang mawalA ang pamumu6. BASTONERA. f. Sabitia' 6' Ialagya-vi n~ tuingko'd. BASTONERIA f, Tindahan ng mga tungtk6d. BASTONERO. in, ManggagawA ivg tungk6d. 11Naglalako ng tungk6d. 11 Angi nangan~asiwax sa rnaa sayawan. 11 Katulong ng pun6 sa bilangguan. BASURA. f. Sukal, BASURERO. in. Tagahakot n~ rnga sukal sa lansangan. 11 Po6k na, pinagtitipunan Ya- ina sukal. BATA f. Dmi~mt na pangbahay. BATACAZO. in. K),abo'g ng ising luinalagpfik. 1i fig. Pagka-big6. BATALL&. f. Paglalaban; paghabaka. BATALLADOR, RA. adj y s. Buinabaka. in. K ab anDt uga n ng isdng nagdadin sa inaraining pa. kikibaka. BATALLAR, v. n. Bumaka; duinigmnA I1fig, Makipagtalo; mnakipagtungali,

Page  97 - 97 - BATA BATALONi. m, 'Mij. Bahagi inR hukb6. BATEA. f BatiyA, 11 Bandeha. it Da6ng na inalit. BATEL. m. Mar. Bangkdng ta wiran. BATELERO, RA. m. y f. Tagapaatawf'd sa bangki. BATEIUA. f. Haa' ng m~a ka. sangka pang pangdga'grn1. fig. Ang aiinma.n~c bagay na bumabalisa s% k*aloobari. BATIDERA. f. Panghalo6 Dg apog at buhFinging tinub~gan. BATIDOR, RA. adj PUMUPUkpo'k; guinigiba 1jm. Tagapagsiyasat ng parang 6 landdis upang alamfn kung waldng kaaway Ii Ang bawa't kawat na nangunguna, sa Harl, mn~a heneral at ibp. BATIR. v. r. Pukpukfn. 1 Igibfi; ilugs6. 11 Galawfn ng inalak's'ang isaing bagay. 11 Suklaylin ang buh6k. Ib apay ang kaaway.11 Ihulog ang isaing bagay inula, sa ita~is. fj v. r. Makipagaway; inakipaglaban. J3ATISTA. f. Darnft na inanipfs at pino. BATUTA. f. Bast6ng mnaikling ginagainit sa pagkumpds ng nanangangasiwa' ng isdjns orkesta.BAO(L. in. Kab~n; sisidlangkahoy 11fig. y fain. Tiya'n. BAUSAIN, NA. Mn. Y f. Panakot; painaoy. BAuTISMO. M. Pagbibinyag. BAUTISTA. in. Ang nagbibinyaig. BAUTISTERIO. m. Po6k na Pi. lnagbibinyaga'n. BAUT BAUTIZANTE. p.- a. ng Bautizar. Nagbibinydig, BAUTIZAR. v. a. Buininy~g; inagbinydig. 11 fg. y fain. Palaya.. wan.. 11 fig. y fain. Maghal6 ng tubig sa, alak. BAUTIZO. in. Pagbibinya'g. I3K~VARO, RA. adj.- y s.- Tubb sa Baviera. BAYETA. f. Dainit na lanang manipt's. BAYET6N. in. Dainit na lanang inabalahibo. I3AYO, YA. adj. Kulay na inani. hiwnila'w. BAYONETA. f. Sandatang mnatulis na kahugis ng puny~ll na ikinakabft sa dulo ng baril. BAYGNIETAZO. in. Hainpis ng bayoneta. I1 Sugat na g a wA n g bay on eta. I3AZA. f. Bilang ng barahang nililikorn ng nananalo, sa sugdl!, BAZAR. rn. Tindahan ng inga ib6d't ibdlng uring kalakal, BAZO, ZA. adj. Kulay kayumnangging madildwdildw. iimin Anat. Lapdy. I BAZOFfA. f. Pinagpispisdln; simin. BE. in. Tinig ng tupa. BEATA. f. Babaing naka~bito. ii Babaing may IOb sa Diy6s. BEATERIO. in. Bahay na tinitir. han ng inga babaing nakaabito. BEATIFICACI6'N. f. Paghahaydlg ng papa na aug Wisng tao ay ban Al. BEATIFICAR. v. a. Ipahayag ng papa na ang isa'ng tao, ay baDa, A. 13

Page  98 - 98 - BEAT BEATITUD. f. Kaluwalhatiang walang hangg6. BIEATO, TA. adj. Maligaya; mapalad. BEBEDERO, RA. adj. Mabuting inumia. 11 m. Sisidlan n g tubig na ipinaiinom sa mga hayop' thEBEDIZO, ZA. ad j. Maiin6m. II m. Inuming gam6t. 11 Iuuming may lason. lEBEDOR, RA. adj. y s, Manginginom. I Umiin6om ng labis ng alak. BEBER. m. Pagin6m. BEBER. v. a. Iuumini; tungg^fn. ll fig. Higupin; hititin. 1I f a m. Umia6m na madalas ng alak. II v. r. Gumawa ng isang baway ng buiung liksf. 1,BEBIDA. f. Ang alinmang iniinom. I Gam6t na pain6m. BtECA. f. Tandaing ginagamit ng m a nagsisipagaral s a kaniling damit. PIECADA. f Isang klaseng ibon. BECERRA. f. Babaing b u 16 n g baka. BFECERRO. m. Lalaking bul6 ng baka. II Balat na kinulti ng bul6. BEFA. f, Libok; uyam. 1BEF'ADURA. f. Paglibak; paguysm. CEFAR. v. a. Libakin; uyamin. PEJUCAL. m. Pook na mayan t6k. BEEJUCCO. m. Yant6k; uway; pa lasan. BEJUJQUILLO. m. Tanikalang gint6ong ginagawa sa China na ipinapalamuti sa liig ng mga ba. bai. II Pangpasuka. BELC BELCEBQ'. m. Si Lusuper na demonyo. BELDAD. f, Karikitan; kagandahan. II Babaing tangi sa kagandahan. BELFO, FA. adj. Makapal ang nguso at labi. BELGA. adj. y s, Tubo sa Be1 -gica BRiLICO, CA. adj. N a u u k o sa dig m. BELICOSO, SA' adj. MangdidigmA; paladigma BELIGERANCIA. f. Katuwirang kinikilala sa i'ang bans, upang magtads ng mga sandata at dumigma laban sa iba. BELIGERANTE. adj, y s, Nakikipagdigmr. BELLACO, CA. adj. y s. Masama; tampalasan. 11 Matalas ang isip. BELLAQUEAR. v. n. Gumawa ng katampalasanan; manampalasan. BELLAQtTERfA.. f. Katampalasanan. BELLEZA. f, Karikitan; kagandahan. BELLO, LLA. adj. Marikit; maganda, BIENDECIR.. a. Purihin; pads kiaia. II Pagpalain ng Maykapal.l Basbasan; gawaran ng krus. BENDItCI6N. f. Pagbasbas; paggagawad ng krus. II Pagpapala. II pl. panalanging ginagawa sa pagkakasal. BENDITO, TA. adj. Mapalad. II Maligaya. BENEFICENCIA. f. Gawdang maRaling sa kapuwa,

Page  99 99 BENE BENEFICIADO, DA. p. p. DA Beneficiar. jj in. y f. Aug taong DagPapalaba's ng dula' sa kapakina. baDnAn niy'a. BENEFICIA.R. v. a, Guinawl. DR magalfng. 1 Gawiin ang ising ba. gay ng kapakinabankan. 11Tam nAn ang is~ing luph upang paki. naban~an. I3ENEFICIARIO. in. For, Ang nagtatarn6 D. g kapaklinabaug-an n g is~ing bauray. B3ENEFICIO. mn. Kagalingang ginagaw,4 6 tinatanggaip. I1 Kapakinaban~dn. 11 Palabdq sa dulhan sa kapakinabangan ng ila-ng tao 6 kapisanan. 11 Pakinabang na ti-. nutub6 nk nagpalaba's ng dulfl. BENIEFITCIOSO, SAx. adj. Mapakinabang; may kapakinabanadn. IBENfEFICO, CA. a dj. Gumnagawh nR inab)uti 6 magaling. 13ENEMEI~RTO, TA. adj. Karapatdapat1. BENlEPILA'CITO- m. Pagbibigaiy buti;, oahintulot. BE-NEVOLENICIA. f. Kabutihang lo'h sa kapuwa'. BENIEVOLENTE. adj. Mabuting lo6b sa kapuwa'. _BKNP OLO, LA. adj. May rnahuting kalooban sa kapuwA. BEINIGNII)AI) f., Kaba'baan DR~ lo6b; kfibutihan ng daindamnin. BEN~IGNO, NA.- a d i. Mababang lo6b; inabuting kalooban. 11 f i g. Katantainan; banayad, BENJUI. in. Kata's na mnaban6 nakukuha sa baldt n.9 isaing pu. nongkahoy na nagtataglay ng BEOD ganyang panaalan. BEODEZ. f.- Kalangubaln. BEODO, DA. adj. Lang6; lasing. BERBIQUL in. Kasangkapang pangbutas. BERENJENA. f. Bot. Tal6ng. BERENJENAL. in, Po6k na taniman DA tal6nt; talungan. BERGANTE. in. Tamnpalasang walanghiyA. BERGANTIN. in. Mar. Sasakyaingdagat na may dalawaing palo at pfirisuka't na layag. BERLINA. f. Sasakyaing kul6ng na may dalawang upuan. BERMEJO, JA. adj, Mainulainui,, BERMELLON. in. Pulbo's na ma.. put A. BERREAR. v. n, Uiiyalk an g mga bul6 6 ibaiw mga hayop.il Sumigaiw; duainafg. li v. r. Magtapdt; rnaghayalg ng- i'sin'g bagay. BERRENCHIN. in. Masam'ang amoy na sumnisingaiw sa baboydamn'ng naagagaift. 11 Galit at iyalk ng inga bata'. BERRINCHE. in. fain Matinding galit ng mga batA. BESAMANOS. in Paghalik n g kamnay. 11 Batl sa ngalan ing harl n% tinatanggtip ng inga maykapangyarihan k ung dumnaratfaig ang kasayaban sa kaharian BESAP~fS, in. Paghallik ea pad. 11 Pagbibigiiy galang sa inga babai. BESAR. v. a. Halikain; hagkdnjf1 v. rec. fig. y fain. Magkabungg6 sa inukhA 6 sa ulo.

Page  100 - 100 BESO BESO. in. Paghalik. 1U Half kIij fig. Pagkakabungguan nig mnukhA 6 Ulo Dig dalawing taong nagkasagupA. 1 de Judas. Halilk sukiib 11 de paz,. Half k sa pagtnamahal. BESTIA. f. Hayop. ii1 fig. Taong inangrnidig. BESTIALIDAD. f. KahayupaD; pagkahayop. BESTIALIZARSE. v. r. Magpakahayop; inagasal hayop; magbuhay hayop.- BESUCADOR, RA. adj. y s. famn. Mainumupog rig half k. BESUCAR. v. a. fain. Pupugin nig half k. BESUGO. zool. Isding bisugo. BETA. f. Ngalan rig be sa abakadA~ng g r i y e g o. IIlKaputol na tail. BETEL. in. Botb Ikm6,. BATICO, CA. adj. Tubb sa ba. yan rig Be'tica. BETUiN. m. Galagala; bito~n. BEZAR. mn. Bat6ng nakukuha, sa isikmurh rig ki~imbing sa India at nagsisilbing gain6t. BEZO. rn. Lablng~ makapdl. BEZUDO, DA. adj. Labia'D; ma. kapMl aug inga labl. BIBLIA. f Aug santong kasula. tan. BIBLIOTECA. f. Akintan. 'BIBLIOTECARIO. Mn. Ang nagfingat ng isdrig aklatan. BICENAL. adj. May dalawampc~ng ta6n. BICOCA. f. Bahaiybahayan sa inga da~ngbakal na Binisilungan BICO rig inga kawanf. fi fig. y fain. Bagay na wal-n ganong ka. buluba'n. BICOLOR. adj. May dalawi~ng kul ay.BICONCAVO, VA. a d j Georn. Hungki~a iagkabila'. BICOIN4VEXO, XA. a dj. Geom. Maluk6ng inagkabilo, BICHO. in. Avg alinmdng hayop na malift. 11 fig. Taong may panigit na pagbihlkas. BIELDO. in. Pangalahig. BIEN. in. Buti; kagalingan. IlKapakinabang~n. 11adv. m...Mabuti; inaayos1IlGinagamiit kung minsan na conjunci6n disyuntiva 6 distributiva gaya hatiinbawA: Hemos de lle gar, bien por la derecha, bien por la izquierda. Darating kami, kungdi sa, gawing kanan, sri gawing kaliwa. 11 Al Kayainanan; puhunan. BIENAL. adj.. Tumataga"I rg -dalawjdng ta6ni, BIENAMADO, DA. adj. Pinaka.. iibig. BIENANDANTE. adj. Maligaya; maualad. BIENANDANZA. f. Kaligayahan; kapalaran. BIENAVENTURADO, DA. p. p, ng Bienaventuirar. ff adj. y B. Ang naotatarn6 sa langit rig katuwaan sa Diy6s. Ii Maligaya; mapalad. BIENAVENTURANZA. f. Pagka.. kita sa Diy6s sa larigit. 11 Kapa. laran; kaligayaban.BIENESTAR. in. Kagalin-an rig sarili; kalagayarig inabuti.

Page  101 - 101 BLEN BIENGRANADA. f. Bot, Is~ng kiaseng halainan. BIENHABLADO, DA. adj. Magalang magsalitA. BIENHECHO, CHA, adj. Mabuting pagkakaayos ng kataw'n. BJENHECHOR, RA. adj. y s. Gumagawal ng magalfog sa kapuwA, BIENIO. in. Pa'nabo'a 6 sa Io6b ng dalawaing ta6n. BIENMALNDADO, DA,.,adj. Ma sunurin sa mga nakatatads sa kaniya'. BIENQUERENCIA. f. Ma~uting kaloo ban. BIENQUERER. M. Mabuting kalooban; paggiliw. BIENQUERER, v. a. Ibiging ma. buti; mnahalin, BIENQUISTO, TA. adj, Minainaba'i na mabuti. BLENVENIDA. f. Maligayang pagdatfag. IIBatd na isinasalubong sa isdng taong durnatfng ng wahtAng sakunA. BIFTEC. in. BistikI BIGAMIA. f, For. Kalagayan ng isdng Waaking nakakasa-1 sa da. lawaing babai 6 dalaw-ng babainw, nakakas~tI sa dalaw~ing lalaki. 11Pagaasawa sa dalawLi BIGAMO, MA. adj. y s. KasdA sa dalawdi; may dalawd-ng asawa BIGARDEAR. v. n. fain. Magla. BIGORNIA. f. Palihia. BIGOTE. m. Balbds sa n~usb. BIGOTUDO, DA. adIj. Malag6,ang balba's sa n~usa. BILBAINO, NA. adj. y s. Tagdt BILI Bilbao, BILINGUE. adj, Dalawing wik&. BILLAR. m. Lsr~ng bilyar. BILLETE. m. Maikling s ulIa t. if Bilyete. BILLO N. in. Ising libortg angaw; angawangaw. BIMANO, NA. adj. May d alIa. wang kana'y. BIMESTRE. adj. Sa dalaw~ing buwa'in, it in. Dalawding buw~in. BINARIO, RIA. adj. Binubu6 ng dalawdng bagay na magkalakfp. BLOGRAFIA. f. Kasaysayan ng buhay ng ising tao. BIOGRAFLAR. v'. a. Gumawft ng kasaysayanDn~ buhay ng isaing tao. BIOGRAFICO, CA. adj: Nauukol sa kasaysayan ng bubtay ng isauag tao. BIOLOGIA. f.- Karunungan, sa pagsiyasat n 9 m~a alituntuflir n biibay. BLOLOGICO, CA. adj. Nauukol sa pagsisiyasat ng mga alituntunin ng buhay. BLOMBO. mn; Halang; panabing sa loo'b nQ babay. BIPARTIDO, DA. a dj. Lapiang Dahahati sa dalawdi; hatt sa dalawdnng piraso. BfPEDE adj. May dalawfing pai. BIPEDO, DA. adj. May dalawing padi. BIRICIJ, mn. Painigkfs sa baywang na vinagsasabitan ng, sab!e. BIRLAR. v. a. fig. y fain. Patayfa ang kapuwft sa painaiagitan n~sandata. 1I Kunin sa pamnamagitan n-g lalaiog ang nauukol sa ibdt.

Page  102 - 102 - BIRL BIRLOCIHO m. Sasakyang maaaAn na walAng takip, na may apat na gu16ng at apat na upuan. BIRRETE, m Banete Dg parl. BISABUELO, LA, m. y f. Ama 6 ini ng nunong lalaki 6 babae. BISAGRA. f. Kasangkapang bakal na nagpapaikit s a pint6 I IKasangkapang kahoy na ainaga. mit n~ sapatero upang bulihin ang mga sapatos. BISIESTO. m. Ta6atg may tatlungdaan at anim napu't anim na araw. BISNIETO, TA. m y f. Anik na lalaki 6 babae ng ap6rg. lalaki 6 babae. BJSOJO, JA a dj. Sulipat an g mata; duling. BISTURI. m. Cir Pmngad it BIZANTINO, NA. adj y s Taga Constantino la. BIZARREAR. v. n. Magpakitang tapang. 11 Magmagandaug lo6b; m asmagias. BIZARRIA. f. Gilas; tapa n g; Kagandahang lo6b. BIZARRO, RA. adj. Matapang; magilas; magandaing loob. BIZCO, CA. adj. Dulfng; sulipat ang ma a. BIZCOCHAR. v. a. Palutungin ang tinapay. BIZCOCHO. m. Tiuapay na malutong. BIZMA. f. Tapal na pangpalakds ng katawaL. BIZNIETO, TA. m. y f. Anak ng ap6; ap6 sa tuhod, BIZQUEAR. v.n. Tamingin ng BLAN padulfag; magduling. BLANCA. f. Salapi ng unang panah6n. BLANCO, CA. adj. Maputt; putt Itfig. y fam. Dawag. 1I m. Kulay na putt. II Pagitan ng guhit na walng sulat. 1I Pagitan ng bawa't yugt6 ng palabas. liEn blanco. Joe. adv. W!-a g sulat. BLANCOR. m. Kaputi4n; putt. BLANCURA. f. Kaputian; puti. BLANDEADOR, RA. adj Nagpapalamb6t. BLANDEAR. v. n. y r. Mangludg; sumun6d. II v. a. Pagbaguhin n; akala 6 palagy. BLANDIR. v. a. Iwasiwas ang sandata. 11 v. r. Kuminigkinig. BLANDO, DA. adi. Malamb6t; malatA. I fig. Milurmanay; banayad. 11 fig. y fim. Duwag. BLANDON. m. T.rikang malaki ng kandilt' BLANDURA. f, Kalambutatn; kalatadn. 1 Tapal na pangpalamb6t II fig. K *tamisan; kalambutan ng lo6b sa pakikihtrap. 11fig. Kahinhinun ng ugali. iI fig. Pangungusap na ilakahahalina. BLANQUEADOR, RA, adj. y s. Nagpapaputt. BLANQUEAR. v. a. Magpaputt II Pahiran ng putt. lI v. n, Pumuti. BLANQUECER. v. a. Pakinangin ang ginto, pilak at ibA pang metal. 11 Paputtin BLANQUECINO, NA, adj. Mamuttmuti. BLANQUEO. m. Pagpapaputt.

Page  103 - 103 - BLAN BLANQUERIA f Papa-tian. BLANQUETE. in. Pangpaputt sa uwukha; pulb6s na Ipinapahid TI rn~a babai sa kanilaina inukhal. BLANQUIZCO, Ck. adj. MamuBLASFEMADOR, RA. adj. y s. BLASFEMAR. v. n. Magtunagyidw ~sa Diy's.l ffg. bliinait; sumurn* nq kapwa. BLASFEMIA. f. Tun-a yaw sa Diyb's liifig. Salitiing lurnalait sa' kiipuwfi. BLASFEMQ, MA. adj. Tunf-avaw sa Diyo's. 1 s. Nanunwingayaw sa LDiv6s. 6 sa k Aowvt BLASONAR. V. a. Ihand& ang kalasag nk ising siyudad sangayon sa miga alituntunin n arte II v. n. fig. Magparnialan n isarig bagay na pinuipuri sa saBLINDA. f. Kanlungan. BLINDAJE. in. Panganlo'ng; kan-. ulagan. BLINDAR.. a. Kanlungan. BLONDA. f. Irnkaheng auJng ginamawang kasuutan ng babai. BLOQUEAR. v. a. Kubkubf'n ang kaawa~y. I1 Mar. Sarblidn aug 1 - ba't ng pahatirang balitaj. sa m~a daungan ng kaaway. BLOQUBO. in. Pagkubko'b s& kaaway, BLUSA. f. Dainit na panggaw a Demnft na isinusuo't ng m~a bath. BOA. f. ool. Saw'. ii in. Balabal na mnahab~ng ginagatnit n-9 BOBA mn~a b a b a i na ibinibilibid sa Iii g. BOBADA. f. Kaungasain; kahanga1lA B0I3EAR. v. n. Guinawk 6' m4gsa itQ ng kaungasdin. 11 fig. y fain. Magaksaya' 1A pnaho'n sa m&% bagay na walaug kabuluhain. BOBERIA, f. Kaungasain; kabaBOBO, BA. adj. y S. Ua~ds; hall a BOCA. f. Bibig; bungan~h. fig, Barngad. fig. pasukain 6' labasan BOCADILLO. in. Aug pagkain iD~ inga inagsasaka sa pagitan ng agahan at tanghallian. BOCADO. m, Sub6. 1U Kaunt' g pagkaln. ii Kagdit 6 sugat na gawa' ng mina n~inin, 11 Bakal nal~pintapasok sa biblig ng kabayo na ki. nakabita'n ng renda upang ma. pigil sa pagtakb6'. BOCALLAVE. f. Suilutaln ng susi sa kandado. BOCAMANGA. f. Dubo ng inanggas; puny6s. BOCANADA. f: Daini ng tubig na in nsanang Daglululan sa bibig 6 na uluiwAi. Dam'i ng as'ng lunalabds sa bibig kung naninigarilyo6. BOCEAR. v. n, Pagal~wgalawin ang nguso t 1 abl ng kabayo. ii ant. Maghikalb.I BOCERA. f.- Ang naiiwan sa bi. big mnatapos makakain at maka. inoin; mumno. BOCINA. f. Tambull. BOCINAR. v. n. Tumamnbull.

Page  104 - 104 - ROC6 BOCON, NA. adj. fam. Malaki ang bibig BOCHORNO. m. Alinsangan.1IInit sa pagkadarng. II fig. Pamumula ng mukha dahil sa kahihiyan. BOCHORNOSO, SA. adj. Maalin. sangan. BODA. f. Pagkakasal; pagiisdng dibdib. I Kasalan. BODEGA. f. Taguan rT) mga bagaybagay; tinggalan. tKasaganaan sa alak sa isnng p(6k. BODEGON. m, Ktrihan; tindahan ng sarisaring makakain. 1I Tndahan ng alak. BODEGUERO, RA m. y f. Ang nagiingat sa taguan 6 tinggalan ng mga bagaybagay. BODIGO. m. Tinapay na maliit, BODOQUE. m. Barokis. li fig. y fam. Taong maiklfng isip BODOQUERA. f. Hulmahan n g barokis. BOFE. m, Bag&. BOFETADA. f. TAmpal; sampilong BOFETON. m. Tampalina mariln. BOGA. f. Paggaod; pagsagwna. BOGADOR, RA. m. y f. Maog gagaod; mananaguwan. BOGADURA. f, Paggaod; pagiag wan. BOGAR. v. n. Mar. Gumaod; sumagwa6n. BOHPIMICO, CA. adj. Nauukol sa kaharian ng Bohemia. BOICOTEAR. v. a. Pagkaisiisah6ng huwkg bilhan ng anomng kalakal ang isng tindahan. BOICOTEO. m. Pagkakaisaisa sa BOIN di pagbilf sa isng tindahan. BOINA. f. Gorang bil6g at mababA na ginagamit sa mga lalawigan ng V scongada at Navarra. BOJAR v. a. Mar. Sakatin ang binilogbilog ng istng pu'6. BOLA. f. Ang lahat ng bagay na miailog. 1I fig. Kabulaanan; kasinungalingan. BOLAZO- m. Palo ng bola, BOLEAR v. n. Maglar6 tg bola II Magpalayuan ng hagis ng bo. la. II Magsinungalfig. BOLERO, RA. m. y f. Ang ma nanayaw ng libad. fig. y fam. Mapagsalita ng kasinungalinan, BOLETIN. m. Papeleta sa paniningil 6 sa pagpasok sa dulaan, BOLICHADA. f. Bawa't kapalaran sa lar6ng bola \IDe una bolichada. m. adv. fig. y fam. SA minsanminsan. BOLILLO. m. Putol ng kahoy na hinugisan na ginagamit sa paggawA ng ingkahe. II Ang itinatay6 sa gitnA ng mes nag bilyar na pinaglalaruan. BOLO. m. Piraso ng kahdy na bil6g at mataki ang puna na nakatayI6 sa sahfg. 1I Ising bagay na mabilog; b la. II Gulok. 1I Unununanang inagamit sa paggawA ng ingkahe. 11 Farm. Pildoras na malakf. 1i fig, y famn. T ong mangmang at hanial. Ii p. Lar6ng bilyar. BOLSA. f, Sapot na lalagyan ng isang bagay; bulsA. II fig. Kayamnana 6 salapi.

Page  105 - 105 - BOLS BOLSILLO. in. BuIsAL BOLSO. in. Supot na tagudin ng isding bagay. BOLLAR. v. a. Lagy~n ng tandA aug isaing bagay upa-ng inakilala kung sadn gawdk. BOLLO. m, Tinapay na malift na minasahan Dg ibdit~ ib~ing bagay, gaya nig itlo'., patas at ibp. ii Pamumukol ng ulo ta pagkaui. t6g. BOMBA. f. Matkinang pangpaak. Ydit Dg tubig. I1 PungL6ng inihahagis mulA sa itaaa, BOMBARDA. f. Ma~kinang ginagamit ng unang dako na painuk61 ng inga bat6". 11 Sasakydin ng u n a n g panabo'ng ginagarnit sa paghahagis ng inga boruba. BOMBARDEAR. v. a. Hulugan ng mga bomba. 11Tudlafn a ng loo'b ng bayan sa pama-magitan ng malalakds na kan3 6n. BOMBARDEG. m, Paghuhulog ng mnga bomba; pagtudiA sa painaruagitan ng inga kany6n. BOMBAZO. m. Put6k, zg bowabang bumnabagsak. i Kapiusala. aug nililikhA ng pumuput6k na bomba. BOMBEAR. v. a. Maghulog ng mga bombang pumuput6k. BOMBO, BA. aij. Lingdw; tulig dahil sa is~ing pangyayaring di pangkaraniwan 6 matindfng sa. k Ift. In m Tamb6l ni a inalakfng tinutugt6g sa banda ng musika. 1Aug tumutugt6g, BONACERON, NA. adj. y s. fain. Mabuti; mnasunurin; mnapaniwaIA; BONA at inagiliw. 11 fig. y. fain. Pinani. niwal~an ang lahait nang w a I a nang siyasat. BONANCIBLE. adj. Matahimik; fnapayspang dagat 6 panah6n. BONANZA. f. Panah6ng inatahimik 6' mapay ap' sa dagat. 11 fig. Kasagauaan. BONDAD. f. Kabutihan. 11 Kagafingan. Ui Kalambutain ng ugslL. BONDADOSO, SA. adj. Tiglib ng kabutihan; butihfng ugall. BONETE. in. Suinbrero ng parl. 11 Stsidiing bubog ng matainis, BOINITO, TA. adj., Marikit; magaudd. BONIGA. f. Tae ng havop. BOQUEADA. f. Pagbukd ng bibig; pagnganka' BOQUEAR. v.1 n. Bumukd ang bi. big; ngumangd. 11 Maghingal6. II v. a. Bigkasio ang isdng bagay. BOQUERON. in. Butas na malakl. BOQUETE. in. Pasukaing mnakipot sa isfing poo'k 6 bund6k. BOQUIABIERTO, TA. adj. Naka. i9ngdn. 11 f-g. Nakatungangi, BOQUIANCHO, CHA. adj. Ma. Iuang ang biblig. BOQUIANGOSTO, TA, adj. Ma. kipot ang bibig, BOQUICONEJUNO, NA. adj. Bibf g koneho, BOQUIDURO, RA. adj. Nauuknl sa kabayong matigags ang nguE-6. BOQUIFRESCO, CA. adj. Nauukol sa kabayong inalainb6t ang nguso. 14

Page  106 106 - I3OQU BOQtIILLA. f.- Buk6i ng salawal. II Butas na kinukunan ng tubig sa inga pat ubig. 11 Hinihipan s a inga kasaugkapan Dg musika. II Hititan ng sigarilyo 6 tsbako. BOQUIMUELLE. adj. Nauukol sa kabayong malambo-t ang ngusb. 11 fig. Nauukol sa taong nad-a. ling daya'in. I3OQUJINATURAL. adj. Nauukol sa kabayong bind! matiga's ni inalarnb6t ang' ngb B3OQUINEGRO, GR A. adj. Nau ukol sa hayop na may na-tilm na bibig. 11 I Dda kiaseng su 6 BOQUIRRASGADO, DA. adj. Maluang na bibfg. BOQUIROTO, TA. adj. fig. y fain. Palaging nakasabaid. BOQUJRRUBIO, BIA. a d j. fig. Nagsasabi ng lahait ug nalalamnan kathit di kailangan. BOQUISECO, CA. adj. Bibi.4 Da tuy6. II Nauukol sa bibig DR ka* bayong hiudi buinubulA. BOQUITUERTO, TA. adj. NOi wing bib! g, J3ORBOLLAR. v. n. Bumnulabo'k ang, tubig.. BORBOLLON. Mn. Balab6k jag -tubig. I3ORBOTAR. V. D. Kuinul8 6 su inuhdk aug tubig. BORBOTON. in. KuI6; suldk. BORCEGUL. m. Sapatos na abo~t hangging bukongbukong. BORDA. f.- Damppi. 11 Mar. Layag na malaki. BORBADA. f. Mar. Lakad rng 8aisakyaagdagat sa dalawang pi BORPD hit. BORDADO, DA. p. p. nig Bordar. 11 in, Bujrddi. BORDADOR, RA. in. y f. Ma~ng. buburdgA. BORDADURA. f. Pagbuburda'. ii Burddi. BORDAR. v. a. MagburdA; bur. dahdo. BORDE. in. TabN 6 gilid sa labAs rig da6ng, U1 A bordo. in. adv. Sa sasakyangdagat. BORDO)N. Mn. Tungk6d na matads kay sa tao. 1I Aug inalakfng kuwerdas ng instrun entong may kuwerdas. Paugungusap na naauulit nang hind! sinasadyA. BOREALL. adj. Nauukol isa hilaBOREAS. m. a1angin sa hilagiA. BORGo1S6N, NA. adj. Tagdt Borgofta. BORLA, f. Lainb6; borlas,. TandA ng inga nagtap6s sa pagka doktor sa matatads na paaralan BORNEAR, v. a. Pibitin; itagi. lid. IIv. ni. Mar. Uribikit ang sasakyangdhgat sa ibabaw un sinapeteug naicalubo-g sa tubig, sa tulak uk hangin 6 ing agos. BORR ABiE. a dij Makakatkdt; inabu burni. BORRACHADA, f. Giwi~ng katu. tubb sa inga Iang6. BORR&CHEAR. v, ni. Maglango'ng inada]As.BORRACHERA, f, Puglalango6; pagialasing. 1i fig. y fain. Kabal. bal~dng rnalaki.

Page  107 . ~107 BOCO BORRACE1O, CHA adj y S. La. ing6'; lasf ng. BORRADOR. in, Pangsainantalang sulat, na kinokopyahdn ng malinis. 11 AkhIt na pangsarnantala ng in~a niangangalakdl. BORRADURA f. Pagkatka-t; pagburd. BORRAJE&R. v a. S inilat ng waliing kainunagan, Magsuliit ng kahit an6 bilang pagsasanay lamanwg sa pagsulat, BORRAR. v. a, Katkatfn; burahin. 1 fig. Pawl'in ang isdng bagay. 11 v. r. Mapawi; makatkat, BORRASCA. f. Un6s; bagy6,. II fig. Kasakunaang dinaranats rig is,4ng kalakal. BORRASCOSO, SA. adj. Maun6s; inabtsgy6. i1f g. Maugong; rnagu16. BORRON. in. Dungis uig tintd sa papeI. 11 Pangsainantalang sulat. fig. Masamtdng gaw6ing nakapu pusyaw sa puri 6 kabantugan. BOSQUE. mn. Gubat; kagubatan. BOSQUEJAR. vI a. Guinuhit ng mn~a unang bakdi ng is-jrig aniy6. ii fig. GimnawA ng unang guhit BOSQUEJO. rn. Pagguhit ng inqa unang bak~g n~ is~ing any6 11 fig. Dfwang pangsainanta!a sa ising bagay. BOSTEZAR. v. ni. Magbik~b BOSTEZO. in, Paghihik~b; hik~b. BOTA,f.- SisfdI~n ng alak na iniin6mn 1i Ss'patos na hangg~ng tuhod. BOTABALA, f, Paugsuso ng kan BOIN yon. BOTADOR, RA. adj. Nagtutulak; nagbub-uns6d.11 mn. Tikfn, II Carp. Pangbunot ng pak6. I1 (fr. Pangbutdi. BOTADURA, f. Pagbubuns6d sa tubig na saiaky6ingdagat. BOTAFUEGO,in. Pangsuso n kanyort, II fig. y fain. Taong inagasialitfnD. BOTANA. f. Panagpt sa butas, ng sisididn n~ alak upang huw-g tutnegts. 11 fig. y fain. Panapal sa Sugat, 11 fig. y fain, Piklt~t. BOTANICA f, Ksrunungan s a inga halainan. BOTrANICO, CA. adj, Nauukol sa karunungan sa mnga halainan. ~ in. y f. Ang marunong sa inga balainan. BOTAR, v. a. Itapon. 1f Mar. Ipihit ang ugit ng isdng sasaky'dngdagat up~ng guinawt sa dakong patutunguhan. 11 Mfar. Ibune6d sa tul~ig an g isa-ng sasaky~ngda, p at. BOTABATE. mn. fain, Taong ka. p6s sa isip. BOTE in. Tama~ ng sibit 6 Palas6. Luks6 ng kabayo, 1i TaI6n, ng bola asa sahig. ff Boteng sisid1~n ng tubig. 11Sasakyt~ng Mnunti sa tubill. BOTELLA f Sisidl-rng b ubo g bote. BOTICA. f. Tindahan ng in~a gain6t. 11 Pagkakasainasaina ng inga gain6t. BOTICARIO. in, Aug-naghahandA at nagbibili ng mga garn6t,~

Page  108 108 - BIEN Y3OTIJA. Sisidldng Iuph na kata tagain ang lakf, mnabilog, maikilt at makipot ang lifg. 13OTIN. mn* Sapatos na bakdt na umaabo't hangg~ng sa gawt ng bijnt. 1 M~a pagaari ng kbiaway na nasamsdmr ng nanalo sa pagbabaka. BOTIQUIIN. mn. Kaho'ng malif't na pinagtataguan ng inqa gam6t na dinadali~ kahit sagn. BOTO, TA. adj. Pango'd; putp6I. Jj fig. Masagal; rnaouro'l ang ulo. BOT6N. inm. Bot. Usbo'ng. 11Buko. IIBitonis. B6VEDA. f. Arq. Bubunging bub6g n sinibaban. 11Libingan. Boveda celeste. L96gi t. BOYA. f. Palutang; pataw. BOYANTE. p. a. ng Boyar. Nakalutang. 11 adj. f ig. Maligaya; inapalad; mnasaganh. 11 Mia~r. Lu tdng. BOYAR. v. n. Mar Lumnutang ang sasakyilngdagat. BOZAL adj. Nauukol s a itang bagong kuba sa kan~iytlng bayan Ai fig. y famn. Baguhan sa isang pageasanay. 11 fige. y fain. Mang mrnpng ullan. 11 in. Bus~lI. BOZO, m. Balahibong bagong tu-. mutub6 sa ngusiY. 11 Bus'l. BRACEADA. f. Iinbdy; gahiw ng inga bisig. BRACEAR. v. n. Umimiibly; gumaliw ang mnga bisig. 11 Lunaang6y na kumnakampAy ang inga bisig sa labmis ng tukid. BRAGAS f. pl. Salawail. BRAGADURA. f, Pagitan ng hit&, BILI BRAGUERO. mn. Pangbahbig s a BRAGUETA. f. Bukdi ng salaw6ta sa hardp. 11Barageta. BRAGUETERO, adj y s. fam. Malibog. BRAGUILLAS. mn. fig. Batang lalaking bago pa lainang nagsasalawa-l1 Batang paydlt BRAMA. f, Paglalandi l ng mg8 mg~a bayop. BRAMAR. v. n. UmnungA; sumigaw ang m~a b%%ka at ibing hayop na inaila'p. I 'fig. Sumnigdw sa galit aug isAng tao. fl fig. Huma ginift ang dagat ng BRAMIDO.fig, Sigdw kamayaw.galit. 1i fig, hangin 6 hangin; urnugong ang katakottakot. in. Ungf ng baka. Jf na malakds at di inagDA isdng taong nagaUgong ng mnalaklis na dagat na maalon. BRAMIL. in, Kasangkapan ng an. luagi na pangguhit sa kahoy. BRANCADA. f. Latnbdit na pang. huh ng isdA. BRASA. f. Bags. BRASERO.- m. Bibingang nilalagNI~ na inga baga na ginagamit na painitan, o Po6k na pinagsu.. sunugan sa rd-a salarin. BRASIL. m. Kahoy na sapdng. BRASILENO0, NA. adj.y' Tagd Brasil. BRA VATA f. Banting pananakot sa kapuwA. 11 Yabang. BRAVJEAR. v. n. MagyabAng. BRA VEZA. f, KabangisAn ng irga hayop. 1I ]Katapangan ng mnga tao. Karahasfn ng hang-in at ibp.

Page  109 109 BRAV J3RAVO, VA. Matapang; inarah~is. Mabuti; inagaling, 1I Mabangis. Maraha's na dagat. I Magasj~ ng; Waldng pinDigaralan, jj fain. Mapagmatapding. 1I f i g. y f a mn Masama'ng asal. 11iig, y fain. DaBRA VURA. f. Kabangisan nD mga hayop. 11Katapangan ng inga tao. BRAZA. f, Dipdi. BRAZADA f. Irnba'y n& mnga bisig. Damni nQ gatong na mnadadala- Ding a ifDipd. BRAZADO, in Damni ag gatong na inadadali nR inga bisig. BRAZAJE. in. PaggawA n& salaWt. 11 ilar. Pagsukat Dg lalirn ng dauat. BRAZALETE in. Ptilseras; buk16d sa bisig ng inga babai. BRAZO. in. Bisig; kamdty, I Pa.. haling ng timnbangan. 1i Sang~i ng punongkahoy. 11 fig. Tapang; Isk fs; kapangyari han. ii -p1. fig. Tagapagkupk6p; tagapagkalingA. BREA. f. Sahing. BREAR. v. a. f ig. y famn. Suina kit; gumnambala". 11 fig. y fain BiABRECHA.- f. SilrA 6 butas na pinagawA ng pungl6 Sa inu6g 6 bakod na bat6. 11 Butas na gina gawl sa bakod 6' bahay na bat6. BREGA. f. Pakikilaban; pagbabab~g. 1I Away; babdg, ii fig. Bir6 libAk. BREGAR. V. n. Makipaglaban; inakipagaway. 11 Makipaglaban sa panganib. af. Masahin. BRER BREN~A. f. Lupang mabWt at inasukal. BRETART'A. f. Telang inanipis na gawAi sa Bretfija. BRETON, NAM adj, y s.Ta Bretan!%. I in. H~Iamang koies, 1 Supling ilk~ koles. BREVA, f Ang unang bungi ng igera. BREVAL. in. Pun6 ng igera. BREVE. adj. Mad~Ii; mnaikit; digIt. ii En breve, mn, ady. Sa madallng panaho'n. BREVEDAD f, Kadaltiln; kadag BREVIARLO. mn. Akia't na kina lalamndni ng inga dasagi sa du6ng sangta6n. BRIBA. f. Paghahamnpalsluph BRIBON, NA. adj. y s. Tamaid; harnpdslupk. ITainpalasan. BRIBONADA. f. P a na nampalasan. BRIBONEXR v. n., Magtaindd; inag hainptslu pa. BRICHO. mn. Hiniblaing pilak 6' gint6ng ginagamnit sa gal6n. - BRIDA. f. Kabisads ng kabayo. na ka~aina ang preno at'riyenda BRIDON in. Aug nangangabayong may siydl at kabisadang, may preno at riyenda. BRIGADA. f. Miu. Pagkakasarina ng apat 6 anim na bataly6a, nt~ pinangangasiwhan Dg isdng heneral. II Katipunan n~l mga laongi nagsipagsamnasamna upang inanatili Ba paggawfi. BRIGADIER. mn. Op i syal na hukb6 na inataids sa kor6nel at inababa' nainaini sB heneral.

Page  110 - 110 BRIL BRITJLANTE. p, a. ng Brillar. Nagniningning, 11 adi. fig. Katakiltaki; namarnaibabaw. 1 mn. Diyamanteng mnakin~ng. BRILLANTEZ. f. Ningning.11 fig. Kisai~p; kin~ag. BRILLANTINA. f. Pulbo's na pan pakinoing at pangpauingnfng ng mnga Met6i. 11 Pomadang pangpakintdb ng bigote at balhii~. I1 isding telang klaseng minant.Ab. BRILLAR. v. n Magninguing. nI fig. KuMindng; kumislaip; mamnaibabaw sa tinataglay na kai..,sirjan, pananamnit at ibp. B:J""rLO. in. Ningning; kisliip,.BRINCAR. v. n. Tuinal6n; lu. muks6-. I1 fig. y farin Lumu~kta'w.II fig. y famn Magdamdain; inagbago ng MaIS, BRINCO. in. Luks6'; ta16n IIL~kt~w! 11 fig. y famn. Saugdail; kistdpinatat. BRINDAR. v. ni. Magukol ng kagalang~n ng is~ing tao 6 bagay Sa pagi6mn ng alak.jlMaganyaya; maghand6g ng isa'ng bagay. I1 V. a. Anyayahan; alaan. I v. r. Humnand6g ng kusa't sa paggawA ng isi~ng bagay. BRINDIS. m. Pagaanyaya; pagi n6in na iniuukol sa kagalingan ng ising tao. BRI"O. in. Lsk~s. 11 fig SigIg; taIpang. 11 fig. Gilas. BRIOSO, SA. adj, Magilas; maslak~is; inatapang. BRISA. f. Anaiban. BRITANO, NA. adj. y s. Taga" Bretafla; ingg~e3. BROC BROCADO, DA. adj. ant. Nau.. ukol sa dani't na may isabog na bilong gint6 6- pilak. 1I in. Damit Dla sutling may sabog na, bilong gint6 65 pilak. BROCAL. in. Labi ng balo'n. i Kuloong. BROCHA. f. Pinsfi na matigtds na ginagarnit sa pagpipint'4. BROCHE. mn. Painard na, dainft nal gintO6 o'ildug metil. BROMA. f. Kaingayan; pagliliBROMAR. v, a. Lu t u sin aug kahoy. BROMEAR. v, n. Magbir6. 1I v. r. Magbiruin. BRONCE. in. Aug magkahalbng tans6 at tinggi. 11 T~ns6ag diIa-w fig. Poet. Aug kany6n; a n g kamnpanA; aug pakakak 6 tambull. BRONCEADO, DA. adj. Kulay tan-6. jj in. Pagkiukulay tans(. BRONCEADURA. f. Pagkukulay tans6. BRONCEAR. vT a. Kulayan ng kulay tans6. BRONCO, CA. 'adj. Magalds; magaspang; bakilibalill, 1 fig. Magasp-ang na tkaugalian at pakikiha.. rdp sa kapuwb,. BRONQUIO. in. Arnat. Aug bawalt isd sa dinadaanan ng hini. ngd inagmaulO sa bagi. BROQUEL. in. Panangg ". ii f i g. Tanggulan. BROTAR, v. n. Tuinubb; sumnib6l. Ii Magusb6ng. 11 Buinalong; Iurnaaba-s ang tubig sa mnga bukAL.

Page  111 - 11 -- BROT BROTE m, Usb6ng; lanubo BROZA. f. Yagft; susal |[ Sapal ng anoming bagay..1 ig. Mga bapay na walIng kabuluhang sinasalita 6 isinusulat. BROCES. (A, 6 de) m, adv. PadapA; pata6b. BRUJA. adj. Nauukol sa buhanging pinoagnino. 1| f Babaing mangkukulam. 11 fig. y fam. Pa. ngit at matanaiug babae. BRUJEAR v. n. Mangulam. BRUJERIA. f Kulam. BRUJULA, f, Kasangkapan sa paglalaydg na nagtuturb ng gawfng hilaAt. BRUJULEAR.. a. Puminta nD baraha |I fig. y frm. Hul&an; turingan. BRUNO, NA. adj. Itim. BRUNIDO, DA, p. p. Dg Brufiir. 11 m. Pagbuli. BRURIDOR, RA. adj. y s. Bumubuli. il m. Pangbuli, BRUNIMIENTO. m. Pagbuli. BRUIIR. v. a. Bulihin; pakintabin ang isng bagay, gaya ng pilak, gint6, at ibp. BRUSCO, CA. adj. Magalas; magaspdag. BRUSQUEDAD. f. Kagalasan; kagaspangan. BRUTAL. adj. Parang hayop 1I fig. Magaspang; Liglabiglf. Ii m. Hayop, BRUTALIDAD. f. Kahayupan. I1 fig. Kakulangan ng bait. BRUTO, TA. adj. y s. Hunghang; walAng b a f t. II Magaspang. II m Hayop. BRUZ BRUZA. f, Eskobang matigii na nanglinis sa kabayo. BUBA. f. Katf. BUBON m. Pigsang malaki ns turnutubb sa singit. BUBOSO, SA. adj. y s. Katihin; hubasin. BUCAL adj. Nauukol sa bihfg. BUCEAMIENTO. m, Pagsisid. BUCEAR. v. a. Mar. Sisirin. BUCLE. m. Buh6k na pinus6d ng kul6t. BUCOLICA. f. Pagkain. BUCHE. m. Butsf ng man6k at iba pang hay6p na may pakp6k. II Dami ng tubig sa bibig. l1 fam. Sikmuras ji fig y fam. F' rook na pinagtataguan n -Itoga lihim. BUENAVENTURA. f. Kabutihang palad. II Panghuhula sa pamamagitan ng guhit ng kamay at pagmumukhs. BUENO, NA. adj. Mabuti. 1I Makabuluhau. I1 Waling karanmda min. [1 Walang malay; mitayi,. II A buenas. m. adv. Sa kusanplcob. BUEY. m. Bakaag kap6n. BUIFALO, LA. m. y f. Bakang bund6k; damulah. BUFANDA. f. Pany6ng mahaba, na karaniwang ginigamit ng mia babai. BUFAR. v. n. Sumingasfan sa galit ang bakA, kabayo at ibi pang hayop. BUFETE. m. Me3ang susulatan. It fig. Aralan 6 tanggipan nD manananggol.

Page  112 - 112 - BUFI BUFIDO. m. Tinig ng hayop na nagsisingasing sa galit. BUFO, FA, adj. Nauukol sa palabas na katatawanan. ii m. y f Ang gumaganap ng papel na mapagpatawa sa dulaan. BUFON, NA. m. y f. Mapagpatawsa; mapagsisti da dulaan BUHO. m, Zool. Kuwago. l fig y fam. Ang taong lumalay6 sa kapuwA. BUJARRON. adj. y s. Nakikiapid sa kapuwA ntya lalaki 6 kapu. wA babai. BUJIA. f. Kandilang puti. 1I Tirikfn ng kandila. 11 L'sks ng It. '.'T;LCr ag nA ising ilaw.:friA. f. Tandang parang medal. ya na isinasabit sa liig ng mga anak ng mabal na lahi sa Roma. 1I fig. KApahintulutan; biyaya. EUL.XRIO. m. KItipunan ng mga bula. BULBO, m. Bot. Bahaging ma. katts t mablog ng ilaug halaman. BULETO. m. Maikling sulat. ng Papa. BULGARO. RA. adj. y s. TagA Bulgaria. BULTO. m. Laki ng aliamdng bagay. I Larawan. |I Paldo; bastA. 11 Pamamaga. BULLA. f. Sigawan 6 kaingayan ng mga tao. I| Pagtitipon ng ma raming tao. BULLICIO. m. AllngasLg s ng ma. raming tao, 11 Kaiagayan; kagu luhan, BULLICIOSO, SA. adj. Maalingas BULL nias; maingay; magul6 [1 Walang ka^thimikan; hindi mapalagay, BULLIR v. n. Kumulo ang tubig. I] Mabalisa; hindi mapalagyy. '| v. a. Kalugfn. BUSUELO, i. Ti apay na nilu. tb sa mantika 6 lanDis na isinasawdk sa pul6t kung kanin. BUQUE m. Mar. Do6ag. 11 S,akyangd!wat. 11 Lulan. BURBUJA f. Bilabok ng tubig. BURBUJEAR, v. n. Bnmulabck aug tubig. BURDO, DA. adj. MagalAs; magasping. BURIL m. Kasangkapang asero na ginagamit sa pagukit ng mga metal. BURLA. f. Aglahi; lib^k. 1 Bird ll DayA. 11 pl. Mga kasinungalingan. BURLADOR, RA. adj. y s. Manglilibak; mapagbir6. BURLAR. v. a. Birufn. 11 Dayain. 1j Biguin; alisin ng pagasa. Litakin; aglahiin. Il v. r. Magbir6; umaglabi; manglibAk. BURLON, NA. m. y f. Palabi. r6; mapagbir6; mapanglibak. BURRA. f. Asnong babai. BURRO.,n. Asnong lalaki. BUSCA. f. Paghanap. ll Asong pangaso. J[ Katipu/an ng mangangas6 sa bund6k. BUSCADA. f. Paghanap. BUSCADERO, RA. adj. Madaling hanapin; mangyayaring hanapin. BUSCADOR, RA. adj. y s. Humahanap; naghahan&p.

Page  113 - 113 - BUSC BIJSCAR v.a. Hanapin; tagpuin; huinan'ap; kuminta. B JJSCARRTJIDOS. corn, fig. y fain Taong mnapaghantip ng basagulo; buskarido. BUSCAVIDAS. coin. fig. y fain. Pakialamin sa bUhay nk iba. -Ifig. Y fain, Taong masikap sa, kabuhayan. ]BU-SCO"N, NA. 'adj. y s. Naghahanuip. 1j Msngduduwit. BUSCONA. f. Babanig naglalak6 na lamd~n. BUSILIS. in. fain. Sanbt; dahihin. I3uSTO. in. Larawang inukit na kakalahat'i ang katawan at wa. kIng m~s, kain.ly. J3UTACA. f. Uuptlng rnalaking B3UTI may rsandilan at paniinin nA nmna kamduy. ii Likinuan sa, dulaan. ]BUTIFARRA. f Lunganisang yarl sa Catalunia. 1i fig. y famn. Med.. yas na inaluang BU-Z. in. Halik sa pagtanfiw nj utang na loob at pagpipitagan. BUZO. in. Maninisid. BUZON. in. Palusutan ng tubig n g m a tangke". if Hulugiln ne in~a sulat sa koreo. (1 Panap6n Ba alinma'ing butas, BUZONERA. f. Paagusan ng tu. big sa bakuran. IBUZONERO. in. Tagakuha ng - sulat sa bus6n. 15

Page  114 Ilw l1w r -W.6 'A c 11L. lb& Avg& -44 04 i ffli -&0'__WL7 a c C. f. Pangatlong titfk, at pangaJrt~w' Sa MO consonante ng a-. V6akadang kastilh. CABAL. adj. Ganalp; hust6. I figBu.6; tap6s. CABALGADA. fLa Kawal na kalbayuhang tuinatakb6 sa parang. CABALGAR. v. u. MangabAyodl1 Magpasydl ng nakakabayo. 11v. a Ayamahin iig kabayong Ialakf ang kabayong babai 6 ib~ng hayopCABALGATA. f. Katipunan n g inga taong nagpapasyal ng nangakakabayo. CABALLA. f. Isdang dagat, na tutoong pangkaraniwan na ma. pu1l ang lamn~n. CABALLERfA. f. Kabayo. 11 Huk. bong kabayuhan. CAI3ALL'ERIZA. f. Po6k n a p f. nagsisilungan at pfnagpapakanan sa in~a kabayo. CABALLERO, RA. adj. N a ngangabayo.J 11n. Maglinoc. CABALLEROSIDAD. f. Pagkanaginoo. CABALLETE. m. Palupo ng bubungiin. CABALLITO. in..Kabayong maCABALLO. mn. Kabayong lalakiCABANSA. f. DainpA; kubo. CABECEAR. v. fl. Kumilinstkiling; tumnang6tang6, 11 Uiniling. JJ Mag. yukay6k. CABECEO. in. P'agtanA6; pagiling; pagyukayok. CABECERI+. f. Pinakaulo ng iling bagay II Pobk na nililikinuan n g nan Au n gulIo sa mesa ng handaan. 1I 'Uluniin. CABECILLA- coin. fig.- y famn. Ta-~ ong inasamang bikas, inasainang asal 6 kapos sa isip. 11 m. Pun6 rng m~a taong inasamnf. CABELLAR. v. n. y r. Turnub6 ang buh6k; magkabuh6k. CABELLIERA. f. Bilh6k ng ulong malag6 at laylay hanggdng Iik6d

Page  115 %-115 - CABE CA]BELLO. in Buh6k.' CABELLUDO, DAN. a d j. Malag6 ang buh6K. CAJ3ER. v. n. Magkasya; inaglu Ian. Ii 1agkaroo'n ing paglalagyan 6 papasukanu. CABESTRANTE. mn. Kasangkapang pangbuhat sa mnca bagay na inabibigdt. CABEZA. f. Ulo ng tao 6 ng min a ha y op.u Ul o ng pak6. i Tukt6k ng kainpanh. 11 SimuIA nganomn6ng bagay. 11 Talukt 0k ng bundo'k. 11 fig. Talfoo; kakaya. ban. j fig. Panguio; punb. CAB3EZADN. f. Uinp6; ing ulo; unto'g. 11Yukayok. 11 Yuk6 De, Ulo biflang tandA ing paggalang. 11 Kabisada ng kabayo. CABEZAL. in. Urninunanan. CABEZUDO, DA. adj. Uiuh~n; m aIa kf I an ulo. Ii fig. y fain. inatigiis ang ulo; inauit. CABIDA. f, Lulan ng isdng bagay. CABILDO. in. Kapisanan r~ingam pinUn6 ng simnbahan. 11 Bahay na pinagkakatiptinan ng mga may katungkulan sa bayan. ~ CABIZBAJARSE. v. r. TuinU9i6. CABJIZBAJO, JA. adj. fain. Yuk6; tung6. 11 Malungkot at naginuinunl CABIZCAIDO, DA. a d j Tung6; yuk6.1 iiMalungk6t; hind? mnagkamayaw. CABLE. in, Afar. Lubid na na.. kapigil sa sinapete ng dai6ng. II Lubid na rnalaki CABLEGRAFIAR. V. U. M~gpaha. CA BL tidkawad. CAI3LEGRAMA. in. Pabatidkawad. CABO. mn. Dulo. Duluhan. 11 TangkAy, 11 Puluba~n. U1 Wakiis. 1J Al cabo. in. adv. Sa katapus~n; sa kahulfhulihan, CABOTAJE. f. Paglalaydg na ginagawA sa inalapit sa baybayin na dagat. CABRA. f. Kainbing na babai". CABRERO. in. Tagtdpagalagb, ng inga kabinbng. CABRESTANTE m.- K a sa ngk a. pang pangbuhat ng mnabibigat na bagay. CABRILLA. f. Isddog dagat.jj1 Kalangdn ng kahoy Dg inga luwagi [I Angt pit6ng bituing kakalapfc. CABRIOLA., f. TaI6ng ginagawA Dg sumiasay.4w. CAIBRITO. mn. Ani~k nag kainbing. CABR6-N. in. Kanbfing na lalaki; barako. 11 fig. y fain. Ang lala. king puinapayag na kalunyain ng- ibA ang kaniyilng asawa. CACAO. in. Bot Kakaiw., CACAOTAL. in. Kakawan. CACAREAR. v. fl, Pumubik ang MRDa6k. 11 v. n. fig. y fain. Purihing labis ang sariliDng kilos, CACAREO. in. Pagput~k; Putagk. 1I fig. Pagpuri sa sarili. CACERIA f. Panigangaso. CACERINA. f. Supot na inalaking sisidl6n ng inga kartutso at bala. CACEROLA. f. Gisahang mna y tangk6dy; kasirola. CACIQUE. in. Panginoon; h a ri.. harian sa is~ng bayan.

Page  116 - 116 - CACM CACIQUISMO. in. fain P a in abalaan ng inga inapdgbariharian. CACO. in. fig. Tekas; inangdudu wit. 11 fami. Taon'g mnatatakutin, duwAg at inabagal. CACOFONf A. f. Masainang tun6g ng mga pangungupsap na mnag. kakasamna. CACOFONICO, CA. adj. Masa. inang tun6g. CACHAZA. f. Kabagalan sa pagsasalitA; kakuparan. CACHAZUDO, DA. adj. Maba. gal; inakupad. CACHEAR. v. a. Kapkapadn a~g isdng taong pinaghihinalaan u* pang alisan ng sandatang inaa aring ikubif. "IMtL1CIIETE. in. Tainpdl, 1Pisngf. ~"tAHICA. m. Natnmuinu6 sal pagsasaka. Ii fig. y fain. Matalas; sandy. CACHO. in. Piraso Dg ishng bagay; kaputol. CACHORRO, RRA. in. y f. Tuta; kuwA. 11 Pistolang inalift. CACHUCHA. f. Daong, na malift na naglalatndn. lainang ng tatlo katao. II Gora. 11 Saydw na ha. ydg 'a Andalucia. CADA. a dj. Bawa't;' balang, I Cada cual. Bawa't isd, CADALSO. in, Bibitaydn. CADAVER, in. Bangkay. CADAV19RICO, CA. adj. NauU. k6. -sa, bangkdy. 1f fig. MaputlA at paydt. na parang bangkdy. CADENA. f. TanilkalA. ff Parusa sa bilangguan na nagdadald ng tanikala- sa buong panah6n n-9 CADE pagkakabilangg6, 1i f ig. Pagkakasun6dsunkd ng rnga pangyayari. CADENCIA. f. Pagkakasun6dsun6d ing ina tun6g na inagkas. tugmAd. 1i Pagkcakatsmi ug tun6g DA safitA. CADER.A. f. Balaka-igCADETE. in. Binatang nagaaral sa pasralan ng pagousundalo.' CADUCAR. v. D, Magulian. f Mawaldn ng bisj; lumarnpds sa Panaho'n. 1 fig. Masir?' sa kaIuinaan. CADUCO, CA. adj. U lan. [j Hindi inagtatagdl. CAER. v. n. Mahulog; buinagsak; 1i Mabulfd. 11 Malagpik; inalagldg; ii Mapatib6ng. jf fig. MawalAi aug kapalaran, hanaphubay at ibp. fffig. Marnall; inals3A4, vf r. Malagldg; inabagstik. CAFt, in. Kape'. CAFETAL. m.. Kapihan; p o6 k Da pinsgtatanima~n ng inaraining punung kape'. I CAFETERA. f. Babaing inay-arl ng tiridahan ng kape'. l' Babaing mnagkakape- fj Sisidlan ng kape~o CAFETERO. f. Lalakfng may-arl ng tindahan ng kape&' 11 Lalaking mag~ckjakpe. CAFETO. in. Bot.e, Pun6 ng kaT)e. CAFILA. f. fain. Kawan ng in~a tao, hayop 6 mns. bagaybagay, CAFRE. adj. ys. Taga ba ya n ng Africa. 11 fig. Malup it; inabaD4Is. CAGADERO. in. Po6k na panabihan.

Page  117 .1 117 - CAGA CAGAJO"N. in, Taing kabayo. CAGALAR, in. Bitukang inalaki' CAGALERA. f. fain. Pananabi ng bulul6s; pagkukurS6. CAGAR. v. n. Duinuii; inanabi. fl fig. y fain. Sirain aug ic-dng bagay, CAGARRUTA. f. Taing karnbfng. CAG6N, NA. adj. y s. Tajin. 1H fig. y fain. Matatakuting tutoo. CAIDA. f. Pagkahulog; paglagPA~k.oi Palabisbfsan; sibi. 1f Hati ng bahay sa, pagakydit n9 hag d a 1a n. II f ig. Pagkakasala ng unang tao at ng rn~a angh"I na inasSMnA. II, A la caida de la tarde. in. adv. Pagdadapft hapon. II A" la caida del aol. in. adv. Paglubo'g ng araw. CAIDO, DA. p. p. ng Caer. f adj fig. Lupaypay. CAIMAN. in. Kabawig ng buwaya, I f i g. Taong inatalas a t inalibjin. CAJA. f. Kabtin. 1f Ata6l. ft Tam. b6i, 11 Kah6n. CAJERA. f. Babaing nagiingat ng kahq- sa bahaykalakal. CAJERO. in. ManggagawA jag ka. ba1n. I Ang nagiingat ng kaha ng bahaykalakal. CAJETILLA, f. Kaha ng sigarilyo. CAJISTA, corn. Manggagaw&, Oa linmbagang nagaayos ng inga le-. tra; tagapagkaha ng inga letra sa limbagan. CAJO'N. in. Kabang inaI ak f; kah6n. CAJUELA, f. Kabang rnuntf. CAL CAL. f Apog. CALA. f. Pagpiraso ng mnil6n at ng- iba'ng bungangkahoy.~ ai rasong rnil6n 6 ng ib-dog bungang. kahoy. ti Panganilya sa puwft. (, Lo6k na malift na' ginagawft ng dagat. CALABACERA. f. Babaing inag.. ki~kalabasa'. ii Bot. Halamang ka. labasa. CALABACERO. in. Aug Waaking mnagkakalabasdi. CALA-BAZA. f. Bunga ng kala. basa. CALABAZAR, mn. Kalabwc-ahau; po.. ck na tanimnan ng kalabasa. CALABAZATE. in. Matamnis na kalabasa. CALABOBOS. in. fain. UI katik. CALABOZO. in. Piitan ffSilid sa bilangguan na pinsgkukulungan sa iqdng salarin. CALABRtSo SA. adj. y s. Tag~I Calabria. CALABROTE. Mn. Mar. Lubid na Panali sa sasakyang dagat kung mnahiwk ang hangin. CALADO. i. Burd' sa dainit, sa kahoy 6 sa mnetaI. CALAFATEAR. v. a. Magsiksik ng- bun6t at galagala sa mga bu. tas ng kask6 at Mb pang sasakytdn. CALAFATEO. in. Pagsisiksik ng bun6t, at galagala. CALAMAR. mn. Pusit. CALAMBRE. mn. Pulikat; manhid. CALAMIDAD, f. Kapsabaiakan; sakuna.

Page  118 - US CALA CALAMO. mn. 'Istruinento sa musikang nahabawig sa plauta, Poet, Punuluat. CALAR. v. a. Patagusin aug tu. big. tj BurdahA~n aug inga dtimnit, metal, kahoy at ibp. II Puiniraso nig kat-tirig na iilo'n 6 ng Nibng mga bungangkahoy up~ing tikmn~ii. Isu6t na inabuti sa ulo ang sumbrero. II Itu6u aug sandata; gays rig sib-a at ibp, us han-I d~iog ipanugat. II fig. y fain. Kilalanin aug kalagayau ng isdng tao. 1j Tarukin aug dabilan, katuwiran 6 libiin ug is~ng bagay.; Bn.po'k us may inaramning batong inaapog. CAI '"VERA. f. Bung6. 1I in. f ig. -%iag maiklt aug isiP, CALAVERADA. f. fain. Gawang sarili ng inaik~l aug isip. CALCADOR, RA. m. y f. T agapagsalin ng dibuho. inm. Kasangkapaug pangealin ng dibuho. CALCANAL, m. Sakoug. CALCANAR. in. Sakong. CALCAR.O v. a. Isalin aug dibuho BSt ib~lug papel. 6 damint na vag sasalinan. Ii Diinfin ng psar. 11 f~g, Gagarfn; parfsan. CALCAREO, A. adj. May apog. CALCEDONIA. f. Bat6ng bugba'w na napak-alinaw. CALCETA. f. Medyas us hang-gang tuhod. CALCETiN. m. Medyas na hang gang kalahatt~n ng biutt. CALCINABLE. ado. Maasapog. CALCINACI6N. f. Pagaapog. CALCINADOR, RA. adj'. y s. Nag CALC aapog. CALCINAR. v. a. Apugin; rnagapog. CALCOMANIA, f. Karkamnunva' CALCULABLE. a di Matatays,; inatutuo"S. CALCULAR v. a. Taiyah'in; tu. usfn. CALCULO. M. Taya; tuo's. CALDEADO, DA, p. p. ng Caldear. CALDEAMIENTO. mn. Pagpapainit; pagpapabaga. CALDEAR, v. a. Painicing msbud. I1 Pagbagahin B1 v. r. Maginit us inabuti. CALDERA. f.- Kawa; kaldera, CALDERILLA. f Kalderang maIljt us pinagdadalb-a ng tubig us bendita. 11Salaping t a ii B 6 bariyi. CALDERO. in. TiinbA sa bal6n; kalder'ing mnunti. CALDER6N. mn. Kallderang~ ma1Wk. jj Tandfi ng bilang ug isdng libo. CALDILLO. mn. S~isa nig iling CALDO. m. Sabaiw. CALDOSO, SA.I adj. Masabiw. CALDUCHO. m. Sab~lw na hiudt mnasar'p. CALENDA. f. Paigbass rig akldt us kiuatatalifi nig ruga panga. Ian at ginawA ng inga santo at Rg rugs pagpiPista'ag inauukol ea bawalt araw. 11 p1. Aug uuang araW ug bawa't buwdn sa kalendaryong roinano.

Page  119 - 119 CALE CALENDARIO. in. Akl-'t ng mga araw sa buon~g sangtao~n; kafin. daryo. -CALENDARISTA. corn, GumnagawSi nt kalendaryo. CALENTADOR, R&. ad'. Nsgpapainit. it Painitan. CALENTAMIENTO. mn. Pagiinit. CALENTAR. V. a. Painitin!l fig. Pasiglabf n. ii v. r. Maginit; uminit. 11 v. r. Maglandi aug inga hayop. Ii fig. Magap6y aug kalo. oban sa pakikipa~gtalo CALENTO"N. mn. Pagiinit na ma. dali - CALENTURA. f. Lagnilt. CALENTURIENTO, TA adj' Ni.. lalagndt; mv~y laginit. CALENTORILLA. f. Sinat; lag. nait na inagaan. CALERA. f. Apuwdn. CA],ERO, RA. adj. Nauukol sa spog. 11 in. Magaap6g. CALESA. f. Sasakying may gu.I6ng na hinihila nq kabayo. CALIBRE. Mn. Sukat n- io6b ng kany6n 6 barf 1. CALIDAD. f. Uri ng hs~ing tao 6 bagay. 11 Kalagayan ng is~ing tao bauo puinasok sa is-fng tung* kulin. 11 Kainabalan at kataaqan ng dug6. 1 Kaugallan. Ii fig. Kahalagahan ng ising bagay. CALIDO, DA. adj. Nagbibigdy init. jf Mainit ang panab6u. CALIENTE. adi. Mainitjj1fig. Mainit na kalooban; inapus6k sa pakikipagtalo. ii En caliente. mn. adv. f ig. Pagkatapos; kapagdaka. CALI CALIFICACIR'N. f. PagpapahaIagii sa, isagug bagay ayon Ba kalagayan 6 mn~a pangyayari. CALIFICAR. v. a. Pahalagrdhin ang mn~a kalagayan 6 katayuan ng iBdng tat) 6 bagayji~fig. Magalingin. jj v. r. fig., Magpatunay ang ising tao ng kaniyttng ka. inahslan CALIGINOSO, SA. adj. Madilfin; inaulap. CALIGRAFTA. f. Pagsasanay ng paggulat ng mnabuting letra. CALIGRAFO. mn. Santiy sa pagsulat ng mabuting letra. CALIZ. mn. Sarong ginagamit sa' Pagmimiina na~ pinaglalagy alak na, binubulung~n.11PuBa tangk'y na kinakakabitdn ng inga talulot ng bulakhik. CALMA. f. Katabiinikan ng pa. nah~n. II fig. KapsyaphAn; kapa natagin,11fig. y fain. Katamaran; kakuparan, CALMANTE. p. a. ng Calmnar. Neigpapatahiinik j1 adj. y s. Med. Nagpapahimp~fl ng suinp6ng. CALMAR. v. a, Patahiinikin; patulugin; pahiinpilin. 11 v. n. Puinanatag; tumnahiinik. CALOFRIARSE. V. r. Ngikihin. CALOFRfO. mn. Ngiki. CALOR. in. Init. j1 fig. Sighi. 1 fig. Pagtibig; paggiliw. CALOSTRO in. Unang WMl ng gatas ng inahfn inatapos maka.panganik. CALUMNIA. f. Paraitang; bintdng; upasall.

Page  120 - 12o - CALU CALUMNIADOR, RA. adj y s. Nagbibinting. CALUMNIAR. v. a. Pagbintangan; paratnana; pagupasal&an. CALUMNIOSO, SA. adj. Nagbi. bintng; nagpaparatang; naguupasal. CALUROSO, SA. adj. Mainit aog paahb6n. 11 fig MasigIA; maalab. CALVA. f. Bahagi ng ulong wa. l&ng buh6k. CALVARIO. m. Bund6k Dg Jerusalem na pinagpaktian kay Je sucristo. 1| fig, Suniudiun6d na ma kapahamakin at sakunA. -;INISMO. m. Aral ni Cal-..V....... ' fo. CALVINISTA. adj. Nauukol s a aral ni Calvino. CALVO, VA. ad. y s. Upswin;pa n6t; kalb6. 11 Nauukol ea lupang walAng dam6 6 sukal, CALZ&. f. Salaw!A. 1 fain. Medyas. CALZADA. f. Lansanang m a y latag na bat6. CALZADO, DA. p. p. ng Calzar. nI adj. Nauukol sa mga hayop na ang mga balabibo ng paa ay putt at kaibi sa kulay ng sa ketawan. I Nauukol sa mga ibong ang mBa balahibo'y saggd hanggang p a, II m, Sapatos; sapin sa pas. CALZADOR. m. Pangeo6t sa sapatos. CALZAR. v. a. Sapatusan; sapi. iAn ang paC. I Kalangan;-kal. subhAn. n. r. Msgapestos. CALZO. m Kalang; kals6. CALZ CALZON. m. Salawdl na maikll. CALZONAZOS. m. fig.y fam. Lalaki na mahiman ang paguugali.. CALZONCILLOS. m. pl. Pangsus6o; salawAl na panglo6b. CALLADO, DA. p. p. ng Callar. 1 adj. Tahimik; waling kib6. CALLAR. v. n. y r. HuwAg kum i b6; tumahik. I1 Tumashn sa pagiyk 6 pagsigAw. 1i Magtimpi ng damdamin 6 ng nalalaman. CALLE. f. Daang hayfg; Iansangan. CALLEJEAR. v. n. MaglakAd sa lansangan ng waling kapararakan. CALLEJERO, RA. adj. PalAlakAd sa mga lansangan. CALLEJ6N. m. Daang makipot at mahabA. CALLO. m. Lipfk. CALLOSIDAD. f. Pamamat6 6 lipAk ng mga pas, kamiAy, tuhod, at ibp., dahil sa waUIng tigil na pagsagf sa ising bagay na matigAs. CALLOSO, SA. adj MalipAk. 11 Nauukol sa lipAk. CAMA.. Hihign. 11 fig. Po6k na pinagpapahingahdn ng mga hayop. CAMADA. f. Katipunan ng mga magkakasamang anik ng hayop. CAMAFEO. Im. Any6ng inilalara. wan ng lutAng sa mahalagang bat6. CAMALE6N. m. Zool. Hunya. CAMAMILA. f. Mansanilya.

Page  121 f - 121 - CAMA CAMANDULA. f Dasalang may sampft 6 tatlungpfGng butil.CAMARA. f. Kabaha'an.l Bahay na pinagpupulungan ng mga kinatawan. II Kapulungang bayan. li Loteug ng mga magsasaka na pinagtataguan ng kanilang inaani. |1 Tanggapan sa palasyo ng harl. 11 Dumi ng tao. || pl. Kurso; pagbubulu!6s. CAMARADA. f. Kalaguy6; kasamasama. CAMARERA. f. Ang babaing kinaaagalaalanganan sa tanAng naglilingk6d sa mga bahay ng mga mahil na tao. CAMARERO. m. Punong katiwala sa tahanan ng papa. 1 Lalaking kinaaalangalangaana sa mga nag. lilingkod sa mga bahay ng mga mahal na tao. CAMARIN. m. Ang pinaglalagydn ng larawan ng Birheu sa alt& at pinagtataguan ng mga hiyas at kasuutan ng naturang larawan. 11 KamaligCAMARISTA m. Kagawad ng konseho ng Kapulungan. I f. Damang naglilingkod sa Reyna 6 prineesa. CAMARON. m. Zool. Hipon. CAMAROTE, m. Silid ng mga sasakyanadagat. CAMASTR6N, NA. adj. y s. fam. Taong walang kibb at madalas na nagaantAy ng mabuting pag. kakata6n upang gumaw& 6 magpabayang gumawA ng mga ba. gay na inaakalang marapat sa kaniyA. CAMB CAMBALACHE. m. fam Pagpapalft ng isng bagay sa isa. CAMBIABLE. adj. Mapapalit6n. CAMBIADIZO, ZA. adj. ant. Palipatlipat; walAng kapanatagin. CAMBIAR. v. a. Palitfn; ipagpaIft. II Baguhin; ibahin. II Lumipat ng kinadoroonan. 1| v. n. y r. Magbago ng hihip ang hangin; lumipat ng kinatitirahan. CAMBIO. m. Pagpapalit; kapalit. c1 co m. Halag, ng salapt sa fbA't ibang bansa. 11 For. Pagpapalitan. II Libre cambio. Aral sa pagtitipid na nagtatangg61 sa malayang pangangalakal. || En cambio. m, adv. Sa halip. CAMBRAY. m. Kayong mano na gawi a Cambray. CAMELLON. m. Tudling. CAMILLA. f. Hakutan ng maysakit 6 sugatan. CAMINANTE. p. a, ng Caminar. 11 adj, y s. Naglalakid; nagla. lakbdy. CAMINAR. v. n. Maglakdd; maglakbdy. 11 Lumakad. 11 fig. Magpatuloy sa tunguhin ang mga bagay. 1 v a. Saliksikfn. CAMINATA. f. fam. Pagpapasyal ng mahaba. 1I fam. Landasing mahabA na nilalakbay ng isang tao sa sams ng lo6b. i! fam. Paglalakbay na maikling ginagawA ng nagliliwaliw. CAMINO. m. Landas 1I Daan. 11 Paglalakbly. II fig. Paraan ng paggaw nDg isang bagay. CAMION.i m. Karong hakutin ng mabibigit, 16

Page  122 - 122 - CAMI CAMISA. f. Bar6. II Balok ng mga bungangkahoy. II Pinaghunusan ng ahas. CAMISERIA. f. Tindahan ng mga barb, CAMISERO, RA. m. y f. ManggagawA ng bard. I1 Nagtitinda ng mga barb. CAMISETA. f. Bar6ng panus6n. CAMISOLfN. m. Damit na itinatakfp sa dibdib ng bar6. CAMORRISTA. adj. f am. Palaawdy. CAMOTE. m. Kamote CAMPAMENTO. m. Pagpapahi. ngd ng kawdl. |[ Mil. Hlmpi A IPANA. f. Batingaw; kampana. I CAMPANADA. f. Tugt6g ng kampana. II Tun6g ng kampanA. 1 fig. Balitang maugong CAMPANARIO. m. Tore ng kampani. CANPANEAR. v. n. Tumugt6g ng kampanit. CAMPANERO. m. Manggagawa ng kampanA 6 batingaw. II Manunugt6g ng kampanA. CAMPANILLA. f. Kuliling; malift na kampanA. 11 Bulabok. CAMPANILLAZO. m. Tugt6g ng kulilfng. CAMPANILLEAR. v. n. Kumuliling. CAMPANTE. adj. fam. NasisiyahAn; napapatag. CAMPANUDO. DA. adj. Naha hawig sa hugfs ng kampanA; makambdng ang laylayan. CAMP CAMPANA. f, Parang na patag. II Mil. Paglabas ng mga hukb6 sa mga himpilan sa pagbaka sa kaniing mga kaaway. CAMPAR. v. n. Makahigit sa ib/ dahil sa kabihasnAn 6 any6ng tinataglay. 1| Mil. Magpahinga ang hukb6. CAMPEAR. v. n, Lumabds sa parang; mamarang. 11 Makalal6; makahigft. II Mil. Makipagbaka. CAMPECHE. m. Bot. Punong. kahoy na ginagamit sa pagtttinA..CAMPEON. m, Bayang bant6g sa pakikibaka. II Mananal6. 11 fig. Tagapagtanggol Dg isAng mithifn 6 aral. 1[ Pamunuin sa digmr. CAMPESINO, NA. adj. Nauukol sa parang. i1 Lagl na sa parang, CAMPIRA. f, Kapatagang pinagsasakahdn. CAMPO. m. Parang. 11 Lupang Fakabh.n. | Mga pananim, mga punongkah6y at ib,4 pang bagAy sa parang. 1I fig. Larangan. II Mil Pook na kinadoroonan ng isdng hukb6. J CAN. m. Aso. CANA. f. Uban; putfng buh6k, CANAL. amb. Padaluyang tubig; pans61. n Daan ng mga sasak. yangdagat na nabubungangA sa isdng daungan. I1 Bahagi ng dagat na tinatakbuhAn ng agos ng tubig na patungong bukana. CANALIZACION. f. PaggawA ng mga padaluyang tubig 6 pans6l. /

Page  123 - 123 - CANA CANALIZAR. v. a. Guinawlt ng mga padaluyangtubig 6 pans6l. CANALIZO. in. Kandi1 Ba pagitan ng dalawfing pul6, CANALLA. f. Taong ht~mak et alipusifl. ii in. fig. -y famn. Masaaring tao. CANANA. f. Painigkfs sa baywang na pinaglalagydnl ng pung16 Dg baril. CANAPP, mn. Upuang inahabh na may sandalan. CANARIO. m. zool. Ibong kahawig ng pipft na madilgw aug balahffbo. v —CANASTA. f, Kafng. CANASTADA. f. Lamntn ng his6ng kafuig. CANASTERO, RA. in. y f. ManggagawA 6 nagbibilf ng inga kafng. CANASTILLA, f. Kalo6b ina ka. raniwang ibinibigtiy sa mRna daina sa palasyo kap~ig duinadalo6 sa isding kasayahanag hsydig. CANASTILLO in. Pangnin. CANASTO, m. Matong. CANCANO. in. fain. Kuto.' CANCELS in. Tabing na kahoy. JCANCELACIO'N. f. PagpapawalADg Nkabulul~n Ba iBsflg kasulatan. CANCELAR. v. a. PawaIling kabuluhilin ang is~ing kasulatan. 11 fig. Katkatfn sa alaala; pawa16ng bisA. CANCELARLO. in Ang sa inata.. tags na paaraldn ay nagkakalo6b ng katibayari ng pagka-t tapos sa is~ng pinagaralan. CANCER.' in B~ilol 6 &igit a& CAMN inapanganfb na, karaniwaly pumapat~y; kanse~r. CANCERARSE, v; r. Magkakanse'r. CANCILLER. in. Kalihiin ng Harl. CANCIO"N. f. Kant6; awit. CANCRO. mn. LMnkaro. CANDADO. in. Panarangk6;kan. dado. CANDAR. v. a. ItarangkA; ikandado. CANDEDA. f. BulaklIk na waIJyag bunga. CANDELA. f, KandilI,. ff ami, Baga. CANDELABRO. in, Tirik~ng laki ng kandiIA. CANDELERO. mn. Tirikin n g kandilA. CANDELILLA. f. Kandilangmiunti. 1I Kasangkapang goina na, ginagamfit sa, pagsisiyasat Ba dinanadaanan tig ibi. CANDENTE. adj. Nagbabagang inabuti.CANDI. adil. Nauukol sa asukal na parang bubog na inakapaV 'at inalinaw. CANDIDATO. mn. Ang naghahangdd Ba isting katungkulan. I Aug inilalagLgy sa is~ing tungkuliii kahlt dt humihiingt. CANDIDEZ. f. Kaputlan. f figl Kalinisan ng daindamin; katapatang lo6b. CANDIDO, DA. adj. Maputt. I fig. Malinis na daindainin; ma. tapit ua Io6b.

Page  124 - 121 - CAND CANDIL. mn. Tingh6y; ilawang' inalift. CANDILEJA. f. Basong ilawdin. CANDOR. in. Kaputiaing lahis. fig. Kalinisan ng daindamini; katapangang Io6b. CANDOROSO, SA. adi. Matapdt na lo6b; rnalinis n~a daindainin. CANGREJO. in. Zool. Alirnango; alimnasag CANGRENA. f, Pagkabul6k n Swat. CANGREN&RSE. v. r. Mahulo'k aug sugat; kangrenabia. CANIBAL. ad',ys Kuinakain ng kapuwb, tao. r1 -N1CULA, f. Panabo~n ng maA.&iabis na init. CANILLA. f. Biy-'s ng Wab~tt 6 ng bisig. CANINA. f. Dumf n~ aso. CANINO, NA. adj. Nauukol sa aso. CANO, NA. ad j. May uban.f fig. MatandA 6 Iviint. CANQA. f. Bangkang inalit na ginagainit ng mnga ivdio, CANOERO, RA. in. Y f, MamamangkA; bangkero. CANON. mn. Alltuntunin; kautusfir. 11 For. Buwi's ng lupA. CAN6NIGO. in. Aug parlng may mnatadis na katungkulan sa s1inbahan. CANONIZABLE. adj. Magagawring Santo. CANONIZACI6-N. f. Paggaw~ing Santo sa, is~ng alagdd ng Diy6s na uanamtlty n- ban&i. CANONIZAR. v. A. Ipahaytig Dg CANO papa nia Santo ang isang alag~ld nk Diy6s na namatdy ng bandlt. CANONJIA. f. Karapatiin ng pating may inatadls na katungkuIan sa siinbahan. CANOSO, SA. adj. Ubanin; maubaD. CAN SABLE. adj. Mapapagurlin. CANSADO, DA. p. p. ng Cansar. s1 dj. Himnagab; pag6d. CANSAN01O. in. Pagod; kapagzalan. CANSAR. v, a. Palzurin. ii Pa. payatf n ang,luph. 11fig. Pagalitin; inuhtin. 11v. r. Mapagod. fi Puinay~t aug lupA. I1 v. r. fig. Magalit; marnubt CANTAR. v. n. Uinawit; kuinant6i. Huinuni aug ildng hayop, jf fig. y fain. Luinangitngit ang ehe ng gul6ng ng sasaky-in dahil sa, pagkakakiskisan. 11fig. y fain. Maghaya'g Dg lihim. in. Awit; kantai. CANTARIN, NIA adj. fain. Pallawit; palakantA. CANTARO. m. Banga'; kalainba. CANTATRLZ. f. Babaing palaawft. CANTAZO. in. Puk6Il ng bat6. CANTERA, f. ~Po6k na kinukunan, Dg bato'ng pinapalas; tibagan. 11 fig. Katalinuhan at kakayah~lng hayv o isdng tao. CANTERIA. f. Kaparaanan un pagtibdlg ng bat6ng ginagainit sa, mnga bahay. tiiGawi na y a rin g bat'oug tibtig. Ii Katipunlan ug nmga bat6ng tiniba'g. CANTERO. in. Man inibig ng inga bat6ng ginagamit sa pagtatay ng bahay.

Page  125 - 125 - CANT CINTICO. m. Awit sa pagpapasblamat 6 pagpupuri sa Diy6s. CANTIDAD. f. Bilang 6 dami ng isang bagay. ii Bahaging malaki nD ising hagav, CANTINA. f. Tagudn ng alak. t Tindahan ng alak at mga pagkain. 1! Kab6og lalagyin ng baon sa paglalakid. CANTO. m. Pagawit; pagkantfi. 11 Awit; kanta. 1 Dalo; oanullikan ng isaint bagay. 1| Kapal ng isAng bagay. 1t Bat6. CANTON. m. Panululkan. 11 Bayan. CANTONEO. m. fam. Paggiraygiray. CANTONERA. f. Bskal na inilalagly sa mga panulukan. CANTOR. RA. adj. y s. Mangaawit; mangangant,. CARA. f. Bot. Kawayan. 11 Bivas ng bisig 6 bintt. 1 Utak ng mga but6. 1| Bihagi ng sapatos na tu matakip sa bintt. I| CaRa de azucar o dulce. Tub6, CANADA. f. Pjpitan ng dalawing pant kin. CANAMIEL. f. Tub6. CANAMO. m. Bot. Halamang kinukunan ng sinulid na ginaga. wng damft na matibay; kanyam6. CANAVERAL. f UKawayandn. CANO. m. Pan-61; alul6d. CAN(6N. m. Lantaka; kany6n. Bagwfs. CANONAZO. m. Put6k ng lantaka 6 kany6n. 1| Kasiraang ibinubunga ng put6k ng laLtaka 6 kany6n. CARO CASONEAR. v. a. Paputukin ng lantaka 6 kany6n; kanyunin. t v. r. Magkanyunan. CAiONEO. m. Pagkany6n; pagtud!, nD lantaka CAlgONERA. f. Puang sa pagitan ng dalawing lantaka 6 kany6n. CA1ONERO, RA. adj. y s. Nauukol sa mga sasakyangdagat na may mga kanj6n; sasakyAngdagat na mangangany6n. CARUTILLO. m. Tubong maliit na malift na bubog na giaagamit na palamuti sa mga gayik at sa ibing kagamitin. II Hilong gint6 6 pilak na ginagamit s a paabuburda. CANUTO m Biy&s ng kaw w a. B,mb6ng. CAOBA. f. Bot. Punongkahoy sa Amerika na kahawig ng sinamumo sa Pilipinas. CAOS, m. Kawalhn ng kaayusan r g mga bagay nang hindt pa nilalalIng 11 fig. KawalIng h u* say. CAPA. f Balabal. II Balot; takfp sa lab&s. 11 Dahong malapad ng tabakong ipinambabalot sa palaman. CAPACETE. m Gora sa ulo ng unang panahon. CAPACIDAD. f. Puang na walang lamang mapaglululanan ng ising bagay. 11 Kalaparan 6 luang ng i s n g po6k. 1 fig. Ka-alinuhan; kakayahdn, CAPADOR. m. Mngangap6n ng halaman. CAPADURA. f. Pagkap6a ng ha. laman.

Page  126 - 126 - CAPA CAPAR. v. a. Kapunfn ang halaman. II fig. y fam. Bawasan; putulan. CAPARROSA. f. Isang bagay na ginagamit sa pagkukulay. CAPATAZ. m. Tagapangssiw^ s a mga manggagaw^ CAPAZ. adj May sapDt na luang na mapaglululanan ng isAng bagay. 11 Malaki; maluang. II f i g. May kaya; may sapat na katalinuhan. CAPCIOSIDAD. f. Kadayaan; linglng. CAPCIOSO, SA. adj. Nakalilinlang; magdarayh CAPELO. m. Sumbrerong pulAng;gasmit ng mga kardenal. |1 fig, -kA-Blgkuling kardenal. CAPELLAN. m. Ang paring nag. mimisa sa ising. paaraldn 6 ba hay na pagaarl ng ibm. CAPELLANIA. f. Simbahang ta. tag ng ilang tao, sa kapakina bangAn ng isAng parirg laging magkakalo6b ng misa 6 ibang bagay. CAPILLA. f. Damit na hugis su. pot na nakakabft sa lifg ng abito, na ginagamit na talukb6ng sa ulo. 1] Bisita; dalanginAn. CAPILLO. m. Gorang maliit ng mga sangg6l. CAPIROTAZO. m. Pitik ng da lirt. CAPIROTE. m. Takfp sa ulo ng unang dako.!I Balabal na isinusu6t ng nagtatap6s sa mataAs na paaralan. CAPI CAPISCOL. m. Tungkulin sa pammahala nR pagkant, sa mga simbahang katedrAl. CAPITACION. f. /Paghahatihati rng mga buwis ng mamamaya sa pamamagitan ng mga kabisa. CAPITAL adj. Nauukol sa ulo. [I m. Puhunan; kayamanan. II f. Ulo ng mga bayang bumubu6 ng isAng lalawigan o kapuluan. I1 Siyudd. CAPITALISTA, comr. Mamumu. hun6n. [1 Mayaman. CAPITAN. m. Punong naguutos sa isdng hukb6. || fig Ang Pu nong namamahalA sa is6ng sasakyqngdagat. I| PamunuAn ng m9a namumundok. CAPITANA. f. Asawa ng kapitAn. 1 Ang sasakyngdagat na ms. laki ng i s A n g eskuwadra na kinalululanan ng pamunuing hukb6. CAPITANEAR. v. a. Pamunuan; pamahalaan ang mga kawal ng hukb6, II fig. Manguna; mamnn6. CAPITANtA. f. Tungkulin ng kapitAn. CAPITOLIO. m. fig. Tahanang malaki at mataas. CAPITULACI6N. f. Kasunduan ng dalawng tao hinggil sa malaking kalakal. I1 Kasunduan sa pagsusukb ng is^ng bayan, hukb6 6 tanggulAn. CAPITULAR. v. n. Magkasundb. 11 Sumuk6.

Page  127 - 127 CAPI CAPI'TULO.. in. Pagpupulong ng inga parl sa paghahal~d ng kanilang puD6. 11 Parusa sa painamagitani ng pangusap sa isiing paring naksgawA ng mala1hing pagkukulang. It Kabanath. 11 fig. Kapasiyabain; pinagkayarl~in sa istdng pulonun. CAPo6N. adj. Nauuk6l sa tao 6 hayop ng inalist~n rig bay~g; kap6n. CAPONA. f. Damint na manipfs ria waidrig manggdis Da isinusu6t rig parl sa pagsesermnron. CAPORAL. m. Pun6" 6' nankurigulo sa mga tao. 11 Ang naglingat sa mnga hayop na ginaga. mit sa pagsasaka. CAPOTA. f. Sumbrero ng mnga babai. CAPOTE. in. Balabal na mahabi na may mangp~s ria ginagamit sa tagulin. 11 fig. y fain. Pagdidilf m ng inga bund6k dahil sa kakapalin ng ulap. 11Ang di inagkabasas sa sug,41 ria baraha. CAPRICIIO in. Diwang bigIA at walang katuwiran. 11 Kagustuhang waling tuto; pagrianais na maCAPRICHOSO, SA. adj. GumnagawAi sa pamanaagitan rig waliing tutong kagustuhan; mapagpita. CAPSULA. f, Manipis rina metAI nia inabilog na ibjinabalot sa bungangik rg bote. jj Balumb6ng malift rig inanipis ua metdl ia, pinaglalagydn rig pulburAng g i. nagawAng bala. ii Bot. Balok rig but6 rig burigangkahoy. CAPTAR. V. a, Hikayetin; ma i i i i I CAPT suridudn; makaintain, Ii v. r. Mahikayat ang loo-b. CAPTURA. f. For. Pagdakfp; pag. huli sa salarin. CAPTURAR. v. a. Dakpfn ang salariri. CAPUCHA. f. Supot ria riakakabft s a balabal ni a isinoso6t s, a ulo. DiiMing sinalako-t. CAPULLO. m. Buko rig bulakI~k. CARA. f. MukhA. 1lHar ap rig isdng bagay. CI ara 4 cara. mn. adv. Hardpharapan; haysgan. CARABAO. mn. Kalabdw. CARABELA, f. Sasakydngdagat rig unang panab6an r a mahabA a t inakipot aug ayos. CARABINA. f. Baril ria may ai i k I Mn DRig kaunut. CARABINERO. m. Kawal ria huinuhuli sa ipinagbabawal ria kaIlakal. CARACOL. m. Zool. SusO; kuh6l; bangungon; kaligay. CARACOLEAR. v. Di. Umnikitikit; bumilfngbilf ng.CARACTER. mn. Tandding ginuhit 6 sinulat. 11 Titik ria nagpapakilala, n g mnga diwh. 11Hugisn rg titik. 11 Tand6ing di inakakatkat ria ikinikintal sa kaluluwa rig mnga sakrainento rig binyfig, kuinpil at pagpaparl. 1 Paguugall; as a I. jf Kaugaliarig katutubb sa isdn g tao ria ikinaiiba sa kapuwh. 1f Pinagkamnihasahari; katutuborig ugall, CARATULA. f. Takip sa mukbA; maskara. 11 MukhA 6 unarig da. hon rig isang akit; karatula.

Page  128 - 128 SARA CARAY. m. Pawikan; malaking pag6ng, CARB6N. m. U ing. de piedra. Uling ng bat6. CARBONADA. f. Dami ng uling na inilalagay sa kalan. II Inihaw na karne. 1I Hirnagas ua gatas, itl6g at matamis na minantikian. CARBONEAR. v. a. Uingin. CARBONEO. m, Paguuling. CARBONERO, RA. adj. Nauukol sa ulina. H m. Maguuling. CARBONIFERO, RA. adj. Nauukol sa lupang may uling ng bat6. CARBUNCO. m. Bukol na nska hahawa at pumupaty. J1 Bat6ng k^indng; sulA, gi A.. J. m. Bungb6ng na suk. sukAn ng mga palas6. 1! Pundi na inilalagay sa dulo ng Krus kung dinadall sa prusisy6n. CARCAJADA f. Halakbak, CARCANAL. m. Sakong. CARCEL. f. Bilanggfian. CARCELAJE. m, Bayad na ibinibigiy ng mga bilangg6 bsgo lumabAs' sa bilani~iian. CARCELARIO, RIA adj. Nauu kol sa bilanggaian. CARCELERO, RA' m y f Tanod sa bilanggAfsn. CARCOMA. f. Anay; bukb6k; un6s. CARCOMER. v. a. Anayin; bukbukia. 11 Maubos i g unttunti ang ieang bagay, gaya ng kagalinpan ng katawfn, kabanalan at ibp. CARDENAL. m. Ang bawa't isa sa pitungpfing paring bumubuo sa sanggunin ng Papa, nn dito'y CARD may kasanyvarihang msghalal. PasA: latay. CARDENILLO m, Kalawang ng tan 6. CARDENO, NA. adj. Kulay talong; murado. CARDIACO, CA. adj. Nauukol sa pu-. CARDIALGIA. f. Med. Matinding ssait ng sikmura. CARDIAS. f. Anat. Bungad ng sikmurA, CARDINAL. adj. DAkil&; pinag. mtlmulan. CAREAR v. a. For. Iharip; pag. harapin ang mga saksi at nssasakdail upang siyasatin ang katotchanan. It v. r Magpulong ang Jilang t-o uping pagusapan ang isang ka!akal, |1 MagharApharapAn ang dalawai 6 higit sa dalawfing tao. CARECER. v. n. Mawalan; ma; salat CARENCIA. f. Kawalan; kasalata. CAREO. m. Pagbaharp; pag. harap. CARESTIA. f. Kasalatan; pagsa salit. 11 Mataas na halaga g~ mga bagaybagay dahil sa kawalin ng mabili. CARETA. f. Takip sa mukhA; maskara. CAREf. m. Pawikan; pag6ng na malaki. CARGA. f. Pagpapasan; paglululan. 1 PasAn; kalgA. lfig. Buwfs. Ifig. Tungkuling ginaganAp ng ising kawani sa kinapapasukan.

Page  129 -129 - CARG CAIIGAT3LE. adj. Mapapasa'n; mabubuhat. CARGADO, IDA. p. p. nig Cargar. 11 Nauukol sa panabong maulap. ii Nauukol sa tupang mnalapit navg mangani~k. 11 Tigib. CARGADOR. m. Mamarnasani. CARGAMENTO. m. Lulan rig isaing sesakyangdagat. CARGAR. v. a. Ipasi~n; ilulani, Kassahi aug baril' 11 fig. Dagdagani ang bigalt nig isinrg bagay. 1I fig.. Pabuwisin, it v. n. y r. Humilig ang isaing bagay sa ishing dako. 11 Pasanfn; buhatin. 1 v. r. Gumawi sa isi~ng dako, CAAkGO. rn. Pagpiisan; paghuhat; II Utang. ii fig. Karangalan; tungkuling hawak. 11 fig. Kaiaalanang ipinararatang sa ising tao. (CARIARSE.. v. r. Mabul6k aug but6'. CARICATURA. f. Any6ng pangit at nakagagalit ng ir&dng tao. 11 Pinturang nagpapasamfi sa is~ng tao 6 bagay sa parmamagitan rig sagisag.CARICATURISTA. corn. Aug purnipintA ng karikatura. CARICIA. f. Giliw; pagpapalayaw; pagmarnaba-l. CARICIOSO, SA. a d j Magiliw; mapagpalayaw; mapagmah&I. CARICORTO, TA. adj. Malift 6 maikling mukbA. CARICHATO, CHA. adj. Sap~d na mukhA. CARICUERDO, DA. adj fain. Ma. balasik us mukhA, CARIDAD. Kabanalan sa pagibig I I i CART sa Diy6s Iat Bsa kapuwA tao. 1I Pagkakawanggawi. ii Pairi6mr na waling bayad, CARIES. f. Pagkabul6k rig but6. CARIFRUNCIDO, D)A. adj. Kulu.. b6t na mukbA. CARIGORDO, DA. adj. Matabing mnukh&. CARIJIERMOSO, SA. ad'. MagandAng mrukhAi. CARIJUSTO, TA. adj. Mapagkunwart, CARILARGO, GA. adj. fain. Mabab~ng mukbfi. CARILUCIO, CIA. adj. fain. Makinta~b nia mrukhA, CAR1NEGRO, GRA. adj. M# na inukbi. CARININFO, FA. adj. Mukhifng babal. CARI14O. in. Giliw; pagpapalayaw; pagruainahiti CARI:5ZOSO, SA. a d j. Magiliw;inapagpalayaw; inapsoahiAbl. CARIPX~L1DO, DA. adj. Maputking inukbA, CARIPANDO, IDA. adj. Mukhifng ungas8. GARIRRAIDO, DA. a d j~ ~ am.. Walang biyoA. CARIREDONDO, D)A. a d j famn. Mabilog na inukhA. CARITATIVO, YA. adj. Mapag.kawanggawi. ii Nauukol sa PagkakawaniggawA. CARIZ. Mn. Ayos rig langit. 11 fig. y fam,. Ayos ria ipinamnaialas Dg is~ng bagay 6' kalakal. CAIRLEAR. V. D. Humingnal, 17

Page  130 - 130 - CARM CARMENAR, v. a. Husayin ang bub6k.61 lana. 1t fig. y fan. Alisan aug isang tao ng salapi 6 mga bagay na mahalag6; pagnakawan. l1 v. r. Maghusay ng buh6k, lana at ibp. CARMIN. m. Bagay na kulay na mapul6ng matingkdd. I1 Kulay na imapul&ng matingkad. CARNAJE. m. LamAngkating inasnan na binabaon sa sasakyangdagat. CARNAL. adj Nauukol sa laman 6 katawAng lhpA. 11 Malibog II Nauukol sa kalibugan. II Mahil g sa mga bagay sa mund6. 4ENAALIDA D. f. Hilig at katugRian ng katawang lupa; kalibugin. CARNAVAL. Panah6n napapalo6b sa tat!ong Harl at kurisma, CARNAZA. f. Kabaligtaran ng ba. lat na nalalapit sa laman.!l fam. Kasaganhan sa lamangkati. CARNE. f. Lam&an n tao 6 hayop. i Lamangkati. I| Laman ng mna bunaangkahoy. CARNERADA. f. Kawan ng mga tupa. CARNERO, m. Tupa. I| Po6k na pinaglilibingAn ng mga but6 ng tao CARNESTOLENDAS. f. p1. Ang tatlong araw na nauuna sa kuris.ma. CARNET. m. Aklat na malift na talan na karaniwang ipinamu. mulsil. CALNICERfA. f. Tindahan ng mga lamangkati. 1I fig. Pagka. CARN kamatav ng mia tao sa digmA. CARNICERO, RA. adj- Nauukol sa hayop na pumapatay sa kapwA hayop uoang kanin; kumakain ng lamdngkati. I1 fig. Mabangfs; mamamatay tao; malupit If m. y f Magkakarne. CARNIVORO, RA. adj. Nauukol sa hayop na kumrkain ng kapwA hsyep 6 ng lamaangkati. CARNOSIDAD f. Pagusli ng laman ng sugat. [l Laming na kaung6s sa istng bahagi ng katawan. II Malabis na katabaaI. CARNOSO, SA. adj. Malaman. " Nauukol sa laman. CARNUDO, DA. adj. Malaman. CARO, RA. adj. Mahal. I| Matais ana halaga. 11 Iniibig; ginigiliw. CAR(OTIDA. f. Anat. Ang bawa't isa sa mga ugat na malaki sa lifg sA gawing bagting ng tainga na tinatakbuhAn ng dug6 sa utak. CARPETA. f. Saj in sa pagsulat; taguan ng mga papel na sinusulatan. CARPETAZO. m. Hampas ng karpeta. 11 fig. Pagkabalam ng isang kahilingang nasusulat. CARPINTEAR. v. n. Magaluagi. CARPINTERIA. f. Po6k na pinaggagawan ng aluagi. II Pagaaluagi. CARPINTERO. m. Aluagi. CARRACO, CA. adj. y sfam. Matandang masasaktin. CARRASPERA. f. Kagalasan ng lalamunan na siyAng ikinapipigil ng maluag na paglul6n ng laway.

Page  131 - 131 G ARA CARRERA. f. Takb6; takbuhan. it Po6k na takbuhan. 11Takb,6 ng mga tangla'w sa langit IIDaang hayiig. ii Lakad ng prusisiy6n. II fig. Takb6' 6 tag,-I ng ti'hay ri tao. 1, fig. Tunguhin sa hanapbuhay, pagaaral at ibp, CARRETA. r, Karit6ng mnahabhi inakipot at mnahabk ng kau. tt sa karaniwan. CARRETE. mn, Kidkiran ng sioulid, sutla' at ibl)j. CARRETELA. f. Karitela; sasakyang may apat na upuan at dalawanug gul6ng. CALRRETERA f, Lansangan; dadng pangkaiabatdn, CARRETERO. in. Manggagawa ng karo' 6 karito~n. 11Kuttero sa karit6 a. CARRIL. in. Baka's sa daan rig inga guo'ag n& karwahe. 1Td 11ag na ginaigaWA rig araro CARRILLERA f, Sihanix, pl, Salumnbaba Dg sumnbrero, salakot at ibp. CARRILLO. in. Pisugif. KaI6. 1I Mablj na karo.,CARRILLUDO, DA, aclj. PiSugi. hin. CARRIZAL. mn. Tadlahiban; p06k na may inaraming talabib. CARRIZO. in. Bot. Talahib. CARRO. in. Karwaheng (1adalawal ansi gulo-ng; karo. CARROZA. f. Sa.~akyalng inalakfng nagagayakaug mnabuti Da ginagamnit sa, pagdiriwang. CARRUAJE. in. Karwahe. CARTA. f. Sulat; liham; kalatas. CARD 11 An g baw't dahon rig baraha. fiMapa. CARTABON. in. Kasangkapang ginagarnit sa Pagguhit DR dibubo. flKasangkapang kahoy ng manggastawa ng sapatos naI PipianuDukat sa haba' ng pad. CARTAPACIO. in. Kuwadernong guiagamit sa pagsula't. ii1 Taigiin r~mga Papel na sinusulatan at pangsapifl sa pagsulat. CARTEAR. v. ni. Magsugalsugalan nig baraha upiing tayahin aug larA v, r. Makipagusap sa painawagitan ng sulat. CARTEL. in. Papel na idinidikit sa ihuanp hayuig na po6k b~p-ta'astaus sa mnadia; padiki~. CARTERA. f. Sisidlain ng n~a sulat, kuwaltang papel at ibdi pang begay na mahalaga'. CARTERO, in. Tagapagdahi ng sulat CARTILLA. f. Akidt na araldn ng mnga titik ng abakada. CARTO'N. n., Papel na sus6nsus6u na inatigds Da parang katad. CARTUCHO. in. Bala np haull CASA. f. Bahay; tahanan.fj1 Ka tip)unan ng raga taong bumnubu6 rig isa'ng angkuin. CASACA, f. Danift na may mnang. gas haggang galdnggalang~n at mnahabat a ri g pinakakatawain; praik. CASACO'N. m. Pralk na inalakiL CASADERO, RA. adj. Nasa gulang ri agaasawa.

Page  132 - 132 - CASA CASADO, DA. p. p. ng Casar. 1I adj. May asawa. CASAMIENTO. m. Pagkaka;al II Pagaasawa; pagiisingdibdib. CASAPUERTA. f. SiloDg ng bahay na dinadaanan sa pagpanhik. CASAQUILLA. f. Prk na ma. lilt. CASAR. v. n. y r. Magasawa; makipagisdngdibdfb. II v. a. Ika s41; pagisahfngdibdfb. l IkasA ang tayA ng mananayA at ng mag. babangkA sa sugAl na baraha. || fig. Paglakipia 6 pagsamahin, CASCABEL. m. Baimbi. CASCADA. adj. fig. Nauukol sa _g na walAng lakis, taginting nadaliag pagaayos sa tono II f. Buhos ng tubig na nagbubuhat sa gawing itaas ng bund6k. CASCAJO. m. Pinagtipakan ng bat6. |1 fam. Ang alinmdog pinagbasagan ng kasangkapang luph. II fig. y fam. Sdlaptag bily6n CASCAR. v. a. Basagin; paglamatin ang isdng baso, isng sisidlaM at ibp. 1i fam. Hampasin ng kamy 6 ng isdng bagay. | v. r. Mabasag; magkalamat. CASCARA. f. Balht ng itl6g, ng ildn sa mga bungangkahoy at ibp. II Balit ng mga punung. kahoy. CASCAR6N. m. BalAt ng itlog ng man6k; balAt na pinagpisAan ng BisiW. CASCO. m. Bung6; bao ng ulo. 11 Piraso ng alinmdng sisidlin 6 CASE baso; bibinga. 11 Kopa ng sumbrero. II Kask6. 11 Kuko ng kabayo. CASERIA f. Bahay na nalolo6k sa parang ni pinamamahayan ng mg% taong nagtatanod sa lupA. CASERIO. m. Kitipunan ng mga bahay sa isang bayan 6 sa parang. CASERO, RA. adj. GinagawA sa bahay; nauukol sa bahay. 1 farm. Nauukol sa mga ta-ng bitirang magaalfs ng bahay. 11 m. y f Ang may-ari ng isdag bahay na pinauupahao sa ibA. CASI. adv. c. Halas; humigft kumulang; sa kauntiag pagkakaiba. CASILLA. f. Kabo; babay na malift na nalolo6k sa parang. CASO. m. Pangyyari; pagkaka. taoa. 1I Bagay na isinasangguni CASPA. f. Balakubak.llLangfb ng sugat. CASQUIBLANDO, DA. adj. Na. uukol sa kabayong malalamb6t ang kuk6. CASTA. f. Lahi; lipi. l fig. Url ng isang bagay. CASTANUELA. f. Kastanyetas. CASTELLANO, NA. adj. y s. Tags Castilla. II m. Wiiing kastila Ang namamahalA sa isang kastilyo. CASTIDAD. f. Kabanalang laban sa kaiibugan. 1 m. Kalinisan sa pagaasawa. CASTIGADOR, RA, adj. y s. NAgpaparusa.

Page  133 - 133 -00 CAST CASTIGAR. v. a. Mauparusa II Paruiahan; pasakitan. 11 fig. It']WN 6 iayos ang isdng akda' 6 sinulat. CASTIGO, in. Pagoaparusa.1~Ka. parusah~n. 1i fig. Pagtutuwid 6 pagaayos ng isdng akdA 65 sinu lat. CASTILLO. mn. po-'c na iatibay na n~babakod rig bat6'. CALSTLZO, ZA adj Mabuting iab'i. 11Nauukol sa, saliti',ig waling hal6ag inga panguaguiap ng iba'ng bansA. CASTO, TA. Malinis; hindt malibog, CASTRACIO N. f, Pagkapoln. CASTRADO, DA. p. p. ng Castrar jj adj. y s. Kap6n. CASTRU)DOR, m,.Mingangau6ra. CASTRAR. v. a. Kaounfn. 11Pa. tuyulin ang sugat, 11 PUtUlan Dg sangai ang halaiana. CASTRON. in. Kainbia n ka. p6n. CASUAL. adj. Pacrkata6n; d'i sinasadyl CASUALIDAD. f. Pagkakataft; pan yayaring, dt sinasadyA /CASUCEIA. f. despect. Baha'y. babiayan. CASULLA.. f. Damit ng parl sa pagminiisa. CATACLISMO. rn. Pagbabago rig ayos nig hxpA dahil sA paglub6g sa tubig. CATACUMBAS. f. pl. Lunggi sa ialaim n g 1up nas pinaglilibiqngtr 6 pinagdadausani ng~mgx pagdalangia ng unang Panahona ng CATA rnga, kristiyano. CATALAN, NA. adj. y SI Tagi CatalInfis, 11 in. Wikkng katalln. CATALEJO, rn. Kaiangkapang pangtandlw sa, ialay6, CATALEPSIA,. f. Paghihimatiiy. CATALPPTICO, CA adj. Nauukol sm pagbihiinat6~y. 1 in. y f, 1H'i mat syin. CATALOGO. in. Talaan ng mrga akliit, at ibp. CATAPLASMA. f. Panapal. CATAR. v. a. L~sahin; t1krninAI Masddn; siyasatin; surlin. CATARATA. f. Buhos nig tuhig na naghubuhat sa mnatalis. It BIg ng inatdi 1 pi. Pariganorin.. CATARRO. in. Sipo'n. CATA-STROFE. f. Wakils ni AJa~nog pangdulaan na inalungk6t. 11 fig. Pangyayaring dt pangka. raaiwan na buinabago rig kaayusan nig takb6' ng inga bagay. CATAVIENTO. m. M~ar. Pabi.. ling na kinakikilanlin rig gawt ng- hangin. CATECISMO. in. Akll't na dasollan. CATEC1JMENO, NA. ni. y f. Ang taong nagaarat rig Doktrina t rnga hiwagh nig pananainpa!ataya. CATEDRA f. Likmuang mnat~.Ais nas kinalalagy~n Dg gur6ng inag tutur6. 11Buiwagan rig inga psaa raking pinagtuturnuan ng sarlsarinag karumnngan. I Lukiukang inata~s na pinagtuturuani ng muga gur6 ng mnga karunungan sa kanillog inga disipulo. I1 fig Karunungang itinutur6 nag isdng gur6.

Page  134 - 134 - CATE CATEDRAL. a d j. Nauukol sa pangulong sirnbahang kinadorooonAn ng obispo. II f. Pangulong Simubahang pinagminiisahan ng obispo 6 arsobispo. CATEDRITICO. mn Ang gur'n nagtuturb ng is~ing uring karu nungan. CATEGORIA. f. fig. Url ng is~ng tao sa Io6b ng kapisanan. CATEQUIZAR. v. a. sanayina akia't ng dasalan. j~ fig. Hiinkin hikayatin. CATERVA. f. Buinto'n ng mnga tao 6 bagay ns wa1ling ayos. CATITE. in. Pil6ng mal1ft ng aL1 LCISMO. mn. Ang pagkakapisanpisan ng inua kristiyano. CATORCE. adj. Labingapat; CATORCENO, NA. adj. Ikdla. bi'ngapat. CATRE'. -M. Hihigin; katre. CAUCE. in. Sangka' ng mnga ilog at sanai \ Padaluyangtubig. CAUCION. f. Ingat. 11 For, Lagak. CAUDAL. adj, SaganA sa tubig. II in. Kayamnanan. ii Darni ng tu,big na dindidala' rn isdng ilog. II fig. pagmnaiabdl. 11 fig Kasaga naan sa isitng bagay. CAUDALOSO, SA. adj. Saganh sa tubig. II Masalapt. CAUDILLO. in. Pun~ng nagiutos sa mga tao sa digmA. JJPangulong narnaamatnugot sa isang kapisanan. CAUSA. f. SimunA; pinagbuhatan II Dahildn 6 katuwitan uptdng CAUS gumawA ii For. USapfn CAUSAL. adj. Gram. Nauukol sa can juncion na nan~Iunguna sa, kawikAi4n na nagbahadyAi ng d%hibatn nR naipagbadyai sa unhab6n. i1f. Dahihin. CAUSALIDAD. f. Dahii'n;, pinagbuhatan; simulhi. CAUSANTE. p. a. nR Causar. Ang gumagawA ng dahibin; ang~nagigfng su nhj. CAUSAR. v. a. Magkaroon DR dahihain; maoi'ng sanhi. CAUSTICO, CA. adj. Sumusun6g.at surnusugat. CAUTELA. f. Pagiingat na gina; gawA sa inga bagay. 11 Laling; talas. CAUTELAR. v. a. PAgingatan. II v. r. Magingat. CAUTER[O. m. Pangsunog. 11 fig. Ang uinaayos 6 puinuputol ng isadng karamndam an. CAUTIVAR v. a. Bihagin ang kaaway. 1 fig, Akitin; hiinukin. II v. n. Mabihag. CAUTIVERLO. in. Pagkakabihag CAUTIVIDAD. f. Pagkabihag. CAUTIVO, VA. adj. y s. Bihag. CAUTO, TA. adj- GumagawA ng bu6ng talino at inga t; mnaingat, CAVA. f. Pagrhukay. CAVAN, in. Timnbang na may 75 litro.CAVAR. V. a. Hukayin; hunmukay II v, in. Lumalimn; maglag6s. 11 f~lg. Nuynuyin. CAVERNA. f. Yungfb; lunggin~g mnalalimi sa ilalirn ng lupA 6 sa pagitan ng mnga bat6.

Page  135 - 135 - CAVI CAVIDAD. f. Guang; bitalk. CAVILACION. f. Pagmnumunl. CAVILAR. v. a, Munlin; nilayin. CAVILOSO, SA. adj. NagrnuinaDI; nagninilaynilay. CAYADO, ua. Hubog DR itafs rDg tungk6ci.11Tungko'd ng mnka Obispo. CAZA. f Pangangaso. ii M% h-ayop n'i ninangangaso. CAZADERO. in.. Po6k na pinan~angasuhban. CAZADOR, RA. adj. y s. Man~ag as'O. CAZAR. v. a. Mangaso. I fi. y fain. Kaintfn sa paraan ang isAng bagay Da mahirap at hindfinmaasaban. 'I fig. y farn. Mabihag ang kalooban ng kapwa" sa pamamagitan ng pagarn6 6O dayA&. CAZCARRIA, f. Putik 6 luad na nakukuba sa suelis ng sapatos 6 laylayan ng darnoft. CAZO. in. Kawall; kawa. CAZUELA. f. BalangA. CEA. f. ButO- sa balakilng. CEBA. f. Pagkaing sapanal na ibinibigay sa alagang haycp updlng turnabA. CEBADA. f. Sibada. CEBAR. v. a. Magpakain ug inga hayop. jj fig. Susuhan aug ku-witis 6 anorndng pailaw na may pulburdi, CEBO. in, Pagkaing ibinibigay sa mga hayop up.4ng patabain. j Daini ng pulburaing inilalagay $a haril upting puinut6k, CEBOLLA, f, Sibuyas, CEBO CEB6"N, NA. adj. Nauukol sa hayop na rAtb; hayop Da patabain. CECIAL. mn. Isdding tuy6. CECINA. f. Karneng pinindfing; lukbA; tapa. CEDAZO. in. 'Bithaly na sala~in. 1Lambdt na pangisdi. CEDER. v. a. 1bigdy. isalin. f v. Di. Sumnuk6; puinayag. ii Magbawas ng Ilak's ang isaing bagay. CtDULA. f. Kapirasong papel na may sulat 6 laang sulatan. ii Katibayan ng in~a inaiamayan 6 sedula. CtFIRO. in. Hangin sa kanluran. 11 poet, Hanging banaya~l- 't.CEGAR. v. n'. Mabulag. u v. a. BUlatgiD. 11 fig. Pagdilimnfn aug Isip. II v. r. Magdilf'm aug iaip. CEGUEDAD. f. Pagkabulag. P fig. Pagdidilfm ng isip. CEGIJERA. f. Pagkabulag; kabu. lagain. 11Matindfng sakft ng inata na inadaki's ikabulag CEJA. f. Kilay. II fig. Bahaging nakaungo's sa Ning bagay. 11fig. Talukto'k ng bund6k. CEJAR. v. n. Uinurong ang rnga kabayong bumabatak sa karwa. hie. CEJIJUNTO, TA. ad'. Malag6ng kilay at nagaabot. CELADOR, RA. adj. Nagmnamasfd; nag babantdy. II m. y f. Aug tagapagbantdly. CELAJE, Mn. Silahis iig laugift.

Page  136 13i6 - CELA CELAR,.v. a. Sikapin ng buong ingat ang pagtupad ng mnga bat6I, alituntunin at ibp. j1 Masd~n ang mn~a kilos ng isdng tau dahil sa, taglay na. hinalfi sa kaniyA. II Bintayan. )i Pagtakpan; ikubit CELDA. f. Silid. CELEBBPRIMO,, MA. adj Tuitoong bant6g. CELEBRAci6N. f, Pagpupuri; pagdiriwang. CELEBRAR. v, a. PurihinD1 Ipagdiwang. 1I Igalang. 11 Magmnisa. C~tLEBRE,. adj. Bantog; bunyt. 11 fain. Mapagpataw 6; inasist e-,,}I~\EBRIDAD, f. Kabantugan; CELEBRO. mn. Utak sa ulo. CELERIDAD. f. Kad~fllan; kaliksih~in; katulinan. CELESTE. a&di. NauukcI sa 1ang-It. A1 Kakulay Dg langit. II f.- Boveda ceeteote. Langit. CELESTIAL. adj. Nauukol sa la. ngit. n1 Puspo's ng kagalingan; katuw~tuwAi; kaligaligaya. CELESTIALIDAD. f. Kaluwaiha tian. CELIBATO. mn. Pagkiabagungtao. 11 fain. Lalaking hindi nagaasawa. CELIBAT6N, NA. adj. y S. Ang inatand& nang di nagaasawa. CtLIBE. adj. Bagungtao 6 dalaga; hindi nagaasawa. CELO. in. Ingat sa pagtupad ng tungkulin. 11 pl. Panibugh6; hi. nuha. CELOSI-A. f. Tabing na kahoy 6 baka I na inilalagi y sa rrgf d. CELO rUngaWan up'ng ang m~a tao sa lo6b ay inakasilip at huw~ig na — r~ngn iasilip. CELOSO, SA. adj. Maingat sa pagtupad ng tungkulin; p a n bughuin. CELSITUD. f. KadakiIla'a at kalakhdtn Dig is~ng bagay 6 ng is~fig tao. JJ Kataasan. CEMENTERIO. mn. Libirigan; baUnan. CEMENTO. in. Siiniento. CENA. f. Hapunau. il Paghapon. CENACULO. Mn. SalaS na pinGagdausan ng huling hapunan ni 3 esucristo. CENAGAL. mn Pco"k Da punb ng puitik; putikan. CENAGOSO, SA. adj. Maputik; inaburak, CENAR. v. n. Humnapon. 1i V. a. ]Kanin sa hapUnan aug iS~irg bagay. CENCENO, ISA. adj, Pay~t. ~ Nauukoli sa tinapay na wal~ng helong g81apong. CENEFA. f. Sinepa CENICERO. in. Lalagydn ngab6. CENICIENTO, TA. -adi. Abuhin; kakulay ng ab6. CENIT. in. Talukl6k; gawfng iteAs na tapa~t ng ulo ng Dakatay6ng tao. CENIZA. f. Ab6. 1f pi, fig. Mg-a but6 6 labi ng is.4ng bangkidy. CENIZAL, adj. Nauukol sa 0~6. 11n. Abuban; laiagydin ng ab6-. CEN[ZOSOP SA. &di. Maab6; Pu. n6 ng ab6.

Page  137 - 137 - CENS CENSO. m. Talhan. ng m~a tao at kayarnanan. 11 Talhan ng mamamay~n at kayamanan ng isdng bans&. II Buwis ng bawa't mamamay~n, CENSOR. mn. Ang tagapagtalA ng bilang ng tao sa, isdng bayan at nagpaparusa sa sinoming masamAi at mabillig sa bisyo. I'l Tagapansfn; tagdipuna. CENSURA. f. Pansin 6 pund sa isdng akdA 6 sinulat. II Pint~s; pulA. CENSURAR, v. a. Punahin ang isa-ng akdi 6 alinmdThg bagay, jj Ituwfd 6 pansinfn ang is~ng bagay. 11 Pintasin; pul~an CENTAVO, VA. adj. Ikaisangdaang bahagi ng isa'Dg bu6. 11 mn. S-nti mos. CENTELLA. f. Tilamsfk ng liwanag; kishdp. 11 Pilansfk ng ap6y; alipato. CENTELLEAR. v'. n. Kumishiap. CENTELLEO. in. Pagkiship. CENTENA. Arit. Sangdaang bilang. CENTENARIO, RIA. adj. Nauukol sa sangdaang bilang; ik'a. sa~ngdaan. II Nauukol sa taon~g may humigit kumulang na isdlng. daang ta6ng gulang. 1 m. Pana. h6ng gumagan~dp sa lo6b ng is~ngdaang tao'n. Pagsasayting idinadaos sa 'tuwing ikaisangdaang ta6n. CENTtSIMO, MA. adj. Iktlangdaan' CENTIMETRO. in,.Panxukat na may ik~sangdaang bahagi ng isdlng I II CENT metro. CENTINELA. ainb. Mil. Sinda. long bantdy. 11 fig. Taong nanu-. nubok ng ising bagay, CENTRAL. adj. Nauukol sa pinakagiting, II Nasa kalagitnaan.11 t. Gitnang pinagtitipunao ng lahdt ng bagay. CtNTRICO, CA. adj. Nv~igitr~a. nauubod. CENTRO. m. Greom. Gitnn-; ubodl. kaibuturan.I CENTURIA. f, Isangdasarw tp' CENAR. v. n. Mangun~t an g no6 sa galit. CENIDOR. m. Painigkfs sa bay.' wang. CENIDURA. f.' Paghibigpilt 43. baywang; paglalapat ng damnit sa k~ktawan. CENI.R. v, a. Buluburan, higp'tdn 6 lapatan ang baywang- 6 katawan ng damnft. 1f fig. Paiklifn; padalli1n 6 paliitin anig isdn~g bagay. 1 v. r. fig. Magpaliit ng mnga gugol; magpauntt ing amga pangungusap. CEfNO. mn. Bukl6d -na inilalagjy sa is~ng bagay. I1 Paing~ungunkt ng no6 sa, galit. I1 fig. Any6ng nakatatakot na, tinatagl~y nig isdng bagay. CEPILLADURA. f. Pagkakat,4m. pagsusupilyo, jj p1. Pinagkatamdo' CEPILLAMIENTO, m. Pagkoka. tJrn; pagsusupilyo. CEPILLAR. v. a. Katamin; supilyubin; magkatdin; magsupilyo. CEPIILLO. mn. Katdrn; supilyo. I 18

Page  138 - 138 - CEPO CEPO, in. Pangdw. B'tag na panghuli sa mnga lobo at ib~ng ui~a hayop. CERA. f. Pagkift. ii Katipunan ng mnga kandilang papkit Da ginagainit sa is~ing pagdiriwoing 11 Cera de los oidos. Tutulf, ii cera virgen. Pagki't na hiliw. CERAMICA. f Karuuurgan sa pswgawal ng rnga kasangkapang lupA. CERATO. in. Farm.. Pinaghalong pagklt, langis at ibi pang halo na ginagawang panapal. CERBATANA. f. Snmnpit. il Tam. 'buing inalift sa mn~a bNWf CEW~A. f. Bakol. II adv. 1. y t, M41apit. II ierca de. in. adv. LHinggil ea; ukol sa. CERCANO, NA. adj Mahipit. CERCAR. v. a. Bakuran; liskubin.!! Paukulupunan ng inaraming tao ang ising tao 6' bagay. 11 Kubkubin n- kaaway ang is~ng tang gulan 6" siyudad, CERCENADURA. f. Pagputol r g mg~a dubo. I] tishaginig inaalis sa bogay na pinuputol. CERCENAMIENTO. rn. Pagputol nk mnga dulo.I CERCENAR. v. a. Putullin ang mgca dulo n- isding bagay. Ba wassn; ikl~ia'. CERCIORAR. v. a. Patunayan sa is~ng tao aug katutohanan Dg is6iog bagay; siyasating inaigi ang katutobanan rig is~ng bagay.11 v. r. Mapatunayan; rnasiyasat na inaigi aug katutohanan n4 is~tng bagay. CEERCO. in. Bakod. 1f BukI6d. f Pagkubk6b na ginagawA iog isting CERD hukb6 sa is~iug tanggulan, SiYu' dad at ihp. DI kaaway. CERDA. f. Buh6k nfz hunt6& at batok DA kaf-axo. 11Baboy Da babae. CERDO. mn. Btboy na lalaki. CEREAL s, pl. mn. y f. Mgn butil n~ valay, Mais$ trigo at ibp. CEREBELO. in. Utak sa ibabA nf lo.!~ CEREBRAL. adj Nauukol sa i4 -tak sa ulo, CEREBRO. mn. Utak sa ulo. 1i fig. U'o; katalinuhan. CEREMONIA f. Pagdiriwong sangayon sa bst~is, alituntunin 6 kaugalian bilang paggalang at pagpapahalaga' sa mnga tao 6 bagay na pinaguukulan. CERERIA. f. Gawaan 6 tindahan DR pagkft. CERERO. in, Magpapagkilt. CERILLA. f, Kandilang pagkit na inal ft at mnahabA Da iniikid DA sorisaring ayos at ginagamit na pananghiw. 1I Uln ng p6sporo. I Tutuli". CERNER. v. a. Agagin; saliin. CERO. in. Sero. ith Pagkawalang bisA 6 halagd. CERRADURA. f. Pagpipinid; pageasari. 1; Kandado; siradura. CERRAJERIA, f. Pagpepandaykab~ln. ~ Tindahan 6' pagawasan ng rnga kandado at ib~lng kasangkapang bakal. CERRAJERO. in. Panddykab~ln. CERRAMIENTO. in. Pagpipinid; pageasari.

Page  139 139 CEkR CERRAR. v. a. lpfnid; isardi. 1I Suslan; kandaduhan. 1U Itiko6p. II V. r. Magsard. - v. r. Tumikoin. CERRIL. adj, Nauukol sa kabayo, kalab~w at ibp. hayop na bindi pa inaamb. CERRO. in. Lulg ng hayop. Burol; pa-ntukin. CERROJO. mn. Kandado. CERTAMEN. m n f ig. Paligsahau. IIfig. Timnpahdk. CERTERO, RA. adj. Sandy m,~gpatama~. j1 Tiydk; tambk. 11 Tonay; inaalI am. CERTEZA. f. Tiydk na katuto hanan. 11 Tunay at tumpfik na pagkaal1-a o CERTIDUMBRE. f. Tiyik na katutohanan. CERTIFICABLE. adj. Mapatutu. nayan. CERTIFICACIO6N. f. Pagpapatu.. nay. 1) Kasulatang Dagpapati bay ng katutohanan ng isding, pangyayari. CERTIFICADO, DA. p p. ng Cer.. tificar. 11 m, Kstibayang nagpa. patunay nlg isdafg pangyayart. CERTIFICADOR, RA. adj. Y Nagpapatunay. CERTIFICAR. v. a. Patunayan. patibayan, II For. Banggitfin ang ils~ng bagay sa PaMainagitan ng haydg na katibayan. 1 v. r. Ma patufisyan. CERTISIMO, MA. adj. Tunay na tunay. CERUMEN. mn. Tuitulf. CERVECERIA, f. Gawaan ng ser. besa. 11 Tindahan ng serbesa. CERV CERVECERO, RA. in. y f. Wigseserbesj.4 CERVEZA, f. Serbesa. CERVICAL. adj. NauukoL va batok. CER VIZ f. Batok. CESACI6"N.- f. Pagtahd~n; pagtiltil, CESAMIENTO. mn. Pagtigil. CESANTE, p. a. ng Cesar. Nag titigil. 11 adj. y s. Nahmbiit napasukan. CESANTIA.' f. Pagkatigil; pagka. hinto sa pinapasukan. CESAR, v. n. Tuinigil; mnagbint6. 11Magtigil sa paghawak ng tunp. kol na ginaganijp. CESION. f. Pagtanggf sa isAng bagay, kapangyariban 6 katuwlran sa kapakinabanga'n ng ibd~4f For. PagpapaubayA ng muayutang sa kaniydng kayamanan, kapag hindi uaangyayaring inakaeapat esa mg~a pinagkakautangau up~xig ang hukorn ~ang magaycis ng pagba. bayad. CESPED. in. Dain6ng pino at mnasinSiD na nakatatakip sa lupa'. CESTA. f. Luwelang; pangnin. CESTO, in. Batuating; bakid. CETRO. n., Sagisag jag kapangyarihan ng barl; setro, 1 fig. Kaharian ng ik,-ng prinsjipe. Tune kuling pagkaprfnsipe. CfA. f. But6 isa balak'ang. CIATICA. f. Sakft ng balakang. CIBERA. f. Sapal. CICATRJZ. f. Pikldt. Ii fig. Ba.. kits ng lumipas na damndainin BU natitinrt Ba kalooban. CICATRIZACION. f. Pagpiklbt;

Page  140 - 140 - CICA CICATRIZAR. v. a. Bahawin ang sugat; pagpiklatin. 11 v. r. Mabahaw ang sugat; magpiklat. CICLAN. adj. y s, Iisa a~g bayag; sikl'n. CICLO'N. in. Malakd1s na hangin; ipoipo. CIDRA. f. Bot. Kabuyaw. ClEGO, GA. adj. y s, Bulag. fig. Pinagdidiminn ng isip; nabubulagan. 11 A cie gas. ra. adv. Pikft mata, CIELO. in. Langit. ii Sing~w ng panab6n 6 klimia. ii Kalangitan. I1 Kaluwaihatian. I1 fig. Ang Maykapdl 11 fig. Langitlangita~n. CIEMPIP'S. M. Zyool. Alupihan. CIEN. adj. IsAngdaan. CIENCIA. f. Karuoungan. CIENO. in. Putik; balah6..CIEN'IIFICO, CA. adj. Marunong; inaalain Nauukol sa karunungan. CIENTO. a dji Sangdaan. 11 mn. Tandang nagpapaki!ala ng sang. daang bilang. CIERRE. in. Pagpipinid; pagsaCIERTO, TA& adj. Tunay; tuto6'; tapalt. CIERVA. f. Usdng babae. CIERVO. in. Usdng lalaki. CIERZO. mn. Hangin sa hilaph. CIFRA. f. Bilang. jIPagkakasi16 ng dalawa- 6 tatlo'ng titik. 1I Dagling pangungusap. CIFR AR. v -a. Suinulat ng inga unang titik ng pangungusap. 1I fig. Dagitln; paiklifn ang salitA. 11v. r. fig. Umikif; dumnagit ang CIGA salitA. CIGARRA. f. Zool. Kuliglfg. CIGARRERA. f Babaing manggagawh ng tab ako. IIBabaing inanglalakoi nA tabako. CIGARRERO. mn. Lalaking manggagawA ng tabako. ii Lalaking rnanglalak6 ug tabako. CIGARRILLO. in. Sigarily6. CIGARRO. rn. Tabakong hinihitit. CILANTRO. mn. Bot, Halainang kulantr6. CILICIO. in. Damft na mnagalas na isinusuo't ng unang panaho'n bi. lanjg pagpapakasa'kit. Ii Tanikalang inay tinik na itinatali sa kata-. wan nR nagpipinetensiye. CIMA. f. Taluklo'k ng bundo'k. Ang bahaging pinakainatads ng punungkahoy, 11Por cima. in. adv. Sa kaitassan. CIMARRON,, NA. adj.- y s. Nauukol sa alipin 6 hayop na namurnund6k at bindi pa maamn6; slimar6n. CIMENTAR. v. a. Siinientuhan.I1 Itatagz. 11 fig. Itay6; asimulan. CIMIENTO. in; Kinatatatagan ng in~a baligi ng istin' bahay; ba. tayan. 1 fig. SimulA at ugalt D9 isang bagay. CINAMOMO. In. Bot. Halamnang sinainuio. CINCO. adj. Liina., CII~COMESINO, NA. adj. Lilirnang buw~n, CINCUENTA. adj. LimningpA.' CHINCHA. f. Sinsa' ng gurnasy6n ng kabayo.

Page  141 141 - CINE CINEMATOGRAFO, in, Phnoo. ran iag Iabdis sa, anino; sine. CINGULO, in. Taling pamigkis sa kasuutan, ng parl sa pagmiini. sa. CINIFE. in. Lam6k. CINTA. f. Panall; tal,; sintdis. CINTO. mn. Parnigki's sa baywang na balat, sutla" 65 e~tainbre. CLINTURA. f. Baywang. CINTURON. m. Painigkfs sa bay. wang. CIRCO. m. Sa rnga roinano, pov~k na pa'nooran ng takbuhan ng mnga karo 6 kabayo. CIRCUIR. v. a, Ligiran; bakuran. CIRCUITO. mu. Binilogbii16g; pa ligidligid. CIRCULACION. f, Pagkalat; pag. laganap. 11 Pagtakb6 ng dug6 sa buong katawdn. CIRCULAR. v. ni. Kumnalat; 1uinaganap. 11 Pumnaro't purnarito. ii Magkasalinsalin ang isdng bagay sa iba't ibing tao. ii coin. Mag. kasalinsalin ang rnga halag~a sa ib6't ibiing kaindy sa painarnagitan ng palitan. II adj. Nauukol sa blg 6 sirkulo. 11 f. Utos6 ( pasabil ng isdtng inatads na pUL6 sa kaniy~lng mga, nasasakop. 11 Sulat 6 paunawang ipinadadaldi sa, iba-'t ib~ng tao uping inagWaMt ng isalng bagay. CIRCULO. mn. Bilog. 11 Lalawigan. CIRCUNCIDAR. v. a. Tullin. l fig. Putulin; alisin ang isdng bagay. CIRCUNCISIO"N. f. Pagtutull. CIRCUNDAR. v. a. Bakurin;' Ii. CIRO girin. CIRCUNFERENCIA. f. Kabilugan, CIRCUNLOQUIO. in. Pagpapahabbi ng rnga pangungusap; pagpapaCIRCUNNAVEGACIO'N. f. Pagla-. laydg sa paligidligid ng lupA. CIRCUNNAVEGANTE. mn. A n g taong naglalayag sa paligidligid ]OR 1upht CIRCUNNAVEGAR. v. a. Laya. gin au~g paligidligid ng lupti. 11 v. n. Maglay~g ang isdag sasakydingdagat sa paligidligid ng iupa. CIRCUNSPECTO, TA. adj. MatinO; inabaft. ii Iginagalang; kapitapitagan. CIRCUNSTANCIA. f. Pangyayari. ii Kabagay~n. CIRCUNSTANTE. adj, Nasa pa.. ligidligid. 11 adj. p 1. Neuukol s a inga kahardp. CIRCUNVALACIO'N, f, Pagbakod; pagkubko~b, Bakod na n a g t atangg6l Ba is~ng liwasan, himpi. Ian at ibp. CIRCUNVALAR. v. a. Bakuran; kubkubfnL ang paligidli giz u g isan'g siyudad, hukb6 at ibp. CIRCUNVECINO, NA. adj. Kala.. pit; nasa paligidligid. CIRCUNVOLUCION. f. Pagbabalik 6 pagpapaligidligid nA isdng bagay. CIRIAL. in, Siryales. CIRRO. in. Bag&. CIRUGfA. f. Paggam6t ng mnga sakft sa P~tamamagitatl fl p agbusb6s.

Page  142 142 - CISC CISCO. m. Uling ua dur6g, 11f g9. y fain. Kaguluhan; kaingayan. CISMA. mn. Paghiwal~iy ng mnga kasapi sa is~ng katipunan 6' kapiSAnan. CISMATICO, CA. adj. y FS. Hu. mihiwaitty sa kaniy~ng tunay na pun6. CISNE. mn. zool. Tag,4k. 11 fig. poet. Manunugt6g 6 inakatang mabusay. CISURA. f. P u nit 6 lahang na mnaba'~aw ng isdng b~igay. 11Su. gat na ginagawfi ng nagsasangriYB SB uga't. CITA. f. Tipanan. 1 Pagtukoy ng batfis, alituntunin at ibp. upanig patunayan ang sinssabi. CITACION. f. Pagabai; pagtipain. CITAR. v. 8. Abahin; tipanin. 11 Tuinukoy; bumianggft ng m r~a mnayakdA4, kasulatan at ibp. up~ing patibayan' a n g sinasabi. 11Fo Pagpatalastas~u ang Wisng tao ng tungk6l sa pagt-iwag ng hukurnan upang bumnar~p. CfTARA. f. Istrumneatong kahawig ng~ gitara.CITARA. f. BAkod na mnanipi's na tisA, CITERIOR. adj. Nasa gawl rito. CIUDAD. f. Bayang mnalaki; siyu. dad. CIUJDAD&NI'A. f. Pagkiaramarna. y~in. CIIJDADANO0, NA. adj. TagtA si.~ yudad. 1I Nauukol sa siyudad. Ml, Mainamiayin. 11Taong mabuti. CIVIL. adj. NauuX01 sa siyudad. CIV' For Nnuukol sa kagalingan at kayamasnang angkfn ng mnga tao. CIVILIZACJIO-N. f. Pagkasulong ng i,~-ng bayan jJ Kabibasndn. CIVILIZADO, DA. p. p. ng Civilizar, 1 adj. Bihasa. CIVILIZAR. v. a. Paarni~xn a ng mga tao sa ist~ng bayan; pamihasahin.- i Turuan; pabihasnfn. Nj v r. Umrnam ang mnga tao sa is~ng b a Ya n; inaiihasa. I1v. r. Matuto; mabibaia. CIZAfRA, f. Halamang turnutub6 sa nagitan ng inga palay at tri.go II fig. Masawflng hilig. jj f i g. Ang anorrnng bapay na sumisir, sa ib~tng bag y. 1 fig. Pagkakaalit. CLAMAR. v. n. Dumafng; mnanag. h6y. 11 Sumigiw. CLAMOR. Mn. Sig~w.jjTagh0'y; daing. 11 Tugt6g na malungk6t ng kamnpanang patUngk6l s a Ing9a patdiy. CLAMOROSO, SA. adj. Nauukol sa ingay ng tagho~y 6 daing ng mnaramning tao. CLANDESTINO, NA. adj. Lihirn; tag6. CLARA. f. Putt ng itlo'g. 1t Kadalangan ng buh6k na ikinalilitiw ng bahagi ng anit. 11 famn. Pagtilaing sangdalt ng patalk ng ul~ja sa panah6ng taguldn na kasabaiy ang sangdaling paglinaw, CLARABOYA. f. Bintanang salaming inilalagAy sa bubung~n 6 sa itsa's ng 'pint6 na pangpaliwanag.

Page  143 - 143 ' %3LAR LLAREAR. v. a.- Paliwanagin. v. n. Magbukaingliwayw~iy. 1,1 v. Magliwanag ang Panah6n. ff v. r. Manganinag. 1i fig. y famn. Maba. yag ng dt kinukusa' ang mg~a panukalh, hangarin 6 rnithiin. CLARECER. N. n. Magbukaing. 1iwaywdiy. CLARIDAD. f. Kaliwanagan; ali. walas. 11 Liwanag. CLARIFiCAR. v. a. Tanglawdin; ilawan. I Liwanagan a ng i s n g hagay. ii Palinawin. CLARO, RA. adj. Maliwanag. ii Malinaw. 11 MaliDifq; wahing haJ6 q Nanpangininag. Jj Madalijg mawatas (i Tunay; ba~ilg. ff Maaliwalas; wa sing ulap, CLASE. f. AYos 6 bilang Dng na taf ng inagkakaurl. ji Ay s ng mnga bhgay na rnagkasid ng taglay na unl. 11 Katipunan DR mRna batang nagesiipagaral na rnagkaparebo ang pinagaaralan. 11 Turong ibini. bigily sa arawaraw ng gur6'. CE4ASIFICACION. f. Pah bubuko'dbuk6d; paghuhusay. CLASIFICADOR, RA. adj. y S. Nagbldbuk6d;, naphuhusay. CLASIFICAR. v. a. Pagbuku'dbu. kurfn; husavin. CLAUDICACION. f. Pagtingk6d; pagpihl~ypibly. CLADDICAR. v, n. Pumikiyniljgy; tuiningko'd.- 1 fig. GurnawA ng pakuhlngkultlng 6' wakting ayos. CLAUSTRO. in. Pasyalang buma.' bakod sa patyc ng siinbahan 6 kuinbento. 1 Pulong na binubu6 ng pur6 ug paarakin at mga cLAU gur6. CLAUSULA, f. Gram y Ret. Katipunan D naslitAng may buiing kaisipdn. CLAUSURA. f. Pagtitigil ng ings pulong ing kapulunpan 6 hukuinan. CLAUSURAR. v. a. Ipinid; tapusin' CLAVADIZO, ZA. adi. Mapapakuan. CLAVADO, DA. p. p. nk Clavar. adi. May inga pak6. HI Nakapak6. it fig. y fain. Baigay; akmn&. CLAVAMIENTO, Mn. Pagpapak6. CLVAVAR v. n Pak~ian; magrak6. IfMagingapste ng mnga bat6" S& gint6 6. pilak. 11fig. y fain. Dayain. Iv. r. Mspak6; pumak6; tuiniCLAVAZON. f, Katipunan nA ng-a pakonit nakslag~ly sa isa'ng bagay. CLAVEL. m. KlatI,6 CLAVICULA. f. Balagat. CLAVICULAR. adj. Nauukol sa balagat. CLAVIJA. f Kapirasong bakal 6 kahoy na hugis pak6 na pinagtatalIan ng isting bagay. CLAVO. in. Pak6. 11 Lipdk. HI fig. Dusang nagpapahirap sa pus6'. CLEMENCIA. f. Haba'g; awa'. CLEMENTE. adj, Mahabagin; maawain. CLURIGO. in. Pail. CLICH. mn. Bakal na inukitan Dg larawan 6 snonulng dibuho. CLIENTE, coin. Ang taong nasa ilaliin ng ka'inig ng kapwi. II Suki. CLIENTELA. f. Pagkalingh; pagamnp6n, 11 Katipunan n- inga sukl ng Wisng tao.

Page  144 - 144 - CLIM CLIMA. rn. Sing~w nig bawa't l UPA. CLIN. f. Buho'k sa batok at liig ig- kabayo. CLISft i. Impr, Bakal na inu. kitan ng larawan 6 anomAng dibuho. CLITORIS, mn. Anat. Tingg-il. CLOACA. f. Padaluydn rq tub~g na maruinf. CLOQUEAR. f. Humnaliinbir ang inan6k 6 ibon. CL OQUEO. in. Pagkokok ig man6k na humnahaliinhfim. CLOQUERA. f. Paghafiinbim; paglimlimin rg rnan6k 6 ibori. CLUECO, CA. adj. y s. Nauukol sa inan6k 6 ibong hurnahaliinbim. COACCION. f. Lakdis 6 dah~s na ginagawAi sa kapwh upttog inagsalitA4 6 guinawA rig isaing bagay. COACTAR. v. a. Piliting gumawA rig is~ng bagay sa pamnainagitan rig lakds 6 dah~is COADJUTOR, RA, Mn. y f. Katulong at kaalakbdy sa isng bagay. COADYU VAR. v. a. Umnabuloy;. tuinulong. COAGULACi6N. f, Painumu6. COAGULADOR, RA, adj. Nagpaparniu6, COAGULAR. v. a. Painuuin ang anomttng bagay na malabniAw 6 tubig. 11v. r. Mainu6. COAGULO, mn. Pamuinu6 rig dug6. COARTAciON. fe Paghahanggd sa i~dng bagay. COARTAR. v. a. Hanggandv; buwag ibigdy ug gandp ang isdng bagay, COBA 'COBARDE. adj. Duw~g; inahinang lo6b; tak6t. COBARDEAR. v. n. Maduwdg; mnanghinang lo6b. COBARDI"A. r. Kaduwagan; kahinaan Dg lo6b. COBERTERA. f. Tangt6ng; taki p. COBERTIZO. in. Takip sa ibabaw n& dingdlng na bat6 updng huwdg pasukin ng uWain; bub6ng na panangga sa uldn. COBIJA, f. Talukbohg sa ulo rig inga babse. COBIJAR. v. a. TakpAn. I fig. Patuluyin sa tahanan. IIv. r. Magtakip; mnagtalukb6ng. Iv. r. fig. Manuluyan; sumnilong. COBIJO. in. Pagtatakfp. 11Pagpa. patuloy.COBRABLE. adj. Masisingil' COBRADOR, RA. Nauukol sA a. song irna y dalaing pinangaso sa kaniydng pangAinoon. 1i in. Tag4.. paninigfl. COBRANZA. f. Paniningil. I1 S ipgilin. COBRAR. v. a. Singilf n; mnanin-f!. FlMakabawl. 1I Kamati~n; tanmuhin. Iv. r. Pagsaulan rig hiningd. COBRE. ra, Tans6. COCCION. f. Paglulutb; pagka. lut6. COCCIX. in. Ana t. Buto'ng inalift s a dulo n g gulugo'd s a gavong puwit. COCEADURA. f. PagsipAt; pagsikad. COCEAR. v. n. ManipA; ina ni kad.

Page  145 - 145 - COCE COCIER v. a. Maglut6; lutfiin. Tunawin aug kinain. Ii v. ii. Ku.. rnul6 ang tubig. 11 v. r. fig. Magdamdndrm na inatagdU ng mnatin. ding sakit. COCIDO, DA. p. p. ng Cocer. j in. Lutong ulain. COCIMIENTO. in. Paglulut O. COCINA. f. Po6k na pinagluluti'ian; kusinailn. COCINAR. v. a. Mangusini; maglutb ng rmga'ulamn. 11 v. n. fain. Makialain, sa, mga bagay na nauukol sa kapuwai; mniaghimasok. COCINERO, RA. in. Y f. Tagapaglut6; tagapangUSInA. COCO. in. Pun6 log niy6g. 11 Niy6g. 11 CJoco tierno. Buko. COCODRILO, in. Zool1. Buwaya. COCOTAL. in. Niyugan. COCOTE. in. Batok. COCOTERO. Mn. Pun6 rig li.. y6g. COCEIAMBRE. in. fain. Bagay na rnarumni at masamning ain6y. COCHE. in. Karwahe; sasakyang may gul6ng. COCHEAR. V. n. Mangutsero. COCHERO. in. Kutsero, (COCHINA. in. Baboy na, babae. COCHLNADA, f.- Kababuyara; ka. ruminibn; kas3alaulaan. COCELNERIA. f. Karuminibtn; kasslaul~An. COCHINO, NA. mi. y f, Baboy. ii adj. y s. fig. y famn. Taong salaulA. CODAZO. in. Dagok rng siko. CODEAR. v. ni. Manik6; siku bin.-, CODI CODICE. Akhit na, sulat kamnuy na kinapapalaninaDn g inga lu-. inang kasaysayan. CODICIA. f. Kasakimn~n aa y ainan. II Iinb6t; pagiiinb6t..CODICIAR. v. a. Magnasang lam bis; inaagiznbot CODICILO. in Habiling nasusulat rig namatdy. CODICIOSO, SA. adj. Mapagin.. b6t. ii fig. y famn, PalagawA; ina*Slpag. CODIGO. in. Akla't na kinapapa.. lain~n n g mg batds sa ising bansfi; batasdn. CODO. in. S ik o IPanukat n a ang habA ay inulA sa siko hanggAng dulo np kamniy. COERCER. v. a. Piltilin. COERCION. f. Pagpigil. COERCITIVO, VA. adj. 'Purnipigil. COETANEO, A. adj. Kapanabdy; kapanab6n. COETERNO, NA. adj. KapuwA wal~ng hanggd 6 katapusdn. COEXISTENCIA. f. Paglitdlw nt isaing bagay na kasbabiy ng h a. COEXISTIR. v. ni. Lumijt~w ang isa-ng bagay na kasabily ng iba'. COFIA. f. Lambbit na sutlang inilalagAy sa ulo upang inalang.. k6tn ang buh6k. COFRADE. mn. Aug kakapatfd sa isaing kapisanan sa pagkakawang.. gawa. COFRADIA. f.- Kapisanan sa pagkakawanggaw&. COFRE. in Kabain. 19

Page  146 .- 146 - COGE COGER. v. a. Tabanan; hawakan; kunin. fl flulihin. 1 Pulutin. JjMasuinpungtin; mnatagpu~in. I Mahalatfi ang is~zng dayh; malainan ang is~ing lihirn; abutan ang isdng tao sa isting kapaba. yfian. j1 v.- n. Magkasiy' fl v.- r. Matabanan; inahawakan; inahuli. COGJTABUNDO, 7DA. adj. Tuto6ng palaisi p. COGNAci6N. f. Pagkakainaganak na inalapit sa partes ng babaing nauukol sa isdng angk~n. COGNIC16TNT. f. Pagkakilala. COGNOMENTO. in. Banstdg na tinatanpggdp ng isaing tao hinggil ea kaniy~rig inga kabutihan 6' kasainadng nagawA. COGOLLO. rn. Talb6s; ubod; usb6ng COGOTE. tn. Batok; kukote. COHABITAci6N. f. Pakikipainahay. JJ Painuiuhay inagasawa nj lalaki at babae. COHABITAIR. v. ni. Makipaniahay. 11 Mainuhay inagasawa ang la. laki at babae. CoHECHAR. v. a. Sumuhol. COHECHO. in. Pagsuhol; pagpapasuhol. COHEREDAR. v. ni. Makimrnaa. COHEREDERO, EA. M. y f. Na - kikimana. COHERENCIA. f. Pagkakaanib 6 pagkakasamasamna ng mga bagay sa ib. COLLEsi6N. f., Pagkakasarna 6 pagkakaanib nig inga bagay. ii Pagkakakabft. COHESIONAR. V. a. Pagkabi tin; pagsainahing inaigi ang dalawdng COHE bagay. COHETE. in. Kuwitis. COHETERf A. f.- Katipunan ng mnga kuwitis. 1I Pagawaan ng mnga kuwitis. 11Tindahan ng mnga ikuwitis. COHETERO. in. Magkukuwitis. COHIBICI6N.- f. Pagpigil. COHIBIR. V. a. Pigilin. COINCIDENCIA. f. Pagkakaayon. II Pagkakata6n. COINCLID R. V. ni Magkaayon; inagkaayos. 11 Magkasab~y ang pangyayari nag dalaw~ng bagay; inagkata6n, COINQUINARSE. v. r. Magkadu.. nigis; m=gkamansfiCOITO. in. Pagsiping ng lalaki sa babae COJEAR. v. n.- Tuiningk6d; luina. kad zig papildypit~y. 11 fig, y farn. Magkulang sa katuwiran sa iking pagkakata6n. COJERA. f. Pagkapilay; parniiilay. Cojf NT. in. Unang inuupdin, nilu.. luhurin 6" sinasandalAn, COJO, JA. adj. Y B. Pil~y. Na. uukol sa hayop 6 tao na nawaItdn zig isAng psa'. I fig. Nauukol din sa inga kasangkapang kulang rig isd sa inga paA. COL. f Bot. Halamnang koles. COLA. f. Bunt6t. ii Dulong inahabA Dg laylayan nig lik6d zig Baya. 11Tilamnsfk zig liWaDag na bu6 zig il -ng koineta.s Kolanig pangdiklit. COLABORACION. f. Pakikitulong. COLABORADOR, RA. in. y f. Ka. tulong sa pagsulat.

Page  147 - 147 - COLA COLAJ3ORAR. v. n. Makitulong sa paggswA 6 sa pagsulat. COLADERA. f. Sa1hAn. COLADOR. in. PanaIh. COLADURA. f. Pagsa1lt. COLAPICI S. f. Bunt6t ng isdAl. COLAR. v. a. Sal~in. iiPaputtinr ang damit mnatapos malabh~n; kulahfn. 11fain. Uinin6mn ng alak. 11 V. r. Purnasok ng walaing pahintulot 6 patag6 sa isaing po6k. COLATERAL. adj. Nauukol sa rnao tabf' 6 tagiliran ng is~ing,bahay. 11 Nauukol sa kainagariak na may kalayfian. COLCIIA. f. Paugtakfp, sa hihigin COLCIION. Mn. IKalang na mnalainb6t sa hihig~n; kultF6n. COLEADA. f. Pagasp~s ng bunto~t ng isdA 6 hayop. COLEAR. v, n. Magpasp~s ng buntWA aug isd& 6' hayop. COLECCi6N. f. Katipunan ng- mg-a bagay na rnagkakauri. COLECCIONAR. v. a. Tipunin ang inaa bagay na inagkakaurl. COLECCIONJSTA. coin. Tagapag. tipon ng inca bagay na inagkakauri. CIOLECTA. f Painuiudm6d ng ising buwis na nasisingil. Paglikom ng mnga abuloy ng inga Dagkakatipon sa isAng kasayahan. COLECTOR, in. Tagapaglikoin;ta. gapaningfil. COLEGA. f. Kasama sa paaraldn, hanapbuhay at ibp. pinaspasukaun COLEGIAL. adj. Nauukol Sa pa: arahinu 1I m. Aug uagasarail na nag.titirfi sa- lo6b ng paarahhn. COLE COLEGIG. mn. Paaralin. COLEGIR. v. a. Tipunin; pagsainahini ang inga bagay na magkahiwahiy. ii Pagkunan, c6LERA~. f. Galit; po6t. Ii in. Sakit na pagtatap6n; kurs6't suka. COLPRICO, CA. &di. Nauukol sa galit 6 Wot. II Nauukol sa sakit na kurE6 t suka. 11 fig. Magagalitin. COLETA. f.- Buh6k na tinirintAs at. nakalawift sa likuran. 1f fig. y fain. Karagdagang inaikif sa sulat 6 salitAi. COLGADERO. in. Sabit~n. COLGADURA. f. Katipunan n j mga kayong iginsgaydk sa mgs dingdfng 6 hibigdln. COLGAR. v. a. Isabit; ibitin. I 11 Gayakdn ng mng& palawit na kayo,1 fig. y fain. Bitayin; bigtibfn. 11 v. n. Mabitin. COLICUAR. v. a. Tunawin; lunawin. iU v- r. Matunaw; mnalunaw. COLIGARSE. v. r. Maganib; magpisan. COLINTA. f. Pantukin; bur6l. COLINDANTE. p. a. ng Colindar, ii adj. Karatig lupA. COLISECO. mu. Dulasn. COLIsi6N. f. PagkabanggAl. 11 fig. Paglalaban; pagaaway. COLMADO, DA, p. p. ng Colmar. Ii adj. Tigi'b; saganh. COLMAR. v. a. Tigibin; punftin,1f fig. Pasaganf.in. COLMIENA. f. Bahaypukyutan. COLMENLAR. Ku. Po6k ng mga lbahaypukyutan. COLMILLO. in. Pang-il.

Page  148 - 148 - COLM COLMO. n.- Bahaging luinalabis sa sukat; kalabisan sa takal. l fig, Katligib~n; kagansp~n.1 Bu-C bung~na dayaini, pawid 6kugon. COLOCACIO-N. f. Paglalagd4y; paglagiy. 11 Kalagayan. I1 Pinapasukang hanapbO'hay,( COLOCAR. v. a. Ilagdy ang isting tao 6 bagay ea poo'k na nala-( laan, ti fig. Ipasok sa hanapbubay ang isng tao. II v. r, Lu- maody. COLOCUTOR, RA. Mn. y f. Kausap. COLONIA. f. Katipunan ng in-a taong nagpupuntAi sa isang bayan upting rnanirahan. ii Lupaug sina. askop ng isting bansang dayuhan, COLONIZABLE. adj. Masasakop. COLONIZACI6I~I. f. Pagsakop. COLONIZADOR, RA. adj. y s.j Mananakop sa bayan nig may bayan. COLONIZAR. v. a. Sakupin ang ising bayan nig bans~ng dayuhanCOLONO. mn. Arng sak6p; ang nainamayan sa isdng bayaDg sak6p ng ibkng bayan. COLOQUIO. in. Salitaan; usapan z ig dalaw~ing tso. COLOR. in. Kulay.11 fig. Dahil~n. 11 fig. Katutubong uri nig Whing bagay. COLORADO, DA. adj. May ku.. Ly. II Puli. 11 fig. Nauukol sa salaula at inalaswing salitA sa pakikipsgus~p. COLORAR, v. a. Kulay'an; tinaiin. COT ORETE. m, Pangulay samiuk h A'. C(AIOSAL, adj. Nauukcrl sa ma COLO lakfng e~tatuwa. 11 fig. Malakfng bigw~li kaysa karaniwan. 'OLOSO. rn. E~tstuwang inalaking dt pangkaraniwan. li fig. Tao 6 bagay na dahil sa uring tag. hiy ay natatarigl ng labis sa ibd. i"OLUMBINO. NA. adj. Nauukol sa kalapatl; kawangfs nig kalapati..',OLUMBRAMIENTO. in. Paganinaw. Z6'OLUNIBRAR. v. a. Aninawinl masddn sa mnalayb. 11 fig. Bakasfn; tuntunlin. COLIJMNA. f. Haligi. 1i MukhA n0 pahayaghn; talath. COLtIMPIAR. v. a. Uguy-in. I v. r. Mogug6y; uinug6Y. 11 v. r. fig. Guinibanggibanig sa paglakad. COLUMPIO. m. Lubid na pinaguuguyafl. COLLADO. in. Gul64i. COLLAR. in. Panglifg na iginagaytik ng ruga babae II Bukl6d sa lufg; kulyar. COLLERA. f. Paighifg na balit na may palmain4r nig mnga kabayong is-Inisingk60, COLLO'N, NA. Duw~lg. COMA. f. IKudllt- na ginagainit sa pagsulat. COMADRE. f. Hilot. 11 ILniinA; kurnare. 1t fain. Kalapitbahay at kaibigangx babai. COMADRON. in. Manggagainot LA huinabaf~P sa pangangandk; salag. COMARCA. f. Bayan. COMB-ATE. in. PagaawaY; Paglalaban ng mnga tao 6 ng miga hayop-ll Pakikibaka es isariling kaloobau.

Page  149 - 149 - COMB.COMBATIBLE. adj. Mababaka, 6 masaisakop.COMBATIDOR. in. Mangbabaka. COMBATrENTE. p a. D9 Cornbatir, Bumabaka. 11 in. Ang ba. wa't is6. Ba mn~a kawal na burnubu6 rg ising hukb6. COMBATIR. v. ja. Makipagaway; makibaka. 11 v. a. Salakayin; bakahin. 11 fig. Salungatin; tutulan. COMBINABLE. adj. MapagsasaCONBINACION. f. Pagsasama. COMBINAR. v a. Pagsarnahin ang inagkakaitAng bagay upding mabu6. 11 Pagpisanin ang mnga hukb6'. COMBUSTIBLE. adj. Mangyayaring magalab. 11 Madalling magningas. ii in. Kahoy na panggatong. COMBUSTION. f. Pagkasunog; pagaalab. COMEDERO, RA. adj. Makakain. jj mn. Pakanan sa mga hayop; labang~m. COMEDIA. f. DuA. COMEDIANTEY TA. in. y f. Ang lumalabds sa dulA. COMEDIDO, DA. p. p. ng Comedir 6 comedirse. 1I adj. Magalang; mapitagan. COMEDIO. in. Kalagitnaan ng isthng kaharian, po6k 6 kaparangan. 1I Tag~I ng panah6ng huinahati sa dalaw~ng takdang panah6n. COMEDIMIENTO. mn. Pitagan; galang. COME COMEDIR. v. a. ant. Isipin; isa8 --alangalang.'j] v. r. Magayoe; naghinhfn ng asal; inagpi'gil. jiHumnando'g. COMEDOR, RA. in. y f. Pala'kainu. ii m. Kaiinin. COMENSAL. corn. Kasalo. ii Ang bawa't isl sa kumnakain asa flsng dulang. COMENTAR, v. a. Ipaliwanag ang nilalarndln ng isdng akdA uping inadalf ng malining ang kahuluga'n. Ifain, GuinawA ng mng& pali. wanag. COMENTARIO. mn. Kasulatang ginagainit na pangpaliwanag Ba isdlng akd&, upa'ng inadalling malining ang kahulugin. fig. Pa. liwanag. 11 fain. Buliingbulungan hinggfl I a mnga tao 6 pangyayarl sa buhay na pangkaraniwan. COMENZAR. v. a. Simulin; um~pisab an. v. n. MagsilmulA; maginuift. COMER. v. ni. Kumainil1 Manang.. hall. 11 fain. Tamasahin aug ising bagay. 11 fig. Gugulin; ubusin ang kayamanan. I1 fig. Magsalitj ing magul6 at hindi mapagbigkds ang ibang salitfi; inakaligt&an, mn. Pagkain. COMERCIABLE. adj. Makakalakia. COMERCIANTE. p. a. ng Cornerciar. Nan-angalakal. I s. Mainangalakdib COMERCIAR. v. n, Mangalakal..1 fig. Makipagaltimn ang ising taso asa ibi.

Page  150 - 150 COME COMERCOIO in. Pangangalakal. ~ Pakikipaga1arm ng in~a tao 6 ba. yan sa kapwfi nhla'. n1 Kalakal. Babitykalakal, COMESTIBLE. Adj. Makakain. 1II mn. pl.- Mga pagka'in. COMETA, in. Astrol, Bituing inalaking may bunt6t. 11 f. Saranggola. COMETER. v. a. IpagkatiwaIl. 11 Magkarnit; iakagawA. COMETIDO'. in, Habilin; atas na tungkulin. COMEZON. f. Pagkatifi fig. Balisa D9 kalooban dahil sa pegnanasA ng isfing bagay, COMICIOS. in, Halalan. c6mico, CA. ads. Nauukol sa dui~. II Mn. y f. Ang lumalabhis sa dultkan. COMIDA. f. Pagkain. II Tang. balian, COMIENZO. in. PagsisimaulA; paguumnpishi. COMIL6N, NA. adj. y a. Palakain; inatakaw. COMISARIO, RIA. in. y f. Aug taong: pinaguukulan ug is~ig bagay. II rn. Kumakataw~n sa kapakanan iog ibd. COMIS16N. f. Pagkakamnit; pag. kakagawAi ng anominng bagay. 1 Utos at pabintulot na ibinibigAy ng isal ng tao sa isA up~ng gurnaWA ng an6minng habilin 6 inakipagtu6s ea anomfing usapin. j H-abilin. 11 Katipunan Dg mnga taonlg pinaghabilinian ng Anoindng bqgay ng isdog kapisanan 6" ka COMI pangyarihan. COMIT9. in. Lupon ng mnga taOng inihalal upttng mnagusap ng natutungk6l sa ising bagay. COMITIVA. f. Lupon ng mn~a taong paparoong mnagkakasama sa, ist~ng po6k. COMO. adv, Paano; papano; sa anong payaan. U1 Kapara; gaya 1 Sa an6ng dahilan. il conj. cond. Kung; pagka't. C6MODA. f. Tagu~n ng damit 6 kasangkapan. 11 Aparalor na muababA. COMODIDAD, f. Kaluagan ng earil. 11 Kaayusan; pagkakaangk6p DA mn~a bagay. II Kapakinabangin. COMODO, DA. adj. Makabulubiin; inarapat; angk6p. COMPACTO, TA, adj. Siksik. COMPADECER. v. a. Kahabag~n; kaawafin. 11 v. r. Mababa'g; maawh. COMPADRAZGO, mn. Pagkukuinpare. COMPADRE. in. Kuinpare. COMPAfSERISMO. in. PakikisamR. COMPANERO, RA. Mn. y f, Kasamna; kaalakb~y. COMPANilA. f. Pakikisarna. ii Kasamna. 11 Samahdn. COMPARACIIO"N. f. Pagtutulad; pagpaparisi COMPARAR. v. a. Itulad; iparis;ipars. COMPARECENCIA. f. For. Paghar~p ng is~1ng tao sa huk6in.

Page  151 - 151 - COMP COMPAREUER. v. al For. Hurnardp ang isting tao sa hukorn; durnulog sa inaykapangyariban. COMPARTIMIENTO. in. Pagmu., mnudin6d. 1I Silfd; hatil. COMPARTIR. v. a. Bahagihin; hatian. j1 Iparnahagi. COMPAS. in. Kumin'. 41 Sukat. COMPASAR. v. a. Sukatin ni kumnpa's. I1 fig. Ayusin; sukatin; COMPAsi6N, f. Hlah,4g; awh. COMPASIVO, VA. adj. Mahabagin; inaawain. COMPATIBILIDAD. f. Pagkaka. sanib; pagkakasamna, COMPATIBLE. adj. Maiaanib;, maisasamna. COMPATRIOTA. corn. Kababayan. COMPELER. v. a. Pilitin. COMPELIMIENTO. in. Pagpilit. COMPENDIAR. v. a. Padagliin; paikliiln ang isAdg kasulatan. COMPENDIO. mn. Kasulatang ma ikil. COMPENSABLE. adj. Magagantil. COMPENSACI6N. f. Paggantf; kagantihan. 1I For. Pagkakapatas. COMPENSADOR, RA. adj. y s. Guinagantf; pumnapatas. COMPENSAR. v. a. Gantihln;pa.. tasan. ji v. r. Gurnanti; inapatasan. COMPENSATIVO, VA. adj. Gu.. magantf; puinapatas. C.OMPETENCIA. f. Pagtatalo; paglalaban ng dalawfing tao dahil sa isdng bagay; pagpapangagi~w. 11 Pagkakaukol. 11 Karapa-. COMPETENTE. a dj. Mardpat; comp ba ga y. COMPETER. v. a. Maukdl; marapat, COMPETIDOR, RA. adj. y a ka!abbn; kapangag~iw. COMPETIR. v. n. Msgtalo; wag.. laban dahil sa isdng bagay; mag-.pangagdw. COMPILAci6?N. f. Pagtitipon ng inga balitk 6 bagay. COMPILAR. v. a. Tipunin sa isdng aklit ang inga ibtl't ib;6ng bahagi nig mga akIlt 6 kasulatan. COMPINCHE. corn. famn. Kaibigan; kasarna. COMPLACIENCIA, f. Pagpapauinlak; pagbibigdiY Io6b. COMPLACER. v, a. Pauolak~n; pagbigy~ng Io6b. 11 Malug6d; masiyah-ng loo'b. COMPLEMENTO. in. [Kaganap~n; kasukduldn ng isiing bagay. j Gram. Pangungusap 6 salitfing kinauuwitW ng kahulugan 6 gawain ng verbo.COMPLETAR. v. a. Tapusin; Iubusin. COMPLETO, TA. adj. Gan&dp; lubo's; bu6. COMPLEXION. f. Fisiol. Panga'. ngatawaa.' COMPLICAR. v. a. Paghaluin; pagsarnahin ang mnga bagay na msagkakaibM. 11 v. r. Magul6. Co5MPLICE. corn. hiasainama sa pagkakasala; kasabuwit; karainay. COMPLOT. m. fain. Pagsaaabuw~tan. 1j famn. Slga16t,

Page  152 .-152~ COMPONER. v. a. Husayin- ayusin. 11 Pagyamnanin. 1 Gayakdin; palamutihan. 11 Kumatba. I Impr, Magayos ng mnga pangungusap, titik, dahon ng aklh4t sa liinbagan. 1 v. n. Tumnul4. 1 GuinAWA ng tugtugin. COMPORTAMIENTO. in. Kaasatan; kaugalian. COMPOSICI6N. f. Pagaayos. [ Pagkakasund6 nif dalawa- 6 higit sa dalawdng tao. I1 Sinulat; akda. IIImpr. Katipuu~an nD g- mg ttlk 6 mnoldeng isasak~y sa limbagan. COMPOSITOR, RA. adj. y B. Tagapagay~s. COMPOSTURA. f. Pagkabu6; kayarian.: II Pagaayos ng is~ng ha. gay na inagkahiwaldiy. 11 Kaayusan; kalinisan. 11 Halo6. 11 Kahinbin~n. COMPOTA. f. Kusilbdi, COMPRA. f. Pagbilf 1 Pinariljf. COMPRABLE. adj. Mabibjif. COMPRADOR, RA ad'.ys Ma. mimili. 1 m. Tagapamili arawaraw.COMPRAR. v. a. Bilbfn; bumnlif; marmili. ii Suhulan. COMPRETIDER. v. a. Saklawfn; sakupin. fj Ilulan; ilakip. 11Un wain; talastasin- tarukin. 11V. r. Malulan; inalakip. COMPRENSIBLE. adi. Masasak. 16w. ii Mailululana. iiMauunawa; matatalastds. COMPRENSION;- f. Pagsakltiw. paguflawA. COMPRIMIR. v. a. Higpitf n; ku. comp yurnpfsin; plitisin. COMPROBAR. v. a. Patutobanan; Pntunayan. COMPROMETER. v. a. Ilaga-y sa ilalimo n pagkakais~ sa kamnay ng isadng tao ang pagpapasiyfi sa is~ng ueapfn 6 ibalng bagay. 11 JpanganyayA ang kapuwAi; isub6 sa kapanganiban, 11 Papanagutfn. 11v. r. Mapanganyayh; mnasubo6 sa kapanganiban. II Manag6t. COMPROMISO. mn. Kasunduan rig ings naguus.4p. 11 Kapanagutcn; pangungusap na nabitiwan, 11 Tungkuling sukat isakatuparan, COMPULSA. f. For. Satin ng iSing kasulatan 6 kahatulan, na kinuha sa Hukuinan. COMPULSAR v. a. For. Ku.. mnuha ng salin. 1 Siyasatin ang dalawd 6 higit sa dalaw~ng kasulatan. COMPUNCION. f. Pagdaraimd~h sa nagawaing kasalanan. COMPUNGIRSE. v. r. Magdamndtirn sa nauawaing kasalanan. COMPUTACION. f. Bilang; taya. COMPUTAR. v. a. Bilangin; ta. yahin ang is~n ` bagay sa pamainagitan ng mga bilang. COMPUTO. mn. Paghilang; taya. COMULGAR. v; a. Subuan. v. n. Makinabang; pasubb. COMULGATORIO. mn. P06k na pinagsusubuan sa mga nakikinabang. COMUTN. adj. Hay-ig sa madifi.j Karaniwan; palasak; kaldtU sa mnarami. JIMababang uri; alipusta. 1 in. Palikuran. I1 Por lo comtin. n.adv. Ang karaniwan; ang kadalasa'D.

Page  153 - 153 - COMU COMUNICACION. f. PagpapatalastAis; pagpapahayag. II Pakikipagtalastasan. COMUNICAR. v. a. Ivatalast~s. 11 Ipagtapdt; ipahayag.11 Kausapin; pakipagusapan sa paruamagitan ng salitA 6 sulat. 11 v. r. Makipagusap; mnakipagtalastasan. COMUNIDAD. f. Pangkalahat~ifl 11 Kapisanan Dg rnga taong nabubuhay sa ihalim D mga alituntunin 6' bafi~s. COMUNION. f. Pakikipagtalastasan. jj Pakikinabang. Kapisanan ng mga taong nabubu6 sa iisilng sarnpalataya. CON. prep. Sa; ng. oKasama.II Con tal que. conj. cond, Kaildn pa ma't. CONATO. m., Pagsisikap sa paggawk ng is~ng bagay. ii Hilig,; Iayunin. 1f For. Kilos at pagkakasalang sinimnulin nguni t di sumapit na, maisagawq ng lubusan. CONGA VIDAD. f. Kahungkagain; pagkahungkdlg. CO'NCAVO, VA. adj. Hungk~ig, jj ra, Kahunakagdin. CONCEBIR. v. n. Maglihf. 11 fig. Maun&w~A; mawatas; matant6. CONCEDER. v. a. lpagkalo6b; ibig~y. 11 PumnaYag. CONCEJAL. m. Kagawad ug sangguniang bayan. CONCEJO. rn. Sangguniaflg hayan. CONCENTRACI6N. f. PaggigitnA;. paggitnA. CONCENTRAR, v, a. fig. Igitna; ipagitni. 11 V. r. GuinitnA; ma CONC, pagitnAi. CONCEPCION. fl. PagliihihL i Pagunawa'; pagwatas. CONCEPTO. in. Diwi,1 Kilsipdlng ipinahabayag sa pamama. gitan ng inga pangungusap. 11 Lining; panukAl. -1 CONCEPTUAR. v. a. Magkaro6ng diwA sa is,4ng tao 6 bagay. CONCERNIENTE. p. a. ng Concernir. Nauukol. CONCERNIR. v. n, Maukol; ma.. hiuggil. CONCERTAR. v. a. Ayusin; husayin aug isdlng bagay. ff Tuusfn aug halagd ng is~ng bagay. ii Pakipagkayarian 6 pakipagkasunduan aug isdlng kalakal. 11 Pmipag. kasunduin. 1! Pagisabfn aug tunog ng- dalawding kagangkapan sa musika. II Pagayusin aug dalawdiag bapay. II v. r. Maayos; inagkaayos. ii Magkasund6; inagkayari sa isfing kalalkal. 11 MagkaisA ang tun6g ng dalawfing istrumento, CONCESIO'N, f. Pagkakalo6b; pagbibigdly. CONCIENCIA. f. Sariling kolooban; budhi. 11 Sariling pagkilula ng Mammam at inagalfng. (3ONCIERTO. mn. Mabuting pagkakaayos at kalagayan ng mnga bagay. 1t Pagkakasund6, II Tipmn CONCILIABLE. ad j Maaaring mnagkasund6. CONCILIAci6N. f.- Pagpapakasun. d6. 1j Pagkakatugmin 6 pagkakawangis ug ising bagay as isl. L'ngap 6 kalingA. 20

Page  154 .- 154 ICOGN (JONCILIADOR, RA. ad j. Nag papakasund6. CONCILIAR. v.a. papagkasunduin., IIAkitin ang daindainin at ka-' butihanglo6b ng kapuwA.. fig.! Isaayos. fj v. r. Magkasund6. CONCLAVE. in. Poo'k na pinagpupulungan ng inga kardenal Sa paghabalal ng papa. 11 Kapulu* ngan ng mnga kardenal. II fig. y famn, Pagpupuloiag nig mga tao upa-ng pagusapan ang isang bagay. CONCLUIR. v. a. Tapusin;wa kasain ang isdng bagay. Ubusin. IHikayatin ang kspuwa sa katuwirafi. II v. r. Matapos; mawakasan; inalutas. CONCLUSIO..N. f. Pagtapos; pagkatapos. 1U Wakd6,- at kahanggaDan ng isting bagay. CONCORDANCIA. f. Pagkakawast6 ng isAng- bagay Ba isa.4 -CONCORDAR. v. a. Pagwastuin. 1I v. ii. MaakmnA; maayos. CONCORDE. adj. Sangayon; kaayon; kasund6. CONCORDIA. f. Pa, kakasund6; CONCRETO, TA. a dj,. Ganap; sarili.CONOUBINA. f. Babaing kinakasama ng isa4ng lalaki; kalunyh. CONCUBINARIO. in. Ang inay kinakasaMang babai, CONCUBINATO. in. Panganga-. Iunyh. CONCULCACION, f. Pagyurak; pagtapak. CONCULCAR, v a. Yurakan; tapakan;. tungtungin.. CONG CONCURADO, DA. mn. y f, Bilt~s C'ONCUNO, N.A. m. y f. Bil,4s. CONCUPISCENCIA. f. Hilig at mga pagnanash Ba inga katuwaIan Ba IupA. 11Hilig na watang tuto sa kabalayan. CONCURRENCIA. f. Pagkakatipon ing mna tao isa isfing po6k, 11 Pagdal6; pagtulong. CONCURRIDO, DA. p. p. ng Concurrir. 1 adj. Nauukol sa po6k Da rnstao. CONCURRIR. v. n. Magkatipon sa isAng po6k ang ibA'tibg mga tan. 1t Umabuloy. 11 Dumna!6. CONCURSO. mn, Pagkakatipon ng inaraminig xtao sa Misag poo'k. ii Pagdal6; pagtulong, JJ Tiinpahuik. CONCHA. f, Kapfs. CONCHABAR. v. a.. Pagsarnahin. pagpisa'nin. 11Sabuwatin; aapakatfn. 11v. r. MagsabuwataD; mnagsapakatan. CONDECORACIO'N. f. Pagpapa.. dilag. 11Krus 6- medalyang isinasabit bilang parang~i1. CONDECORAR. vaPadilagin;; parangalain. - CONDENA, f. Kahatu1dn; kapa.. rusahing gawad ng hukoin. CONDENACION. f. Paghatol; pag. paparusa, CONDENAR. v. a. Hatulan; gawaran rig kaparusahAn np, huk6mn ang isfing salarin. 1 PawalAng ka. buluhan aug isaing aral 6O palaga-y dahil Ba nakapipinsalA 6 inasanA.. Iv. r. Uinarin, sa kasalanan: ii, MagpakasamA inagpASAWAh~lag banggin.

Page  155 -155 — COND CONDENSAR. v. a. Palfitin ang isdng bagay; sinsinAn. 11 Palaputin. it fig, Daglifn ang ising sUlat. u v. r. Sumninslin; lumapot. CONDYESCENDER. v. n. Pumnayag, sa, kagustuhan ng kapuwh; pahinuhod. CONDICION. f. Asal; katutub6 6 kalago;yan ng inga bagay. II Paguugall. li KalagayaD; katayuan ng is~ng tao. 11 Pasuball. CONDICIONAL, adj. May pasuball. CONDIGNO, NA. ad'. Karapat. di~pat. CONDIMENTO. in. Sangk~ip Da pangpalasa Ssa Iut6. CONDISCI'PULO, LA. mn. y f. Ka. sarna sa pagaaral. CONDQLERSE. v. r. Makiramay sa kahirapan; ruakidalamnbati, CONDONACION. f. Pagpapata wad. CONDONAR. V. a. Patawarin sa isfing pagkakautang 6 kaparusa. CONDUCCION. f. Paghahatild; painamatin ugot. CONDUCIR. v. a. Dalhfn; ilipat. Ij Sarnaban; ihatild. il Pangasi. waan ang is~ng kalakial. jJ v. r, Magpakabuti; inagpkakhusay; inag pakaayos sa gawain. CONDUCTA. f. Pamiamaha1A; painaiatnugot. 11 Paguugall; asal. CONDUCTO. in. Padbluyangtu big; kandlI. H Alulod. CONDUCTOR, RA. adi. Y s. Ta. gapamatnugot; tagapaghatfd; Pu. mapatntubay. CONE CONEJO. n.Kuneho. CONEXI6'N, f. Pagkakadugt,6n~;'.pagkakakabit; pagkakasamna. CONEXO, XA." adi jKadugt~ng; kakabit; kasama. CONFABULACIO'N. f. Pagsapak~t;pagisasapakatan. CONFA'BUL AR. v. a. Sapakatin.. 11 v. r. Magsapakatan; nmagsa. buwat an CONFECCION. f. PaggawA; pag. husay; pagyari. CONFECCIONAR. v. a. Gawin; ayusin; yariin. CONFEDERACIO'N, f. PagkakaisA ng mnga tao 6 ng mn~a bansh. I1 Katipunan ng mnga tao 6 bansang inagkakaisA.. CONFEDERAR. v. a. Pagkaisa.. hin; pagsainabin. v. r, Magka. is6;, magkasarna. CONFERENCIA. f. Panaytti; Usapan. ii Pagpupulong. CONFERENCIAR. v. n, Magpaonaydmi; inakipagusap. CONFERIR. v. a. Pagtularin; pagparisin. lpagkalo6b 6' ibigly angl isting bastay, gaya ng kara. ngalan, tungkulin at ibp. u n g usapan ng mn~a tao ang natutungk61 sa, isdng bagay- 6 kalakal. CONFESAR. v, a. Ipahayag n3 is~lng tao ang kaniy~fng mnga ga.wfi, diwai 6 daindatnin. fl Kiala. una at ipagtap~lt ng Wisng tao ea painamagitani ng laktAs 6 pilit ang is~ng, bagay na ayaw ipa-, hayag. 11 Umarinif. 1ii Kulupisalin, 1,1 v. r. Magkuinpisll.

Page  156 - 156 - CONF CONFESIO N. f. Pagtatapi~t;I pagaink 1PangungumpisdlJ. CONFESOR, in. Paring kutnukuinpisdl. CONFIABLE. adj. Mapagtitiwalaan. CONFIANZA. f. PagtitiwaIh; pa. nanalig; -pagasa. II Sight at laka-9 sa paggawfi. 11 En confianza. in. a~dv. Palihbtm. CONFIAR. v. n, MagtiwalJ,; manalig. 11 v. a, IpagkatiwaIA. CONFIDENTER.: adj. Tap~it; piniagkakatiwalasn. 11 corn. Katapa. tan: kapahayagan rig muga lihiin. I1 Tiktfk. CONFIN. adj. Hurnahanggi. J mn. Hanggahan. CONFINANTE. P. a. rig Coriinar. Humah~nggd, ~CONFINAR. v. n. HumanaggA. 1 v. a. Itapon ang is'ug tao sa ibtinqi lupA. CONFIRMAciON. f. Pawpapatu. nay; pagpapstibay. 1 Pagkukunpi'l. CONFIRMANDO, DA. in. y ~ Ang tsong kukurnpil~n.- CONFIRMAR. v. a. Patunayan; Patibayan. jjMagkumpipl. CONFIRMATORIO, RIA. a dj. Nagpapatunay; nagpapatibay. CONFISCACION. Lf* Pagsarnsam sa mksa pagaarl. CONFISCADOR, RA. adj. y S. Sumasainsim, sa ng-a pagaarl. CONFISCAR. v. a. Samsanin, aug inga pagaarl. CONFITAR. v. a. Tigrnakfn rig asukal. I1 Kusilbahfn. II fig. Patarnisin. CONE CONFITE. mn. Kumrpitis;inatamnIS. CONFITERf A. f. Gawhan rig matarnis. f1 Tindahan rig maatainis. CONFITERO, RA.. m. y f. ManggagawA rig inatamis. CONFLAGRACIO'N. f. Sunog. 11 Ifig. PagIkaguI6ng bigIA, rig inga bayan 6 bansAi, CONFLAGRAR. v. a. Sunugin. J v. r. Magkasunog. CONFLICTO. in. Paglalaban; dig. rnaaq. 11 fig. Pakikilaban at pag.' hihinagpf's rig kalooban. - fig. Kagipitan. ' CONFLUENCIA f. Pagtatagp6 rig dalawaing ilog sa isdng Po6k, 1I Po6k na pinagtatagpuian ng dalawa'ng ilog 6 daan. CONFLUIR. v. D. Magkatasp6 ang dalawing ilog sa isdng poo'k. fi fig. Magkatagpp sa isitng ga. wl arig dalaw~ng daan. 1 fig. Magkatatagpb sa isa'Dg poo'k aug mnaraining taong galing sa ib jt ibitng dako. CONFORMAR. v. a. Iiyos; iakmA. 11v. n. Umnayon. 11 v. r. Maayos; mnaakinA. 11 P~umayag; su. mangayoni. CONFORME. adj. Avos; akinA. iiKasund6A; kaayori. 11 Sangayoni at nagtitifs sa inga, kasaliwaang Palad. 11 adv. mn. Sangayon sa. CONFORMIDAD. I.f Pagkakawangkt rig dalawitrg tao. 11 Pag. kakaayns ng dalawttng bagay.-1 Pakakasund6. {1 Pagsangayon; pag payag'. II Pagayon, at Pagtitifs isa mga kasaljwaang palad.

Page  157 VAMM 1 5 7,CONF CONFORTAR.. v. a. Palakasin ang lo6b; patapangin. fjPasiglahfn;,aliwifn. 1I V.. 'r. Lumak~s ang Io-6b; turnapang. ii Sumigla' maali~w. *CONFRATERNIDAD. f. Pagkakap.-tiran; pakidkikipagk apatiran. CONFRATERNIZAR. v. a. Makipagkapatiran; gawirig kapatid. CONFRICAR, v. a. Kuskusin; ha. gur-in. CONFRONTACION. f. Paghaha. rip. CONFRONTAR. v. a. Ihar~ip ang is~lng tao, sa kapuwA.11 Pagparisin Aug dalawdlng bagay, gaya ng rnga kasulatan. 1U Pagharapin. ii v. ri. HumanggA. I! fig. Makaugall. 11 v. r. Magkahartlpi 1v. r. fi g. magkaugall, CONFUNDIR, v. a. G uIu h fn. ii Pageamahin aug mnga bagay na magkakaiba'. uI Litublin. 11fig. Duhagihin; ilupaypay; hiyAfn. nfia. Gulubln aug isip rig is'ng tao hangg~lng sa di magkamnayaw. Ii v. r, MaguI6. 1I v. r. Malit6. 11 v. r, f i g. Madubagi; malupaypay; mahiyA,. Ii v. r. fig. Hindt magkaJmayaw ang is~lng tao dahil s aa pagkagulng isip. CONFUSION. f. Kagulubfin; bin. dt pagkakaniaydw. Ii fig. Kaliga. 1igin; kawalari ng kapanatagdin. 1 fig. Pagpapakababa; pagkalupayp~y. CONIFUSO, SA, p. p. irreg, n g Confundir. Ii adj. MaguI6; wah~ng husay; hiucit megkamayaw. 11 Ma. Iabb; nakapagaalinlangan. 'CONG'I CONGELAR. v. a. Pamuufn. iv r. Marnu6. CONGPNERE. adj. Kauri1; iis'ng pinagmnul~n. CONGENIAR. v. a. Makaugali; Magkaisdl ng hilig. CONGOJA. f. Panghihimata'y. I Pighati. CONGRATULACI6N. f, PAkikgalalk; pakikilug6d. CONGRATULAR. v. a. Makiga-, lilk; mnakilugo'd sa isaing taong nagtamo6 ng isdng kapalaran. IlV. r. Magal~k; malug6d. CONGREGACION. f. Pagpupulong nig mga tao hinggil sa is6ing kalakal. I Kapisanan 6 katipunan Dg mga tao. CONGREGAR. v a. Tipunin; pagsamnabin. Ii v. r. Magtitipon; magsasama. CONGRESO. m. Kapulungan n g mga tao upting pagusapan anrig natutungk6l sa ising kalakat 6 kapakarndn ng pamahallan. CONJETURA. f. HakahakA; palag~y na ma~aring magkatutoo. CONJETURAR. v. a. Hakiin; magpalagdy. CONJUGACIO"N. f. Gram. Pagbhibigk6is rig pagkakasunodsun6d nig mnga tun6g rig mga pangungusap sangayon sa kabulugding tagbiy ig- bawa't pagbabago. CONJUGAR. v. a. Gram. Bilgka. sini aug pagkakasun6dsun6d nig mqa tun6g rig mga pangungusap sarigayol sa kahulugfing tagbly, ng~ bawa't pagbabago.

Page  158 - 158 - CONJ CONJUNCION. f. Pagkakapisan; pagkakasama. 1I Gram. Isang bahagi ng kawikaan na nagkaka- bit sa' dalawdng paugungusap, 6 kawikaan. CONJUNTO, TAI p1:- p. irreg, ng Conjutntar. 11 adj. Kasarma;_. kala' kUp; kalapft. 11 Kahal'o; kapisan. CONJURACION. f. Panghihirnagsik labAn sa Parnahala'an;- pagCONJURAR., v, n. y r. Magalsdi; rnag~hirnf~gs~Ik_ laban sa Parnaha1?han. 11 v. A. Papanumpalin. II Lumuhog. 11 fig. Pigilin, iiwas, ilay6) a n g isdng' kapinsalkan 6' kapaD~aniban. CONLLEVAR. v,, a. Makitulong. CONLLOR4R. v. n.. Makiiydk; makiluh&-# CONMEMORACIO'N. f. Pagaala. ("alang gingigawfi sa isang tao 6 ' bagay.- I CONMEMORAR. v. a. GumawA ng pagaalitala; afalahani n.; CONMEMORATIV,. V A., a dj. Nagpapaalaala. GONMIGO. pron. pers Sa a~kin. CONMOCION. f. Pagkagulant~ing; paggahiw na bigIA; Ovigkabalisa'. I Pagkaligslig ng ist~ngkaharian. CONMOVEDOR, RA., adj, Gutnu-,gulantang; burnabalisa; lumiliga. hig. CONMOVER. v. a. Guluhinf; ligaligin; gulantangin; pagalawfn., Bahi'sahin. 1i v. r. Magtvl6; maligalig; magulantAng; gumahiw ug (Adtiatakas. ii V. r. Mabaliful. CONMUTIABLE. -adj. Mapapalitin. CONM CONMUTACION. f.- Pagpapahft; Paghabalih. CONMUTAR. v. a. Palitdin; halinhan nq ib. CONOCEDOR, RA. adj- y s~ Nakakikilata ng fiktds at kalagayan nu,, i~dniz bagay. CONOCER. v. a. Kilalanin. ii Ma.. Iatnan; mawatas; matalastas. 11 Makilala. 11 fig. Surniping angla laki sa b a b a i. 11 v. r. Makilala ang. sarili. CONOCIBLE- adj Makikilala; nararapat makilala. CONOC[DO, DA. p. p. ng Cono.., cer, 11adj. Tanydg:; bant6g; kilala. jj rn. y f.- Kakilala. CONOCIMIENTO. m. PagkiLala; psgkstkilala. 11 Kaalam~in. Ii C'o- "Z. Katibayang ibinibiga'y Dg Ikapitai ng i ang sasakyangdagatna kinatatalann ng pagkakalulan nig mnga kalakal Oia ihahatild sa isAng, bayan. 11 K~akilala. CONQUISTA f. Pagsakop sa issing bayan jj Pagakit s a isang t a 0; pagkahikayat sa kaopuw. CONQUISTAR. v. a. Sakupin; kunin sa daha's ang isdng bay~is. ii Akitini; hikayatin ang i sA ng CONREQGNANTWE adj. Kasarriang naghabari. CONREINAR v. n. Magkasamang inaghatl sa iis~ng kaharian. CONSAGRACION. f. Pagpapada. ki1a"; pagpapahalapd. CONSAGRAR. v. a. Padakil~n: gawing kagalaunggalang aug isng tao 6 bagay,.

Page  159 - 159 - CON'S CONSANGUINEO, A. ad'. Kainaganak na inalapit; kadug6, CONS ANGUNIDAD. f. Pagk~akamnaganak; pagkakaSangdug6. CONSCIENTE. a dj. Dumadain. da'n,,, uiniisip, uiniibig at gurnagaWa-Dg tagIa'y ang gandp na pagkakilala sa sarili. CONSECUCION. f. Pagtatain6; pagka'kamnft, CONSECUENCIA. f. Kahangga. nan'; pinangyarihan; kinahinatndn. CONSECUTIVO, VA, adj. Kasun6d. CONSEGUIR. v. a. T an u h fn; karnta'n. CONSEJO. i. Payo; hatol. 11 Katadistadisang Hukuman. CONSENTIMIENTO. in. Pagpapahintulot; pabintulot. I CONSENTIR. v. a. Pahintulutan; payagan Ii Ipayag; ipahintulot. i Paniwala'an. ii Alintanahin; s a n gayunaD.I Palayawin ang mga ana'k CONSERVA, f. Kusilba'. il Tingga'l. CONSERVABLE, adj. Maiingatan; (CONSERVACIION. f. Pagiingat; painainalagl; pagtitinggAl. CONSERVAR. v. a. lngatau;~ alag~an uping inaialagl. i 'Papanatilihin. 11 Jtinggall. 11 v. r. M a gingat. 11v. r. Manatili ang dating kaugallan, sarnpalataya at ibp. CONSIDERABLE. adj. KCarapat dapet isiPin. 11 Malakf; mnaramni, CONSIDERACION. f. Pagiisip~. 11 Pitagan; alangalang. 11 En coflsi CONS deracion. mn. adv. Alangalang. CONSIDER-ADO, DA. p.~.ng Considerar. 11 adj. Mapagisip; w4-i pagdilidill. 11 Mapita~gan, sa kapuCONSIDERAR. v. a. Isipin;- ni. laying maigi ang isding bagay. 11 Hak~in;'% warlin. IIPagpitaganan; kaalangalanganan. GONSIGNA: f. Mil. Mga kautujsang ibinibigdy sa tanod. CONSIGNACION. f.- PagtatandA; paglalafin; paglalagak. CONSIGNAR7 v~ a. Magisan ng halag~ng pangbayad,, Il I hanxd & ang isdng po6k upaing pagtayu6in 6 paglagydn Dig Wsing' bagay. I1 Maglagak. 11 ItandA sa painainagitan ng sulat aug is~ng palagay, aral 6 gawi, CONSIGNATARIO. mn. Tiagdtangga', ign lagak., CONSIGO. pron. pers. Sa kaniydt. 'CONSIGUTENTE': adj. -Nauukol sa sinusunddng ibtmng bagay' 11, 'Por'consiguiente. conj. iH. Kaya CONSISTENCIA.' f, Kalaputan ng )is~hg bagay na lu'S~w. 11 Tagil; CONSISTENTE. adj. Malapot. Ii MatagdI;, matibay. CONSISTIR. v. nx. -Masalig.imabatay. CONSOCIO,'CIA." m. y f Kasapi. CONSOLABLE. adj. Maaaliw. CONSOLACION. f. Pagaliw; pagkaalfw. CONSOLADOR, RA. adj. y s Umaalfw.

Page  160 1E50 CON'S CONSOLAR. v, a. Aliwfin. 11 Libangin. IJ' v. r, Maaliw. CONSOLIDACI(YN. f. Pagpapa~ti bay;. pagpapakatibay. CONSOLIDAR,. v. a. Pagtibayin. if fig. Wull; itay6ng inult aug nlssirA. CONSONANCIA. f. Alrus. Pagka. katugmi nag mnla tunog. ii Jpagkakasingtuno'g ng dalawdng pan~ungusap. CONSONANTE., adj. Katinig. f. Ang alinman sa, rna titik ng abakada na isinasaina sa vocal upttmg burnub ng pantfg. CONSONAR. v. n. Magkasintu. n6g, l~ fig,, Magkaparis 6' iag. kaakmo, aug dalaw~ng bagay. 'CONSORCIO. mn. Pagkakaisitng palad, P$ Pagsasarna; parnuruhay ng ruagasawa. CON SORTE. corn, Kaisdngpalad.'' it Asawa. CONSPICUO, CUA, adj. Marihig; tanyAg. CONSPIRACION. f. Paghihirnag sfk. CONSPIRAR. v. n. Manghirnak.. sik rnagalsel. ti Pagkaisabi~ng gawion uA rnasipA sing kapuwbi. CONSTANCIA. f. Katinin~gi lo6b; katiyagaan. CONSTANTE. adj. Matining na lo6b; rnatiYagA. CONSTAR. v. n. Maging tunay at bsyig aug istlng bagay. Magtsglay. CONSTELA CION. f. Katipunan ng mga bituin se Iangit. CONSTERNCIO N. f. Pgsiu CONS da" k; pagkasindAk. CONSTERNAR,. v..a:.- Sindakin1; panglunauhin ang katooban. v. r. Maoind~1k. CONSTIEPACIO-N. f, Sipbn. CONSTIPADOI DA. p. p.- ng Constipar. ~f in. Sip6n.' CONSTIPAR. v. a. Sipunfn.R~; v. r, Masipon. CONSTITUCIO-N, f. Pagtatatag. II Kalagayan ng is~ng bagay. II Pangulong baths ng isdog bansA, UPangangatawain. CONSTITIJIR. v. a. Itatag; iayos. II Itayb; husayin. 11 v. r. MaDgataWain; tumnatdg. CONSTRE1IRM. v. a..Pilitin aug isAng taong gurnawA ng istlng bagay, CONSTRUCCION. f. Pagpapagawa; pagpapatay6. II Gram, Pagbubu6 ng mnga pangungusap. CONSTRUIR.- v. a. GumnawA; mag. ta y A;yurnarl. U Gram. Pagbuuin aug mnga pangungusap. CONSUIEGRO, GRA. in. y f, 13aIae 1. CONSUELO. in. Kaaliwan; &alw. 1I TuwA; kaligayaban. CONSULTA. f. Pagsasangguul; pag tataunug. CONSULTAR. v. a. Isangguril; itan6ng. 11 Sumusugguni; burniuging payo. CONSULTOR, RA. adj. y s. Si. nasanggunian; pinagtatanungin. CONSULTOR10' mu. Sanggunhin. CON~UMACI6Nq. f. Pagtapos, I1 Pag'kauboa ng gan~lp; pagkatapos. I

Page  161 -16 1 Z CONS CONSUMADO, DA. p. p. ng Consumar. jadj.- Pabdrn; bihasa. II1 Pusp6s it in. Isng kiaseng sa. baw. CONSUMAR. v. a. Tapusing gantlp. II v. r. Matapos ng gan~p. CONSUMIDO, DA. p. p. ng Con. sumir., fl adj. f Ig. y fain. Napakapay~t; mahinh. 11 fig. y fain. Mahinagpisin kahiit sa inalift na dahbinhi CONSUMIR. v. a. Ubusin; lipulin. 1 fig. Pangayayatin; paghinagpisfn. 1 v. r. Maubos; inalipol. 11 v. r. fig. Mangayayat; inagbinagpis. CONSUMO. mn. Nagugugol sa ki nakain at ibi~ng bagay. CONSUNCION, f. Pagubos; pagkaubos. CONTABILIDAD. f. Pagbilang. CONTACTO. mn. Pagkakadaiti; pagkakasagl.CONTADO, DA. p. p. nA Contar. I1 adj. Bihirk; mnadalang. 1I Al con. tado in. adv. Kliwiwan. CONTADOR, RA. adj. y s. Buinibilang; nagbibilaing. 11 tna Aug inay tungkuling haw'ak sa pagbilang. CONTAGIAR. v. a. Ihawa; inakahawa. H1Eikayatin sa inasamin; 11 v. r. Mahawa. 11v. r. Mahikayat sa inasaiA. CONTAGIOSO, SA. adj. Nakahahawa. COONTAR. v. a. Buinilang; bia.. Dgin. 11 lsalayBLdy aug isdng pang. yayari. fi Ibilang. 11v. n. GuinawA iag mga! pagbilang sangayon ea CONT alituntunin ng 'aritmnetika. CONTEMPLACION. f. Pagnaina.. sid; pagnarnalas. Jf Pagpapaun1ik; pagbibigfiy Io6b. CONTEMPLAR. V. a. Masdin; mnalasin. 1 Paunlak~in ang i s n g tao; inagbig~iy Io6b. CONTEMPORANEO, A. adj. y g. KapanabA~y; kapanah6n. CONTEMPORIZAR. v. n. Maki.. bagay sa kagustuhan ng kapuwa. 11 Makisun6d sa lakad ng panah6n. CONTENCIOSO, SA. adj. Nakikipagtalo; sumnasalunigtt. CONTENDER. v. n. Makipagaway; inakipagbabaig; dunmigmnA. 11 fig. Makipagtalo.CONTENER. v. a. Malaimi~n. pigilin; patigilin ang galdw ng isa6'ng bagay. 11 fig. Pigilin ang daindaminn v. r. Mapigil;- mapatigil aug gahtw ng isdng bagay. v: r. fig. Magpigil ng daindamnin; inakapaughawak sa sariling lo6b. CONTENIDO, DA. p. P. ng Con. tener. 1 adj, Nakapagpipigil; inahinahon. 11 in. Nililamnan. CONTENTAR. v. a. Bigy~in ng kasiyabAnglo6b; bigy~tng lug6d. f1 v. r. Masiyahinglo6b; nMalug6d. CODWTENTO, TA. adj. Masay-A; nasiiaiyabkiglo6b. 1Mi.Tu; kasiyabanglo6b. CONTESTACION. f. Pagsag6t; pagtug6n; 11 Kasagutan; katugunan.CONTESTAR. v. a. Sagutfn; tugu.. nin. 1I Patunayan. 11v. iU. Ma.~ ayon aug is~ng ba'gay sa isa., 21

Page  162 162 CONT CONTESTE. adj. Nauukol ea saksing nagkakaisA r g pahayag. CONTIENIJA. f. Pagaaway; pagItatalo. (CONTIGO. pron. -pers. Sa iy6. CONTIGtJJDAD. f. Pagkakalapit; pagkakatabf. CONTIGUO, GIJA. adj. Kalapit; katabf;- karatig. CONTJNENCJA. f. Pagpipigil sa sariling lo~b. ii Paivgingilin sa gawAng inahalay. CONTINUACiONL. f. Pagpapatuloy. H Karugt6ng CONTINUAR. v. a. Ipatuloy. i v. nx. TuinagtU; inanalagl ii v. r. M&gPatuloy; lumaganap. CONTINUO, N-UA. adj, Patuloy; WIaDIZt tigil; panijy. CONTONEARSE. v. r. Gurnirayigiray; kuinundo'kund6. CONTOINEO. Mn. Peggiray; pagkund6. CONTORNO. in. Paligid; karatig na nakaliligid sa ist~ng bayan. 11I -En contorno. Mn. adv. Sa paligid. ligid, CONTRA. prep. Laban, jj Sa ha. rAp. in, Kasalunggit. CONTRA]BANIDISTA. adj. y s. Nangangalakal ng bawal. CONTRABANDO. mn. Ba walI n a kalakal. CONTRACC16N. f. Pangung-urong, 11 Gram. Pagpapaikli ng salit&i. CONTRACORRIENTE. f. Agos na pasalungf ang takb6. CONTRAkCTIL. adj. Madalfng inan-urong. CONTRADECIR. V. S. MagealitA ig. pasalungdt; sslansangin. ii v. r. CONT Masalungdt; magkaalft ang sinasabi. CONTRADICCION. f. jPagkakaalft rig sinasabi; pagkakasalungit. pagsalungdt; pagsalansdng. CONTRADICTOR, RA. a dj. y s. Sums salungdt; sumnasalansding. CONTRAER. v. a. Pakiputin; pag pisanin. Magkamft. 11 fig. Pa. iklifn ang is~ng salaysdy. I1 v. r. fig. Uinikil. 11v. r. Mangurong aug is~ng litid. CONTRAHACER. v. a. Parisan: huwavyio; tularan. f1 g. Gagarin. v. r. Magkunwarl; inagpanggdip. CONTRAHAZ. f.- Kabaligtardin. CONTRAMARCHA. f. Mil. Pagurong; pagbabalik. CONTRAPESO. mn. Panimbnb~g. ii Katig ng bangka'. CONTRAPONER. v. a. Itulad ang i~Ang bagay sa i,-,ng bagay na kaibil. 11Itutol. II1 v. r. Tuinutol. ICONTRAPOsici6N. f. Pagsalungdt; pagtutol. CONTRAPRODUCENTR. adj. Laban sa pinatutunatyan 6 ipinaliliwanag. CONTRARIAR. v. a. Salungatfnx. CONTRARIEI)AD. f.- Pagkakasalungkt; paiukakalaban ng dalawt~ng bagay. IISagwfl.CONTRARIO, RILA. a d j. Laban; alit. 11 fig.. Nakapipinsalh. 11 in. y f. Kaaway; kaalft; kababan; i A 1 contrario inM. adv.- Pasalunp it. CONTRARRONDA. f. Pangalaw~ung tanod. CONTRASERA. f. Tand~ing iihim na sukat pagkakilalanani. Palatandaan; budyatan.

Page  163 - 163 CONT CONTRASESAR. v. a, Magtagliy ng tandA. COINTRASTAR. V. a. Lurnaban; sumalanet~ng. n v.n. Magkaro6n ng malakin pakakaibd aug dallawing bagay na pinlagpaparis. CONLTRASTE. in. Paglaban; pagsalansdng. 11 Pagkakaib~ng mnalakl ng mga tao 6 ng mga bagay. CONTRATAR. v. a. Mangalakal; gurnawA ng mnga kasunduan; makipagyarl CONTRATlEMPO. m. Kapahamaking di siuasadyA; sakunfi. CONTRATO. m, Kasunduan; pinagkay arian, CONTRAYENcl6N. f. Pagsuwtiy sa utos. CNOTRAVENEN-O. Mn. Gam6t na panglaban sa lason. 11fia. Pagiingat na ginagawA upang ainsi lagan aug is~ng kapinsalhan. CO-NTRAVENIR. v. a. GumawA ng laban Ba ipinaguutos; sumuWAY. CONTRAYENTE. p.- a. ng C o n traer. 11.s. Ikakas-41; inagaasawa. CONTRIBUC16N. f. Amnbtg; abuJoy. o Buwi'S. coN-TRIBUIR. v. a. Uinarnb4g; U. mnabuloy. 11 Buinuwis. 11 f g. Tumulonig. CONTRIBUYENTE. P. a. rig Contribuir. U1 a. Umaabuloy; buinubuwfs. co-STRICL6N. f. Pagsisisi. coNTRINCA.NTE. in. Kaagdw; ka. tunggall. CONTRISTAR. V. a. Pighatlin; ha. pis; mnalumb~y., CONTI CONTRITO, TA. adj.- Nagsisiaing Iub6s. CONTROVERSIA. f. Pagtatalong mahabi. CONTROVERTIR. V, Di. Maginatuwid; mnakipagtalo. CONTUMELIA. f. Pagaliinura ng talampakan. CONTUNDIR. v. a. Bugbugfn; dagukan. 11 V. r. Mabugb6g. CONTURBACI6N. f. Kaligalig~ln; pagkaguil6 Yag lo6b. COINTURBAR. v. a. Ligaligin; gulubfQ aug lo6b. ii fig. Balisahiniiv. r. Maligalig; inaguI6. I v. r. fig. Mabalisa. CONTUSi6N. f. PaisA; bugb6g. CONVALECENCIA. f.- Pananauling lakdB ng inaysakit. CON VA.LECER.- v. fla Magsauling lakaBs an~g mayeakft; Magpalakgs. CON VALECIENTE. P. a. n~ Cona lecer Is. Nagpapalakds. CONVECINO, NA. adj.- Karatig; katabi; kalapit. II s. Kapitbahay. CON VENCER. V., a. Hikayatin. j Pagpaliwanagan sa painaiagitan ng katuwirang di masasalansgug. 11 v. r. Mahikayat. CONVENCIMLENTO. in. Pagkahjika. yat. CON VE~ ci6N. f. Pinagkasunjduaia; pinagkayarian. IIPagkakaayon; pagkakaaskmnf. IKapulungun n mgca kinataw~in ng iBsing bayan. CONVENCIONAL. a di. Nauukol sa pinagkasunduan 6 Pinagka. yarian. CONVENIBLE. adj. MasunUrin; madalfng inakiayon.

Page  164 - 164-.CONV CON VENIENCIA. f. Pagigingdapat; pAgkakasyon rig dalaw~ng bagay. II Kapakinabang4n; kagalinigari ni sarill. CON VENIENTE. adj. Makabuluh~in; marapat. 1j Bagay; akna, CONVENIO. mn. Kasunduan; kayarian. CONVENIR. v. n. Makaayon; maWMs~. 11 Magtipon aug mararning tao sa isdrig Po6k.11 Maukol; maglingdapat. 1 v. r. Magkaayos; inagkaakmnA; magkasjund6. CONVENTO. in. Bahayparl; kurnbento. CON VENTUAL. adj, Nauukol sa bahayparl 6' kumbento. 11 in. Paring nagtitirA sa is~ing kum. bento. CONVERGENCIA. f. Pagkakaisat rig tuniguhini. CONVERGIR. v. ri. Tumrungo ang dalawdna guhit sa iis~ng tungu.. bin. 11 fig. Magkaisd rig pagkukur" 6 palagtiy, CONVERSACION. f.- Usapan; salitAan. CONVERSAR. v. ri. Makipagusap;, imakipagsalithani. 11 Makipagkilals. CON VERSION. f. Pagbabslfklo6b. 11 Pagbabago. ii Pagbabago sa massmang kabuhayarn. CONVERTIR. v. a. Panumbalikinglo6b. 11 Baguhini. 11v. r. Magbalfkloo~b. HI v. r. Magbage. CON VEXIDAD. f. Kalukung~n; pagkauinb6k. CONVEXO, XA. adj. Maluk6ng; auinllbo-k. CONYICCION. f. Paniwli~; Pag CONY kakilala. CONVICTO, TA. p. p. irreg. ng Convencer. u adj. For. Napatunayang inaysala. CONVIDADO, DA. p. p. nig Convidar. ii in. y f. Aug inanyayahani. CON VIDAR. v. a. Maganyaya. ll fig. -Kayagin; akitin. 11v. r. Hurnand6g. CONVITE. in. Pagaanyaya, II Pigfng; handaati. CONVOCAR. V. a. Tumnawfg; tumipdn upaing dumal6' sa isdng po6k. CONVOCATORIA. f. Panawagan, CONVULSION. f. Pangingin~g nig bu6rig katawfin CONYUGAL. a d j. Nauukol sa inagasawa, CO"NYUGE. corn. Asawa. COOPERACION. f. Pagtulonig. COOPERAR. v. ri. Tuinulorig, COOPERARLO. in. Katulong. COOPERATIVO, VA. adj. Nau. ukol sa tumuuoing COORDINACIO'N. C Pagaayos; paghahantdy. COORDINAR. v. a. Ayusifl; ihani~y. COPA. f. Sisidldn rig iniin6m ria may pad. 11 Katipuflan rig mnga sanad at dahorig riasa itafis rig punungkahoy. 1I Tukt6k rig sumbrero. COPAR, v. a. Lulufin; mninsanin. COPETE.- m. Buh6k ria nakatin-dig sa ibabaw rig rio6. 1I Gay~k na inilalag~y sa dakong itafis nig kuwa.dro. 1I fig. Talukt6k rig bund6k.

Page  165 - 165 copi COPIA. f. Kasaganaan. III Salin. a Sipl; gag~ld. 1I Larawan. COPIADOR,' RA. adj, y S. Nag. sasalin; tagdpagsalin. mJi. Aklit na salintin. COPIAR. v. a. Isalin. Siplin; parisan. f Gagariln ang isting tao. COPIOSO, SA. a dj. Masaganh; inaraini. COPLA. f. Dalft. COPLEAR., v.' n. Magdalit; u. Inawit. CORAJE. mn. Tapang. Galit; po6t. CORAL* in. Kurales. CORAZA, f. Kasangkapang bakal Da ibinabalot sa kataw~n bilang pananggaldng sa tamA ng san. data; baluti. ft Balot na bakal sa paligidligid ng sasakyangdagat. CORAZON. in. Pus6. 11 fig. Tapang; Iakdis. 1j fig. Lo6b; pagibig, 11 fig. Loo-b ng is~lng bagay na waking buhay; ubod. CORAZONADA, f. Kabdi; kut6g ng loo'b CORBATA. f. Kurbata, CORCO VA. f. Kabukutdln, CORCOVADO, DA. adj, y s, Bu. k6t; kubA. CORDEL. mn. Lubid. CORDELAZO. in. Harnptls ing lubid, CORDELERI"A. f. Paglulubid. Lubirdin. CORDELERO, RA. m. y f. Mag. lulubid, CORDERA. f. But6ng bablae ng tupa. II fig. Babaing inabaft, ina CORD sunurin at mnahinbin. CORDERO. in. BuI6ng lalakii nA tupa.1 Jfifg, Laaking mabaft; ma. sunurin at mabinhfn. CORDIAL. adj. May bisanig inag. palakds sa puss. K Magiliw; mairugfn. CORDIALIDAD, f. Katapatan. CORDILLERA. f. Kabftkabft na Inmga bundo-k; kabundukan. CORDON, mn. Lubid na inalakl. 11 Painigkfs na lubid sa bay.wijg ng inga parl 6 radre. CORDURA. f.- Kabaitan; katinuln. CORMA. f. Pangdlw sa pal. CORNADA. f.- Suwdg. CORNEAR. v. a. Suwagin; manuCORNETA. f. Tainbuli; kurneta. CORNUDO, DA. adj. Sungaytin. jj in. fig. Lalaking inuul6l ng kaniydlng asawa, CORO. mn. Katipunan ng nga taong nagsisipagikantii. CORONA. f. Putong; kurona. ii Ssts'it nA parl. ft ig, Kaharian. ft fig. Puri; kamahalan. if fig. Tandi ng gantin'gpala'. CORONACION. f. Pagpuputong; pagkukurona. CORONAR. v. a. Putungan; ku.ronahan. 11 fig. Tapusin; yariin ang ising gawfi. 11 v. r. Mmsngaw ang tukt6k rig sangg6l sa sandalfng paglabtis sa inaliwanag., CORONILLA. f. Tukt6lc ng ulo. CORPORACi6N. f. Smainaan; ka* pisanan.CORPORAL. adj. Nauukol saf ka. tawla..

Page  166 - 166 - CORP CORP6REO, A. adj.- y s. May kataw'An. CORPULENCIA. f. Kalakib~n ng kataw~n. CORPULENTO, TA. adj.. Malakf ang katawin. CORRAL. m. Bakuran. If Bakla-d. 11 Kulungfn ng mga hayop. CORREA. f. Sint~s na babit. CORRECCION. f. Pagaayos; pagtutuwfd ng malt. I) Pagtutumpfik. CORRECTO, TA, p. p. irreg. DR Corregir. If adj. Waling malt; tumpa4k; ayos. CORRECTOR, RA. adj. y s. Ta gapagtuwfd ng malt; tagapagtum. p~ik;I tag~ipagayoisCORREDERA. f. Patakbuban ng mga kabayo. 11 Mar, Lubid Da ginagamit, na panukat sa, layong' natatakb6 ng sasakydingdagat. CORREDIZO, ZA. adj. Talibugs6; kalagin. CORREDOR, RA. adj. y s. Matuling tnmakb6. 11 m. Tagapagduro. 11 Liwasa'n sa lo6b ng bahay. COREEGIR'. v. a. Ituwild ang malt; itumpglk;. iayoe. if TangAau; pagsabihan; pangusapan. If v. r. Magbago; magpakabuti ng asal. CORREO. m. Pabatirangsulat; koreo. 11 For. Kasana, sa paggawA ng ising kasalanan. CORREOSO, SA. adj. Makunat. CORRER, v. nr. Tumakb6. 1j Du. maan ang pansh6n. ff Lumaganap. 1f v. a. Habulin; hagarin. jj Hawlin 6 isarAl aLg tabing, kulub6ng, at ibp. 1f Kalagfn ang bu., b61. If Saliksikfn; libutin, 11 fain, CORR Agawin; harangin. Ij fig. Hiy~in.. uI v. r. MahiyAi; maumfd. I1 v. r, Maup6s ang kandilh. CORRESPONDENCIA. f. Paggan. tfnglofb; paguuukol. If Sulat. CORRESPONDER. v. n. Gumantlnglo6b. Maukol. 9 v. r. MakiPagaulattin. CORRESPONDIENTE.. adj. Nauukol. CORRESPONSAL. adj. y s. Kabalits fn. CORRIDA. f. Patakbuhan. CORRIDO, DA. p. p. ng Correr. 1I Laimalabis ng kauntt sa bigalt 6 timbfing na tinataglay. iifig. NapahiyAi; hindt magkamayaw. CORRIENTE. adj. Kasalukuyan; umiiral. 11 Karaniwan. 1f f. Agos ng tubig sa ilog 6 sa, dagat. 11 Kuryente. II fig. Lakad ng mga bagay. CORROBORACION. f. Pagpapatibay; pagtibay. CORROBORAR. V, a. Patibayan ang katuwiran. 1J v. r. Magtibay ang katuwiran. CORROBORATIVO, VA. adj. Nagpsoatibay. CORROER. v. a. Gasgasing da. bandahan ang isilng bagay na, parang flgifaDgatJngat. f v. r. Magasga's. CORROMPER. v.sa. Baguhin ang, ayos ng ising bagay. 11 IBulukin; Sirai. 11 fig. Pasam~in; hibftau ang ieing babae, 11 fig.- Suhulan. f fig. y fain. Pagalitin; y'amutfn. f v. r. Magbago and ayois ng is~ng bagay. 1I v. r. fig. Mabul6k; MasirA.

Page  167 167 - CORT CORROSiVO, VA. adj. Guinagasgas. CORRUPCION?. f. Pagsirh; pagbul6k. 11 Pagkasira"; pagkabulo'k CORRUPTIBLE. adi. MasisirA; mabubul6k. CORRUPTOR, RA. adj. y s. SuinisirA; bumubul6k. CORSARIO,9 RIA. adj. y s. Nauukol s~a namainatnugot sa isdng sasakyangdagat na sandatabhin na suinasalakay sa manghaharang sa dagat. 11 m. Tulisdng dagat. CORTABOLSAS. corn. am. Magnanakaw; mangdurukot.CORTADERA. f. Kasangkapang aserong may tangkd1y na ipinamumutol sa nagbabagang bakal, CORTADOR, RA. adj. Pumuputol. ii mn. Pamutol. CORTADURA. f. Pagputol. Daan sa pagitin. lag dalawing bund6k. 11 pi. Pinagputulan. CORTAFRIO. m. Kasangkapang painutol ng bakal na inalamfg. CORTAFUEGO. m. Bakod na panghadhtng sa apo'y. CORTAPLUMAS. mn. Kurtapluma; lansita. CORTAR. v. a. Patulin. 11 Guntingffl. ii Hiwlin; pirasuhin. 11 'Hadlangdn aug darndamini. ii Pigilin; harangan. jj fig. Putulin aug pagsasalitAi. 11v. r. MaguI6 aug isip; maputol aug pagpasalitft dahil sa pagkagulb ng isip. CORTE. mn. Taliin. 1I Pagputol. 1 Tabas ng damit. fl f. Bayang tinitirah~tn nj har'i. 11 Katipunanl ng lahdt n- bum ubu6 ng angktdn CORV ng harl. 11 Abay n- harl, fiHukuman. CORTEDAD. f. Kaiklian. fig. Kakapusdin ng isip; kamangmnangdn, jjfig. Kadungudtn; kakiCORTPS. adj. Mapitagan; inagalang; magiliw sa pakikihar~ip. CORTESfA. f.- Galang; pitagan-j) Kalo6b. 11 Pakikihar6dp na inagiCORTEZA. f. Balkt ng kahoy. f Baltit ng bungangkahoy. li fig. Kag~ispangin sa pakikiharitp. CORTEZUDO, DA. adj. Maraming balAt. 11 fig. Nauukol sa taong hindi nagaral. CORTINA. f. Tabing; kurtiria. (3ORTO, TA. adj. Maikltjl1 Dagit. il Kapo's. 11 Dung6; kimL,1 fig. Kapos sa talino; mangin~ng. 11 fig, Urnid; kapos sa pangungusap uping inakspagipaliwanag. CORVA. f. AlikalakfinCORVO, VA. adj. LHuk~t; hub6g, in. Kalawit. COSA, f. Bagiay. i Cosa dein adv. Hurnigit kuinulang. COSCORRON. in. Kote"; tukt6k; Unto*g. COSECHA. f. Ani. ii1 Pagaani.I fig. Katipunan ng mnca bagay. COSECHAR. v. n. Magani;uinaCOSECHERO, RA. in. y f. Ang may insani. COSER. v. a. Tahlin; manaht. i fix. Itabt; itagni. COSIDO, DA. p. p. ng Coser. j M" pananahl. U1 Tahi; tablia.

Page  168 - 168 - cosm, COSMOS. in. Daigdfg; inund6. COSQUILLAS. f. pl. Kilitt; kalarnk~im. COSQUILLEAR, V. a. Kilitlin; v. r. Makilitt. ff v. r. fig. Mabalisa, COSQUILLEO. M.' Kiit; kalainka'm. COSQUILLOSO, SA. adj. Maki. kilit'lin, jj fig. Magagalitfn, COSTA.' f. Halagaing ibinabayad sa ising bagay. ii Baybayin rig (lagat; dalainpasilgan. 11Kasang. kapang kahoy na ginagamnit ng mnanggagawA ng sapatos na pang. buli sa gilid ng suelos. 'COSTADO. in. Tagiliran. COSTAL. adj. Nauukol sa, mga tadydng. 11 Supot na inalaki; sako, fi Painiso'g inalif~t. COSTAR. v. n. Magkabalaga". fig, LuinikhA aug il-ing bagay rag pagiingat, puyat at ibp. COSTEAR. v. a. Maggugol; pagkagastab~n. 11Mainaybdiydagat, COSTILLA. f, Tadyfing. ft fig. y fain. Kayainanan. 11 fig. y fain. Ang tunay na asawang babae. 1 pl. farn. L'ikuran.i C Jostilla falsa. Murang tadin'g. COSTILLAR. in. Katipunan ng moa tady-ing. COSTO. in. HalagA; pagkabilf. COSTOSO, SA. adj. Mah,4; inalaking halagd. COSTRA. f. Balk. COSTUMBRE. f. Ugall; asal; kaugalian; kaasa1fin. 11" Gawi; pinagkapainihasaban, 11 Panab6n ng babae; regla. CO"jwST_ COSTURA. f. Tahl. II Tahlin. COSTURERA. f. Babaing inananahl. COSTURO N. mn. Malaking tablin. COTA. f. Kasuutang pananggahi'ng sa katawfin; baluti. COTEJAR. v. a. Itulad; iparis ang isa-ng bagay sa, isa;, pagpariain. COTEJO. in. Pagtutulad; pagpaparis. COtIDIANO, NA. adj. Arawaraw. COTIZACION. f, Paghahalagd. COTIZAR. v. a. Maghalsg&. COTO. in. HanggAhan ng IupA; hangg'iJ1 Bikas; hangg" ng halag,4. COVACHA. f. Yungib na inalift. L-OYUDITURA. f. Kasiikasuan; sugpungan ng inga but6. 1 fig. Pagkakata6n; pangyayari. COZ - f. Sikad ng kabayo at ibfi pang hayop na apat ang psa. 1 Sikad ng barll 6' kany6n. 11 Pag. balfk ng tubig. CRAN. in, lmpr. GatlA ng rnga"t titik Ba ilimbagan ns sinasalat ng kahista updng inaiayos ea pagka-kaba. CRANEANO, NA. adj. Nauukol sa bungO. CRANEO. in. Bun96. CRPULA. f. Kalanguhdtn;, kalasingin. 1 fig. Taong guin6n BS bisyo. CRAPULOSO, SA. adj. MapaglanR6; inapaglasfng. ii Guin6n sa bisyo. CRASITUD. f. KatabA~n; tabAi. CRASO, SA. adj. MatabA; ma. laki aug katawdo..

Page  169 1- 69 - CRAT CRATER. mo. Buingang ng bulka'n na nilalabasa~n ng ap6y. CREACIO'N. f. Paglikhh; Paglaldg fJ Sangsinukob. 11Pagl'khfl ng mga katungkulan 6 karangaIan. 1 fig. Is~ng akd~ing kata. ngitangl at walaing kaparis. CREADOR. adj. LurnillkhA; hiu m~dl~ng IM. Maykapdl. CREAR. v. a. Lalangin; likhain. 11fig. Magtatagg ng ising bagong hanapbubay 6 karangalan. CRECER. V. n. Lumakf; sumnibol; tumubb. Jj KumnapdU; IumagO. II Tumads; magdagdaig ang halaga' ng salapt. CRECES. f. pl. Pagdamni. 1I fig. Pagdaragda'g; paglabis ng mga bagay. CRECIDO, DA. p. p. ng Crecer. 1 -fiz. Malakf; mararni. CRECIENTE. p. a. nA Crecer. Dumarani'; lumalaki. 11 Creciente de la Luna. Paglakil ng buwdW. 11 Creciente del Mar. Paglaki ng tubig sa dagat. CRECIMIENTO. m. Paglaki; pag. damni. ii Pagdaragddg ng halaga' ng salapi. CRtDITO. Mn. PaniwalA. 1i Kabantugan; kapurihdn. Ii Pautang. CREDO. Mn. Sanmpalataya; panil waIA. CRPDILO, LA. adj. Paniwalain. CREENCIA. f. Paniw&a1; pagsam. pal tlys.. CREER. v. a. ManiwalA; suinampalataYa- 11 Isipin; akaIl.in. CREMACION. f. Pagsunog. CRIEMATORIO. in. Sunuga-n, 'CREP CREPU~TSCULO. mn. Banaag ng liwanag sa pagsikat at paglub6g ng araw. CRESPO, PA. adj. Kul6t. ii fi(g. GaIft. 1 fig. Maparh; niakisig. CRESTA. f, Palong. Talukto'k ng bund6k. CRI'A. f. PaglikhA; paglahing. Sangg'I na inaalagdan. Bui6 inakdy. CRIADO, DA. P. P.- ng CriaT. 1 CRIADOR, RIA. adj. NagaalagA; nagpapalakf. 11 m. Maykapdl. 1 Mn. y f. Tagapagpararni ng mgt bayop, na gaya ng kabayo, aso, min6k at ibp. CRIAR. v. a. Lumallng;IuminkhA. IMagpasuso; mnagpalakf sa sanggo1 Magalagh ng mg~a hayop. If Magtur6; umaral. 1 v. r. Uin~unhid1; tumnub6. CRIATURA. f. KinapMl. If Sang. g6l. CRIBA. f. Bithily. CRIBADOR, RA, adj. Y s. Nagbibithdiy; mnangbibitb~y. CRIBAR. v. a. Bithayfn, CRIMEN. mn. Kasalanang mnabigeit CRIMINAL. adj. Nauukol sa kasalanang mnabigdt. 11 s. Suliranfo. GRIN. f. Katipunan ng mg~a buh6k sa batok ng inga hayop. CRISIS. f, Pagbabago ng m'alakf at bigIA ng isdng karanidainan, naroon ang sa pagigi, naroon naindn sa pagbigat ng niaysakift. Paghihikah6s. 22

Page  170 - 170 - CRIS CRISMA, amb, Langis at balsamiong magkahal6 na ipinapahid sa binibinyagdn 6 kinukuMnpilD. CRISOL. mn. Sangagan ng wvga bakal, kristal. at ibp. CRISTAL. in. Miner. Bubog. CRISTIANDAD. f. Kakri3tiyanuhan; pagkabinyagan. CRISTIANO, NA. adj. Binyagan. CRITERLO. mn. Pagkukurb. II isip; inuO. CRI'TICA. f. Paraan ng paghatol ng buti, katutohanarn at karikt~n ng inga bagay. 11 Pansin; punA sa is~ng baggy..1Pinta~s sa mp~a kilos 6 asal Dg isdtng tao. CRITICAR. v. a. Puinabin; pansinin anog inga bagay. ii Pintasdn; pul~an ang mnga kilos 6' paguugall ii-z isa-ng tao. CRfTICO. in. TagapuinA, CRUCIFICAR. v. a. Iparipa' 6 pakuan sa krus ang is~iag tao. 11fig. y fain. Yamnutfn; Pagalitinrg labis.CRUCIFIJO. in. Larawan ni kris. tong nakapakb5 sa krus. CRUCIFIXI6N. f. Pagpapakb sa krus.CRUDEZA. f. Kahilawdin. ii Kabagsik~tn. 1! pl. Mga pagkaing dt natutunaw na, nabuti sa sik. mnurA. CRUDO, DA. adj. Hildw. 1f fig. Malupit; mabagsfk, CRUEL, adj. Mabang-is; inalupit. 1i fig. Malabis; bin df sukat mabatd. 11 fig.IMadug6; gahasA; big16bigl6. CRUELDAD. f. Kabangisan; ka CRUJ lupit~n; kawalaing aw&. CRUJIR. v. n. Lurnangitnugit; lumnagitik ang isdng bagay na na. sisirA. CRUZ. f. Krus. 1i fig. Bigalt; pa. san; gawa. CRUZAR. v. a. Pagkrusin. 1I Lagusfn;- tuwirin aug isfing lansangan. II Gruzarse de brazos. Maghalukipkip. CUADERNO. mn. Tal,4an; kuwaderno. CUADRA. f. Kabahay~n. 1 Silu. ng~n ng kabayo 6" kabalyerisa. CUADRADO, DA. adj. Parisukdt. CUADRAGENARIO, RIA. adj. y a. Ang mnay apatnapung ts.6n. CUADRAGPSIMA. f. Kurlsmd. CIJADRAGESIMAL. adj. Nauukol. sa kuri=6n CRADRAGASIMO, MA. adj. lkdCUADRIENO. in. Apat na tao'n. CUADRIFORME. adj. May apat na hugis 6 mukhA. CUADR0, DRA. adj. Parisuk~t. 11m. Panoorin; kuwadro. CUADRUJPEDO, DA. adj. May apat na pari. 1I Hayop na apat aug padnanun.nfg CUAJAR. v. a. anuni fg Ggyak~fng mabuti. fj v. r. Mainu6, CUAL. pron. Alin. 11 Na. 8 CUALIDAD. f. Aug bawa'ti6 sa mnga Pangyayari 6 katangian. II Unl. CUALQUIERA. p ro n. Alinaminf fsinominof anomn~n. CUANDO. adv. t. Kailtin; nang; noon,

Page  171 - 171 CUAN CUA NTIA. f. HalagA; daini. CUANTIAR. V. a. Halagabhin. CUANTIOSO, SA. adj. Mahalaga'; inaraini. CUANTO, TA. adj Magkano; ga. 610o; ihin. CUARENTA. ad'. ApatnapU~. CUARESMA. f. Kurisma", CUARTA. f. Ang ikaapat na bahagi. CUARTEAR. v. a. Hatifn aniz iefng bagay sa apat; apatin. j v. r. Mshiydtk; luinahang. CUARTO, TA. adj. Ikaapat na bahagi. in. Silid. fig. y fain. salapt; kuwalta. CUATRALBO, BA. adj. Nauukol so hayop no, puti ang apat na pad. CUATRERO, RA. adj. Nauukol sa inagnanakaw ng kabayo. a. Magnanakaw ng kabayo. CUATRO. ad j. A pat. 11 Bilang na apat. CUATROCIENTOS. a d j Apat na rafin. CUBIERTA. f. Takip; balot. Bahdt na inalainbot ng aklit. Panamnbfl. 11 Dahil'n, CUBIERTO, TA. p. p. irreg. mg, Cubrir. 11 in. Handing is~ng pagkain; kubiyertos. 11 Tayak~d; sa16ng. oTakf p. CUBRIR. v. a. Takpain; talukbu. ngdin; kalupkup~n. 11 v. r. Mag. takip; magkulub6ng. 11 v. r. MagSuinbrero. CUCARACHA. f. Ipis.~,CUCLILLAS. (En) in. adv, Ting.. kayid. CUCHARA. f. Panand6k n a CUCEI lift; kutsara* CUCHARADA. f. Aug lai~ndn g isit-ng kutsara. CUCHICHEAR. v. D. UmanAs;7 burnul6ng sa tainga. CUCHILLA. f. Kasangkapang pange hiwA; it~k. CUCHILLADA. f. JwA; tagA. 11 fig. Away. CUCHILLERI'A. f. Pagawaan nR kutsilyo. 11Tindahan jag kutsilyo. CUCHILLERO, in. Maoggagawa ng kutsflyo; nagtitindd ng kutSi lyn. CUCHILLO. in. Sunddnu; kainpit. CUELLICORTO, TA. adj. Sigfk aug lifg. CUELLIERGUIDO, DA. adj. maItuwfd na lifg. CUELLILARGO, GA. adj. Mahabang liug. CUELLO. in. Lifg. ii Damft na ibinabatot sa lifg; kuwelyo. CUENTA. f. Pagbilang. 11 Pagtu.. tu6s. ii Ang bawa't butil ng dasalan. CUENTO. in, SalaysAy; salitA. i Kasaysayang hindi tutoo; kuwento. 11 Arit. Angaw.' CUERDA. f. Pis; tall; lubid. jj M~itsdt. 11 pi. Litid Dng kataw~A ng tao. CUERDO, DA, adj. Mabalt; matin6. CUERNO. in. Sungay. 11 Pakakak na yaring sungay; tamnbull. CUERO. in. Katad; bala't. CUERPO. in. Katawdn. 1f Bangkdy. 11Katipunan ug m~ga taong bu. inubu8 uag isdng bayan.

Page  172 -.- 172 - CUER CUERVO. in. Uwik. CUESCO. in. But6 rig bungang-1 kahoy. fain. Ut6t na inatun6g. CUESTA. f. Salungahing luph; barigia. 1j Pan-ingilak. 11A cuestas. in. adv. Pastn. CUESTACiON. f. Pangingilak; paghingt na amb~g. CUESTI6.N. f. Tano-ng. 11 Away; babdg. 11 Suliranin. CUESTIONAR, v. a. Pagtalunan ang isdng bagay na, alinlanjan. CUESTIONARIO. in. Akhdt ng inga tano'ng. ii Ta1Aan ng iMRa tano'ng, CUEVA. f. Yunglb; IunguA. CUIDADO. m. Pagiingat; pagka. kalinkh, 11 KabA nA loo'b; takot; ligamgAMn. JJjCaidado! interj. Kaiingat. CUIDADOSO, SA. adj. Maingat; mnasir~6p, CUIDAR. v. a. Ingatan; alasran. jfKalingain; parngasiw~an. 11 v. r Magintat sa, sariling kagalingan; inagpakabuti sa buhay. CUITA, f. Dalainhatl; kasawiang palad, JJ ant. Malabis na hangdid; pita. CULATA. f. Pigi ng kabayo. Tatangrnin ng barill. CULEBRA. f. Ahas j fig. y fain. paglib~ik; aglahi. CULEBREAR. v. n. Luinakad ngj paligoyligoy. CULINARIO, RIA. adj. Nauukol sa paglulut6. CULMINANTE. adj. Matayog. 1i CULMINAR. v. n. Sumapit ang COLO is~ng bagay sa kalagayang lalong inatadis. CULO. in. Puwft. 1 Puwitan ng hayop. 11 Tumb6ng, CULPA. f. Sala; kainallan. CULPABILIDAD. f. Pagkakasala; pagkakainalt. CULPABLE- adj. Maysela. 11 Makasalanan. CULPAR. v. a. Bigyang kasalanan; paratangan. CULTIVABLE. adj. MapagtatainCULTIVADOR, RA. adj.ys Manatianiin; magsasaka. CULTIVAR. v. a. PagtaMDn'D; linanglin ang lupa'.,II fig. Sanayin ang isip sa karunungan; patali. nuhin CULTIVO. in. Paglilind ng ng lupa; Pagsasaka. Pagpapatalino; pagaaral. CULTO, TA. adj. Nauukol sa lupang nilindng. 11Matalino; nagaral. II in. PagsainbA; paggalang, CULTURA. f. Paglinang ng 1upai. ilfig. Katalinub'ln; kabibasinin. CU'MBRE. f. Talukt6k ng bund~k; katsisan ng isding bagay. CUMPLEANOS in. Kaarawtinun pagsilang. CUMPLIMIENTO. in. Pagtupttd; pagkatupid; katuparan. II Pagbibigdy lo6b. 11 Kaganapdn sa paggawt ng isdag bagay. CUMPLIR. v. n. Manuparan; tuinupa'd; guinanfip. 1 v. r. Matupaid; magan~p. 11 v. r, Maisaga. wa; inaidaos.

Page  173 - 173 - CUMI CUMILO.. i. Bunt6n; salanfin, fig. Pagkakapisan ng maraming -bagay, 11 Katipunan ng iga, ulap na, ialalaki kung tagardw na parang naglalakihang bundo'k sa CUNA. f.- Aluyan; duyan ng inga bitah.ii1fig. Bvyang t in ub ua n; poo'k na pinanganak~n sa is-n tao. 11 fig. Lahl; angktdng 6 Hip. f1 fig. Pinagbuhatan 6 simu1A ngisdng bagay. CUNDIR. v. n. Lurnaganap ang is,,ng bagay sa lahdt ng dako. J~{ Kumwdat; luinipanA ang i~,ng bagay. 11 Duinmni sa kaniydng saril ang isdng bagay.; luinaki'. CUNEAR. v, a. Uguyfn ang aluyan 6' duyan ng mga sangg6l. CUN-A. f, Kunydis; pasak; kalang. CU1RADA. f. Hipag. CUNADO. in. Baydiw. CUNO. mo, Pangtat~k sa kuwalta, medalya at ibp. bagay na kainukha. 11Tat~jk. CUOTA. f. Bahaging nauukol sa hawa't isa' sa pagrnuinudoa6d ng isfing halagd; amnbdg ng bawa't CIYPULA. f. Bub6ng na hub'og ng mga, Simbaban 6' bahay; simnbor. yo. CURA. in. Paring nangangasiwh sa isa-ng siinbaban. I1f.- Paggarn6t; kagalingan. CURABLE. a d j. Mapag'agalfong; mnagagarn6t. CUJRACION. f. Paggamn6t; paggalifg sa karamndainan. CURA CURADOR, RA. adj. y S. Ilagiingat sa is~ng bagay. j1 Gumnag'aMOn t. 11 rn. y f.- Aug tagapagingat ng kayarnanan at kalakal ng isajag bath 6 ng wala' pa sa gulang na makapainahaIa'. CURANDERO, RA. rn. y f. Manggagainot. CURAR, v. n, Pagalingin. 11 v. a. Gainutfan. III fig. Bahawin aug mnga damndainin ng kaluluwa. 11fig. Lu. na~lan aug isding samnA. 11v. r. Guinalfng; humusay. CURIOSEAR, v. n. Magsiyasat ng girnagawa 6 sinasabi ng kapuwAt CURIOSIDAD, f. Nasang inabatid at inasiyasat aug istlng bagay. I1 Pakikiahim sa is~~ng bagay na di dapat pakialamdrn. 11Kalinisan. 11Pagiingat ng paggawAi ng isding bagay na nakatiligaya. CURIOSO, SA. adj. y s. Mapagusish: inasiyasat. 1 Malinis at maayos. 11 Maingat sa p~aggawA ng isdng bagay na inainain. CURSO. in. Tunguhin; takb6. I Panah6ng ipinagaaral sa Io6b, ng iading t a 6' n. 11 pl. Pagbubulul6s; pagkukurs6. CURTIDOR. in. Mangungultf ng inga balfit nig hayop. CURTIMIENTO. in. Pagkukulti ng mnga bal At ng bayop. CURTIR. v. a. Magkultf ng mg-a baI~t ng hayop. 11v. r. fig. Umitfmi ang baIdt ng isdng tao sa pagpapaardw, CURVATIJRA. f. Kabaluktutt1n. CURVOI VA. adj.- Balukt6t; hub6g.

Page  174 - 174 - CU1ST CUSTODIA. f, Pagtatanod. llTa. nod; bantAy. CUSTODIAR. v. a. TUnuran ng bu6ng ingat; bantaygng maigi. CUTANEO, A. adj. Nauukot s a baldt. CUTIS. m. BalAt na manipfs na COYO tumatakfp sa labds ng katawfi ng tao. CUYO, YA. pron. Kangino;; kani-. no. 11 a. CZAR. m. Pangalang itinatawag sa Harl sa Rusia. CZARINA, f. Pangalang itinatawag sa asawa ng harl sa Rusia,,

Page  175 ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~- IJ _% CH rM.-klet% ft is~eu ~~ CH. f. Ikaapat na titik ng abakadang kastilA at pangati6 sa mga consonante: CHA. m. SaA. CHABACANERIA. f. Kawalin ng husay, inam at kagalingan. 1} Saliting magasp&ng. CHABACANO, NA. adj. Walang husay, inam at kagaiingan. CHACOTA f. Gu16 at katuwAin sa pagsasaya ng isang bagay.ii Libak. CHAL. Pany6ng ibinabalabal ng mga babae. CHALECO. m. Panglo6b na kasuutan ng mga lalaki; tsaleko. CHALET. m. Bahay na malift na mababA ang eilong. CHAMBON, NA. adj. y s. Wa. ling muang sa lar6. 11 Mangmang. CHAMBONADA. f. KawalMn ng muang; kamangmangan. CHAMORRA. f. fam. IUlong inanot angk gupft. CHAMUSCAR. v. a. Salabin; idarang. v. r. Masalab; madarang. CHANCEAR. v, n, y r. Magbir6. CHANCELLAR. v. a. ant. Pawal&ng kabuluhin. CHANCLETA. f. Sinelas; saping walang tak6ng. 11 Sinkletas, CHANZA. f. Salitdng pangpatawa. CHAPARREAR. v. n. UmulAn ng malakis, CHAPARRON, m, Uling malakAs at biglA. CHAPATAL. m. Putikan; ba!ahian. CHAPUCERIA. f. Kagaspangn ng pagkakayart ng ising bagay, CHAPUCERO, RA. adj. Magas. pang ang pagkakayari. CHAQUETA. f. Kasuutangpangp lalaki na walAng manggds. CHARADA, f. Palaisipan; bugt6ng. CHARCO. m, Lubik.

Page  176 - 178 - CHAR CHARA f. -fain KadalahirAan; pagsasalitfi ng Waking kamunasan CHARLAR. v. n'. fain. MugsalitA4 ng waling kamninasan. CHARLATAN, NA, adj. y s. Ma salitA ng walaing kainunaSaD; dalahirA. CHARLATANEAR. v. n. MagsalitJ ng waling kainunasan; inagdalahirA. CHARLATANERIA. f. Kadalahirkan. II PagsasalitA Dig waking kamunasafl. CHAROL. in. Barnls na inakintfib, 1i Balait na binarnis'n ng mnakintdib. CHASCO. in. Libdlk 6 bir6. Ii pagkabig6. CHASQUEAR. v. a, Libaki'n; birctin. ii Magkulang sa pangak6. II v. n. Lurnagitilk aug islng bagay, 11V. r. MabigO. CHASQIJIDO. in. Lagitik; langft. nRft. CHATO, TA. adj. Sap't ang il'ng Saipid. CHETAN. in. SalaPfng inggl~s na nakskatimbnbtfg nlg piseta. CHEQUE. in. Katibayang kinatatalfian ng halagdi flg kuwaltang nasisinfil sa bangko. CHICO, CA. adj. Malift; inunti. 11 M. y f. Bathi II in. y f.- Tawag sa mnay kataintainang gula~ng na lalaki 6 babai. CHICHARRA. f. Kuliglfg. CHICHARRO'N. in. Sitsar6n CHICHEAR. v. n. Suinuts6t. CHICHEO. in. Suts6t. CHICHO'N. in Panuinukol ng Ulo CHIF dahil sa pagkakaunto~g.. CHIFLADERA. f. Pagsipol, CHIFLADURA. f. Pagsipol. I IKasupladuhan., CHIFLAR. v. n, Sumipol;suinutso't, II v. a, Libakin; aglablin. It fain. Umfino'm na inabuti ng alak. jj v. r. fain. Humina nt ig isip at magparang lingdw; inabugno't. CHIFLE. in. Pagpipol; pagsutso't. Panusipol. CHILLAR. v n. Sumnigilw; tuinilf. 11 Sum agitaift sa paginaiantikA aug isfing bagay. CHILLIDO. in. Sig~w; tIL. CEIILLON, NA. adj. Y s. fain. Sigttwin; matilihifn. (3HIMENEA, f, Padaluyangas6; paasuban. CHINCHARRERO. in, Po6k na mnasurot. 11 Dao'ng na inalift na ginagainit na pangisdhan sa Amnerika. CHINCHE; mn. Surot. CHINCHORRO. i, Lainbft na pamnukot. CHINELA.- f. Sinelas. CHINO, NA, adj. y s. Tajzd China;insik. CHIQUILLADA. f. Gawtlng inus. inos; kilos bath. CHIQUILLERIA. f. famn. Kawan ng mg&a bat& CHIQUILLO, LLA. ad.. y S. Batk; inusmn6s. CHIQUITIN, NA. adj. fain. Malift. inunti. CHIRIPA. f. Pananalo sa pagkakata6n. II fig. y fain. Mabuting pagkakata6n.

Page  177 - 177 - CHIR C ETRRIAR. v. n. Suinagitsit aug ising bagoay, gaya ng mnantikh, sa init. ItLumangitn~it aug m~a gul6ng ng sasaky6n.. j1 fig.- y fain. Kumantl ng wala sa, ayo3 aug CHIRRIDO. mn. Sagitsit; langitn~ft. CHISME. in. Hati'd durnapit; salisalitA ng mga bagay na w&16ing kabutuh~in. CHISMEAR. v. a. Maghatid dumnanit; magsasats~t. CHISMOSO, SA. Masatsdit; mapaghatid dumapit.CHISPA. f. Tilamsfk ng ap6Y; bagaso. 11 Amnb6n. 1i fig. Malift na piraso ng anomding bagay. 11 figr. Katalasan ng isip._II fain. Kalasinafn, CHISPAZO. mn. Pagtilamsfk ng ap6y; pagsabog ng bagaso. 11 f i g. y f a m. Paghahatid dumapit. CHISPEAR. v. n. Tuminlamsilk aug apoy; umi'landdng ang bagaso. I Magkislip na mabuti. fjUmamb6n. CHISPOSO, SA. adj. Matilamefk; inabagaso. CHISTAR. v. n. Uminiik; umak. mAng magsalita'; sumalansdng. CHISTE, Mn. Balitang panigpata~wA; siste6. II Pangyayarinlg katawatawa. 11 Birb, CHISTOSO, SA. a d. Mapagpatawa; mapagsist6. CHOCAR. v. n. Mabanggfi; maupg.il fig. Umaway; kuinalaban. 11 fi' g. -Maghamo'n; magpagalit. CHOC CHOCOLATE. mn. Sikulate. CHOCOLATERA. f. Lutuan ng sikulate, Babaing asawa ng magsisikulate6. CHOCOLATERO, RA. adj. y sMagustuhin ng sikulate. I in Lalaking magsisikulate. CHOCHEAR. f. v. n, Magullan. CHOCHERA. f. Paguullan. CHOCHO, CHA. adj. Ullan, CHOQUES in. Bangghan. 11Pag. kakabangga. Ii fig. Pagtatalo; away. 1I Miu. Pagbabaka; pagdidigmnA. CHORREAR. v. n. Tutnagakt~k; tunul6" ng mnalak~s ang tubig. 11 Pumatdik ng waIa'ng tigil. CHORREO. in. Pagtagakt~k; pag. tuh5; pagpatdk ng waldng tigil CflORRO. In. Tiland6y; sumpit ng tubig. 11 A citorros. mn.adv. f io. Masagank. CHOTO, TA. in. y f. BuI6 ng kamnbfng. CHOZA. f. DampA;- bahay kubo; sal6ng. GHOZNO, NA. in. y f. Ap6 sa, tuhod. 11 adj. fig. Mura. CHUBASCO. in. Uking malakls na may kasanib na hangin; uu6s. CHUBASCOSO, SA. adj. Maun6s. CHULETA. f. Tadydng ng tupa. 6 baboy. CHUPA. f. Gatang. CHUPABLE. adj. Masisipsip; mahihitit. CKUPADO, DA. p. p. ng Chupar. a dajd Napakapayat at ma. hini. 23

Page  178 "mm178 - CHUP CHUPAR. V. a. Sipeipfn; hitiltin. IiSipsiping mabuti ang kaas r 9 luph ng rn~a halaman. 11 fig. y Lamn. Ubusing untfunti ang kayarnanan ng.kapuwA. CHUPON, NA, adj. Lam. Huinihitit. IIadj. y a. fig. y fain. Umuubos ng kayamnanan pA kapuwih sa pamamagtitan ng talas at dayk. II M. Supling. CHUR CHURRUSCARSE, v. r. M'ags'i-. muldug masunog ang is~ng bahay. CHUSCADA. f. SalitA 6 gaw fng nakapsapapataw,4; sistd. CHUSCO, CA. adj. Mapagpatawd. CHUZON, NA. adj. y a. Mapag-. la1~ng; niahirap maday&. 11Magallng na inanglibfk sa kapuwl sa pakikipagusap.

Page  179 *I.I M._b QL-sV M.A6I M. mv *5*rnIW*EIj D D. f Ikaliming titik at vargapat sa m~a consonante ng abakad~ing kastiIA. DABLE. adj. MagagawA; mangyayari. DAC16N. f. For. Pagbibiggy. DA'DIVA. f. Ka'lo6b; hand6g. DADIVOSO, SA. ad j. MapagbiyayA; mapagkalo6b ng wabing bayad. DADOR, RA. adj. y s. NagkakaIo6b; nagbibig~y. 1f m. Maydall ng isiug sulat. 1I Corn. Ang IiumalagdA Ssa katibayan ng pagpapalit 6 letra de carnbio. DAGA.- f. Sandata ng unang dako na, maiklj aug talim at naka. kahawig nA espada. DALLADOR. M. Manggagapas ng dam6. DALLAR, v. a. Gumapas ng dam6.' DALLE. m. Lilik; panggapas. DAMA. f. Babaing MahdI. II B%baing pinipintubb ng iS&dng IAalaki. II Aug babaing umaabay at naglilirigk6d sa' reyna 6 prinsesa. K" Alilaug babaing pinakakatiwa1A ea tahanan ng mga babaing ma. hfil. li Babaing kinakalunyA. II pl. Lar6ug dama. DAMASCO. m. Habing sutlA 6 lan~ing matibay at may dibuho Da kakulay ng nasabing habi. DAMASQUILLO. m. Habing outIA 6 lanang kahawig nk damasko, nguni't mani pfs. DAMNIFICADO, DA. p.1 p. n~t IDamnificar. li adj. y s. Napinsalh. DAMNIFICAR. v. a. PuminsalA; MagpanganyayA. DANZA. f. Saya-w. DANZAR. v. a. Sumayfiw. f1 f*ig. y fam. Makialim 6 manghima... sok sa ising kalakal. DANZARfN, NA. m. y f. M~ana. nayaw. DA]RABLE. a dj. Nakapipinea1lt; nakasisiri.

Page  180 0- 180 DANA DAtSAR. v. a. PuminsaIh; inagPapanganyavb&. jSuinakft; sumirir ng iedng baga'. 11v. r.- MapinsaIA; inapanganyaya. 1I v. r. Masakt~n; mnasira ang ising bagay. DAffINO, NA. adj. Surnasakit 6 puinipinsala. DASO. mn. Kapinsalaan; kasiraar; kapahamnak~n. DAROSO, SA. adj. NakapipinsaIA,; nakasisirA. DAR. v. a. Magbig~y. 11Magkalo6b. 11Maggawad. JI Maghanidog. ilv. r.- Pumayag; suinun6d sa pilit. DARDO. in. Sibdt; tunod na mahayap. DE. Prep. Ni; kay. 11 Sa; Q~. DEAN. mn. Pun5 ng kapulungan ng mRna parl 6 katedrajl. DE AUDITU; loc. lat. Sa pakikinig. DEBAJO. adv. Sa ibaba; 'sa ilalirn. DEBATE. in. pagtutunggall; pagtatalo ng katuwiran. 11 Paglala'ban; paghabaka; pagaavvay. DEBATIR. v. a. Katunggallin; katalunin.-1 Kalabanin; kadignmafn. DEBE. in. Corn. LA~ sa in~a pa. nig ng k ak1t na pinagtatala~n ng utang. DEBELACIO-N. f. Pagpapasuk6 sa kaaway. DEBELAR. v. a.!Pasukuia ang kaaway. DEBER. v- a. Marapat. 11Magkautang. j i. Tungkulin; karapat~n. IIUtang. DtBIL. adj. MahinA, fig. Marup6k na kalooban. DEBILIDAD. f. Kahinaan. 11fig. Karupuk~a ng lo6b, DEBI DEBILITACIO'N. f. PagpapahinA; panghibinA. DEBILITAR. v. a. Pahinhin. I v. r. Manghimi. DtBITO. in.' Utang. DECADENCIA. f. PanghihinA; pag. lugamin; simulfi ng pagkasirA. DECAER. v. fl. Manghinh; u.. inupti ang pagaarl ng is~ing tao; in~ghikahos. DECALOGO. M.- Ang sampulng:utos ng- Diy6s. DECAMPAR. v. n. Lumakad ang hukb6. DECANATO. in. Tungkuling pag. kadekano. DECANO. in. Ang pinakamnatandA Ba isfing kapisanan. 11Ang nangungulo sd isang paaraldn, sanggunian 6 hukuinan. DECAPITACION. f. Pagpugot ng ubo. DECAPITAR. v. a. Pugutin ang U10. DECAPODO, DA. adj. Zwoo. Nauukol sa hayop na may sainpijug paig. DECENA. f. Sainpuiog bilang, DECENAL. adj. Sumnasakl1'w sa sainpung tafn. DECENCrA. f. Kalinisan; kaayusan Dg pananamint 6 painumnuhay ng isdng tao. Kahinhindn. ii fig. Karnahalan ng kilc s at panguflgusap ng- isfing tao.DECENIO. in. Tagttl na sampu-jng ta6n. DECENO, NA. adj. Ik~samnpA-i DECENTE. adj. Mahinhfn; maayos. jjMalinis. IIKarapitdapat. II Mahusay inakihart~p.

Page  181 ..-181 - DECI DECIRLE. adj. Maipahahayag; maDECIDIDO, DA. p. p. ng Decidir. (I adj. Handdng giaw. DECIDIR. V. a. Ma gpasiyd1. Pag pasiYabdn; hatulan. IJE'CIMA. f. Ikasampi~ng bahagi. DECIMAL. adj. Nauukol sa ikdisampuA DECI'METRO. W. Panukat Da ikasainpiung bahagi ng is~ing metro. DIECIMO, MA. adj. Ikasainpil. DECIMOCTAVO, VA. adj. lkslabingwaI6. T4PCIMOCUARTO, TA. a dj. IkAlabinga pat. DRCIMONONO, NA. adj. IkalabingsiyAIn. DPCJMOQUINTO, TA. adj. IkalabfnglimAi. DgCIMOStPTIM0, MA. adj. IkaIabingPit6 Dk~CIMOSEXTO, TA. adj. Ikalabinganim. IDfCIMOTERCIO, CIA. adj. Ikalabfngtatl6. DECIR. v. a. Magsabi; inaghayfig sa painarnagitan ng salitAi. Jj Ipahayag aug isdng bagay; ipagsay. F36y. 1I m. Sabi; salit4. DECIS16-N. f. Kapasiyah~n; pasiyA. liKahatuittug lagdA ug~ is.Ing hukuman. DECLAMACION. f. Pagsasalaa~ys sa mnadlA. ii Pagtatalunp~at. DECLAMAR. v. n. Magsalaysdy sa inadla'; magtalumpati. DECLARACIO6N. f. Pagpapahayag; pagelasalayeldy. DECLARAR. V. a. Ipabayag; ipagsaykAy. IIv. n, For. Maghaydg DECL nj saks! 6 ang nililitis se harap nj hukorm. li v. r. Magtapdtt nk nasa!oo~b. DECLINACI6N.. f. Pagkabags~k; pagkababA; pagkakiling ng isdtug bagay. II fig. PagkasirA; paghibikah6s. DECLINAR. V. n. Kumiling; huinilig. i fig. Magbawas; manghin& aug katawttu, isip at laktis. 11fig. Humanto~ng aug istdng bagay sa kaniydnrg kahangganan. I 11v. a. Turnanggf. DECLINATORIA. f. For. Kahilingan sa buko'm na huw~g ha. tulan aug usapling laba's sa kaniydng kapanagyariban at ibigdy do6n sa may karapatdng humnatol. DECLIVYE. in. Pagkakakiling; pag~. kakahilig ng isfing bagay. DECOCCIO. f. Paglalagh; paglu1ut6 sa tubig ng isdng bagay DECOMISAR. v. a. Samsamfn. DECOMISO. Mn. PagMSAism. DECORACIO-N. f. P aggagaydik; pag.. papalamuti. 11 Palamuti, DECORAR. V. a. Gayak~n; pala'. inutihan. 11 Kabisabin; iisaulo. DECORO. m, Karangalan; puri. Pitagan; galang. 11 Kalinlisan; kaw purih~in; kahinhindn. DECOROSO, SA. adj. Nauukol sa taong marangfil at mnay puri. 1i Malinis; muarapait. DECRECER. v. U. Magbawfis; lu. milit. DECRt'PITO, TA. adj. y s. W atandA pnang tutoo; ullan. DECREPITUD. f. Katandadng tutoo. 11 Pagkaullan

Page  182 i 182 - DECR DECRETAIR. V.a. -MfigPaSiYi; hv rnatol. IDECRETO. mn. Pasiyd; batol. DECHAPO. in. Papari~in; buwaran. 11fig. Uhir~n; hantung-an. DEDAL. in. Didtil. DEDICAci6N. f. Paguukol; pag. tutungk6l; pagaalay; paghahand6g; IJ Pagdiriwang sa kaarawAn Dg psgpaparang~l sa is-ng bagay na mnabalagtA I)EDICAR. v. B. lpatuingk6l; iukol; ialay. nI Ihand6g; ialaala. nI ItsIagA; itsan. II ~v. r. Maukol. DEDICATORIA. f. Patungk6l; hand6g. sa mn~a dalirl upang huw~g magasg~s 6 marum~ibin. IDEDucci6N. f. Pagzhul6 ug m~ga kahangg~nan ng isa'ng simnu1~in.. 11Paghabawas; pagawL~B. 1)EDUCIR. v. a. Hulhjin ang inga ksbanggplnsn ng isfing siinulkin. 9 Bawasan;l awasfn. I)EFACTO. adv. in. Sa gawAi. DEFECTO. m. Kakularigainnirma kagalingalig katutub6 sa is~ng bagay. 11 Kasiraan; kapintasan. DEFECTUOSO, SA. 8adj. Hindi gaiaap; kuang. DEFEN~DER. v a. Tangkilikin; ka. 1ingain; kupk~upfn. 1J Ipagtangg6l; ipagsaflggalting. II v. r. Magtang.g6I; wagsanggalt~Dg. DEFESA~.f. Pagtatangg6l; pagsasauggBatlDg. 11 Sandatang pananggalAng- 11 Tangkilik; kain&A sak. lulo. ii Tanggulan; kanlungano DEFE DEFEINSOR, RA. adj. y a. Nagta. tanpg6l; Dagsasanaggaldng. DEFENSORfA. f. Katungkulan ng tagapagtangg6l. DEFERENCIA. f. Pakikiayon sa palagtiy ng kap'uw&, dahil as pagpipitagan. DEFICIENTE. adj. Kap6s; kulang. DRFICIT. m. Kaw'aldn nglamntng salapi ang kaha ng parnahalaan. DEFINici6IN. f. Maliwanag at mnaikling pagsasaysay ng kalikas~n nA is6ng bagay; pagpapaliwanag. DEFINIR. V.S8. Ipsgsaysdyag maliiWanag ang ksbulugAn ng is6ng ~~afitf 6 kalikasan ng is~ng bagay. 11Pagpasiyahbn; bouggahdin ang is,.ng bagay. DEFINITIVO, YA. sdj. Pinagpaisiyah'n; handling isagawAj. IDEFORMAR. v. a.- Papangitin ang isAng bagay. V. r. Putnaugit; sumains ang bikas. DEFORME. adj. Masaminug bikao, pangit. DEFORMIDAD. f. Kasamadn ng bikas; kapangitan. DEFRAUD)Aci6N. f. Pagarl n- di kaniya'; "paggagi; paglupig. DEFRAUDI~kDORI RA. a dj. y s. man ggagaga'; manglulupig. DEFRAUDAR. v. a. Arlin ang di kaniyAi; gagahin; lupigin. IIfig. Gawfng waldng kabuluh~n sag ising bagay. Ij fig. Guluhfn; ali'. sin; lagy~n flg sagwfl. DEFUERA. adv. I. Sa. labis. DEFUNC16N. f. Kamataysal. ant. Libing.

Page  183 18 3 - DEGL DEGLUCI6N. f. Paglul6n; pag. lun6k. DEGLUTIR. v. n. Luinul6n; hi. munU6k. uI v. a. Luluniln; lunukin, DEGOLLACION. f, Pagpapapugot, ng ulo. DEGOLLADERO. mn. Pinagpupu gutan ng ulo. DEGOLLADOR, RA.- adj, y s. Tapagpugot ng ulo. DEGOLLAR. V. a. Pugutan ng ulo; gilitin ng lug- ang hayop. 11 DEGRADACION. f. Pagualfs sa is~ing tao ng katungkulan. karangalan at ibp. 1I Kababaan; pagkaduhagi. DEGRADAR. v. a. Alisfin anjg is~ng tao ng katungkulan, karangalan at ibp. 11 Duhagibfo; pa. babairn ang kalagayan. j1 v. r. Maduhagi; bumnabl aug kalagayan.DEGUELLO. m. Pagpupugot ng ulo. DEGUSTACIO'.N. f. Paglasa 6 pagtikfm ingn pagkain. DEHESA. f.- Lupang'panginainfin Ing mng hayop. DEHESAR. v. a. Gawfug panginain~in ng mnga hayop. DEICIDA. adj. Nauukol sa nag. sipat~iy kay Jesucristo. DEICIDIO. in. Pagpatdy key Jesucristo. DEIDAD. f. Kadiyus~n; pagkadiy6s. DEJACION., f. Pagpapabayh. DEJADEZ. f. Katamaran; kapabaysan, DEJADO, DA. p. p. ng Dejar. 11 adj. Tamind; pabayl. DEJA anagiii DEJA&R. v. a. Paboyanagig bagay; iwan; lisanin. 11 Ipaubayll. It flhabilin. j v. r. Magpabay&; MaRpaiWdD. IIMangbinang lo6b. DEJO.. m. pagpapabayA, 11 Wak~q 6 kahangganan ng isfing bagay. 11Punt6 ng mn~8 tao sa bawa't bayan. DEJUGAR. v. a, ant, Katasin. DELACIO'N. f. Pagbahab1ld; pagsusuinb6ng. DELANTkt. in. Dainft na itina-takf p sa barlp. DELANTE, adv. I. Sa hartdp; sa, unabin. jj Ba& tap~t. IDELANTERA, f. Harapin; unahbdn. DELANTERO, RA. adj. Nasa, unab~n; nauuna. DELATABLE. adj. Maihabab1l; maipagsusumnb6ng, DELATAR. v. a. LhabIA; ipagsuin. b6ng. DELATOR, RA. adj. y s. Nagha-' habli; nagsusuinb6ng. DELEGACION. f. For. PAgWSa&' lini ng karapatdn 6 kapangyarihan sa ib~i, DELEGADO, DA. p. p. ng Dele. gar. 11 adj. y F;. Nauukol sa taong kuinakatawdnl 6 pinagsalinani ng karapat~n 6 kapangyarihafl kui. mnakatawin s~a iba'; sugb. DELEGAR. v. a. Isalin sa ibi aug kiniy~ing karapatin 6 kapangyarihaD; pakatawanhi. DELEITABLE. adj. Katuw~tuwA; kalug6dlug6d. DELEITAR. v. a. Makatuw&i; ins kalug6d. Ii v. r, Matuwft; inslug6d.

Page  184 - 184 DELE DELEITE. m. TuwA; lug6d. | Ligaya ng sarili. DELETIREO, A. adj. Pumapatay; lason. DELETREAR. v.n. Bigkasfn ang mga titik ng isfisA ayon sa kanilang tun6g na tinataglay. DELETREO. m. Pagbigkgs ng isei8s ng mga titik. DELEZNABLE. adj. Marup6k; madaling masirA. [1 Madudulasin; madupilasin. DELGADEZ. f. Kapayatgn; kanipis8n. DELGADO, DA. adj. PayAt;manipis. II Maselang; katamtaman. 1j fig. Matulis; mahayap; ma. talas ang isip. DELIBERACION. f, Pagdidilidili; pagkukurb. ij Pagpapasiyd. DELIBERAR. v, n. Mapdilidili; magkurbkurb.11v. a. Pagpasiyabhn. DELICADEZ. f. Kapayatan; kahinaan; kakulangAn ng lakds. DELICADEZA. f. Kaselangan; ka. pinuhan. I1 KalambutAn ng lo6b. 11 Kasinup4n. DELICADO, DA. adj. Makinis; mabanayad; malamb6t na io6b. 11 Mahina; payat; masasaktin. oI Marup6k; sirain. II Masarap: malasa, || Pihikan; maselang. || Matalas; mahayap. 1 Matalino II Maramdamin. DELICIA. f. Ligayang walang kahulilip. II TuwAng labis. DELICIARSE. v. r. ant. Matu. tuwA; maiigaya. DELICIOSO, SA. adj. Kaligaligaya; kayaya; katuwAtuwf; kalug6d. DELI lugod. DELINCUENTE. p. a. ng Delinquir Lumalabdg sa batas. DELINQUIR. v. n. Lumabsg sa batAs 6 ipinaguutos. DELIQUIO. m. Pagkahilo; pagkaibay. DELIRANTE. p. a. ng Delirar. Hibang; nahihibAng. DELIRAR. v. n. MahibAng. DELIRIO. m. Pagkabibing.1 Pagkagul6 ng isip sa sakit na tinataglAy. DELITO, m. Sala; paglabdg sa bat,is. DEMACRA CION. f. Pangangayayat. DEMACRARSE. v. r. Mangayayat sa matlLding pagdaramddm ng kalooban. DEMANDA. f. Pakiusap; kahilingan; kahingian. 11 Limbs na hi' nihingt sa kapakinabangan ng Simbahan. Ij Tanong. t Coom Paghingt ng mga kkalakl. (I For, Sumb6ng; sakd1l. DEMANDADO, DA.,. y f; For. Ang taong nasasakdal 6 nasu. sumb6ng. DEMANDANTE. p.a. ng Dentan. dar. 1I corn. For. Ang nasasakdal 6 nasusumb6ng. DEMANDAR. v. a. Huminpf; sumamib. 1 ant. Msgtan6ng. II For. Magsakdil; magsumb6ng. DEMAS. adj. Ibb pa. II adv. c buk6d; tangi. | Por demds. m. adv. Waling gsan6Dg ksbuluhdn. DEMASfA. f. Kalabis&n. i Kapangahasan. 1[ Kalapastanganan; kawal!ng pitagan.

Page  185 -185 - DEMA DEMASIADO, DA.- p. p. rig IDemasiarse. 11 adj Malabis. jj adv. c. Lumnalal6; lumalabis. DEMASIARSE. v. r., Lumnabis; Iumampa's. DEMENCIA. f. Kabaliwdni; kasiradni ng baft. DEMENTARS V.. Baliwirin; si. rain ang isip. 11 v. r. Mabali~w; masirh ang isip. DEMENTE. adj. Ballw; sir~ing iSIP; u1061. DEMOCRACIA. f. Parnahala"an, nig bayan, DEMOCRATA. adj. y s. Kapanalig sa pamahalaan rig bayan. IDEMOLER. v. a. IgibA; iguhb; sirhin. DEMOLICION. f. PaggibAi; paggugub6; pagsirA. DEMONIO. m. Dimronyo. -DEMORA. f. Kaluatan; kaliwagan; pagkaantala. IDEMORAR. v. a. Paluatiri; an. talahin. jv. Di. Matirdi 6 Mahanto'ng sa isa'ng po6k. DEMOSTRACION. f, Pagpapaba. yag; pagsasalays~y. I1 Pagtutur4b. 11 Pagpapatuniay. DEMOSTRAR. V. a. Ipahayag; ipagsays~y. 11PAtUrayan.11 iturb5. DEMUDAR. v. a. Ibahin; bagu. bin. 1 Papangitin. II1 v. r. Magbagong bigIA ang kulay 6 mukhA; mamutlA. 11Magiba'.,DENEGAci6N. f. Pagtanggf; bindi. pagkakalo6b sa kahilingan. DENEGAR. V. a. Huwtig ipagkaIo6b ang kahilingan; tanggibdn. DENEGRECER. V. a. Paitimnin. I II,DENI v. r. Umitfmn. DENIGRACION. f. Pagsirang puri; paguupasal1l. DENIGRAR. v. a. Siranrg puri, upasalian, DENIGRATIVO, VA. adJ. Sumi-O sirang puni.; umuupa.-ala-. DENODADO, IDA. p. p. rig ]Denodarse, j adj. Waidrig takot; matapang: pangabds. DENODARSE. v. r. ant. MangahMs; mnagpakitang tapan g. DENOMINACION. f. Tawag; ngaIan; parnag~tt. DENOMINAR. v. k. Pangalanan; pamnagatiin. DENOSTAR. v.- a. Murahin; pag. wi'kaan ng masamAi; laitin. DENOTAR. v. a. Iturb; majigahulug~rn. DENSIDAD.. f. Kalaputan; kasin.sinan. 11 fig. Kalabuan; kadziivalu. DENSO, SA, adj. Siksfk; mrasinslin 11 Malapot. 1i fig. Masikip. J fig. Malab6j; madillm. DENTADO, DA. P. P. nk Deatar. II adj. May rigipin. DENTADURA. f. Katipunan rig maga ngipin; buong rigipin ug isdng tao. DENTAR. v. a. Ngipinan. 1 v. n. Tubuan rig ngipin; magkcaugipin. DENTELLADA. f. Pagrigangalit nig rigipiri. 11 Sugat DA gaW& rig kaga't. DENTERA. f. Pangingil6 rg nigi. pin. DENTICION. f.- Pagtub6j rig ragipin DENTISTA. adj y S. magngi: ngipfn; manggalgamnot rig rgipin 24

Page  186 -00 1 8 63 DENT DENTON, NA. adj. tarn. May inahahabang n-ipin. DENTRO. adv. I. y t. Sa lo. 6b. DENTUDO, DA. adj. May mga ngiping inahah'ab&; ngipiudn-n DENUEDO. in. Liksf; lakdis; tapang; kapangahasan. DENUNCIA. f. PagbabaliA; pag; bibiga-y alarn. 11 For, PagsasaskdCI. DENUNCIAR. v. a. lbalith; ipag. big~y abtin. 11 ManghuIA. 1I For. Ipagsakd U. DEO GRACIAS, Panigungusap na biga-y galang sa pagpasok sa bahay n- sinomndn. DEPARTAMENTO. in. Bax'ra't isi ea mnga bahagi na hurnahatl sa Wisng bayan, is~ng tahanan ibp. IfSaagd ng pangabiwa~ifg bayan. DEPENDENCIA. f. Pagsakop; pag. kasakltdw ng malakfng kapaingyarihan, IfOpisinlafg karatig ng ib~ng may higft na Iakf.DEPENDER. v. n. Masakop; masakhtw. ii Mangailangan ang- is~nv tao ng tulong 6' kalingh n ihbi. DEFLORABLE. fidj. Kasakitsa. kit sa lo6b; kahainb~lhambbdl. D t,, LORAR. v. a. Damndainin nglai is ang isgng pangysyari; ka. h b agin, Di I ONENTE, pi a. ng Deponer. Aivg nagsasaysiy. D.` ONER. v. a. IpaubayA.; ihi. ~ly;ilaY6. 11 Alisfn sa tungk6l; DEPO bawian ng karangalan 6' katung. kulang tinatagIlj an sn ao IiDuinuin. ii For. MagsalayDEPORTACIO'N. f. Pagtatapon sa ib'ng 1up"t. DEPORTAR. v a. It apon sa ib~ng 1uvA 6 ioayo ng dagat. DEPORTE mn. Pagliliwalfw; pag. lifibdng. DEPOSICIO'N. f. For. Pagsasay.. s~y na ginagawA sa is~ing pangyayari. DEPOSITAR. v. a. Ilagak. I1 habili; ipagkatiwala'. DEPOSITARIO, RIA. adj. Nau. ukol sa lagak. II mn. y f. Pinaglagakan ng isdnog bagay. DEPOSITO. mn. Paglalagak; pagkakatiwalh. 11 Lagak. Po6k na pinaglalagakan.DEPRAVACION. f. PagpapasamA; pagsamnA DEPRAVADO, DA-. adj. Napakasamdnda kaugalian. DEPRAVAR. v. a. Pasamalin.j v. r. Sutnamna. DEPRECACION. f. Luhog; pakiusap; kahinglan. DEPRECAR. v. a.- Lumuhog; Makiusap; humingf. DEPRECATIVO, VA, ad'. Nauukol sa luhog 6 pakiusap. DEPURAR. v. a. Linangin; linisin. v. r. Lumninis; mnalindng. DEPURATIVO, VA. adj, Nauukol sa gatn6t na luinilinis ng dug6. DERECHA. f. Kanang kamAdy.

Page  187 - 187 - DERE DERECHO, CHA. adj. Matuwfd; tuwid. jj Kanang kam~iy. 1I Kanan.II in. Kapangyarihan; karapatdn; katuw'iran. 11Kariyagdn ng dainit. IBuwj's na. ibinabayad ng mnga mangangalak~1 sa paglululan ng kaniling kalakal sa mnga sasaky6'n. II in. pO. Kaupahdo; kabayard~g SiriSinagil sa kap dgalan ng isfing managgagainot 6' mananangg6l. DERIVACIO-N. f. Pinagkunan; pinanggahirian. 11 Pagkuha 6 paghihiwatdy ng isdng bahagi sa bu6 6 pinanggalingan at siinuIA. DERIVAR. v. ni. Pagkunan; panggaliugan; paginulan, Ii v. r. Manag. galing; inagbuhat aug isdng ba. gay. DEROGACION. f. Pagpapawaltdng kabuluhin 6 bisa; pagpapawali~ng halaga". DEROGAR. v. a. Pawahing bis&; pawaldng halagA aug isaing batas. Strain. DERRAMA, f.- Paginuinui6d ng isdng abuloy. 11 Ilak na hindt karaniwan. DERRAMAR. v. a- Ibuhos; inagbubo. j1 Imudwood; ikalat. 11 fig. Ihaydg; isiwalat aug ising balit,~. jj V, r. Mabuhos; kuinalat. jj Umnagos aug tubig sa sapA ba isdng po6k.~ DERRAME. uo, Pagbuhos; pagka'buhos lag tubig. DERREDOR. m, Paligidligid ng iEang bagay. 11 Al 6 en derredor Mn. adv. Sa paligidligid. DERRETIDO, DA. p. P. Dg De DERR rretir. 11 adj. fig. Tunfiw; nangingibig Dg labis. DERRETIR. v. a. Tunawin; Iusawin, 11 fig. Ubusin; gugulin ang kayamauan. II v. r. Matunaw; inalusaw. 1 v r. fig. Mangibig ng labis. DERRIBAR. v. a. IgibO.; iwag~k. 11 Igup6; ibuwdl. 11v. r. MaIugm6k; inahandusAy sa 1updi, DERRIBO. un. Pagwawasdk; paogibfi. 11Pinaggibafin; pinagwasa kan. DERROTA. f, Landds; baka', n inga tapak sa 1upk. FI Mar. Go wI 6 tumupabin ng sasakyi~w. dagat. 11 Mil. Pagkatalo n& i a, bukbo6; pagkasupil. DERROTAR. v. a. Sirain; iol'sz'6 aug kayamnanan. 11 Mit. Talunin; supilin. 11 v.- r. Malig~iw aug sasakydngdagat sa patutunguhan dahil sa mnalakas na hanain 6 Sain& ng panaho'n. DERRUMBAMIENTO. mn. Pag.' gugub6; pagguhb6 DERRUMBAR. v. a. Iguh6; ilagpdk. 11 v. r. Magub?; mnalagpdik. DESABRIDO, DA. p. p. ng Desabrir.I1 adj. Nauukol sa bungangkahoy 6 pagkaing wastdng iasa, 11 Masamin ang panah6n. finl. Magaspaing sa pakikihar~p. DESABRIGADO, DA. P.. ng Desabrigar. 11 adj.- Waldng balabal. 11 fig. Wahing nagkukupk6P. DESABRIGAR. v. a. HubarAn; alisan ng balabal. 1I v. r. Mahubariu; inawaldn rig balabal,

Page  188 - 188 - DESA DESABRIR. v. a. Pasamafu aug hboa ng pagkain. 11 fig. Pasmainaf ang Io-b. ii v. r. SumamA ang Ioo'b. DESABROCHAR. v. a. Kalagfn ang bitones ng damft. v. r. Makaldg aug bitoens. DESACALORARSE. v. r. Magpalarnig sa init na dinaranas. DESACATAR. v. a. Lapastanga. nin; mnagkculang ng pitagan. j v. r. Mawaldng. pitagan. DESACATO. m. Kawahiug. galang; kawalAng pitagan. 11 Kalapastan~anan. DESACERTAR. v. n. Malibis; rnagkcamalf. DESACIERTO. m. Pagkakarualt; paglkalalfihfs. jj SalitA 6 gawAng hindt tumnp,4k. ~DESACOBARDAR. v. a. Palaka. sfn aug lo6b; alisdri ng takot. DESACOMODADO, DA. P. p. ng Desacomodar. ii adj. WalAng sukat na pagukulan 6 hanap-~ bu nay, DESACOMODAR. v. a. Alis~~n uq hanapbuhay. f1 v. r. MawaIain ng sukat na pagkunan 60 hanaphuhay. DESACOMPAiRAR. v. a. Huwslg sarnahan; iwang niagisd. DESACONSEJWDO, DA. adi. Y s, WalAng hatol, 6 payo. DESACORDAR. v, a. HuwAg pag. tugmn~fn ang tunog ng isturmnent i v. r. Hindi magkatugmnA aug tun6g nj isturmnento. II v. r. Makalimot; mnakali-mutan. DESACREDITAR. v. a. Alisgri na DESA kabantugan; siraang puri. 11v. r. Masiraan ng puri; mawaldn ng kabantugan. DESACUERDO. mn. Pagkakali-t 6 pagkakalaban n- rmga pagkukur6. 11 Karnalian' Pagkialimot sa isa-ng bagay. DESADEUDAR. v. a. Patawa. rin sa rnga pagkakautang. I1 v r. MawalAn ng utang. DESADORMECER. v. a. Gisingin. I1 fig. Bubayin aug pakirarmdAm; alisfn aug parnamnanhid ng h ahagi inR katawana. DESADORNAR. v. a. AlisAn ng palamuti 6 gay~k. DESADORNO. m. Kawalain ng palamnuti 6 hiyds. DESADVERTIR. v. a. Hind! mapansin; hindi maslurnana. DESAFIAR. v. a. Hamunin; kdlabanin. DESAFIO. mn. Pagharnon; pag. lalaban. DESAFORTUNADO, DA. adj. Ku.lang palad; salwiwng palad. DESAGARRAR. v-. a. fain. Bitiwan. DESAGRADABLE, adi. Nakasusukal ng loo'b; masmmA ang lasa DESAGRADAR. v. n. Sumnukal aug loo'b; mayaim6t. DESAGRADECER. v. a. Huwag tumana'w 6 gumavntf ng utaug na lo6b. 11 Huwdg kumilala nR kapakUnabanugfn tinangga'P. DESAGRADECIDO, DA. adj. Walaing utang na Io6b; walAng turing. DESAGRADO. m. Sukal 6 samA ng kaloobain. 11 SamA ng inukhA, V

Page  189 189 DESA DESAGREGAR. V. a-. Ihiwaltdy;,huwdig isarna. DESAGRIAR. v. a. Alisrin ng asm.j fig. Patamisin. 1i fig. Alisfn aug galit. DESAGUADERO. m. Paagusdn ng tubia; imburnal. DESAGUAR. v. a. Paagusiun ang tubig ng isd1ng po6k. Ii fig. Ubusin; simutin ang tubig. 11v. n. Umagos ang tubig ng ising ilog sa dagat. DESAGUE. m. Pagpapaagos ng tubig sa isdng po06k; pagpapala. bas. 11Paagusiu ng tubig; im. burna"l. DESAHOGADO' DA. p. p. nig Desahogar. 11 adj. WaltinghiyA,. 11 Nauukol sa poo'k na aliwalas. i Ginhawang pamnumuhay; maluag na kabuhayan. DESAHOGAR. v. a. Paginhawabin. 1j Paluagin ang Ino~b. 11 Lihi. ng~1 aug bigt~t na taglay sa kalooban. fj v. r. Gurninhawa; iu muag ang Io6b, DESAHOGO. m. Ginhawa; luag nig 1o6b. iiKawahin ng eagabal; lay&. DESAHUCIAR. V. a. Alis~n Dg pagasa ang sinomdin sa hinahangid. II Alis~n ng pagasang mabt~ihay. 11 Buwagfn aug nangungupaban sa 1upa' 11 v. r. Maws. Idn ng'pagasang mabuhay 6 gu. maling aug maysakft. DESAHUCIO.- m. Psgbuwt~g; pag. lalansdg. DESAIRAR. v. a. Hiyafn; bind! DESA paunlak~n. DESAIRE. M. Paghiya; hind! pagpapaunltdk. DESALABAR. v. a. Pulhan; pintastin. DESALAR. v. a. Alisin ng asin ang isaing bagay. IIAlisdiu ng pakp~k. DESALENTAR. v. a. Mabigpi't ang paghingd. If fig. Pahinain aug loo'b; paduwagfu. 11 v. r. Manghinang 1o6b; maduwftg. DESALIENTO. m. Paghihign~ft ng paghing6. 11 Kaduwagdin; ka. hinaan ng lo6b, DESALIRADO, DA, p. p. nig Desalifiar. 11 WaI~ng ayos; marungis. DESALJIRAR. v. a. Alisdn ng ayos 6 palamuti; paruugisin. 1j v. a. Mawalin ng ayos 6 palamnuti. DESALIESO. m. Kawai6n ng ayos 6 palarnuti; kakulang~ong f~inis. If fig. Kapabayaln. DESALMADO, DA. adj. Wahdng awa; malupit; waking kaluluwa. DIESALMIDOINAR. v. a. Alitsau Dg almir6l aug darmft. DESALOJAR. v. a. Paalisfn aug, nangungupaban sa isdlng bahay; palayasin aug nakat'irAl sa isilng tahanan. DESALTERAR. v. a. Payapain; patabimrikin. DESALUMBRADO, DA. adj.- Waking wast6; bindt magkatuto. DESALUMBRAMIENTO. m. Kabulag~ln ng isip; kawalking tuto. DESAMAR, v. a. Huwdg i-bigfn; bawiaui ng pagmnamahbtl. II Itak. Wf 1,

Page  190 UW1 90 DESA DESAMARRAR. v. a. Ka agdiu ng tail1. }f, fig. Bitiwan. DESAMISTARSE. v, r. Maki-, pagkagalft. DESAMOR. m, Kawaldn ng pagibig 6' pagmamnahdtl. DESAMORTAJAR. v. a. Afis~tn ng balot. DE3AMPAR&R. -v. a, IpaubayAi; huwdig tangkilikin, 1f Lisanin ang isAng pno'k. DESAMPARO; in. Pagpap~aubayAt; di pagtatangkilik. DESANDAR. v. a. Magbailk na mulf. DESANGRAR. v. a. Kunan aug isdng tao ng muaramning dug6. it v. r. Mawald~n ng mnaraining dug6. DESANIMARb v. a. Pahinain ang Ioo'b; paduwagino. Ii v. r. Manghinang loo'b; muaduwdg. DESANIMO. mn. Kabinaan ng Io6b; kawaldn ng sil0 tapang. DESANUDAR, v. a. Alisin ang bub6l. 1 fig. Liwanagan ang isAng bagay na magul6. DESANUDAR. v. a. Alisdn ng buh W. DESAPACIBLE. adj. Natkagaga. lit; nakayayain6t. DESAPARECER. v. a. Ikubli'; alising big A sa bardp aug isdrug bagay. 11v. r. Makubif; inaalfs na biglft sa hara~p. 11 v. D. Ma. wa1A; maparain na bigIA sa mnat&. DESAPARICION. f. Pagkakabu. b~l; pagkaparaam na biglA sa mnatA. DESAPAREJAR. v. a. Alisi ang kagaruitdn ng isdng kabayoo DESAPASIONAR. v. a. Alisin ang DESA pagkakahilig ng lo6b sa isAng tao 6' bagay. DESAPEGAR. v. a. Ilay6; iwalay. v. r* Maali's ang pagkahilig ng loo-b sa isAng tao 6 bagay. DESAPIADADOI DA. adj. wa'king awn; malupit. DESAPLICACION. f. Kulang ng pa gsisikap. DESAPLICADO, DA. adj. Waldng pagsisikap isa pagaaral 6 paggaw A. DESAPRENDER, v. a, Limutin aug pinagaralan. DESAPRETAR. v. a. LubsyAn;, luagan DESAPROBAR. V. a. HuwAg pagtibayin.. huwa-g palampasfn. DESARMAR. v. a. Alisfn ang sandata. 1I Tanggalin ang, i~a kasangkapang buinubu6" sa ising bagay. DESARME. in. Pagaalfs 6 pagsamsnain sa rngd saudata.. DESARRAIGAR. v. a. Bunutin hangg'ng ugdt. it fig. Lipulin aug mnasamAng kinamnihasna'n. 11 v. r. Mabunot hangoilng ug~t. DESARREGLADO, DA. adj. WaLing wast6; lainpds sa pagkain, pagin6m at sa ibdng bagay. DESARREGLO. in. Kawalin ng wast6 6 husay. DESARROLLAR. v. a. Kalasifo ang pagkakabaluinb6n; ikadk~dd.1 f g. Pasibulin; paiusugin. 11fig. Ipaliwanag aug isfing palagAy. 11 11v. r. MakalAs ang pagkakabalumnb6n; mnakadkid. ii fig, Sumnibol;!uinusog.

Page  191 - 191 DESA DESARROLLO..m pagkahis Ba pagkakabalumb~on; pagkakadka'd. fig. Pagsibol; paglus'g, DESARROPAR. V. a. Hubarain ng dainit. v. r. Mahubddn. DESARRUGAR. v. ai. Alisin ang kulub6t; banatin. DESASEO. mn. Kawvalai ng wast6; karumihdn.' DESASIR. v. a. Bitiwan. jj v. r. Bumintfw; mnabitiwan. 11 fig. Ma mitiwan~n. DESASOSEGAR. v. a. L~galigin; bagabagia. 1ji v. r. Maligalig; maP bagabag. DESASTRE. mn. Kapahamakaing rnalakf; sakunfi. DESATAR. v, a. Kalagfn; kalagttn;' h1 v. r, Makal~ig; inakalis. DESATENCION. f. Pagkalibdlng. it Kawalain ng pitagan. DESATENDER. v. a. Ipagwaling bahalah. huwa'g pansinin ang Si. nasabi' 6 ginagawA. I Huw-'g asikasuhin ang isdnrg tao 6' bagay. DESATENTO, TA. adj. Nagwawalang bahal&; hindi pinal'ansin ang isdng bagay, Waildng pitagan. DESATINADO, DA. p. p. ng Desatinar. 11 adj. Waling wast.6; guI6. Nauukol sa nagsasalitA ng waiting kamaluyan. DESATINAR. v. a. Guluhi a ang isip. 1,v. ni. Magsaliti 'ng mga kabalbalt~n. 11Mawafi, ang ayos Ba iot~ng po~k. DESATINO. in. Kawaltdn ng wast6 IIKabalbald~n; kamallan. DESA DESATOLLAR. v. a. Alisln sa paglkakaputik 6 pagkakabolaho'. DESATRACAR, v. a. Mar' Paghiwalayi'n ang dalawt'ng sasaky~tngdagat ea punduhan. 11 v. r, Maghiwaliy ang dalawdlng sasak-. yfingdaizat sa punduhan. DESATRAER. v. a. Ilay6"; paghiwalayiu ang dalawting hagay. DESATRAMPAR. V. r. Linisin 6 aliF'~n D9 anointng sagabal ang iQang alul6d 6 paclaluyangtubig. DESATURDIR. V. a. Alisfn a ans pagka,1i~ngaw. j v. r. Maalfsang paukalin~4w. DESAUTORIZAR. v. a. Auisfin ng kapangyrrihan ang ist~ng tao. v. r, Maalisain ng kapangya. ri'han ang isaing tao. DESAVENENCIA. f. 9Pagkaka.. alift. DES.&AVENIR. v. a. Pag-alitin. II v. r. Magkaalft. DESAVIAR. v. a. Iligtdw ng daan. 11 v. r. MaligtIw. DESAYUNARSE. v. r. Magalmus'Il; magagahan. DESAYUNO. in. Pagkaiii sa uinaga; agiahan. II PagaalMURAtIl. DESAZOGAR. v. a. Alistn ng asoge. DESAZON f. Kawalt~n ng lasa; katabangt~n. 11 Kasukalafl nk loo-b. 11 fig, KabaliSabt~n ng Io6b; karamdamnan ng katawa'n. DESAZONAR. v. A. Alistn nA lasa ang ist~ng papkain.11, Pagalitin; pasukalin ang lo6b. Maga. lit; sumnukal. ang lo6b. v. r, fig, Magkaramndatat.

Page  192 -fm 1 92 - DESB DESBANCAR. v. a. Aliwalasin; alisa'n ang is~ng po6k nA mn~a bangk6ng naghainbalang'. Ii Matalo ang 1ab~t ng puhunan se u g iI DESBARAJUSTAR. v, a. Gulubfn ang handiy. DESBARAJUSTE. in. Kaguluban na handiy. DESBARATADO, DA, p. p. ng Desbaratar. If adj. y s. f ig. Ma. eainang kabuhayan, asal 6 -painaiaha1k DIESBARATAR. v. a. Slirain 6 igibA aug is~ing bagay. 11 Lugsakin ang kayasnanan. 11 Mil. GuIuhfn aug handiy ng inca kaaway. 11v. r. MasirA; inagsalitA 6 gu. mnawA rig laban sa katuwiran. DESBARATO. mn. PagsirA. DESBARRIGADO, DA. p. p. ing Desbarrigar. 1i adj. May inalift na tiy~n. E)ESBARRIGAR. v, a. famn. Sugatan aung tiydn. DESBASTAR. v.- a. TapaSaD; tapyB8ofn. DEBASTE. in. Paptapas; pagtapyfis.,DESBAZADERO. in. Po6k na halumimifg tat inaduhis. DESBECERAR. v. a. Awatin sa pagsuso aug inga buI6. flESBOCADO, DA. p. p. ng Des bocar. ii adi. Nauukol sa mnga kasangkapaug SirA aug pinakabungangh. Ii adj. fig. y fain. Hiratf sa pagsassalitA nig mnga ka. bastusdin at ng inga bagay La nakagagalit#.DESB DESBOCAR, v'. a. Alis~n ng bibig aug is~ng bagay. 11 v. r. fig. MagsaltftA ng kabastusdn at muga bagay na nakagagalit. DESBONETARSE. v. r. famn, Magalfs ug bunete sa ulo. DESBORDAR. v. D. Uinap~w aug tubig. DESBRAVAR. v. a. Paarnuin aug mnga hayop. 1f v. n. Magbawas ang kabagsikdin. ii v. r. fig. Lu.. mnub'yau bagsik; mnaglubag ang kawalitan. DESBRUJAR. v. a. Agnas'n, v. r. Maagn~is. DESCABALGAR. v. n. BumnabA sa kabayo. DESCABEZADO, DA. P. P. ng Descabezar, i adj, fig*. Lit6; wahing isip'. DESCABEZAR. v. a. Alisfin 6 pugutan ng ul1o, DESCABRITAR. v. a. Awatin sa suso ang muga bul6ng kainbing. DESCAECER. v. n. Manghruang untiluntl aug katawmin, aug kapurih~tn, aug kapangyarihan at ibp, DESCAECIMIENTQ. in. Panghihinh ng katawain, kapuriha~u at ibp. DESCALABRAR. v. a. Sugatan sa ulo. o v. r. Masugatan sa ubo. DESCALZAR. V. a. Alisin ug sapatois. 11 v. r. Magalfa ng,,BIa. patoo; magtapik. DESCALZO, ZA. a dj. Wahing sapatos.,i

Page  193 -:193 - DESC DESCAMINADO, DA. p. p. ng Descaminar. adj, an't. Lihfs sa landAq. DES CAMINAR. v. a. Ilihs sa land-as; iligaiw. DESCAMISADO, DA. adj. fain. Waking barb; hub-ad.1 fig. y despect. Napakadukha. DESCANIPADO, DA. a j. Lupang aliwalas; wafi~ng sagabal. DESC.ANSADERO. mn. Pahinga-8 han. DESCANSADO, DA. p. p. ng Descansar. a d j. Nagpapahing6; hindt pag6d. DESCANSAR. v. n. Magpahinga'; turnigil Ba paggawA.k fig. Magpatipas ng hirap. I Matulog; maapahingahiy. DESCANSO. mn. Pagpapahing4. 1 Pagpapalin)as nig pagod. DESCANTAR. v. a. Alisfa ang m~a gilid na mnatalf i. DESCANONAR. v. a. Aliefin ng mg~a bagwfs ang inga hayop na may pakp6.k. DESCARADO, DA. adj. Waling hiyA; pangahis; pus6ng. DESCARGA. f. Ptigiibfs ng pasajn. U1 Pagbabawas ng big~t na di nadaIli. 11 Mid. Pagpapaput6k ti sab6~ysabdy ng rnca kawal. DESCARGAR. V. a. lbisdn ng pasAn. II Paputuki'n ang, mga barnl 6' kany6n. 11 Alisa.a ng balas ang baril. v, r. Magbt Wa~ ugDES3CARNADOR. m, Pan'gayod DESCARNAPURA. f. PagOh DESC waitty ng lamain Ba but6. DESCARNAR. v. a. Ihiwahiy ang lamnan sa but6"; maghimn'y. ai.r Maalis ang lamdnd sa but6'; mahimrdy. DESCARO. m. Kawalin ng hiyA; kapangahasan; katainpatasanan; kawala'n ing pitagan. DESCARRIAR. v. a. Llihfs 6 iligaw ang isadng tao sa landa's. ii Itiwalaig ang mnga hayop sa kasainaha'n. 11 Malihis isa land.1s; maligaw. fl Matiwaldg ang. mnaa hayop sa kasamahAn. Jj v. r. fig. Masinsaly sa matuwfd..DESCARRILAMIENTO. in, Pag. kalinsdd sa daa'ng bakal. DESCARRILAR. v. n. Malinadd sa dading bakal. DESCARRI'O. Mn. Pagkakalibhfs sa landais; pagkaisinsdy sa inatuwid. DESCARTAR. v. a. fig. Iwaksi ang isdng bagay; itakwfl. DESCASAMIENTO. mn. Pagpapawaking kabuluhadn sa isdug kasall. ii Paghihiwala'y ng s~agasawa. DESCASAR. v. a. Paghiwalayfin ang nagsasaina ng di kas~l1. Jj V. r. Magh waldy ang magasawa. DESCASOARRAR. v. a. Alisdn ng baIdt; talupan. v. r. Maalisdn ng bala~t. DESCASPAR. v. a. AlisAn ng ba. lakubak. DESCASTADO, DA. a dj. Wa.. king pagibig sa mnca kainaganak; di naginaiabdl Isa mg" kamnag.. anak. 25

Page  194 - 194 - DESO DESCENDENCIA. f. Angk~.n; lahl. DESCENDER. v. n. ButnabAi; rnanaog. 1t v. a, Ibab&; ipanaog. DESCENDIENTE. corn. LnaP6. DESCENSO. rn. Pagpanaog; pagbabA. II fig. Pagkaalifs ea tungko6I. DESCEN-IR. v. a.- AlisAn ng gapos; alisdn ng parnigkis. 11v. r. Makahig ang gapos 6 pamnigkfs. DESCERRAJADO, DA. adj. fig. y famn. May masarning parmumuhay at budht. DESCERRAJAR. V. a. Alisin ng siradura, aug pinto, kabin at ibp. 11 fig. y famn. Magpaput6k zig barfi, kany6n at i'bp. DESCLAVADOR, RA. a dj. Bsuinubunot zig pak6. 1 mn. Pang. bunot ng pakb. DESCLAVAR. v. a. Bunutin aug pak6. 11 Alisfa sa pagkakapakb. DESCOBIJAR. v. a. Alisdn ng,takfp 6 bub6ng. DESCOGER. v. a: Unatin; ali. ob-, aug pagkakakulub,6t. DESCOGOLLAR. v. a. Aliesin ng usb6ug 6 talb6s. DESCOLAR. V. a. Alisfin 6 putulan nig bunt6t. DESCOLGAR. v. a. Alisfn sa pagkakasabit; ihugos.11 v. r. Maghugos. DESCOLMAR. v. a. Kalusin. f ig.- Bawasau. DESCOLMILLAR, V. a. Alisdn ng pangil. DESCOLORAR. v. a. &lis~n zing kulay; papusyawln; pangupasin. DESC fjv. r. Purnusiydw; man-Upas. DESCOLORIDO. DA. a d j.- MaputIA; kupds. DESCOLLAR. v. n. y r. Mangibabaw. DESCOMEDIDO, DA. ad j. Lu. mualabis; msisagw&. If Waltdng pitagan. DESCOMEDIRSE. v. r. MawalAn ng pitsoan. DESCOMPASADO, DA. adj. Lahis sa sikat; mnasagwfi. DESCOMPASARSE. v. r. Mawal~n ng pitagan. DESCOMPONER. v. a. Guluhf n aug ayos; sirAin. 1; Kalaefo; iul sa dati. jj v. r. Mabul6k. DESCOMPOSICION. f. Pagsira. 11Pagkabul6k. DESCOMPOSTURA, f. Pagsira'; pagtanggail. 11Pagkabul6k. DESCOMPUESTO, TA. p. p. irreg. nig Descomponer. ii adj., fig. Magas6: wal'ing hinhfn. DESCOMULGADO, DA. adi. y s, Masawa.IDESCOMULGAR. v. a. Itwhvalg. DESCONCEPTUAR. v. B, Sirhaag puri; pulaan. B1 v. r. Masiraaug Puri; mapulaan. DESCONCERTAR. v. a, Pasamnain; guluhin ang ayos ng isa'ni bagay, II Ilinsdd aug, but,6 ug katawAn. 11v. r, Magul6; masira" ang ayos ng isdng bagay.11 Malinsdd ang but6. DESCONCORDIA. f. PagkakahiWally; pagkakaalft ng dalawing bagay.

Page  195 -195 = DESC DESCONFIADO, DA. adj. WaI~ng tiwaIh. DESCONFIANZA. f. Kawaldng ti' walA. DESCOINFIAR. v. ni, Huw~ig iag. tiwsa1. DESCONFORMAIR. V. a. Huwdg umayon.~ v. r. Huw~g inagkaayon. DESCONFORME. adi. Hindi inagkaayon. -DESCONFORMIIDAD. f. Pagkaka. ibA nDg dalawdng bagay; hindi pagk akaisa-. DESCONOCER. y. a. Limutin. f Huvwag kilalani~n;' itatuwA; tutulan. DESCONOCIDO, DA. adj,, y s. Wa htng utang na Io6b. Hindi kilala. DESCOINOCIMIENTo. in. Hindi pagtana~w nig utang na lo6b; ka. wa1~ng turing. -DESCONSENTIR. V. a. Huwfig ipahintulot; huwjg payagan. DESCONSOLADO, DA. adj. fig. Ma. iungk6t; mapangl~w. DESCONSOILAR. v. a. Palunakutin; hapisin. 11v. r. Malungk6t; mahapis. DESCON~SUELO. mn. Lungk6t; ha. pis; dalamnbatl. DESCONTAR. v. a. Awasfn. I)ESCONTENTAR. v. a. Pasukalin ang Io6b; alisain ng kasilysAh~g.. lo6b.DESCONTENTO. in. Pageukal ng Io6b; kawalan ng kasiyahanglo6b. DESCONVE'NIR. v. ni. Huw~g makdayou; inaibA.; magkasalu DESC nDttt. DESCORAZONAR. V. a. Alis~n ng push. 11fig. Panighinain an~g Io6b; pa~duwagin. 1! v. r. ManghiDA ang Io6b; maduw6ig. DESCORDAR. v. a. Aljsfin Dng ku. werdas. DESCORDERAR. v. a. Awatin sa suso ang mga bul6 Dg tupa. DESCORNAR. v, a. Alis~tn ng su., nigay. PESCORRER. v. a. Pagbalikdng takbubin ang natakb6 na. 11Likumin ang nakakadkgd. jfv. r. Umanod ang tubig. DESCORTI;S. adj. Walinst pitagan. DESCORTESf A. f. Kawahtn rig pitagan. DESCORTEZAR. V, a; Alisttn rig bal't; upakin. j V. r. MaAlfs ang balit; mnabalatan. DESCOSER. V a. Tastasfn ang tahi. 1 v. r. Matast~s. DESCOSIDO, PA. adj. fig. Mapag.. salitA ng kspaslang~in. 1I fig. Wahtng ayos 6 husay. J1 in. Baha. ging tast~ts sa taht nig is~ng damft.DESCOYUNTAR. V. a. Linsarin ang inga but6. 11 v. r. Malin. s~td ang inga but6. DESCRECER. v. a.- Bawasan; pa. untifn. 1 V. ri. Umnunti. DESCIRIlITO. mn. Pagkawalt rig puri 6 kabantugan; kasiraitrg puri. DESCREER. v. a. Huwdg maniwa1A 6 manalig. DESCRESTAR. v. a. Alis~rn ng palong DESCRIBIR. V. a.- Isalaysfiy. 11 Iguhit.

Page  196 - 196 - DESC DESCRIPCI6N. f. Pagsasalaysay. JI Pagguguhit. DESCUARTIZAR. v. a, Hatiin ang isang bagay sa apat na piraso. 11 Pap;rapirasuhin ang iseangbaggy. DESCUBRIMIENTO. m. Pagkatuklas; pagkatagp6. DESCUBRIR. v. a, Ihayaa. If Ipakita; buks6n ang natatakpAn. II MasumpungAn 6 matuklasAn ang isAng bagay na nakukubli [1 Halughugin. 1 v, r. Magalis ng sombrero 6 ibing bagay na nakatatakio. DESCUENTO. m. Pagaawgs. |i I awas; bahagi ng kabayarin sa islng pagkakautang, DESCUERNO. m. fam. PaghiyA; paghalay. DESCUIDADO, DA. adj. y s. Pa baya; tamad. DESCUIDAR, v. a. Alisan ang isAng tao ng is^ng tungkulin. |] Linlangfn ang ising tao upang malfnpt sa isAng bagay. 11 v. n. y r. Magpabayi; malingAt. DESCUIDO. m. KawalAn ng ingat; kapabayann; pagkaling&t. II Pag ~Gwali sa alaala; pagkalimot. DESDE. prep. Sapfil; mul&. DESDECIRSE. v. r. Bumawl sa nas ibi; paqbalikin ang naipagsulit. DESDiN. m. Alimura; siphayb. II fig. Pagmamatais; pagmmaalaki. DESDENTADO, DA. adj. Na walAn ng mga ngipin; natipuan ng mga ngipin. DESDENTAR. v. a. Alisfin ng n' a ngipiD. DFSDICHA. f. Kasaliwaingpalad; DESD kasawidng kalagayan; kawaling pagkunan: DESDICHADO, DA. adj. Saliwang palad; sawing kalagayan.lj fig. y fam. Walang pagkuaan; dukhA. DESDOBLAR. v. a. Ikadkdd ang isgng bagay na nakatikl6p; ilatag. DESDORAR. v. a. Aliean ng durado. I| fig. Panglabdin; dungisan ang purl. 1j v. r. Maalfs ang durado. lI v. r. fig. Manglab6; du. mungis ang puri. DESEAR. v. a. Nasain; magnash; adbikafn. DESECAR. v. a. Patuyuin. Jl v. r. Matuy6. DESECATIVO, VA. adj, Nagpaoatuy6; pangpatuy6. DESECHAR. v. a. Iwaglit; hatu. lan. 11 Alipustain; pawalang ha. lagi. II Itab6y. 11 Iwalay; ilay6. DESECHO. m. Pinagpilian. 11 fig. PagalipustA; pagpapawalAng ha lap d.. DESEDIFICAR. v. a. fig. MagbigAy ng masaming halimbawa. DESELLAR. v. a. AlisAn ng selyo ang isdng bagay. DESEMBARAZADO, DA. adj. Aliwalas; waldng sagabal; hawan. DESEMBARAZAR. v a. Hawanan; alisan ng sagabal, 11 v, r. Mahawanan; maalisan ng sagabal. DESEMBARCADERO. m. Po6k na lunsaran; daungan. DESEMBARCAR. v.a. lahon; ilunsAd sa sasakyAngdagat ang isAng bagay na nakalulan. 11 v' n. y r. Umahon; lumunsid; urmibis sa sasakyin.

Page  197 - 1197 - DESE DESEMBARCO. mn. Pagahon; paglunsa-d. DESEMBARQUE. mn. Pagaahon; pagiibis ng muga bagay na, Daka lulan sa sasakytin. DESEMBAULAR. v. a. Kuoin aug nasa hault. DESEMBEBECERSE. v. r. Magsaull ang nawalhing ulirat; makamalay tao. DESEMBOCADERO. mn. WawA DESEMBOLSAR. v. a. Dukutin ang nasa bulsa.I1 fig. Pagbayaran. DESEMBOLSO. in. fig. Pagbabayad. DESEMBORRACHAR V. a. Ali, —n ang paglalang6. 11v. r. Maalfs ang paglalan-6 6 kalanguhtin. DESEMBOSCARSE. v. r. Uinalfe sa gubat. DESEMBRAVECER. v. a. PaaIf OnD. 11v. r. Ummaaii. DESEMBRAVECIMIENTO. mn. Pag.. papaa-n6. 11Pagamn6. DESEMBRIAGAR. V. a. Alisfn aug kalanguha-u. 11 v. r. Maalfs aug paglalango6 6 katanguha'n. DESEMBROLLAR. v. a. fain. Al'sin ana pagkakagus6t; busayfn. DESEMEJANTE, adj. Kaibti; hin.. dt kaparis. DESEMEJANZA.' f. Pagkakai-bt; hindi pagkakaparis. DIESEMPALAGAR. v. a. Alisfo aug suyi. 11 v. r. Maalfs ang SUYA. DESEMPAPELAR. V. a. Alis! n aug balot na papel, ng isfing bagay. DESE DESEMPARENTADO, DA. adj, WaIting kamaganak. DESEMPEI4AR. v. a. Tubusin aug nasasanglA. 11 Tubusiou sa pagkakautang, Tuparin aug tungkuling hawaii; gumaunip. it v. r. Matubo's; rnakabayad sa pagkakautang. DESEMPEORARSE. v. r. Lurnaka's; inabawl ang dating Iaktis. DESEMPEREZAR. v, n,. y r.. Suinipag; insalis ang katainarafl. DESEMPOBRECER. v. a. Hanguin ang isfing tao sa kahirapan. 1 v. r. Makaahon sa, kahirapan. DESEMPOBRECIMIENTO. Mn. Paghan96 6' pagkahauP6 sa kahirapan. DESEMPOLVAR. v. a. Alisfin ng alikab6k; pagpagtiu ng alikabo'k. ii v. r. Maalistin ng alikab6ki DESEMPOLVORAR. v. a. Alisiu ng alikabo'k. DESEMPONZONAR, v. a. Ali. sin aug kaianadtg. DESEN MORAR. v. a. Ifalln aug pagibig sa istIng tao 6 bagay. PDESENASTAR. v. a. Alisahdin ng pulubhin aug sandata 6 kasauagkapang bakal. DESENCADENAR. v. a., AliFin. rig tanikalt -ang bilanggb. 11 fig. Sirain aug tall ng pagaasawa. I v. r. Humagp os. DESENCAJAR. v. a. Lansagin; tanggalfu. 11 v. r. Malanstig; inagkatanggailtang-gtil. DESENCAJONAR. V. a. Alief a sa kah6n.

Page  198 -198 DESE DESENCOLLAR..a Alisin aug is~ng da6ng sa paigkakasads~d; ibunis6d. II v. a. Mabuns6d. DESENCAPOTAR v. n. Alisin aug burnabalot. 11 fig. y fain. Alist~n ng takip; ihay ag. II v. r. fig. Lumiwanag aug langit. DESENCARCELAR. v. a. Pawahin sa bilangguan. DESENCARECER.. v. a. Bawasan rig halagii arg ising kalakal; imura. 11v. r. Mamnura; mababA aug halag,4. DESENCENEGAR. V. a. Ali~4n sa pagkakabalab6. DESENCERRAR. v. a. Palabasiln Ba piltan; paiayain Sa pagkakabilangg6; pawalain. DESENCLA VAR. v. a. Bunutin; allisin sa pagkakapak6. DESENCLAVIJAR, v. a. Alisin aug mga pako 6 kawit. DESENCOGER. v. a. Unatin; iladhId; banatin; kadkarfn..i v, r. fig. Maalls' ang kadunguin. v. r. Mabanat; maunat. DESENGOLAR. v. a. Bakbakfn; paknitin sa pagkakadikft. 11 v. r. MabakbAk sa ipagkakadikjt. DESENCOLERIZAR, v. r. Pahu. pain ang galit. Ifv. r. Huwu.. PA aug gahit. DESENCORDAR. v. a. Alisin aug inga kuwerdas ng isd~ng kasangkapan sa inusika. DESENCORVAR. V. a. Tuwirfn ang pagkabalukt6t nig is~lng ba. gay; unatin. DESENCUADERNAR. v. a. Ka. lasini aug pagkakabalot rig iefgag DESE ak'dt, DESENFADADO DA. adj. WaJing galit; maluag ang kalooban. Maluang; maluag ang Wisng pn6k. DESENFADAR. v. a. Magalfs nq galit; paluagin aug kalooban. 1J v. r. Maalfs ang galit; lumnuag ang lc6b. DESENFARDAR. v. r. Bitadtarin; alisin ang balot nig unga pald6. DESENFARDELAR. v. a. Alisdn rig balot aug pald6'. DESENFRENAR. v. a. Alisin ang preno 6 painigil. J v.- r. fig. Magu. mon sa masamindrg hilig nig katawdn. DESENFRENO. in. Pagaalfs ng preno. 11 f ig. Pagkagumon sa ma. sawS, DESENFUNDAR. v. a. Alisfn mig balot 6 PundA. DESENFURECER. v. a. Paglu. bagin sa kagalitan. v. r. Maglubag sa kagalitan. DESENGANCHAR. v. a. Alisfni sa pagkakawit 6 pagkakasingk~tw. DESENGARAR. v. a. Ipakilala ang pagkakadayA 6 kamaliaing kinahulugan., II v. r. Makilala aug dayi 6 karnaliang kiniahulu. gan. DESENGAIO. in. Pagkakilala sa pagkakadayA 6 kamaliang kinahulugan. DESENGROSAR. v. a. Papayatfu; pangayayatin. DESENGRUDAR. V. -a. Alisfu aug pagkakadikft.

Page  199 100 1199 - DESE DESENI*EBRAR. v. a. Abis~ DR hibidug sinulid aug karayom. DESENHORNAR. v. a. Hanguin ea hu rn6 ang nilulut6. DESENLAZAR. V. a. Kalagin auig tall. 11 f ig. Liwanagan. DESENLODAR. V. a. Alisfa ang putik. DESENLUTAR. v. a. Maghub~td DA IuksA, DESENMARAf{AR. v. a. Husayin; alisla aug gul6. fj fg9. Husay~n aug gulong tautlA, sinulid at ibp. DESENMASCARAR. v. a. Alisdn DAg takip sa miukhA 6 maskarAt. 11v. r. Magalfs nig takf p sa mukbA 6 rnaskard. DESENMOHECER. v. a. Linisin aug amuag. DESENMUDECER. v. n, Makapagsaliti.. mapararn aug pagkapipi. fi fig. Magsiwalat ng mga lihirn na rnalaong tinitimpi. DESENOJAR. v. a. Pawfin aug gallit; paglubagin aug po6t. 1f V. r. fig. Lurnuag ang loo'b. DESENREDAR. v. a. Husayin aug kagusutan. J fig. Isaayos.' v. r, fig. MakalayA sa anorndng kagiplitan 6 hirap. DESENRROLLAR. v. a. Ikadk6,d; bitadtarfn; alisin aug pagkakabaIzirb6n. DESENSILLAR. v. a. Alis~n ng siya" aug kabayo. DESENSOBERBECER. v. a.- Alisfn aug kttpalaluan; pagpakumbabafn,.DESENTEND ERSE, v. r. Mag.. kunwarfug wa1fing malay sa istng bagay; wagma~ngmaangan. DESE DESENTERRAR. v. a, Hukayin aug nakaba6n. II fig. Alalahanin aug nalilimutan. DESENTIERRAMEUERTOS. corn. fig. y fain. Aug naninirang puni sa mg&a patity. DESENTRISTECER. v. a.- Ali$An ng lungkot; pasayabfu. II v, r. MaaIfs aug lungk6t; surnay&i. DESENTUMECER. v. a. Alisin aug pamnarnahfd 6 pangangalay DR alinainng bahagi n; katawt~n. 1f v. r. Maalls ang pamnamanhfd 6 pangangalay. DESENTUMIR. v. a. Alisfn aug pamnamanbfd 6 pangangalay ug bahagi ng katawdn. DESENVAINAR~ v. a. Hugutin sa suksukan aug fsttng sandata. DESENVENDAR. v. a. Alisin aug pnalla sa mga sugat. DESENVOLVER. v. a. AliStn DR balot; kadkarf a. IIfig. Ipaliwanag ang is~ng bagay ia, malal~o 6 mnagus6t. 1I v. r. Maalisfin ug balot; makadk~d. DESENVUELTO, TA. p. p. irreg. ug Desenvolver. ft adj. fig. Ma.. lay& at talipaudsis. DESEO. m. Nas&; hauged; adbikfi; bukb. ft Pita. DESEOSO, SA. adj. Nagnaflas& nagbahang~td. DESERCION. f. Pagtakae ng kawal. DESERTAR. v. ri. y r. Tumnakas aug kawal. ff fig. y fain. IPAubayA aug muga p06k na pinamalaglati.

Page  200 2 oo - DESE~ DESERTOR# mn. Aug kawal us tuinakas at ipinaubayA ang kaniytlng watawat. DESESPERACION. f. Pagkawalfing lub6s ng pagasa. 1j Galit. DESESPERAR. v. a. Alis'n ng pagasa, 1J Inipfn~; pagalitin. 11 v. r. Mawalfi aug pagasa; mnaiuf p. it Magpatiwak,41. DESESTIMACI6N. f, Pagpapawah Iu~j halagA. DESESTIMAR. v. a. Pawalhxg halagd. ff Itakwfil; tanggihdn. DESFALOAR. V. a. Sirain saug salapfnig iniingatan; kulangan. DESFALCO. mn. PagsirA ng saIapfng injingatan; kakularxgin. DESFALLECER. v. a. Pangluinu. hin; panghinain ang 1o6b. 1I v. n. Himatayin; mnanglum.6. DESFALLECIMIEN4TO. m. Pang. lulumu6; paughihiinatAy. DESFAVORABLE, adj. Kasalu ngdt; kalaban. DESFAVORECER. v. a. H~uwAg lingapiD; pagkait4n, 11 Salungatiti; EsalansangfD aung isfing bagay. DESFIGURAR. v. a. Papangitin aug pagmnuiukhA at mnga kilos. jj fig. Baldtkayudn. 1I v. r. Pu. mnangit. DESFLORECER. v. n. y r. Mala. gas aug bulakl.4k; inalu6y. DESGANA. f. KawalAn ug pita ng pagkain. 1i fig., Kakulang~in ng sikap sa i-sing bagay. DESGANAR. v. a. Patabangfn aug kalooban sa is~ng bagay.f Alisdn ng pita n pgkif V, r. fig. Suinukal Aug Ir'6b; inapagod sa ising bagay. DESE DESGARRAR. v. a. Punitin;' gisfin. DESGARRO. in. Punit; sir&. DESGASTAR. v. a. Gasgasin. { v. r. Magasgis. ff, v. r. ManghiniA. DESGASTE, in. Paggasg~s; pagkagasgds. DESGOBERNAR. v. a. Sirain' aug mnabuting ayos ng painaba-. asan. 11Linsarfn aug mnga but6'. DESGOBIERNO. in. Kawalin ng ayos ng painahalaan. DESGOMAR. v. a. Alis~n ni goins anst mga damnit. DESGRACIA. f. Kapahamiknkh. 11 Kasaliwasog Palad. ff ItKawa Ifin nA biyayA. DESGRACJADO, DA. adj. y s. Napahamnak; nasawing palad. DESGRA&CIAR.- v.- a. Pasukalin aug loo'b. iU Sayangin; aksayabfn. Iv. r. Masayang; insaksayad v. r. Mapahamak. DESGRANAR. v. at. Lugasin. i v. r. Mslugiis. DESGRANE. M. PaglugAs; Pagkalupis. DESHABITAR. v. a. Iwan 6 Ipa. uhayi aug tahanan. f1 Mawaliin ng inamnamaydn ang isAng po6k. DESHABITUAR. v. a. Bagubin aug ugall. II1 v.- r. Magbago aug ugall 6 vinagkaparnihasahan. DESHACER. v. a. Sirain ang hugis 6 any6 ng ising bagay.11I Gasgasin; panipisin. 11Iwastik. 11 Tunawin, 11 Hatiin; pagpirapirasuhxin, 11 v. r.MasirA aug iWag bagay, 1I v. r. fig Magpighatt; inagdalamnhatl. II v. r. fig. Mapararn sa mnalas. 11 v. r. fig. Malngayayait; ianaghink.

Page  201 4- 2 0 1 DESH DESHARROPADO, DA. p. p. iig Desharropar. I1 adj. y a. Gulagulanit; sirdisirA ang damnit. DESHARROPAR. v. a. Sirain ang damitl DESHELAR. v. a. Lu~av~in aug namumu6. DESHEREDAR. v. a. Pagkaitin ng maria; huwt~g parnanahan. II v. r. fig. GumawA ng nakasisirA sa kaniydng pangalan. DESHERRAR.- v. a. Alisain ng tanikalA aug bilaugg6O.1 Alisin ng bakal aug kuk6 ing kabayo. DESHERRUMBAR. v. a. Alisdn I (g kalawang. DESHIELO. imn. pRmuinu6. DESHILACHAR. munglayin.DESHINCAR. v. napapak6 DESHINOHAR. Pagkalusaw ng V. a. Nutnutfn; a. Bunutin ang DESH 11v. r. Masirang puri. DESHONROSO, SA. adj. Nakasisirang puri; uinaaliinura. DESHIORA. f. Alan~dn sa oras. 11 A deshora. in. adv. WaA sa oras.DESHUESAR. v. a. Alisdn rig inga but6. DESTHUMEDECER. v. a. Patu. yuin. v. r. MatUyA6. DESIDIA. f. Kapabaya~hn; katamaran. DESIDIOSO, SA, adj, y s. Pabayft; tamttd. DESIERTO, TA. adj. Ila'ng; wahdhg tao. 11n. Po6k na wal~ng tao. DESIGNAci6N. f.- Pagtutura; pag' tatalagA; paguukol, DESIGNAR. v. a, Itur(; italagA. 1I Iukol. DESIGNIO. Mn. Isip 6 akaIj. DESIGUAL. adj. Kaibd; hindf kaparis. II Hindi patag; baki'lba. ki. 1f fig. Salawaba~n; pabagobago. DESIGUALDAD. f. Pagkakaibd; hindi pagkakapari's. 11 Kabakildn; hindi pagkakapatag. DESIMAGINAR. v. a. Katkati'a sa alaala. I v. r. MawalA, ea alaala. DESINENCIA. f. Gram. Tano~g rig dubo ng pangungusap. DESINTERAS. in. Kawalin ng haingad. DESINTERESADO, DA. adj. Waling bang~d. 11 Magand~ing lo6b. DESISTIMIENTO. in. IPaguur6ng ng binahangad. 26 V. a. Pairnpisfu ang pamamnagA. 11 Uonimpfs aug pamaina A, DESHOJAR. v- a. Ah1a'n ng da. hon aug balarnan. 1f v. r. Ma. lugdis aug mnga dahon ng hala-~ man, DESHONESTIDAD. f. Kahalayan. SalitA 6 gawidng inahalay. DES O NE TO, TA adj. M aba.. lay; walang baft; salauli. DESHONOR. in. Kawal~n nig pu.. ri. It Aliinura; siphay6i. DESHONRA.- f.- Kawah~n ng puri; kasiratia ig Puri. 11 Pagsiraug puri. DESHONRAR. v. a. Siraan ng pun.- j Atisdn ng puri aug babae.

Page  202 - 202 - DESI DESISTIR, v. n. lUmurong sa hinabang~d; umnud!6t sa binabantA. DESJUGAR. v. a. Kunin ang kst~s. DESLEAL. adj. y s. TaksiI; suk4b. DESLEALTAD. f. Pagtataksil; pagsusuka.b. DESLEIR. v. a. Lunawin; tuniawin; kanawlo. 11v. r. Malunaw. DESLEND-RAR v. a. AlisAn Dg liNA 6 kuvurnad. DESLENGUADO, DA. p. p. ng Deslenguar. u adj. fig. WaldrnghiyA; masarndng bibfg. DESLENGUAR. v. a. Putulan ng dOA. ff v, r. fig. Magmasarming bibfg. DESLIGAR. v. a, Kalagfn; ali'tdn J3g gapos. fl v. r. Humnagp&r; muakalAg sa tall. DESLIZ. mn. Pagdupilas; pagka dupilas; pagkadulds. 11 fig, PagkakalisyA; pagkakamait. DESLIZADERO, RA. adj. Nakadudupilas; nakaduduhis. DESLIZADIZO, ZA. adj. NakaduduI~s; nakadudupilas. DESLIZAMIENTO. mn. Pagkadu16s; pagkadupilas. DESLIZAR. v. n. MagdulAs ang mg~a paA. Ii fig. MagsalitA 6 gumaw& ng pagkakamalt. 1f v. r. Madut~s. 1 v. r. fig. Tuinakas; magtanan. DESLUCIDO, DA. adj. WalAng kindng 6 kintAb. DESLUCIR. v. a. Aiisfn ang ki. nAng 6 kintAb; panglabuin. 11 fig. I I i I DESL Siraan ng puri 6 dankA1. n V. r. Maalfs ang kindng 6' kintdb. DESLUMBRADOR, RA. adi. Nakasisilaw. DESLUMBRAR. v. a. Silawin. v. r. Masilaw. DELUSTRAR. v. a. Alisdn ng ki,. nanag 6 kintdb. I fig. Siraang puri. DESMAMAR, v. a. Awatin sa SUSO. DESMAR. mn. Kalabisdn. DESMANDADO. DA. adj, Masuwayin; ayaw suinun6d. DESMANTECAR. v. a. Alis'n ng inantikA. DESMANTELAR. v. a. Gibain ang mn~a rnuog. DESMAYAR. v. a. Makaibay; makabilo, urn, fig. Manglurn6;mianglupaypay; mnaduwdg. 11v. r. Mawaldn nRg inlaytiio. DESMAYO. mn. Pagkaibay; pagkahilo. 11Panglulumn6 DESMELAN, y. a. Alisdn ng Pu. 16t ang bahaypukyutan. DESMELENAR. vi a. Gusutiln 6 ilugay ang buh6k. ii v. r. Maguso't 6' ialua argbuh6k. DESMEMBRAR. v. a. Hatfin at ihiwaldy wug ino& bahagi rng katawAn. 11 fig. Ihiwalgy; hatiin. DESMEMORIADO, DA. adj. y s. Mahinanig mnagtand&.- 11 Madaling mnakalirnot. DES MEMORIARSE. v. r, Maka. Jirnot; hindi rnaalaala. DES MENTIR. v. a. Pabulaanan; pasinuIngalingafl.

Page  203 - 203 - DESM DESMENUZAR. v. a. Munglayiln; gutayin; pagtildstilasfn. 11 v. r. Mamungkly; mnagkatihlstilis. DESMEOLLAR. v. a. Alisfn ang utak. DESMERECER. -v. -a. Huw~ig ma Iging dapat,. v. n. Mawalfiang kagalingan ng isfing bagay; mawaking halagdi. DESMESURA. f, KaWakIn uQ sukat 6 galang. DESMESURADO, DA. adj, Lagpas sa sukat. 11Waking galang. DESMOCLIAR. v. a. Putulin ang bahaging rnatayog ng isding bagay; pulakin. DESMOGAR. v. n. Maghalili ng sungay aug mnga hayop. DESMOGUE, mn. Paghahalili ngsungay. DESMOLADO, DA. ad'. Waking ma~a baqAng. DESMORALIZAR. v. a. Sirain ang inabuting oral,. v. r, MaeirA aug mabuting aral. DESMORONADIZO,- ZA. adj. Madaling M~agats; matibdg. DESMORONAR. v. a. Agnasfn; tibadiug untliuati. 11 v. r,.Maggp~s; matibitg, DESNARIGADO, DA. adj. y a. Waling il6ng; unk6d. DESNARIGAR. v. a. Aistin aug isting tao ng il6n~g. DESNUDAR. v. a. Hubartin; ali. atn ng damint. fj fig. Alisfin ng biytis. 1 v. r. Maghub'd; mahubdtin. DESNUDEZ. f. Kahubartin. Kawaltin ng sukat na pagkunan; kahirapan. DESO DESNUDO, DA. adj, Hubtid. fig. Napakadalang ang kasuut an. Ifig. Haytig; inaliutiw. DESOBEDECER. v. a. Suwayfni; huv~tig sundifn. 11 Sumuwaiy; huwdg sumnun6d. DESOBEDIENCIA. f. Pagsuwtiy; hindi pagsun6d. DESOBEDIENTE. p. a. ng Desobedecer. Suwafi; ayaw sumnuno'd. DESOCUPACION. f. Kawaldn ng gawain 6 pinapasukan. DESOCUPADA, DO. adj. Waiftng gawisin 6 pinapasukan. DESOIR. v. a. Huwatg digglin; huwadg mnakinfg. DESOLACION. f. Pagwawasdk; ragg~gibfi; pagkagibi. ii fig. Dalamnhatl; bapis. DESOLAR. v. a. Iwastik; igibA. 11v. r Mawastik; magibft Iiv. r; fig. Magdalamubati; mabapis. DESOLDAR. v. a. Alisin ang hinang.-1 v. r. Maalis aug hinang. DESOLLADOI DA. adj. fain. y a. Waiting biyt.A DESOLLAR. v. a. Alisfin ng baWt. 1 fig. GuinawA ng inalaking kapint~alian sa kapuw&. 11 V. r. Maalfs ang baltit; mabalattin, DESORDEN. in. KawaliAn ng ayos; kaguluhan. I1 Kalabiatin. DESORDENADO, DA. adj. Wa.Ia-ing ayoa; mnagul6. DESORDENAR. v. a. Guluhin; alistn ng ayos ang isting bagay. 11v. r. Magul6;miaal'Ianag ayos. v. r. Luinabis sa alituntunin. DESOREJAR. v. a. Putulin aug mga tainga.

Page  204 . — 2 04 - DESO DESORILLAR. V. a. Alisin aug mg&a gilid ng isa-ag bagay. DESOSAR. V. a. Magalfs ng mga but6 sa Iainin. I)ESO VAR. V. n. Mangitl6g anog m~a isda. DESOVE. mn. PangingitI6g, ng mnga WaA. DESPABILADERAS. f. p1. Gunting DESPABILADURA. f. Pinagtutugan ng mnitsd ng ilaw. I)ESPAI3ILAR. v. a. Gupitiln aug mifitsa ng ilaw. 11 Pasiglahfn at sanayin ang is~ip. DESPACIO. adv. in. Dahandahan; hiinayhirnay. Ii adv. t, Sa mnala.. wig na panah6n. ~ iDespacio! interj. Marahan. DESPACIJAR. v. a. Tapusin ana is~ng kalakal 6' isdog bagay. j Lutasin aug inga sanhi at kala.. kal 11 Ipadald. 1I Ipagbilf aug mRna kalakal. ii Palayasin; ipagtabuyan. IDESPACHO. m. Pagtapos ng is~ng kalakal. If Tindahan ing naa kalakal. 1I Panay~1m, sa Pmamnragitan ng kalakal. DESPARRAM ADO, DA. adj. WattikWatfik; sab6gsabkg; kahit. DESPAIRRAMAR. V. a. Isambulat; isabog; ikalat. 11 fig Lugsakfu ang kayarnanan. If v. r. Kunmalat; su mnanbulat. DESPAVESADURA. f Pagtutog sa, DESPAVESAR. v. a. Tutugin saug mitsA. 1)ESPAVORIDO, DA. adj. Sindik; guld~t. DESP DESPAVORIR. v. fl. Masindik; inagu'at. DESPEADURA. f. Pananakft n&, mi~a par sa kalalakad, IDESPEARSE. v. r. Manakft aug m~a, mnga paA sa, kalalakad. DES PECHARE. v. a. Paghinagpisfn; pagdusahin; pasukalin aug 1o6b. jf fain. Awatin sa, suso ang mug& bath. 11 v r. Maghinagpis; magdusa; sumukal ang lo-b. DESPECHO. Mn. Paghihinagpfs; pagdurusa. 11 Kawalin ng pagasa. ii Galit; poo't; sukal ng loob. DESPEDAZAR. v. a. Pagpirapiraanubin; inunglaylin; pagtihistilasin. 11fig. Durugin aug sariling kalooban.1 v. r. Magkapirdpiras6; maminnghiY. IDESPEDIDA. f. Pagpapalayas. 11 pagpapualaifl. DESPEDIR. v. a Pala~yasiJ; itab6y. ii PaRlisin sa is~ng pinapa. sukan. jf Ihati'd sa pagallis.11J fig. Iwaksf sa sarili. 11 V. r. IMagpasalmi. DESPEDREGAR. v. a. Alisjtn ng mo~ ba~t6 aug lupA. DESPEGAR. V. a. Bakbakfn; tang. gaifn sa pagkakadikfit. 11 V. r. MabakbAk sa, pagkakadikft. 1 -v. r. fig. Mawalay sa lo6b aug ising kinagigiliwan. DESpEINAR. V. a. Guluhfn aug bawl 6 pusod. 11 v. r. Magul6 aug hawl 6 pus6d. DESPEJADO, DA. Wdj. Tap'tt makiharip. 11 Aliwalas; malinaw. ii Malinaw ang isip; MatalinO.

Page  205 -205 - DESP DESPEJAR, v. a, Hawaiian; alisaun ng sukal aug isdng po'k. DESPELUZNAR V. a. Gusutlin; guluhu aug buh6k. Pangali.. saigin ang buho'k. 11 v. r, Magus6t ang buh6k. if Mangalisag aug buh6k. DESPELLEJAR, v. a. Alisdn ng bA'a. 11' v. r. Maalisaun ng baldt, DESPENSA. f. Tagu-n nk mnga pagkain 6' pagkabuhay; pamninggalan. DESPENRAR. v. a. Ihulog ang is'nug bagay mula sa po'k na mata~s. v. 'r. Magpatihul~og DESPERDICIADOR, RA. ad-j. y s. Mapagaksayd ng kayamanana. DESPERDICIAR. v. a. Aksayahi n ang kayamnanan; sayangin; sirairi. DESPERDICIO. m. Pagaaksay4; pagslrA. IJ Pinaglabisan. DESPEREZARSE. v. r. Magindit; maghanat ng mnga kasiikaswuu, DESPEREZO. mn. Pagiin~it; pagbabanat ng katawa-rn. DESPERFECTO. in. Kasiraa-ng malift. 11 Kakulanginp nagpapawahung halaga' sa is~ng bagay. DESPERTADOR, RA. adj. Guinigising. 11 in. y f. Tagagising.' DESPERTAR. v. a. Gisingin; Pu. kawin. UI fig. Ipaalaala aug isfing bagay na naliliinutan. 11 v. r, Guinisiag; inagisfng; inapukaw.11I v. r. 'fig. Mabuhay aug lo6b. DESPESTAlIAR. V, A. Alisdn ng mg~a pi If k MAU#. DESP DESPIERTO, TA. p. p. irreg.- ng Despertar. 1f adj. Gisfng. IIfig. Hands; buh~y na Io6b. DESPILFARRAR. v. a! Lugsakfoi aug kayarnanan; lustayin ang salapt. DESPILFARRO. in. Paglugsdk; paglusta-y ing salapt. DESPIOJAR. v. a. Hingutuhaa-ff v. r. Maghinguto. DESPLEGAR. v. a. Unatin; Had. Idd; ilatag. 1u fig. Liwanagan aug malabb. If V. r. Uniunat; luinadlud; luinatag. DESPLUMAR. v. a. Alisfin ng mga bagwis aug hayop na may pakp "k. ff v. r. Maalisdn ng mlaft bagwfs ang alinm~ng hayop na may pakpak. DESPOBLADO. am. Ilaing; po6k na wahuing namamnayan. DESPOBLAR. V. a. Alis~ln ang ising bayan ng m~a mamam&inau. 11 v. r. Mangdalang ang mamnamsnayu Oa isting po6k 6 bayan, DESPOJAR. v. a. Paalisin ang is~ng tao sa kinalalagydu. IIFor. Samsa~nnf ang kayamnanan. ffV. r. Mahubdin. 11 Ipaubayang kush aug mnga bagay na tinatagluy. DESPQJO. ax. PagPaPaalfs; Pag. sains6mi; pagpbpaubayanog kush sa kaniytgng mP~ kaYamanan. o Naagaw 6 nosamsdim ng nanal6. IIpi. Mga liabf p pinaglabisan. DESPOLVAR. V. a. Alis~un ng alikab6k. DESPOLVOREAR. v. a. Pgpagfu 6 alisin ang alikab6k.

Page  206 - 206 DESP DESPORTILLAR. v. a. pxingiin; Birain aug labI 0 bungaing ng ising bagay. /~v. r. Mapung6l. DESPOSADO, DA. 'adj. y s, Bagong kasdl. it B3ilangg6ng may ga' pos na bakal sa kama'iy. DESPOSAR. v, a. Ikas~l. B1 v. r. Magisaingdibdib; magasawa. DESPOSORIO. rn. Kasunduan Ea pagaasawa; pagkakastil. DPSPOTA, in. Ang inapaghariharian sa kaniynng kapangyari ban.DESPOTICO, CA. adj, Wa1fing kinikilalang bat~s. DESPRECIAR. v. a. Hainakin; pawaking halagd. DESPRECIO, in. Paghamnak; pag. papawalaing halag -- DESPRENDER. V. a. Kalagfn; alisin sa pagkakabft. 11v. r. fig. Makaldg. DESPRENDIDO, DA. adj. Waking hangdd; mnagandilng lo6b.DESPRENDIMIENTO. in. Ka. Wakin Dg hangld sa mga bagay. ii fig. Kagandahang lo6b. DE3PUtS., adv. t. 1. y ord. Pag.. katpos sakAi; mnamaya'. DES.3PUNTAR. v. a. Alisdn 6 pulpulfn ang dulo. fJ v. n..Uinus. b6ng. 1 -V. n. Magpakilala ng katalasan Dg isip. 11 v. r Mapulp6I; inaalfs aug dulo. II v. r.fig. Surnulong. IfDes puntar el dia. Magbukdng liwaywdy. DESQUIJARAR. v. a. Lapakin aug pangd. DESQ DESQUILATAR. v. a. Babaan ang url 6 timbbing ng gitO DESQIJ.TAR.- v. a. Bawiin ang nawahi. ii fig. Paghigantib'n. it v. r. Mabawl aug nawalA, 1( v. c. fig. Makapaghiganti,. DESQUITE. in. Pagbawl; paghib'lgantf. DESRABOTAR. V. a. Alistn ng bunt6t aug mga tupa. DESRANCHARSE. v. r. IpaubaNA aug pagkain 6 rantso. DESRAZONABLE. adj. fain. WaIA sa katuwiran. DESTAJERO, RA. mu. y f. Mamamakytiw. DESTAJO. in. Pakytiw. II A destajo. in. adv. Pakyawan. DERTAPAR. v. a. Alistn ng taki-p. II fig. Buksadn aug natatakpfin, j v. r. Mabukstin aug taki p. DESTECHAR. v. a. Bakbakln aug takf p ng bubungfin. DESTENIR. v. a, Alisfin ng ku.. lay. 11 v. r. Maalistin D9 kulay. DESTERRAR. v. a. Itapon ssa ibting lupfi. U Alistn ng lupA ang muga ugtit ug halamnan. DESTERRONAR. v.. Durugin ang lupting tiningktli. DESTETADERA. f. Kasangkapang pangawat sa suso, DESTETAR. v. a. Awatin Ba suso aug bathi; iwaltiy Ba inti. 11 v. r. Maawat sa suso, DESTETE. in. Pagawat sa suso;' pagkaawat sa SUBo. S

Page  207 - 207 - DEST DESTIERRO. m. Pagtatapon Sa ib~ng lupa. II fig. Po6k na napakalay~b sa gitnA ng isa.g bayan. DESTILACION, f. Pagaalak; pag. sasalA. DESTILAR. v. a. Alakin; gawing alak. 1j Salain. fl v. n. Tumulb. DESTILATORIO, RIA. adj. Ginagarnit sa pagaalak 65 pagsasaIa. DESTINAR. v. a. Italagdi; itadn; iukol. DESTINO. m. Tadhanh; katala. gaharn. 11Kapalaran. jU Pinapasu. kang hanapbuhay. DESTITUCION. f. Pagaalls Ba isdng tao sa katungkulang taghiy; pagtitiwala'g sa banapbuhay n~a pinapasukan. DESTITUIR. AlisAn ang is~ing tao u4 isfing bagay. Ii Itiwak~g sa pinapasukang hanapbuhay. DESTORNILLADOR. m. Pangalls ng turnilyo, DESTORNILLAR. v. a, Alisfn aug turnilyo. DESTOSERSE. v, r. Magubuubu han; tumnikhf"m. DESTRENZAR. v. a. Ka'asfn aug tirintds. DESTREZA. f. Kasanaydnusa isdng gawA. DESTRIPAR. v. a. Alist~n ng bi. tuka. Ii fig. Alisfu ang Io6b jag is~ng bagay. DESTROCAR. V. a. Bawiin aug palitan. DESTRONAR. v. a. Alisdn ng kaharidn. 11 fig. Alisdtn ang isdng tao ng kauiyilng kapangyarihan. DEST DE STROZAR. v. a. Pagpirapirasuhfn; lansagfn. 1i fig, Lugsakfn. 11 v. r. Magkapir~piras'0; Msi. lans~g. DESTROZO. m. PagsirA; paglan.s~5g. 11 Pagkasirh; kasira~n. DESTRUCCION. f. PagkagibA; pagkasirA; pagkagub6. DESTRUCTIVO, VA. adj, Gumnioib.4; sumisirh; nagpapaguh6. DESTRUEQUE. m. Paghawi ngpalitan. DESTRUIR. v. a, lgibfi; sirain; iguh6'. 11 fig. Alis~in ang is~ng tao ng iktibubuhay, Ii fig. Lugsakin ang kayamanan. DESUDAR. v. a. Alisin ng pawis. DESUNION. f Paghihiwaldy ng dalawfing bagay na mnagkaanib. It fig. Pagkakaaift; hindt pagka.kaagpa-ng ng lc6b. DESUNIR. v. a. Paghiwaiayfn ang dalaw&dng hagay na magkaanib. 11fig. Pagkagaititn. 11v. r. Magkahiwaliy. 11 v. r. fig, Magkagaift. DESUR AR. V. a. Alistdn ng kuk6. DESUSADO, DA., ad'. Hindt ginagstwit; lipds na sa pauah6n. DESUSAR. v, a. Huw~g gamitin; ipaubayj sa gainit. 1 v. r. Malipas. DESUSO. m. Pagkalipas; hindi paggamit. DESVAfDO, DA. adj. Nauukol sa taong matads at payfit. 1 Nauukol sa kulay na rnapusy~w. DE SVALIDO, DA. ad'. Waldng nagaamp6n; wallng nagkakan.. diii.

Page  208 - 208 DESV DESVANECER. v. a. pararnin; pawiin' sa panirifn, 11 Ipagpahaa~ Iv. r. Maparam; mapawl sa paningfn, if v. r. Magpahan-A. II Maibay. I v, r. Sumning~w. DESVANECIMIEN'TO. mn. Pag. papahanR; kahanginan. 11 Pagkaibay; pagkaliY6. DESVARIADO, DA. adj. Nahihibdng. DESVARIAR. v. n. Mahibfing. ii v. r. ant. MalisyAi. DES VARIO. mn. Pagkahibing; pag' sasalitA na waling wast6. DESVEDADO, DA. adj. Hindi na bawal. DESVEDAR. v. a. Huwtig nang ipagbawal. DESVELAR. v. a. Puyatin; buwt1g patulugin. fi v. r. Magpuyit; maglainay. DESVELO. m. Pagpupuy~it; pag. kapuyat. DESVENAR. v. a. Alisfn ang mnca ugdt sa lam,-n. DESVENTAJA. f. Kakulangin ng kagalingan; kawa1fin ng pakfna. bang. DES VENTURA. f. KasaliWSaag palad; kapahamnakan. DESVEN~TURADQ, DA. adj. Ku. lang palad; napabamnak. 11 Duk. hA; kaawaawA. II Maramnot. DESVERGONZADOs DA. adj.- y B. Waking hi'yA; walting pitagan. DESVERGONZARSE. v. r, MawalA ang kabihiyin; MnaWalA ang pitagan. Ii Manamnpalasan. DESVERGUENZA. f. Kawahing~ biya6~n; kawalfin ng pitagan. 1i DESV Katampalssanan. DESVIACI O.N. f. PaglilisyAi; pagkalfsyA. DESVIAR. v.- a. IisyA; i)g-w. 1i v. r. MalisyA; mnaligt~w. DES VIGORIZAR. v. a. Ali'sajn ng lakis. DESVIO. in. PagkalisyA.; pagkalig'Awo DESVIRTUAR. v. a.. Alisdin ng taglfiv na bish 6 lakt~s. 11 v. r, Mawahdn, ng bish 6 lakis. DESVIVIRSE. v. r. Lumningap sa kapuwA" DETALLAR. V. a. Isaisahin; isayssy aug isaing bagay sa untiunt!. DETALLE. mn. Pagfisa~isd; Pag. sassaysAy ng is~ng bagay sa untf unti. DETENCION. f. Pagbalamn; pagpigil. Ii Pagpiit. DETENER. v. a. Pigilin; sansalain; harangan, 11 Piitin. 11 v. r. Mapigil; mnabalain; tuinigil. DETERIORAR. v. a: Pasamsfn; sirain ang is~ng bagay. 11v. r. Ma-3irh. DETE RIORO. mn. PagkasirA. DETERMINACION. f. PagtatadhanA; pagpapasiy4. 'II Tadhanhkapasiyahi~n. 11 KapangahasanD; tapang. DETERMINAR. v. a. Magtadhank; mnagpasiyyA. 11 Takda~n ang isdig bagay. 11 For. Hatulan. 11 v. r. MagpasiyA. DETESTABLE. adj. KatakwfltakIwfl; kasukh~msukldm.

Page  209 ..- 299 - DETE DETESTABLE. adj. Ka'takwfltakwfl1; kasukl~msukhlim. DETESTAR. v. a. Itakwf'; kasuklarnin; sum~paiD. DETONACION. f. Pagput6k; put6k. DETONAR. v. n. Pumnut6k. DETRACCION. f. PaglilisyO.. 1 Pagalimura; pagsirang pur. 11 Paglilihis sa da'in. DETRACTAR. v. a. Siraang purl; 'pa p upsalaaD. DETRACTOR, RA. adj, y s.. MapanUngayaW; mapanirang purl. DETRAER. v. a. Ilisy&; ilihfs ea dadn. It fig. Manirang purl; uinupasalA. ]Iv. r. Malisyfi; malihfs sa daa-n. DETRAS. adv. 1. Sa lik6d. DETRIMENTO. in. Pagkasirang bahagya. 11 Kapanganyaya~n ng sarili. DEUDA. f. Pagkakautang; utang; kautang~n. IISala; pagkakainalj, DEUDO. m. y f. Kainaganak. I m. Pagkakamnaganak; karnaganakan. DEUDOR, RA; a d j -ys May utang; nagkakautang. DEUTERONOMIO. in. Ang ikAtliMd~g SUIat ni Moi'S-s DEVANADERA. f. Ulaktin. DEVANAR- v. a. Magultdk. DEVASTAR. v. a. Igiba; i-gubb ang ising bayan. 11fig. Sirain. DEVOLUCI6N. f. Pagsasaull. DEVOLVER. v. a Lult ang isAdg bagay psa dating kalagayan. j1 Isa. uli; ibali-k sA mayarl. DEVORAR. v. a. Lamunin; sag DIAD pangfn; ubusin. DIA. mn. Araw. 1I fig. Buhay. DIADEMA. f. Pfitong sa ulo. Kurona. DIAFANIDAD. f. Panganganinag; pagkaaninag nag isdng bagay na inanipfs at malinaw. DIAFANO, NA. adj. Naraganganinag; anag-6ig. DIALECTO. mn. Wik,4 ng ising bayan. DIALOGO. in. Salitaan nag dalawdng naguusap; tan6ng at sag6t nag nagsasalitaan. DIAMANTE. in. Bat6ng mnakindng at mahalagA. DIAMANTINO, NA. adj. Nauu. kol sa diyamante. 11 fig. y poet. Matig*ls hindi inababasag. DIAMANTISTA. coin. Ang nag.. pipiraso at nagliinggaste ng diya.. inante. DIAMETRO. Mn. Geom. Ang guhit na humnabati sa gitnirif g ising bilog. DIANA. f. Tugt6g ng hukb6 sa pagbubukdng liwaywdy. DIARIAMENTE. adv. t Arawaraw. DIARIO, RIA.- adj Nauukol tsa arawaraw. 11 Corn. Aklit na, PI,.. nagtatalain, arawaraw ag mnga kalakal. 11 m. Pahayagijn. jj in. Gugol sa arawaraw. DIARISTA. corn. Ang suinusulat DRa ising pahayagdn. DIARREA. f. Med. Pagbubulu. 16s; pagtatap6n. DIBUJANTE. P. a. g Dibujar. 11 Mn. y f. Nagdidibubg. 27

Page  210 -300 -~ DIBU DIBUJAR. v. a. Magdibuho 1fg ilarawan; igubit. DIBUJO. Mn. Pagdidi'buho; pag guguhit. DICCION. f. Panunuausap. 1I PananalitA 6 kawikasn. DICCIONARIO. mn. Akla-t na talaan ng mnga pangwunsuap. DICTEMBRE. IkUlabing dalawA sa rn~a buwdn ng tan. DICTAMEN. m. Palagdy; pasiya'; kur6. Hurnatol. 1I fig. Iudy6k; imungkabl. DICTERIO. in. Tungayaw; salitfing lunialait. DICHA. f. Kaligayahan. 11 Kapalarang nmaligaya. DICHO, OFIA. p. p-irreg.ng Decir. 11 mn SslitA; sabi. DICHOSO, SA. adj Maligaya. Maovilad. DIDACTICA. f. Paraan ea pagtutur6. DIDACTICO),CA. adj. Nauukoj sa pagtutur6. DIDASCALICO. CA. adj. Nauu.. kol Ssa pagtuturb. DIENTE. Mn. Ngipin. DIESTRA. f. Kanang kam~y. DIESTRO, TRA. a dj. Konang kaminy. 11 Sarn~y; maalam. m n. Bihassj Pa eandata. DIETA. f. Pulong. 1n Sabod s panunoungkulan. I Upa rig manggagatnet sa bawalt panbik sa mnaysakft. DIEZ. ad.j. SaMnPOi. Ii mn. Bilang na sanpfa. DIEZ DIEZMAR. v. a. Magbayad ng sa ikapo. DIEZ MERO, RA. Mn. y f, Ang nagbibigdty 6 tiumatanggip ng sa ikapfi. DIEZMESINO, NA. adj. Nauukol sa ikasainpiing buwdn. DIESMO, MA. adj. ant. Ikalsainpu o mn. ant. Ang ikapA~. DIFAMAci6N. f. Paninirang pur'. DIFAMAR. v. a. Manirang puni sa kapwa'. ii Magupasa1. DIFERENCIA. f. PagkakaibM; kaibab',a. 11 Pagkakaalf't. Uj Labia. DIFERENTE. adj. KaibA; hindi mnagkaparis. DIFERIR. v. a. Iliban; ipagpaib~ng araw ang palgawfi ng ising bagay. it V -n. Maibi. DJFICIL. adj. Mahirap gawfn. it Mabivit isagawa. DIFICULTAD. f. Sagwfil; kahira.. pan sa pagsaaagawft ng isttng bapay. 11 Alinlangan, DIFUNDIR. v. a, Pakalatin; pa. sabugin. I fig. Iaiwalat., v. r. Kum~alat; isumabog sa kaalarnan tit maravni. flv. r. fig. Masiwa1fit. DIFUNTO, TA. adj. y s. Naina-.thy. I Mn. Pat~y. DIFUsiON. f. Pagpapalaganap; pagpapakalat. hI Paglaganap; pagkalat.DIFUSO, SA. p. p, irreg ng Difundir. ii adi. Msluang; malawak. jj Malawig.

Page  211 - 301 - DIGE DIGERIR. v. a Tunawin ang kiO nain.!! fig. Tiisj~n aug isdng kapahamnak~in. fig Isipin at kuruing mnabuti aug mnga bagay. 11v. r. Matunaw aug kinain. DIGESTIBLE. adj. Madaling tunawin. DIGESTION. f. Pagkatunaxw ng kinain. DIGNACION. f. Pakikibagay sa kapuwh. DIGNARSE. v. r. Magingdapat. DIGNIDAD. f. Karapht~n; karan~alan. 11 Kadakilaan. 9j Katungkulati. bIGNO, NA. adj. Marapat; karapat dapat. DIGRESIO N. f. Pagkalingit sa, pagsassliti ng mga nagtatalumupatl na nauuwi sa ibi aug sinssabi. DILACI6N. f. Pagkaantala; pagkabalamn PDILAPIDAR. v. a. Lugsakln ang in~a kayamanaan. ItAksayahfim; ubusin aug salapt. DILATADO, DA. p. p. vg Dilatar. 11 adj. Maraini; mnalawak; malapad. DILATADQR, RA. adj. Nagpa.. palapad. DILATAR. v. a. PalawakiD; pa. laparin. fj Pakalatin. jj v. r. Lu. mnapad; lumawak. I.Lumnawig aug panah6n. DILATORIA. f. Pagkaantala; pagkabalam. DILATORLO, RIA. adj. For. Nagpapalawig Ssa usapfn. DILECCION. f. Pagibig. DILECTO, TA. adj. Iuiibig n DETL labis. DILEMA. f. Pangangatnwiraug walling sukat us 1abas~u. DILIGENCIA. f. Pagiingst; kasi. pagan. ii K~iiksibh1n; katulinan. fj Saigakydng nalakif sa, Pagislakba-y. DILIGENTE. adj Maiugat. jj Madall; inaliksf. 11 Masipag. DILUIR. v. a. Lunawin; tunawin. 11v. r. Malunaw; inatunaw. DILUVIO. mn. Paggunaw; 'paga. paw jog tubig sa, lupa" isa walangr tilang uldn. 11 fig. Malabis na, kasaganixaau. DIMANAC1ON. f. Panggagaliug. 11Pinagbububatan. DlMANAR. V. n., Bumnukdi aug tubig. 11 fig. Manggaling; mnagbuhat. DIMENSION. f. Geom. Sukat; habA. 11 Laki. DIMINUCIO"N. f. Pagbabawas; pagunti; paglilit. DIMINUTIVO, VA. adj. A Nagpa.. panuti; nagpapaliit. DIMINUTO, TA. adj. Kulaing. II Napakalift. DIMISI6N. f. Paghibitiw ng tungk61. DIMITIR. V. a. Magbitfw nig tunxgk6l. DINAMARQUES, SA. adj. y s. Tagg Diusinarca. DINERO. in. Salapt; knwaita. DINEROSO, BA., adj. Maymauna; makuwalta. DIOCESIS. f. Hangging nasasa. kop rig arsobispo.

Page  212 -sa 302 - DIOS DIOS, Mn. Maykap'il; BsthalA. DIPTONGO. inm. Gram Pagkakasanib ng dalawfing vocal na binibigk~is ng ininsanan. DIPUTADO. rn. Kinataw~n. DIPUTAR. v. a. Itadn; italagA aug ieDng tao 6 bagay sa isa'ng -wag~s Da kahangganan. 11 Panga tawanfn. DIRECCIO'N. f. PangangasiwA Pagtungo. 1I Hatol; tur6. 11 Tuin pahin. 1f Painainatnugot. DIRECTO, TA. adj. Tuwl'd. j Patuloy aug lakad. DIRECTOR, RA.- adj. Namamatnugot. fJ Mn. y f. Tagapainatnu. got; tagapainahalA. DIRIGIR. V. a. Ituwfd; patnupu tan; itungo sa parornonain. II Sainahan; itur6. n1 Pamnahalaan.11 Pangunahan aug kal-ooban zig is ng tao. 11 v. r. Tunuw'id; tumnungo sa paparuonan.I v. r. Mama - haA; mnaiatnugot. DISCERNIR. v. a. Liniugin. 11 For. Ihabilini ng huk6rn sa istdng tao aug pamainatnugot sa ist~ng batanp WAJA pa sa hust6zig gulang. DISCIPLINA. f. Aral; tur6 sa is~ng tao. Alituntunini at paraan sa painumzuhay. Ipagtu. tur6; pagasral. DISCIPLINAR. 'v. a. Aralan; turuan. jJ Paluin. DiISCIPULO, LA. iM. Y f. Aug tinuturuan. 11 Aug niagaaral sa is~ing paarahldi. DISCORDANCIA. f. Pagkakaalit; di pagkakaakmi n g mng bagay. DISC DISCORDE. adj. Alft ang pala.. pay; dt mnagkaistd aug; palagay. IIMus. Hindi matgk~akm#, aug tun6g. DISCORDIA. f. Pagkakaalift ng mnga kalooban. Il PagkakaibA ng Mnga palagrdy. DISCREPANCIA. f. Pagkakaib;a dt pagkakapairis. DISCRETO. TA. adj. y s. Marunong. 11 Mabait; inatin6. it in. y f. Ang hinirang Da duinal6 at mingpayo sa pinunb ng ising kapisailan. DISCULPA. f.- Katuwiran sa pagiwas isa isdng kasalanan. 11 Pagdadabildn. DISCURRIR. v. n. Luinakad; tu. inakb6 Ba ibii't iba-ng dako 6- po6k. 11 fig. Magisip; maglining; magkur6. DISCURSO. m. Pagiisip; pagliliDnig; pagkukur6. 11 Pangangatuwiran. ii Kai'sipan. DIScusi6N. f. Pagtatalo; pagsusuri sa isa-ng bagay. DISCUTIR. v. a. Suriin aug is~ng bagay sa painamagitan zig panmgangatuwiran; pagtalunani. DISEMINAR. v. a. Pagwatakfn; ikalat. 11 v. r., Magkawata-kwatdk; kurnalat.DISENSI6N. f. Pagkakaalft ug inga akaIl. If fig. Paglalaban; pagtatalo. DISENTERIA. f. Pagiiting may dug6. DISENTIR. v. n. Magkaiba" ng skala' 6 hak&. Huwtdg sLI. mangeyonl.

Page  213 ..- 303 - DISE DISEN"AR. v. a. Iguhit. ij Idibubo. DISENO. in. Guhit; dibuho. DISERTACIO-N. f. Pan-angatuwiran; pagmainatuwi-d. 11 Talumnpati, DISERTAR. v. n. Mangatuwiran; mnag mattiwfd. DISFAMAR., V. a. Manirang puri; magparatang. DISFAMATOR10, RIA. adj. Su. DISFAVOR. in. Dt pagbibig~y lo6b; di Pagpapaunlfik. DISFORME, adj. Wakaing ayos. I1 Pangit. f4Alangan sa sukat. DISFRAZ. Mn. Bakitkay6. DISFRAZAR. V. a. Papangitin ang any6 ng ist~ng tao 6 bagay. ii Ikublf. uMagbalftkay6. j Mag] kubif'; inagwalajng kib,5. DISFRUTAR. v. a. Magtarn6 ng kapakinabang~n; kainin. ( Ta.. mn sahin. DISFRUTE. in. Pagtatamn6; pagkakamuft. DISGUSTO in Sukal n- Io6b; galit. 11fig, Yamn't. DISDENIA.f, Pagkakalayb ng aka1i 6 palaggay. DISIDIR. v. n. Tinniwalig Ss is~ng aral 6" paniwaIh, 1i Mag. pasiyd nk all't sa karainihan. DISIMULAR. v. a. Ikublf aug nasa sa lo6b; pagtakp~ln. II Mag. waling kib6 ii Magpatawad; magparayi. DISIMULO. Pagwawaling. kib6; pagpaparayi. DISIPAR. v. a. IkaOi at ak~a. yahfn' aug inga bahagi nig is~ng I i i I DISL kabuuan. 'II Lugsakfa. ~1v. r,. Makalat at mnaaksaya' aug isfiug bagay. DISLOCACIO"N. f. Pagkakalinsld 6 piaglilinsdd ng mnga bu't6 6 ng anomi~n. DISLOCADURA. f. Psgkakalfiasid 6paglilinsgd ng mga but6 6 ng anoindn. DISLOCAR. v.. Ilinsgid; iails sa kinalalagygrn, v. r. Malinsldd DISMINUCIO"N. f. Pagbabawas; pagkukulaiag. DISLVTNUIR. v. a. Bawasan; PaIjitio. u v. r. Magbawas; lumnift. DISOLUBLE. adj. Mapaghihiwalty; makskal'g. 11Matutunaw. DISOLUCION/ f. Pagkabig; paghihilwahly; pastlans~g. il Paglulu. naw. DISOLUTIVO, VA. adj. Kumakakig; naghihiwaldy. 11 Tumnutunaw. DISOLVER. v.* a. Palthiwalayin; kalagin; lansagfn. 11 Lunawin. 1f v. r. Magkahiwaliy; inakahig.11 v. r. Matunaw. DISONANCIA. f. Masanning tu.. n6g. DISPARAR. v. ai. Patudlain; pipu'tukfn. 1j lbastis na bigl& aug ising bagay. j1 v. r. Puinut6k aug kany6n 6 barll. ff v. r, Magtatakb6. 1u v. n. fig. Magsalitfi ng mnga kabalbakin. DISPARATAR. V. D. MaigsalitA ug mnga kabalbalin. DISPARATE. in. Saltit 6 gawing kabalbalgo.

Page  214 -MM 304 DIS P DISPARO. mn. PagtudlAi; pagpapaput6k ng kany6n 6 barll DISPENDIG.- m. Gugol na napakalakf. ti fig, Paglulugs~ik; pagaalksayA nk salapt, DISPENDIOSO. SA. adj. MaguDISPENSABLE. adj. Maipagpapaumanhbin. DISPENSAci6N. f. Pagpapau. inanhfn; DISPENSAR. v. a. Magbigtiy. j Patawarin sa is~ing panunuparen.11 Ipagpaumanbin. DISPERSAR v. a. Pagwatakwa. takin; ikalat; isabog. v. r. Magkawat~Lkwatik; kumnalat; sumabog. DISPERsi6N. f. Pagkakawatt~k. wat~k; pagkalat; pagsabog. DISPERSO, S A. a d j, WatdkwaDISPERTAR. v. a. GisingiD; pukawin, 11 v. r. Guinising. DISPIERTO, TA. p. p. irreg. ng9 Dispertar. jj adj. Gising. DISPLICENCIA. f. Kawalfing lu. g6d at alinan.~an sa pakikiharip. DISPLICENTE. adj. Y. Nagpa.. pasukal ng io6b. DISPONER. v. a. Ilagay ng maayos ang mn~a bagay, Ij Magpa. siyA. H lhandA. iI v. r. Maka.. pang~vari. IIHumaudA. DISPUTA. f. Pagtatalo; pagtutunggalt. IIPagaaway. DISPUTAR, v. a. - Katalunin; ka.. tunggaliin. 11 Awayin. I Maki. pagtalo. fl Lurnaban, DISTANCIA. f. Agwit; pagitan DIST nt pagkakalay6 1I fig. PagkakaibA DTSTANTE. adj. Malayo. DISTAR. v. a. Umagwfit; pumagitan. [J fig. MaibA. DISTINCI6N. f. Pagtatangl.4 PagkakataDgl; kaibahbin. DISTINGUIDO, DA. adj. MaraDISTINTIVO, VA. adj. Nagpapakilala ng katanri~in ng isfing bagay. If M. Sagisag. DISTINTO, TA. adj. Kailbi. Maliwanaa. DISTRACCION. f. Paglibdng. 1 Paghliib~ng; pagaalfw. DISTRAER. V. a. Liban-1n. Ilay6 ang Io6b ag is~ng tao sa is~ing bagay. ~Iv. r, Malibing; inaga1fw. DISTRIBUCION. f. Pagmurmudmod; pamamahagi, IIPagkakabahabahaging maayos ng panah6n syon sa bagay na kinauukulan. DISTRIBUIR.,.v. a. loamnahagi; imudrn6d. Ibigdy sa bawa't isA sag nauukol. 1i lmnpr Isabog ang mnga letra na ginagamit Bsa vaglilirmb~g. DISTRITO. in Pur6k; nayon. DLSTURBIO. m. Kaguluhan. j Malaklng ksingayan; ligalig. DISUADIR. v. a. Pagpayuhan]; himukin ang isa'ng tao upang huwA9 magPatuloy sa binabalak. DISUASIO'N. f.- Pagpapayc; pag. himok. DISUASIVO, VA. ad'J. Huinihimok; nakahibikayat.

Page  215 305 DIUR DIURETICO, CA. adj. Nagpapaibj. DIURNO, NA. adj. Sa araw. Akiat ng mga dastil ng part. DIVAGAR. v. g. Luminakadlakad; gdmeil~gaIak. 1 Malay6 sa bagay na pinaguusapan. DIVERGENCLA. f, Geom. Pagkakahiwala'y ng dalawaing guhit na nagbubuhat sa isting po6k. 11 fig. Pagkakaibd1 nA dalawt~ng palagdy. DIVERGENTE. adj. Nahihiwal~y sa kasatna; nagkakitibd ng palag9aY. DIVERSIDAD. f. Pagkakaibij. 11 Kasaganaan ng mga bagay Da nagkakaiba,. DIVERSION. f Pagliliwaifw; pag. lilibt~ng. l Pagpaparodin nk panah6n. DIVERSO, SA. adj. Kaib~i; ibi. DIVERTIDO, DA. adj. Masay.4; rnaligaya. II Libing. DIVERTIMIENTO. mn. Pagkalibt~ng. Libangin. j v. r. Malisy&. J v. r. Mahiba'g; mnaglib~ing; magalj1w. DIVIDENDO. in. Anit. Bilang na pinagbabahagi. 1l Bibagi ng pakinabang na Linnioig~y sa mnas kasapi sa isa~ng kalakal. DiVIDIR. v. a. Hatiin; pagbahi. bahagihin. II Imnudm6d; ipamahagi. jj fig. Pagbiwalayin. 1) v. r. Hu wiwa1ly. DIVI DIV'IESO. in. PigsA. DIVINIDAD. f, Pagkadiy6s. DIVINO, NA. adj. Nauukol sa Diy6s; mnay kadiyusan. n1 fig. Napakadakii'. it Mn. Y f. Mang.. huhulh. DIVISA. f Palatandaan 6 sagisag n a I'kinakikilala sa wmai tao, url at ibp. DIVISAR. v. a. Mamalas; inabanaagan ang isdog bagay. DIVISION. f. Paghati; pagbabahagi; paghihiwala'y. 11 Hatt. 11 fig. Pagkakaalft; PagkakahiwaJUy ug mnga kaloobarn. DIVISOR. m. Arit. Bilang na pinaghabahaginan. DIVORCIAR. v. a. Paghiwalayin ang ruagasawa. 1i Paghiwalayin ang dating mnagkasama. Ii V. r. MaghiwalAy aug Mnagasawa, DIVORCIO. mn. Paghihiwal~y ng magasawa. DIVULGAR. V. a. Ihyay~g PA DO. m. mus. Unang tinig ng tugt6g. 11 adv. 1. S&an. DOBLADURA. f. Tupt; lupt;bhakfis DA tiki6p, DOBLAR. v. a. Pagibayuhin aug dami ng isdng bagay. 11 Tiklupin;, aug kampanhA ng tugt6g ma pathy. II v. r. fig. Pahinubod. DOBLE. adj. Ibayo; nagkakalang. k~p. 1I fig. Mapaglal4ng. 1i M. Pagkakasue63.

Page  216 -306 - DOBL DOBLEGAR. v. a. l' 1upt; baluk. tuti.;, hutukin. 11 fig. Pagbaguhin ng kalooban. 11 v. r, Maba. lukt6t; mnahutok. DOBLEZ. I. Pagkakasus6n; lupt l~Pagdarayh; Iah~ng. DOCE. adj. Labfngdalswdi. DOCENA. f. Eat! punan na la-.bingdalawi katao 6 bagay. D6CIL. adj. Malub~y. Ii Masunurin, 1f Nauukol sa inga bagay na inadalfng tapyasfn 6 labrabin. II Malamnb6t; inadaling rnatuto DOCILIDAD. f. Kalamnbut~n ng ugall; kadalifing mnatuto. DOCTO, TA. adj. Maalamn; pantas. DOCTOR, RA. in. y f. Ang taong way katibayan ing matois na karunungan, 1 Aog nagtutur5 ng Wisng karunungan. 11 famn. Manggagamnot. DOCTORAL. adj. Nauukol sa pagkadoktor. DOCTRINA. f. Aral. 1 Karunu ngan. 1f Palag~y 6 pagkukur6 ug iseing mnangangathfi. DOCUMENTO. mn. Turonag 'ibi nibigt~y sa isdng tao 6 s a anomAng bagay. Ij Kasulatan. DOGAL. m, Lubid na itinatall sa mgs~ kabayo. DOLIENCIA. f. Karamndainan; sakit. DOLER. v, n. Suinakit aug isAng bahagi ng katawAn. 1f Magdain. d&m, 1f v. r. Maggisi. II1 Mahe-. bAg sa kapahainakAn i4 kapuwk. DOLIENTE. p. a. ug Doler.- Ma. I DOLO sakf t. a adi. Maysakit. DOLO. mn. Da&A. DOLOR, mn. Sakit; hapdt; kiroft. l[ Damdamin ng kalooban; sAIDOLORIDO, DA. adLj. akt nagdadanas ng sakit. 11 Nagdudu-za; nagdaramnddn. DOLOROSO, SA. adj. Kasakiftsa-. kit. 1i Kahaplishapis. DOMADURA f. Pagpa-_aamn6; pag. Supil. DOMAR. v. a. Paaniuin; supilin. DOME1RAR. v. a. Supilin; paa* mum; pasukuin. DOMESTICAR. v. a. Paainuin ang inga hayop na mnabanrigs. DOMESTICIDAD. f. Pagpapaarna. DOMPSTICO. CA. adj. Nauuk6l sa babay.J Nauukol sa hayop Da alago. INauukol sa alilang utusAn sa babay. DOMICILIADO, DA. adj. Nani.. nirahan sa isAng po6k. DOMICILIAR. V. a. BigyAn ng inatatabanan; 11 v. r.- Maniraban; tumnahix Sa Wis~g po6k. DOMICILIG. mn. Tabanan. ft Po~. 6k na pinamamabayan. 1f Bahay. DOMINAC16N. f. Pagsakop; pag.. haharl. DOMINANTE. p. a. ng Dominar. Naghaha.1; sunmasakop. DOMINAR. v. a. Makapangyari; surnakop. 11 Supilin. ff v. n. Mamuk6d sa itaAs ang isAng bund6k 6 tahanan. If v. r. Makapag.. hawak ng 1o6b. DOMINGO. in. Lingg6l

Page  217 -~ 217 - DOMI DOMINJO. mn. Kapangyarihan Lqa isa-ng bagay. 1f Kataasan sa isdig tao. 1 Lupang nasasakupan ng isa-ng harl. DON, in. Kalo6b; biyayA. m. Katibayang ibinibigdy sa isabng tao, DONACION. f. Pagkakalo6b. II For. Kaloo'b, DONAIRE. mn. Kainarnan at ga. rh sa pagsasalia't. 11 Salitdng nakalulug6d. II Kakisigan, DONAR. v, a. Magkaloo'b; inagbigdiy. DONATARIO. in. Ang pilnagkalkalooban Dg isding bagay. DONCELLA. f. Dalaga. 1 Ling. ko'd na babae. DONCELLEZ. f. Pagkadalaga. DONDE. adv. 1. Satin. DONDEQUIERA, adv. 1. Satin mang dako. DONOSURA. f. Kainaman sa pagsasalitA. II Pagpapatawti. DORA. f. Ginang; gino6'. DOQUIER 6 DOQUIERA. adv. 1. Satin main dako. DORADO, DA. adj. Kulay gintb. 1in. Pagdudurado. DOR~AR, v. a. ]Ilubo'g Ssa gint6. DORMILON, NA. adj. y S. Ma'tutulugin. DORMIR. v. n. Matulog; inagpahingaltiy; hurniminl6y. v. a. Patulugin; pabiomlayin, v. r. fig. purnayaph, DORMITAR. v. n. Umidlip; magagawtulfg DORMITIVO, VA. ad j. Nagpa.. patulog. 1I m. P.angpatulog. DORM DORMITORIO. in. Tutulugtin; sili'd na tulugain, DORSAL, adj. Nauukol sa lik6d. DORSO. mn. Lik6d; kabaliktinQL isting bagay. DOS. adj Dalawti. DOCIENTOS, TAS adj. Dalawaingdatin. DOSEL. rn' Kurtina sa pint'0. DOSIS. f. Damni ng tiinbtng ng gami6t na ipinaiinoin sa inaysakit, DOTE ainb. Kayainanang tina. tanggtip ng babae sa pagaasawa. 1i Kvilo'b; sangiti. DRACMA. f. Ikalawting bahagi ng isajng onsa. DRAMA. mn. Dull. DRAMATICA. f. Karunungan sa paggawa ng dulA DRAMATURGO. Mn. Mangdudu1a'. DRIZA. f. Lubid na ginagainit sa paglaladlad at pagbababA nk -watawat. DRIZAR. v. a. Magladltid 6 mnag-~ bab4 Dg layag. DUCTIL, adj. Makunat. DUCTILIDAD. f, Kakunatan. DUDA. f. Alinlangan; agamnagain. DUDAR. V, n. MagalinlangaD; mnagalangan; magagamnagam. 11v. a. DUDOSO, SA. adj. Alinlangan; nagaalinllangan. DUELA. f. Tabbing ginaganit sa paggawfi ng bariles. DUELO. in. Paglalaban. I, SAWki; dusa. ii Pagpipighati; pakikiramay sa luinbty. 28

Page  218 - 21S - DUEN DUENDE. m. Lamang luph. DUEfO, NA m. y f. Nagmamayart. II Pangino6n. DUETO. m, Saliw ng dalawang tiiig. DULCE. adj. Matamfs. I f:g. Masarpp. |I fig. Magiliw. DULCERA. f. Lalagydn ng ma. tamfs. DULCERIA. f. Gawaan ng matamis. DULCERO. RA. adj. Magustuhin Dg matamis. 1 m. y f. Manggs. gaw, ng matamis. DULCIFICAR. v. a. Patamisfn. 1J fig. Palubayfn ang kasaklapan, 1 v. r. Tumamis. DULZOR. m. Katamisan. DULZURA, f. Katamisan; tamfs. 11 fig. Kagiliwan; kalubayn ng DUO lo6b. ii fig. Kabutiban. DUO. m. Mus. Tugt6g na inaawit 6 tinutugt6g ng dalawi. DUODECIMO MA. adj. Ikalabingdalaw,. DUODENO, NA. adj. Ikalabingdplaw,. DUOMESINO, NA. adj. Dala. wng buwan. DUPLICAR v. a. Ibayuhin; gawfng dalawi; ulitin. DURACION. f. Tagil; luat I. PagtatagIl. DURADERO, RA. adj, Matagil; maluat. DURAR. v. n. Tumag/l; magludt; manatili. DUREZA. f. Katigasdn. DURO, RA. adj. Matigds. I1 fig. Malupit.

Page  219 )R& '5~ M.AI6 AI.MAO E B. f. Jkaaniin dang kastila' ma~a vocal. EBRIEDAD, f. EIBRIO, BRIA, 11 de placer. L EBRIOSO, SA. na titik so abaka. at pangalawAi SR Kalanguhdn; kaadj. Lan&6 lasing.,ang6 sa katuwa6~n. a dj. Madaling I malang6; malalasingfn. EBURNEO, NEA. adj. Garing. ECLESIASTtS mn, Isii sa inga akkait na sinulat ni Salomnon., ECLESIASTICO, CA. adj. Nauu-, kol sa siinbahan. 1 mn. Parl. ECLIPSAR. V. a. Paglahuin; pag. kulimilimin ang sikat ng araw 6 buwfin. jj, v. r. Maglah6; mnagkulimilfm. ii fig. Manglab6"; mnagdili~m angt pagiisip. ECLIPSE. mn. Paglalah6"; p'agkukulimimii nk araw 6' buwan. ECLIPTICA. f. Guhit na nilala- karan ng lupA sa paligid ng araw. EGO. mn, Alingawngaw. ECONOMIA. f. Pagiimnp6k; pag.. titipild. ECON6mico, CA. adj. Matipid; mnaiinp6k, ECONOMIZAR. v, a. Magiinp6k; magti pfd. ECUADOR. in. Bilog na inalaki na nalalagAy,a kabilugan ng Iuph at magkapantdiy ng Agw~t sa dalaw~ng polo.ECHADERO. mn. Tulug~n. ECHADILLO in. Batang walgng mnagamnpon. ECHAR. V. a. Itapon; itab6y; palayasin. 11 Agric. Sibulan; tubu. an.I1 V. r. HumniggA- I Dumaluhong. EDAD. f. Gulang; panaho~ng ni. lakaran sapi'l sa kapanganakan ng ising tao 6 hayo'p.

Page  220 - 220 EDIC EDICION. f. Pagpapalimbig. 1 Pagkaliinbag. EDICTO. Mn. Utos; painabsyag ng~ punb 6 may kapangyarihan. EDIFICAR. V. a. Magtay6 ng babay. jj fig. Migbigdy ng ma. buting halimnbawa sa, kapuw&. EDIFICATIVO, VA. adj. Nagbibig~y ng mabuting haliinbawh. EDIFICIG. in. Bahay; inalakfng tahanan. EDITOR. mn. TagapagpallmbfigEDITORIAL;- adj. Nauukol sa pagpapaliinba-g. in. Pangulong tudlfng. 11 Casa Editorial. Bahay paliinbagan. EDUCACION.- f, Pagtutur6; pagbibigt~y Sa, isdng tao Dgmabuting aral EDUCAR. v. a. Ttiruan; aralan. llv r. Magaral. EFECTIVO. VA. adj. Tunay. MabisA. EFECTO. in. Kahangganan; pinangyarihan. II For. Bish ng isdug kautus~n 6 katibsyan, 11 pi. Mg& bagay bagay. EFECTUAR. V. a, IsagawAi; yarilin ang is-Ang bagay. ii v. r. MaisagawAi inangyari. EFEMPRIDES. f. pI. AkItit na kinasusulatan ng inga pangyayari sa, arawaraw. EFERvESCENCIA. f. Matindling silakb6 ng dugO, tubig at ibp. 11fig. ~PAgiinit ng daindamin. EFICACIA. f. Bi-sA; lakis. EFICAZ. adi. MabisA. EFIGIE. f. Larawan. EFIMERO, RA. adj, Sangdalt; sagift EFUNDIR. EFUSION. kabub6. EGIDA. f, tangg6L. EFUN v' a. Ibuhos; ibubO. f. Pagkabuhos; pagPagkukupk6p; pagta EGOISMO. in, Malabis ina pag. fingin sa ksgiAlinkang sar'li. EGOISTA. m- Ang WSAD-ng t'n'tingnan kunwdt aug kagalingang sarili. EGREGLO, GIA. MarhI'v; bunyl. EJE. in. Pahalang na, bakal 6 kaboy na iniikutan nig inga guI6ng ng sasakytin. EJECUCION. f. P~gsasaazawA4 sa is6,ng bagay; paiggainap 11 Pag. bitay, sa, isting nakamnat4y, 11 For. Pagsamndm sa pagaarlirig may utang. EJECUTAR. v.- a.- IsagawA; ganapfn. 11 Bitayin au~g isdng nakamat~y. II1 For. Samnsamnfn aug inga pagaarl rig may utang. EJECUTIVO, VA. adj. Waidrng liban; biglaan. 1 fig. Handa. 11 in. Tagapagpagaal~p. EJECU~TOR RA. adj. y s. Gu. inagaflp; gumnagawA, EJEMPLAR. adj. Nagbibigdy ng inabuting haliinbawA. II in. Paris~in; huwaran. 11 Sipl; salin. EJEMPLO. in. Haliinbawh paparis~n; buwaran. EJERCER. V. a. Gumnan~p rig is~ing tungkulin; inanuparan. EJERCICIO. in. Pagsasanay. 11 Hanapbuhay. 11 Miu. Pagsasanay Dg inga hukL6. EJERCITAR. v. a. Sanayin. 11 v. r. Mageanay.

Page  221 EJER EJRCITO. m. Hukbo. EL. Art. m. Ang. EiL. pron. pers. m. Si&i. ELABORACI(N. f. Pdghahandi; paggaw,. ELABORAR. v.a. Ihand&; gawin. ELACION. f Kataasan ng ugall; kapalaluan. ELECCI(5N. f. Paghirang; pagpil;l pagha halal. ELECTIVO, VA. adj. HLnihirang 6 inihahalal. ELECTO, TA. p p irreg. ng Ele gir. II m. Nahalal. ALECTOR, RA. adj. Manghahalal; naghahalAl. ELECTRICISTA. m, Marunong sa elektrisidad. ELEGANCIA. f. Kariktan || Kainaman ng pagbibigkas ng mga pangungusap. ELEGANTE. adj. MagarA; mari. kit. 11 Makisig. ELEGIR. v. a. Humirang; pumii. II Maghalil || v. r. Mahirang; mapili. |[ Mahaldl. ELEMENTAL. adj. May mga pasimil '1 Panguna; nangunguna. ELEMENTO. m. SimulA; sangktp. 1| Pasimula ng isAng bagay. ELEVACI6N. f. Pagtatais; pagka. tags. 1[ Tais; tayog. |I fig. Pagkatais sa tungkulin' | fig. Ka palaluan. ELEVADO, DA. adj Matsas; dakila. ELEVAR. v. a. Itaas; angatin ang isAng bagay. 11 IlagAy sa isAng matas na tungkulin ang ising tac. 1I v. r. fig. MawalIn ng ELOC lo6b. Nt v. r. fig, Magpalal6 magmalabi. ELOCUENCIA. f. Kagalingan sa paasasalita. ELOCTENTE. adj. Magalfng magsalit,. ELOGIAR. v. a. Purihin ang ising tao 6 baPay. ELOGIO. m. Pagpupuri; papuri, ELLA. pron. pers. f. Siy,. ELLO. pron. pers. neut. Ya6n, ELLOS, ELLAS. pron. pers..pl. mi y f. SilA EMANAC165N f. Panggagaling; pagmumuli EMBADURNAR, v. a. Pahiran; ku. lapulan. 11 v. r. Makulapulan. EMANAR. v.n. Manggaling; magmul&. EMBAJADOR. m. Suga. EMBALAJE. m. Pagbabastf. II Balot ng mga kalakal. EMBALAR. v.a. Bastain; paldubfn. EMBARAZADA. adj y s. Buntis. EMBARAZAR. v. a. HadlagAn ana isding bagay; lagyan ng sagabal. 11 v. r, Mahadlangin; magkaro6n ng sagabal. EMBARAZO. m. Hadl&ng; sagabal. 11 Kabultt s&n. EMBARBECER. v. n. Magkabalbs ang lalaki. EMBARCACI6N. f. SasakyAngdagat. 1t Pagsakay. 1 Panah6ng itinatagil~ ng paglelayag. EMBARCADERO m. Daungan, EMBARCAR. v. a. Isak&y; itugpd ss iting saskyaiugdagat. I| v. r Sumak&y; tuuiugp&.

Page  222 - 22 2 - EMBAL EMBARCO. rn. PagsasakAiY; paig. tutugpa-. 11Pagsakdy; pagtugva' EMBARGAR. v. a. Hadlangdn. i fig. Akitin ang 106b. 1i Ilitin; sarnsainin ang pagaarl ng is~ng inay-uta ng. EMBARGO. mn. Hindi pagkatu. naw ng kinain. Il adhing; sa gabal. II Pagilit; pagsaismsi sa pagaarl ng inay-utang. 11sin embargo. in. adv. Subali't; n~uni't data'puw"',t; gayun man. EMBARNIZAR. v. a. Pah~ran DR ban -is. EMBARQUE. in. Pagsasak~y; pag.. lululan. EMBARRAR. v. a. Kulapulan ng putik. 1 v. r. Makulapulan ng putik. EMBARRILAR. v. a. 11aga-y sa bariles. EMBATE, in. Mar. Salpo'k ing alon ng dagat. 1I Pagdaluhong na big1A. EMBAUCAR, v. a. Dayain; linlangin. EMBAULAR. V. a. IVag~y sa ba6l. 11fig. y fain. Kumnain ng inaramni. EMBEBECER. V. a. Libanglin. I v. r. Matigagal. EMBEBER. v. a. Si'psipfn; hititin. EMBELESAR. V. a. Patigagalfin; patigilin ang 1o6b. 11 V. S. Matigagal,; inatigilan. EMBELESO. in. Pagkatigagal; pagkatitzil ng lo6b. EMBELLECER. v. a. Painamnin; pagandahinu. 1j v. r. Umuinain; guinandi. EMBE EMBELLECIMIENTO. in. Pagpanag~indd* EMBESTIDA. f. Pagdaluhong; pagaway. EMBESTIR. v. a. Da1uhungin; awayin. EMBETUNAR. v. a. Bitundn, EMBLANDECER. v. a. Palmibutfn; 11 v. r. Luinaib6tEMBLANQUECER. v. a. Paputilin, II v. r. Pumnuti. EMBLEMA. in. Sagisag; tanda. EMBOBAR., v. a. Tangahin; tu1ii.1gm v. r. Matigagal. EMBOCAR. v. a. Isub6 sa bibfg. 11Paniwalain sa kasinungalinganN ana is~ng tao. EMBOLSAR. v.- a. Isili'd sa bulsdi. EMBOLSO. in. Pagsisilfd sa bulsa. EMBORNAL. in. Imburnal; padaluyan ng tubig, EMBORRACHAR. v. a.- Languhin; lasingfnI v. r. Malang6; malasing. EMBOSCADA. f. Pagkukublf ng isa' 6 ildng tao sa kanl6ng na po6k. EMBOSCAR. v. a. Ail. Pagkublibin ang mnga tao sa kanl6ng na po6k upang mnanggulat-fj v. r. Pumnasok sa gubat. EMBOSQUECER. v. n. Maggu.. bat ang ising po6k. EMBOTELLAR. v. a. Isilid sa bote ang alak. EMBOZAR. v. a. y r. Magtakfp ng- iukhA. EMBRAVECER, v. a. Pagalitin; pagngalitin.j v. r. Magalit; mag-. ngalit. 11v. n. fig. Umnunb~d ang halaiman.

Page  223 -223 - EMBR EMBRIAGAR. v. a. Languhin; lasingfn. 11v. r. Malang6; malasing. fig. Mawalang diwa'. EMBRIAGUEZ. f. Pagkslang6; kalasingdn. 1 f i g. PagkasirA Pg haft. EMBROLLAR, v. a. Gulubi'n; alisin ang inabuting kaayusan ng rnaa bagay. EMBROLLO. in. Pagkagul-; gu'6. EMBROMAR, V. a. Aglahiin; fibaki'n; biruin. EMBRUTECER. v. a. Sirain ang baft; taigahin.' 1 v. r. Masira aug bqait; inagpakahayop. EMBRUTECIMIENTO. mn. Pagkasira ng bai't; pagpaoakabayop. EMBUDO. in. Inbudo; balisungs6ng. 11 fig. DayaP. EMBUSTE. mn. Kasinuingalingan, EMBUSTERO, RA. adj. y s. Sinunkaling. EMBUTIR. v. a. Magsiksfk. 11 Ipasok ang ietiag bagay sa lo6b Ing i-a.a EMtITCO, CA. adj. y S. Nagpapasuka. EMIGRACION. f. PaglaVA Sa sariling lup"; pangingibdug Iu. p&. EMIGRAR. v. n. MangibdnglupA; Iuay sa sariling lupA. EMINENCIA. f. Kalakbhin; kada.. kilad~n., fig. Kataasan ng isip 6 kabanalan. EMINENTE. adj.- Daki1; mnataas. 11 f ig. Marildg. EMISARIO. in. Sugb upanq mnag. siyasat 6 makipagunawaan sa isdng tao. EMIT EMITIR. v. a. Pa-sabugin ang salapfng papel. I1 Ipahayag ang is~tpt palagdy 6' pasiyd. EMOCION, f. Silakb6 ng daindamni; balisa, EMOLUMENTO. mn, Kapakinabangdn sa is,-4ng tungkuling hawak. EMPACHO. in. Kadunguan;hiytA 11 Sagwil1, 11 Hindi pagkatunaw n4 kirnain, EMPALAGAR. v, a. Makasuva' ang isdng pagkain. fig, Pagurin fjv. r. Masuv; iaun6k, EMPALAGO. in. SuyA. EMPALAGOSO, SA. adi. Naka. susuya'; nakasusun6k, EMPALAR. v. a, Tuhugin sa du rua'n. EMPANAR. v. a. Balu'tirn ng lam piin aug mga sangg6l. jj Pangbi buin. ii fig, Dungisan ang purn 6 karangslan. IIv. r. Mlanglabb. EMPAPAR, v, a, Tigmakin n2 tubig ang isaing bagay, 1I v. r Matilgmdk. ng tubig. EMPAPELAR, v. a. Balutan nn, papel, EMPAQUETAR. v. a. Bastaino; Pit ketehin. EMPAREJAR. v.. a. Ipantiy ang isding bagaY sa isd. Iv. n. Maagapay. 1 Magkaparebo ang dalawdng bagay. EMPATAR. v. a, Pagpatasin, v, r. Magkapatas ang bilang. EMPATE. mn. Pagkakapatas. EMPEDERNIDO, DA. adj. f ig. Matijtas ang loo'b.' EMPEDERNIR. v.a. Patligasfog labis. 11 v. r. TumigAs na tuto6"

Page  224 EMPE EMPEDRADO. in. Latag na bat6; tuntungang bat6o. EMPEDRAMIENTO. mn. Paigla. latag nR bat6" sa tuntungan. EMPEDRAR. v. a. Lataiian no; ba. to6 ang tuntungang lunah, EMPEINE, in. Puso'n. 11 Bub6ng,ng pag 11 Sakft sa batait; buni. EMPEINOSO. SA. adj Bunihin. EMPELAR. v. n. Magkabuh6k 6 balabibo, EMPELLAR. v. a. Itulak. EMPELLON. mn. Tulak, EMPENAR. v. a. IsanglA; inagsangl,4, I Pilitin. i1 Ipakiusap aug isding tao upang mnalagtdy sa isa'rig tungk6l. 11 v. r. Magkautarng. ii v. r. Magpilit. Jj Marnagit an. Magtalo. EMPENO. in. PagsasanglA. 11 Paggagin sa is~ng hinahang~d. u1 Tagapainagitan. EMPEORAR. v. a. Pa amanafg IaIb, 11v. n. y r. SumamnA sa dati; lumnubbA. EMPERO. conj. adver. Nguni't. 11 Suba1't. EMPEZAR. v. a. Simnuldn;' pasi. mul~n. jj v. n. MagsiinulA. EMPINAR. V. a. Itindfg; itay6.II fig. y fain. Umin6in ng inaramini ~jv. r. Tumiyiyd. fi v. r. fig. Mainuk6d ang pun ingkahoy, bund6k at ibp. dahil sa kataasan. EMPLASTAR. v. a. Lagyptn ng tapal. Ii v. rn. Marumibfin ang inga psa' 6 kamdty. EMPLASTO. Mn. Tapal; panapal. EMPL EMPLASTICO, CA. adj. Naninikft; inalaakft. EMPLEADO, DA. mn. y f. KawanI. EMPLEAR. v.a. lpa-Qok ang i~ang tao sa banapbuhay. Gugulin ang salavt sa isAng bagay na bibilffin. [1 Iukol; garnitin, II v. r. Pumasok sa hanaphuhay ang is-'ng tao. EMPLEO in. Pagpapasok sa isding tao sa hanapbuhay. J[ KaukuIa-n. JJ Tungk6l; pinapasukan. EMPOBRECER v. a. Paghirapin. 11V. n.- y r. Maguh-rap. EMPOBRECIMIENTO. m. Pagpapahirap; pagpapadukhA. II Pag. hibirap. EMPOLLAR. v. a. Magn~apisa'; inagpahalimbfim. 1 v. r. Maging sisiw ang pinapipis~tng itl6g. EMPONZONAR v. a Karnandag~in. jJ v. r. Makamandagdin. EMPORCAR, v, a. Dunkisan; du. mihan, 1 v. rn, Mqgkadungis; dlumu mf. EMpRENDER. v. 9. Pa,;iiuhin.; inulin. EMPRESA. f Gawaing inabigdit; panukali. IfLayon. 1 Sainahan sa pangangalakal. EMPRftSTITO. mn. Pagpapautanog; pigpapahir~in ng salapi. 11Hirdim na salapt. EMPUJAR. v. a. Itulak; isulong, jj fig.- Alisfo a &g i&1dng tao sa, pinapasukang hanapbubay. EMPUJE. mn. Pag~tulak; tulak. EMPUJON. mn. Tulak na mnalak~s.

Page  225 - 225 - EMPU. EMPURADURA. f. Puluh&~n. H1 fig. y fain. SimuIA ug is6dng talumpati. EMULACION. f. Pagkaibig na inakaparis 6 makalal6 pa sa ib'a. EMULAR. v. a. Parisan at palaluan aug kapuma5. PMULOI, LA. adj. y S. Kaagdlw. EN. prep. Sa. ENAGUAS. f. PI. Dairft na isinusu6t na paoglco'b Sa Sava Dg mga babai. ENAJENAR. v. a. Ibigaiy ang pagmamayarl sa ib~i ng isang bagay. i1 fiw. Siiain aug bait. 11 v. r. Mawalin ng bait.ENALTECER. v. a. Padakilain; puribin. jj v. r. Madakilh; mabunN T. ENAMORA&DIZO ZA. adj. Mabil'g sa pangingitoig; inairugfut. ENAMORADO, DA, adj. y s. May pagibig; nangingibig. ENAMORAMIENTO. in. Pangingibig. ENAMORAR. v. a. Lfgawan; sintalhfn. 1I v. r. Mangibig; isinmint6d. -EN'ANO, NA. adj. fig. Nauukol sa malift. 1 mn. y f. Taong ma lift 6 napakapanda'k. ENARBOLAR. v'. a. Iwagayway ang bandihi. ENARDECER. v a. fig. Paga. labia aug damdarnin; pasiglahin. v. r. Magalab aug damdarnin; ENARDECIMIENTO. in, Pagaalab ng damdamin; pagsighI Dg kalo.. oban. ENASTAR. v a. Tangkaytdn; lag ENCA yten ng tangk~iy ang ieting sandata. ENCALBEZAMIENTO. mn. Pangu.. long saliti 6 pamagdt ng is~ng akla't 6 kasulatan. E'NCABEZAR. v. a. ItalA aug isdug tao. jj Lagydn ug pangulong saliti ang isdiig akldt 6 kasu'atan. ENCADENAMIENTO. m. Pagkakkakwfng; pagkakakabftkabft. ENCADENAR. V. a. Itanikalh. fjfig. Pagkawingfn aug mga bagay. 1f 1fig H~uw~gpagalawin aug isiing ta. ENCAJAR. v. a. Lsuks6k. Dg Maayos aug isttng bagay sa isa. it Ilapat. 1I Kulun~f u - f v. r. Magsu6t sa masikip ang isdng tao. 11 v. r. fig. 2Lam. Makialdmn. ENCAJONAR.- V. a. Ilsilid sa ka. h6n. 1j Kabunfn, ENCALVECER. V. n. Mapanot aug buh6k; ruakalb6. ENCALLAR v. a. Mabarg aug sasakyanadagat. ENCALLECER. v. n. Magliptdk; kaly uhin. ENCAMINAR. v. a. Jtur6 ang daain. 1I Patnugutan. fJ fig. Iauy6. 11 v. r. PumatUDRO; matumpik ng dafin, it v. r. fig. Mapaany,6 sa ninanasang bagay. ENCANDECER. v. a, Pagbagahing mabuti. ENCANDILAR, v. a. Silawin i fig. Makasilaw. ff v. r. Mangli.Bik ang mnga mats sa pagkalaug6 6 sa inalaking d a n da. minB. 29

Page  226 - 226 -s ENCA ENCANECER. V. ii. Magkaubana; Puinuti ang biih6k. 11Aiagin. ii fig. TumnandA. ENCANTAR. v, a. GumnawA ng ikshahaugh ng sinon6,"n; umakit. fig. Makabalina. ENCANAR. v. a. Lagy~n DA alul6d, EN3ARAR. v.. Makipagharalp, 11v. n. Makipaghardipharapat., ENCARCELACLON. f. Pagpipfit; pagbibilangg6. E1\CARCELADO DA. P. P. Dna Encarcelar. II mn. y f. Bilarg,6 ENCA~RCELAR. v. a. lbilangg6; piiltin. ENCARECER. v. a. Iinahbi ang Wisng bagay, jj fig. Papuribaniu labis. II Ipagswam'~r~; ihabilitn. v. 0. y r. ManaIl.a1. ENCARGADO, DA. p. p- ng Encargar. 11 adj. y a. Katiwalh; pi nag katiwala an. ENCARGAR. v. a. Ibabilin; ipag* katiwa1lt. ENCARGO. rn. Paghababilin; pagbibilin. 11 Bili. 1I Katungkulan. ENCARNACION f. Pagkakata. wdnig tao ng Mananakop sa tiydn ng Maba'l na Birben. ENCARNADO, DA. P. P. ng Encarnar. 11adj Mapul4. ENC ~LRNAR. vI. n Magkatawiing tao ang mananakop sa tiydin ng Mahdl na Birhen. IiMabahaw ang 8ugat. ENCARNECER v. n. TumnabA; luinaki" ang katawdn. ENCARRUJARSE. v. r. Magku 16t; inangilln. ENCA ENCASAR, v. a. Iull ang buto'ng linsild. ENCENAGARSE v. r. Mabalabb. 11fig. Magumnon sa bisyo. ENCENDER. v. a. Pa~lingaSin; pagalabin; sindih~n. J~~ Susuhan; pagapuyin. 1[ fig. Pagapiu~fn aug lo6b og isAng tao. tI' V. r. Magliy~lb; inagningas. ENCENDIMIENTO. n.Pagniningas; pagaalab. j fig. mnit; sighi. ENCERAR. v. a. Kulungfn. IJ fig., IlhiL'k; ipalo6b. fj v. r. Lurnig't sa munud6 ENCIA. f., Gilagid. ENCICLOPEDIA. f. Katipurnan ng lahdt ng inga karunungan. ENCIERRO. in. Pagkukulong. Pagig~ft sa inund6. ENCIMA. adv. 1. Sa ibabaw; sa gawfng itsa'p. 11 adv. c. Buk6d; bI'gift sa il Ang bagay: ENCINTA. adj. Buntfs. ENCISO. i. Panginairndnnginga hayop. ENCLAVAR. v. a. Ipak6. II Pakuan. il fig. Patagusin; tuhugin, ENCLENQUE. aidj. Masasaktin'. ENCLOCAR. v- in. y r. Hurnaliruhfm ang mnan6k. ENCOGER v. a. Papangurungin, 11 fig. Panghinain ang lo6b. fI v r. Mangurong. 11 fig, Madung6; mnanghina ang loo'b. ENCOGIMIENTO. in. Pangunagu.. rong. jj Kadunguan. ENCOJAR. v. a. Pilayin. 1 v. r. Mapilay. 1 fig. y fain. Magkararnd~m; mnagsakftsakitan.

Page  227 - 227 - TEN CO ENCOLA-R. v. a. ildikit n~ kola; kolAhs hn. ENCOLERIZAR. V. S. P.4ga'itin. II v. r. Magalit. ENCOMENDAR. v. muaghabilin. II v. r. iA at urnasa sa iS~Rng tao. ENCOMIAR. v,- a., s1 ng tao. ENCOMIENDA, f. a. Magbllin; Magkatiwa. tangkilik rig PUrihin aug Habilin; bili. I ENCOMIG. m. Papuri. EINCONAR. v. a. Pamagafn aug f-ugat. 1f fig. Pagalihin; pagdilimnin ang iip. )f V. r. Marnaag aug sugat; magnakndk..ENCONO. nin.. Gaul na nakukubli sa Io6b; pagtatauifna sa kapu. WA, ENCONTRAR. V. a. Twgufu; salubungin. ft v. r. Masumpuuga'n, ft V. r. Magkagalft; inagkaallt. ff v. r. Magkasalubong; magkatagp8. ENCONTRON. ai, Saguph; bankp ENCC RAJ AR. V. a. Palakasfna ang Io6b. IMagaiit na tutoo. ENCORDAR. v. a. Lagydn ng kuwerdas'ang kasangkapang panjtuit6g. ENCORDELA-R. v. a. Talian ng lubid ang isdng bagay. ENCRASAR. v. a. Palaputin. f v. r. Lumapot. ENCRUDECER. v. a. Gawfn aug isding bagay na magan3y6ng hildw. fj f ig. Pagilitin.f v. r. f ig, Magalit; maPo6t. ENORULECER. v. a. Sulsula-n 'ENCtI aug ising tao upa~ng guumawh ng kalupitf~in. v. r. MagmaIupft. ENCUADERNAC16N, f. Pagba'. bal6dt ng akla't. 1$Gawaan ng akldt. ENCUADERNAR. v. a. 13alattdn ang akhdt. ff fig. Pagisahin at ayusin ang mnga bagay, gaya nlg m~a katooban. ENCUI3RIMIENTO. m. Pagkaka. ENCUBRIR. v, a. IpagkailA; ifinerid; pawgttlkpdna ENCUENTRO. mn. PagbabanggA ng dalaw~ing bagay. ffPagsasalubong; pagsasagupA. ml Mu Paglalaban na dalawtlng hukb6.l ENCUITARSE, v,. r. Maghinagpi's; magpigy att. ENCUMBRADO, DA. p. p. ng Encumbrar, I adj- Matatis; tuata. yog ENCUMBRAR. v. a. Itay6 n~ mnata~ls; patayugin. it fig. Padakilhin. 1i v. n. Pumaitukt6k, 11 v, r. Magmatad's; mnagpalalb. IENCUNAR. v. a. Iduyan ang bata. ENCIJARCADA. f. Lub~k. ENCHARCAR. v, a. Apaw~n na tubig aug isAng bahagi ng luph hanggdnlg maglubdlk, ff v. r. Maglub~ik. ft v. r. fig. MagpakaguMon sa, bisyo. ENDEBLE adi'. Mahi'nA. ENDEBLEZ. f. Kahinaan. ENDECHA. f. Panatnbitan. ENDENTECER. v, nl. Magkangipin.

Page  228 -~ 228 - ENDE EN~DEREZAMIENTO. in, Paguunat, 6 pagtutuwid ng Vbalukt6t, EUNDEREZAR. v. a. Uriatin; tuwirin aug balukt6t, lj fig. Pama halaang inabuti; ilagy sa mnabu. ting ayos ang isdrig bog-ay, ENDEUDARS1. v, r, Magkau tangutang. ENDOSAR. v. a, Isalin sa iba"; ibigdy sa ib'j, I f~g. Plipat ENDOSO, mn Pagsasalin sa ibAi, jJPaglilipat ng is~ing bagay s ibd, 'ENDULZAR. v. a. Patamisin ang isaing bagay. Pagaan-in aug is~ng gawain. v. r. Tuinar'is. ENDURECER. v. a. Patigasia. ii 11 fig. Palakasin, ang kataw6~n. IIv. r. Turnig~ss. Bunagsplk. ENEMA. f. Med. Labatiba sa puwft. ENEMIGO, GA. adj. Kaaway; kalaban. IIi. Aug may mnasamding lo6b sa kapuwAt. ENEMISTAD. f. Pagkakaalit; pagkakalaban. ENERGIA. f. Lakes ug kalooban. IITapang. ENtRGICO, CA. adj. MaylIak~s; nmatepang. ENERGfJMENO, NA. in. f. Taong inaalihan ug deraonyo. ii Taong rnapus6k na kalooban. ENERVAR. v. a. Papaughinain, alisain nj lakh's fig. Papang hinain ang inga pangaiugatuwiran. U1 v. r. ManghinA ENFADADIZO, ZA. adj. Maga ENFA 'ENFADAR. v. a. Pagalitin; inag. ENFADO. mn. Galit; po6t. ENFADOSO, SA. adj. Nakaga.. galit; nakarnumuht. ENFARDAR. v. a. Palduhin; bas. tafn. ENFERMAR. v. n. Magkasakit. v, a. Papagkasakti'n. j fig. Papanghinain. ENFERMEDAD. f. Sakit; kararndarnan, ENFERMERIA. f. Babay 6 siIld nk rnga inaysakit. ENFETIMERO, RA. mn. y f. Tagapagalaga sa maysakit. ENFERMIZO, ZA. adj. Masasaktin. ENFERMO, MA. adj. y s. May. sakit. ENFILAR. v. a. Ihaudy. ENFLAQUECER, v. a. Papangayayatin. 11 fig. Papanghinain. II v. n. y r. Mangayayat. Ii fig. Mawah~n ng Ioo'b. ENFLAQIJECIMIENTO. in, Pagpapav., ~t; pangaugayayat. ENFRASCAR. v. a. Isilid sa prask6, 'ENFRENAR. V. a. Lagydtn ng preno aug kabayo. ENFRENTE. adv. I. Sa tap~tt; sa har~p. ENFRIADERA. f. S sidling palamnigan ng- inuinin. ENFRIADERO. mn. Po6k na palarnigan. ENFRIAMIENTO. mn. Pagpapa.. larnig; paglainig.

Page  229 - 229 = ENFR ENFRIAR. VI a. Palamigfn. ii Ifig. Tighawin ang init ng damn damnin. I1 v. r, Lumnamig. ENFURECER v. a. P agalitin. v. r. Magalit, fl v. r. fig. Magngalit ang hangin 6' dagat. ENGALANAR. V. a. Uiyasdu; paiainutihan. 1 v. r. Mahiya,;n; mapalamutihan. ENGARADIZO, ZA. adj. Madaling nmadayA. ENGAfNADOR, RA. adj. y s. MagdarayA ENGANAR. V. a, Dayain; linlangfin. Ij v. r. Madayj; malinlang. ii Mainalt. ENGASO. mn. Dayk; linl~ng. ENGANOSO, SA. bdj. Magdaraya. ENGASTAR. v. a. Itainp6k; ika. lupk6p. ENGASTE. rn. Pagtatamp6k; pagiinggaste. ENGEINDRAR. v, a. Magparami ng- tao; paramnibin aug anoman. 1 fig. Yumnari. ENGOLFAR v n. y r, Pumalaot sa dagat aug isaing sasak. yAn. ENGOMAR, v. a Goinahan. ENGORDAR. v. a. Patabain. v. ni. y r. Tumab&. 11 fig. y fain. Yumainan. ENGRANDECER. V. a. Palaki. hin aug isang bagay. IIPapurihan; padskilain. 11 fig.. Itags. sa tungk6i. 11v. r. fig. MadakilA; mnata~is sa tungk6l. j1 v. r. Lumaki. ENGRANDECIMIENTO. in. Pag. I ENGR laganap; paglakf Pagkadakili&; pagkabunyt. 11 Pagtads sa tungk611. ENGRASAR. v. *. LangisAn ang isdng bagay. ENGREIMIENTO. in. PagpapalaI6; kapalaluan. ENGREIR. v. a. Pagpalaiuin. ~ v. r. Magpalal6,- inagbamb6g. ENGROSAR. V. a. Pakapalfu aug isding bagay. fig. Paramnihin. 11 v. n. TumabA. I v. r. Kumapdl. 1 v. r. Dumami, ENGRUDO, in. Pangdikft. ENGULLIR. V. a. Lunukin at hUWiig Lang Dguyaln aug pagkain. ENHASTIAR, v. a. Makasufl6k; inakasuyk; inakayamft. 11 v. r. Masunu'k; minauyA. ENHEBRAR. v. a. Magsu6t, ng sin ulid sa karayo m U 1 fig. Y fain MagealitA ng sutfidsun6d. ~ENHERBOLAR. v. a. Lagydn ng lason aug dulo ng isibAt at iba pang sandata. Hlun g ENHIELAR. v. a. Hla 1 apd6, ENHILAR. v. a. SulutAn ng Sinulid ang karayoin. fig. Pat* n-igutan; ihanAy. ENHORABUENA. f- Batt ENIGMA. in. Bugto~ng; talinghis PA. ENIGMATICO, CA. adj. Nagia-. larnnin ng talinghagA; may kahulugang mahiwaga. ENIGMATIZAR. v. a, G~urnawfi ng in~a talinghagh. 11 MagsalitiA D9 mg~a talinghagh.

Page  230 - 230 ENJA ENJABONAR. v. a. Sabunfo. ENJAMBRE. in. IPulut6ng; kawan ng iuga pukyuten., ENJAULAR. v. a. Ikul6ng sa bola. j1 fig. y famn. Ipasok sB kulungan ang isAng tao. ENJOYAR. v. a.- Hiyasln. ii Pa - latnutihan; pagandahin. ENJUAGAR. v a, Maglinis ng bibig at ngipin sa pamamagitanl ng tubig. flMagbanlw i~ v. r. Maginumog ng bibfg. ENJUAGATORIO. in. Pagmumuinog; pangmuozno. ENJUGAR. v. a. Patuyui'n arg isdlnw bagay. ii Pahirin aug pa wis. if v. r. Matu'y6. ENJUICIAR. v. a. For. Litisin. EN4JUTO, TA. P. P. irreg. ug Enjugar. adj. Tuy6; payilt. ENLACE. in. Pagkakakabft; pagkakadugt6ng ng dalawdng bagay. jj1 fig. Pagkakainaganak. ENLAZAR, v. a. Pagkabit a; pag dugtungfn.j v, r. Magkadugt6ng; mnagkatali. Itv. r fig. Magasawa. ENLODAR. v. a. Putikan; puni'n ng putik. 11v. r. Maputiksn. ENLOQUECER. v. B. Baliwfn; sirain ang bait 1i v. n. y r. Ma. baliw; inasirA ang baf ENLOQUECIMIENTO. in ag. baliw; pagqiirA Dg baft. jJpag kahalfw. ENLUSTRECER. v. a. Pakinaugln aug iiadrg bagay. ENLUTAR. v, a. Magluks.j fig. Pagdilirnln. 1I v. r. fig. Magdilfm, ENMA ENMAGRECER. v. a. Pangaya.. yatin. jj v. r. Manpayayat. ENMANTAR. V. a. Takpdn ng umot ang isniju bagay. v. r. fig. Malungk6t. ENMARARAR. v. a. Guluhin aug isdng bagay, gaya ng bub6k, sinulid at ibp.; gusutin. v. r. MaguI6; magus6t. ENMARIDAR. v. n. Magasawa, ang babse. ENMARILLECERSE. v. r. Ma. nildw; dumildw. ENMASCARAR. V. a. Takpdn ang mnukhO. ng maskard. 11 fig. Ikubli; balatkayudn. 11 v. r. Mag. taki'p ng mukhA; maginaskard-. ENMENDAR. v, a. Itumnpdk aug malt; ayusin augt karualian ng istdng bagay. 11 For. Baguhin ng matad's na, hukuinan ang hatol. v. r. Magpakabusay; magbago ug laggiy. ENMIENDA. f. Pagtutuiwfd ng mall'; susog. 1j Ganting.paIAt. ENMOHECER. v, a. PUfn nugainag aug ising bagay. ENMOLLECER. v. a. Palambutin. jj v r. Luarnab6t. ENMUDECER. v. a. Huwdg paimikin; pigiling magsalitA.11 v. n. Mapipi. II fig. 'Huvwdg uniinik. ENNEGRECER. V. a. Paitimfo; ENNEGRECIMIENTO. in. Pagpapaitim. ENNOBLECER. V. ai. Padakilain. ll fig. Gayakdn aug ladg si. yudAd, siinbaban at ibp. 11fig. Padilagin.

Page  231 - 231 ENOJ ENOJADIZO, ZA. adj. Madaling mnagalit; roagagalitin; bugn6t ENOJADO, DA. p, p. ng Enojar. 11 adj. Nagagalit; gaif't. ENOJAR. v. a. Magpagalit. I Mangyamn't. 11 v. r. Magalit; mnayain6t; mapo6t. ENOJO, mn. Galit. ENJOSO, SA. adj. Nakpgagalit; Liakapopoo't. ENORGULLECER. v. a. Ipag. malaki. 1I v. r. Magmnalakf; mag. rnatadis. ENORME. adi. Malaki; labis sa sukat. ENORMIDAD. f. Kalakiba'n;- kalabis~n sa sukat. ENRAMADA. f, Balag, 11Takydlp na yaring inga sang' rig balaman ENRANCI~AR v. a. Paantabi'n. llv. r. UwantA. ENREDADERA. f. J Bot. Halamang nagbabaginig. ENREDADOR. RA, adj. y s. Magulo6; inapanwzguI6. 'II fig. y fain, Mapsigdala hira ENREDAR. V. a. Lainbati a; da lahin. 11 Pagkawingkawingijn; pagsilusluin. Ii Manggul6. ii v. r. Magul6; magu-sot. 1 fain. Ma. ENREDO. m. Pagkagul6 ng siDUlid -6 ibdng bagay na hibld11 Kagusut6dn. II fig. Kalikutdn ng, mg~a WAt. 11fig. Daya'; kasinungalingan. ENREJAR. V. a. Bakuran ng rebas 6 patp~it ang mga hala ENRI E~IRIQUECER. v. a. Payamanin ang isdng tao, baYan, bansA at ibp. j fig. Palamnutihan; padakilain. 11 v. n. y r. Yuinamnan. fj Umunilid ang isaing bayan at ibp, ENROJECER. v. a, Pupulahfn ang istdng bagay sa panarnagitan ink iit 6 apo'y. 1 Kulaylan ug puts. v. r. Puinu1A sa init 6 ap6y. ffv. r. MamuhA ang inuk hA. ENROLLAR. v. a. BalurmbUnin. ENRONQUECER. V. a. Papamnau-in; papamalatfn. 11 v. r. Mamaos; mamahft. ENRONQUECIMIENTO. f. Pamainaos; pamnamalttt. ENROSCAR. v. a. Kidkirfn; rs kasin. 11 v. r. Magroskas; ku. midkijd. ENSALIVAR. v. a. Lawayan. 11 v. r. Malawayan. ENSALMAR. v. a. Ayusin ang m 'a but6ug nalinsiid 6' naball. ENSALZAR. v. a. Idaki1A; itany~ig il Purihin. II v. r. Matany&~g; mabant6g. ENSANCHAR. v. a. Paluanglin; palaparin. 11 v. r. fig. Magpalal6"; mnaghainbog; magpabangi, ENSANCHE, mn. Pagpapaluang; pagpapalapad ng isAing bagay. ENSANGRENTAR. v. a. Tinain 6 dungisan ng dugO 11 v. r. Mamnansah~n ng dug6.11i v. r. Magimit 6 muagalit sa pakikipagta. 10. ENSIARNECER. V. D. Magkagalfs;.galisin.

Page  232 - 232 - ENSA ENSARTAR. V. a. Tuhugin sa sinulid, kawad at ibp. fig, Magsalitl ng muaraining bagay ng wabing kaayusan. ENSARTE. mn Pagtutuhog. ENSAYAR. v. a. Sanayin; insayuhin. 11 Subukin aug isdng palabis bago itangbh'I sa nmadlAi. v. r. Magsanay. ~ENSAYO. mn. Pagsubok; pagsanay, J Pagsasanay. ENSEBAR. v. a. Pahiran ng se. ENSENADA. f. Lo6k ng dagat. ENSERtA, f. Band'I,4; sagisag. ENSETANZA. f. Pagtuturb. I Turo; aral. ENSENAR. v. a. Turuan; araltin. jjMagpahayag; itur6 aug isuidng bagay. 11 v. r. Mamnihasa isa is~ng bagay.ENSERES. in. pi. Mga kasang.. kapan sa bahay. ENSILLAR. v. a. Lagypin ng siyA aug kabayo. ENSOBERBECER. v, a. Pagpa.. laluin; pagmnateasiln. 1I v. r. Magpalal(; mnagmata6ds. jJv. r. fi~g. Uinalon 6 urnugong aug dagat. ENSOGAR. v., a. Tallan ng lubid. ENSORDECER. v. a. Bingihin; tuligfn. jjv. fl. Mabingi. 11 fig. Huwig kumnib6; magbingibingi.. han. ENSORDECIMIENTO. in. Pag.. kabingf. ENSORTIJAR. v. a. Paugulutin; pamilipitin. ENSUCIAR. v. a. Parumihi n aug isrIng bagay. ii fig. Dungisara I i I i ENSU aug kaluluw6, kamahalan 6 kabantugan, sa pamsagnaitan ng inasasamang gawA 6' hilig ng katawL~n 11 v. r. Dumumli aug is fng bagay. ii v. r. Madumi sa sala.WAM, hihigdtn at ibp. j~v. r. fig. y fain. Pasuhol. ENSUENO, in. Pangarap; panagimpdn. ENTABLAR, v. a. Takp,4n, ba.. kULran 6 tukuran ng tabl' aug isidng bagay. jJMagladD; Mag. handAt; magsimiuli ng isring gaWA. ENTALEGAR. V. a. Isili'd sa Supot, ENTALLECER. v. nx. y r. Mag.. lanub6 aug haltanan; magsuplfng. ENTE. in. Bagay. ENTECO, CA. adj, Masasaktiun; ENTENADO, DA, in y f. Pa. mnangkin sa pakinlabaLg. ENTENDER. -v. a. MaunawA; mabatild; mnaw-stas. II Malainang ma.. buti aug isulng bagay. 11Mata.16s; makilala. fj v. r. Makakilala sa sarili; inakaunawA. ENTENDIDO, DA. P. p. ng En.. tender. 1I adj. Maalami; pabdin. ENTENDIMIENTO. Mu. Baft; paglisip. ENTENEBRECE~R, v' a. Pagdilim-da. 11v. r. Magdiliin. ENTENEBRECIMIENTO. mn. Pagpapadilfin. jj PagdidiIimn. ENTERAMENTE. adv, in. Gaindp; lub6s.

Page  233 f 233 ENTE ENTERAR. v. a. Ipaalamn; ipa. hat 'Id. 11v. r. Mabati'd; mnatant6. ENTERNECER. v. a. Palarnbutin aug isdng bagay. II fig. Pa. lanibutin ang kalooban. 11 v, r. Lumnamb6t. ii v. r. Luinamb6t aug lo6b, ENTERNECIMIENTO. in. Pagpapalamb6t. (I Paglamb6t. ENTERO. RA. adj. Bu6; wal1ing kulang. Jj fig. Mabuting katawtin; wali~ng karamudamnan, 11 fig. Ma-. tining us kalooban; wallng pagbabago. ENTERRAMIENTO. in. Paglili. bing. ENTERRAR. v. a. Iba6n sa lupk. jj Ilibilng ang bangk~iy, ENTIBIAR. v a. linit ng rualahiningd aug tubig. 1f fig. Palubagin aug init ng damndarnin. 11 v. r. Urninit ng inalahining6 aug tubig. 11 v. r. fig. Maglubag aug init nk darndainin. ENTIERRO. in. Paglilibling ng mg~a'bangk~y.11 Libfagr. I1 Baunan. ENTONCES. adv. t. Nang pana. h6ng yao'n; nang pagkakata6ug ya6n. 11 adv. in. Kung gay6n. ENTONTECER. v. a. Ungasin.I v. r. Maungis. ENTORPECER. v. n. Hadlangin; pagbagalin. Ii fig. Gulubjn aug lo6b; panglabuin ang isip. fig. Pagluatin. 11 v. r. Bumagal. v. r. fig. MaguI6 ang Io6b; inangla. b6 aug isip. 11v. r. fig. Lumnuat. ENTORTAR. v. a. Baluktutin ang tuwid. 11 Bulagin aug isfing matah. 11v. r. Bumnalukt6t. 1f v. r. ENTR Mabulag ang is~ing mnatdL ENTRADA. f. Pasuktln. 11 Pagpa. s6k. 11 Katipunan ng mga taong nagsipasok sa isding dulsan 6 ib~lng po6k us pano6ran.!fI Simu. I1 ug ist~ng gawk 1I fain. Dalsaw us inadalian. ENTRAMBOS, BAS. adj. PI., Ka.. puw,4; sil~ng dalawi.4 ENTRAMPAR. v. a. Uinangan ng patib6ng aug isdng hayop. ff fig. Linlaugin; dayain. jffig. y fain. Umnutang ng inaraini. fv. r. Ma. patib6ng ang hayop. Ifv. r. fig. y fain. Magkautangutang. ENTRA]RA. f.- Larm~i sa Io6b nA katawain Dg tao at mga liayop. 1I pI, fig. Aug lalong kubli 'at natatsgb. If fig. Aug ubod; ang piuakagitnA. 11 fig. Kalooban. Jf fig. Asal 6 ugall n9 isding tao~ ENTRARABLE. adj. Ta6s ub kaloo'ban.I ENTRAR. v. n. Purnasok; mnasok. I1 f'g. Matanggdp sa isfina da. ko. II 'MagsiinulA. 1I v. a. Ipasok; ipalo6b. 11 V. r, Suino6t; maglus6t. ENTRE. prep. Sa pagitan.fJS Io6b. ff Entre que. m. adv. Sa. mantala. ENTREABRIR. v. a. Ibukdis ng kaunti; ipuaug aug Pint6, bintanA at ibp. ENTREACTO. in. Pag'itan. ENTRECEJO. in. Pagitan ng dalaw6ung kilaty. ENTREFINO, NA. adj. Hlindt miagaspa4ng hindt pino, 30

Page  234 - 284 - ENTR ENTREGA. f. Pagbibigdy ng isfing bagay. ENTREGAR. v. a. lbiggy. 11 v. r. Sumai'lalim sa kapangyarihan ng kapuw&,. ft v. r. Magpakahilig nk lub6s sa isdng bagay. ENTREMEDIAS. adv. t. y 1. Sapagitan ng dalawfing panab6n, po6k 6 bagay. ENTREMETER. v. a. Ilaggy ang Misng bagay Sa pagxitan ng mga ibA; iha'6. 1i v. r. Manghimasok;, makialAm. ij Makihalb; makis~lamuhh. ENTREMETIDO, DA- 'p. P. ngEntremeter. 11 adj. y s. Pakialamin; mnapanghimasok. ENTREMORIR. v. n. Mamatfiy nA dahdndahan ang ising bagay, gaya ng nangyayari sa ilaw kung naulubusan ng langis. ENTREOIR. v. a. Maulinigan. BINTREPARECERSE. v. r'. Ma-.ENTR ENTREVERAR. v a., Pagqalftsalitfn. ENTREVERADO, DA, p. p. ng Enitreverar. 11 adj. Salitsalit. ENTREVISTA. f. Pdkikipagkita; pakikipanavAm. ENTRISTECER. v. a. MagbigAy i-ungk6t; makalumnbdy ffPalungku tin 1t v. r.- Malungk6t; malumbiy. ENTRISTECIMIENTO. m, Pagpapalungk~t. II Pagkalungk6t; pag. kalumrba~y. ENTULLECER. v. a. fig. Pigilin; pahlintuin ang galAw ng ising bagay. fl v. n. y r. Hindi makakilos; malump6. i ENTUMECER. v. a. Pangalayin; pamanhirinf. If v r. Mamnanhid; mangalay. ENTUMECIMIENTO. m. Pangsngalay; pamaManbid. ENTUMIRSE. v. r. Marnanbid; mangalay. ENTUPIR. v. a. Sarhinx ang butas na dinadal'iyan ng tubig. 1u v. r. Masarhiin 6 mnabarahdn ang butas. ENTURBIAR. v. a. Labuin. ff fig-. Guluhin; pagdilirnin. 11 v. r. Lumabo. II v. r. f ig. Magul6 ang ban~y. ENTUSIASMAR. v. a. Hangain; panggilalasfn. f1 v. r. Humangh; man-ggilahts. ENTUSIASMO. Mn. Paghangi.; panagigilaIAs9. ENUMERAciON. f. Paghahayig nq suntfxdsun6d at maayos ng mga babagi na bumubuo sa ismg kabuu'n. IfPagbilang. nganlinag. ZNTRESACA. f.pill. ENTRESACAR. piliin.ENTRETEJER. habi. ft ISaIft isanug bagay sa 16; iflata, Paghaldw; pagV. a.. Halawfn; V, a. Isali~t sa at ikabit ang isa-. It fig. Iha ENTRETENER. v. a. Libang-Ill. ffv. r. Malibing; mnaalfw. ENITRETENIDO, DA. P. P. ng Entretener. fI adj. Mapagpatawd; masayA; nalilibing. ENTRETENIMIENTO. m. Paglibing; paglilibAng; pagaalfw. "ENTREVER. v. a. Mabanaagan.

Page  235 .- 235 - ENUM ENUMIERALR. v. a. Burnilang. ENUNCIAR. v. a. Ipahayag ng daglian at sa maiklitg salitj aug ising, di-wA na inaakalang bago 6 di ahim ng ibd. ENVAINAR. v. a. Isu6t ang sunding sa suksukan.ENVANECER. v. a. Ilpagpalal6, lv. r. Magoalal6 ENVANECIMIENTO. in. Pag. papalal6. ENVEJECER. v. a. Patandafn ang ist~ng tao 11v. n. y r. Tumandfi; lumuinA. j1 Lumuat; inagtagil.I ENVEJECIMIENTO. in. Pagpapatand&. 11 Pagtand&; paglumnk. ENVENENAMIENTO. m. Pagla. son. 11 Pawgkalason. ENVENENAR. v. a. Lasunin. I v. r. Malason. ENVES. m. Kabaligtardzi. 1fain. Lik6d. ENVIADO, DA. p. p. ng Enviar. in. Sugb. ENVIAR v, a. Magutos sa isdng tao na pumaro6n sa isting dako. 11 Ipadali. ENVIDIA. f. Inggft; pangimbulo. ENVIDIABLE. adj. Nakaiinggft; kapanapaflaghill. ENVIDIAR. v. a.Migi;ia ugimnbulo. il fig. Magnasi ng isting bagay na wast6 at mabuti. ENVIDIOSO, SA. adj. Mainggitin; mnapangimnbulo. ENVILECER. V. a. Alipustafn; hamakin. II1 v. r. MaalipustOi; mnagfng hainak. ENVI ENYIO. m. pagpapadalfi; padahi. ENVITE. mn. PustA sa, pagisu. suglil. ENVIUDAR. v. n. Mabalb. ENVOLTORIO. in. Balutan. ENVOLTURA. f. Balot sa 1abA-9. ENVOLVER. v. a. Balutin. '11 fig. Tukulfn ang isang tao sa katuwiran. li Mit. Kuhkubfn anpg kaaway. ii v. r. fig. Malah6k. it fig. Mangalunyfi. jI fig. Mapasaina. EPI. prep, Sa ibabaw. EPICARPIO. in. Balok. EPIDEMIA. f. Sskift n- bayansalot. EPIDERMIS. f Kaibabawan ng balit ng katawan ng -hayop. EPIFANIA, f. Pagdalew ng tatI6ng hart kay Jesfis. EPAGRAFE. mn. Kabuuan na nauuna sa, bawa't kabanath R'9 isi'ng akdA. 1j Panagit, na WI-. lalagdy sa mnukhA ng isfing akhi. EPILOGO. mn WakAs ng isAng talumnpatl 6 ng isaung akdA. EPIISODIO. in. Babagi ng ka.. buuan ng isAng bagay. EPfSTOLA. f. Sulat na mniklkti! Bahagi ng inisa. EPISTOLAR. adj. Nauukol isr sulat. EPITAFIO. mn. Titik na nakasu. lat sa ibabaw ng libfng 6 ba-o unan. APOCA. f. Panah6n.

Page  236 - 236 - EQUI $QUID AD. f. Pagkakaisi D9 1o6b. 1. Pagkakapant~y sa rnatuwfd. EQUIDISTANCIA. f. Pagkakaisd ng agw~t. EQUIDISTANTE. p. a. ng Equi. distar. 11 Magkasingagw~t; nag,. kasinglay6, EQUIDISTAR. v. a. Magkapareho ng agwiit; inagkasinglay5. EQUILIBRAR. v. a. Pagtirnbangin. II v. r. Magkatimb~ng. EQUILIBRIO. Mn. Pagkakatinr' bAng. EQUINOCOTO. in. Pagkakapan.. tliy ng luat ng galA at araw. EQUIPAJE. in. Dala~dalaiban sa paglalakbdy. EQUIPAR. V. a. Bigya'n ang is~ing tao ng lah~it ng kailangan sa paglalakbdy. 11 v. r. Maghan. di, ng mnga daIddaldhan sa pagIalakbt~y. EQUIPARAR. v. a. Iparis ang ising bagay sa ibd, na parahing magkapareho. EQUITACION. f. Kaparaanati 6 arte sa pangangabayo. uI Pagpa. key sa kabayo. EQUITATIVO, VA. adj. Naaayon sa matuwfd, EQUIVALENCIA. f. Pagkakasinghalagi4. fj Geom. Pagkakawangkt ng mnga hugis. ItQUIVALENTE. adj. Kasingha. IagA ng~ ibkng bagay. IIGeom. Kawangk-t ng hugis. -EQUIVALER. v. n. Magkasi'nghalagg ang dalaw~tng bagay. E Qf I EQUIVOCAC16N, Kainalian; malt. EQUIVOCAR. v. a. Magkamnali. 11v. r. Mamalt. I ERA. f- Panaho'n ng ising pangyayari. 1I Agric. Po6k na pinaggigiikan. ERECCION. f. Pagtatay6"; pagtatatag. 11 Pagtay6; pagbangon. ERGUIR. v. a. Ituwid. H v. r. fig. Maginalaki; magpalal6. ERIGIR. v. a. Itatag; itay6 ang Wisng bahay 6' simbahan. ERIZAR. v. a. Papanindigfn ang balahibo 6 buh6k. jI fig. Tigibin ang isdng bagay ng inga hadhing, balakid at ibp. 11 v. r. Manindig ang balahibo 6 buh6k.11 v, r. Mab alisa. ERMITA. f. Kapilya sa il~ng na Ipo6k. ERRANTE. p. a. ng Errar. 11 adj. GagalagalA; palakadlakad. ERRAR. v. a, Magkainalt. 11 v. nx. Gurnalagala'; luinakadlakad. ii v, r. Mamalt. ERRARE HUMANUM EST. loc. lat. Ang pagkakamahly katutu. bb sa tao. ERRATA. f. Kainalian sa limbdg 6 sulat. ERRATICO, cA. adj. Hlamp~isIuph, IERR6NE0OA. Mall. ERROR. in. Kamalian. ERUBESCENCIA. f. PamumnulA sa hiyA;- kahihiy~ng lik~s, sa saERUCTAR. v. fl. Dumnigb.4y. ERUCTO. in. Pagdigbt~y.

Page  237 -237 - ERUD ERUDICION..Kaalaman PR maramning karununkaii, arte at ibdi pang bagay. ERUDITO, TA. adj. Maalarn ng maraming karuoungan, arte at ibA pang bagaY. ERUPOl6N., f. Sing~w sa balht. II Pagput6k ng bulkdn. ESCABROSIDAD. f. Kabakildn; kabakuan ng Iupa'. 1I f g. Kasu n~it~rn sa pakikiharap. ESCABROSO, SA. adj. Bakftbakfl aug lupa'; hindi patag. ESCABULLIIRSE. v. r. Humagp6s sa kamnaiy. 1i fig. Makatanan sa kasamabt~n.I ESCALA. f. Hagdt~ng buhatbuhat. 11 Mar. Daungan. ESCALAR., v. a. Maghagdtdn ng pagpasok ea ising poo'k, ESCALDAR. V. a. Banlidin arig isfing bagay. j1 Pagbagahin ang bakal, ESCALERA. f. Hagdanan. ESCALOFRIO. m. N&iki ESCALON. mn. Bsytang. ii fig. Baytang na inaakyatdn sa katungkulan. ESCAMA. f. Kaliskfs. ESCAMAR. v. a. Kaliskis~in. fig. y fain. Papagingatin. jjv. r. fig. Magingat:, madalf. ESCAMPAR. v. a. Hawanan ang isding po6k. II v. n. TumiIh ang ul6.n. if~g. Magtigil sa isging gawain. ESCANDALIZAR. V. a. Magbi. g'y ng kaguluhain, 11v. a galit. ESCA ESCANDALO. mn. Gawk 6 Eafita~og naguudy6k sa kapuviA na gurnswf ng masarnfi, 6 magisip ng d! mabuti sa ib'. Kaguluhan; kaingayan. ESCANDALOSO, SA. adj. Nagpapakita ng mnasamning gaw&,. N Mai ugay; rnagul6. ESCAI40. na. Upuang may sandalan. ESCOAAR. v. a. Iligtis. 11 V. ni. y r. Tumakas; magtanan. ESCAPE. in. Pagtatanan; pagtakas. II Tdkb6 nq inakina, gays ng relos at ibp. ESCAPULARIO. mn. Kalr~no. ESCARABAJO. in. Uwtdng. 11fig. y fain. Taong mnaljilt ang pan'gaDjatawfin at mnasamd, aug itsura, ESCARAMUZA. f. Pagaaway ing mga sundalo. 11 fig. Babog; away. II fig. Pagtatalo. ESCARBADIENTES' in. Panuki; pangalis ng tingd. ESiCARBAOREJAS. m. Panghinuli. ESCARBAR. v. a. Kutkutfn; kalkalin ang lupA,. ESCARBO. in. Pagkutk6t; pagkalESCARMENTAR. v. a, Dalafn. 11 v. n. MagtandA. ESCARNECERI v. a. Aglabiin; libakf n. ESCARNIO. mn. Aglsahl; libik. ESCASEAR. v. a. Pagmararnut~in. 11Tipirin. 11 v. n. Magsalkt sa ist~ng bagay.

Page  238 0002,38 - E"SCA ESCASEZ. f. Karatnutan, ii Pagsas;&at iBa ising bagay. ESCASO, SA, adj. Kap6s; kulang 11 Salfit ~a isAng bagay. if Napakatipid. ESCATIMAR. v., a. Kuliangan; bawasan. ii Tipirfn. ESCENA. f. Po6k ng duladn n'a kinadoroona'n ng maga nagsisilabis. 1I Ang bawa't bahaging huinahatI ea is~ng dul& ESCENARIO, M. Palabasan ing dulAi. ESCLARECER. v. a. Liwanagan. ii fig. Padilagin; ibant6g. j1 fig. Ilawan. 11v. D. Magbukdngli. wiywBy. ESCLARECIDO, DA. p. p. ng Es clarece~r. 11 adj. Malinaw; mariltig; bant6g. ESCLARECIMIENTO. in. Pagli liwanau; paqbubuk~nqliw*~yway. ESOLAVITUD-. f. Kaslipinan; pag. kaalipiD. ESCLAVIZAR. v. a. Alipinin.1 fig. Busabusin. ESOLAVO, VA. adj. y s. Alipin; busabos. jjfig. Suk6; rnasunu. rin. IESCOBA. f. Walls. ESCOBAR, v. a. Walis~n. ESCOCER. v. n.' Humnapdt; ku-. inatt. fl fig. Simukal ang 106b. ii v. r. Magdatndgirn. ESCOCIMIENTO. in. Hapdt; ka. ESCOGER. v. a. Purnill; piliin; hirangin. ESCOGIMIENTO. M. Pagpill, Esco ESCOLAR. adj. Nauukol sa nagaaral 6 paaraIa~n. J1 min Ang nagaaral. ESCOLTAR. v. a. Ingatan; ihatid ang ising tao upang hu. wAig mapahainak sa pagialak~d. II Sainahan aug is6, 6 il~ng nigs tao. ESCOLLO. mn. Bat sa ilaliin ng tub'g 6 sa baybaYin ng dagat. fig. Kapangkaniban., ESCOMBRO. in. Pinagtibagiun na inalilil't na bat6. ESCONDER. v- a. Itag; ikubli. jj v. r. Magtag6. ESCONDIMIENTO. in. PagtataESCONDITE. in. Po6k na kubif at ildug, na pinagtataguan at pinagiingatan ng is~ing bagay. 1 Lar6ng taguan. ESCONDRIJO. in. Po6k us kubli' at Aildng ns pinagtataguan ng anomAung bagay. ESCOPLO. mn. Carp. Paft. ESCORIA&. f. Dutni ng bakal na naiiwan sa tunawan. EScoRPI6N. mn, Alakddnu. ESCOZOR. in Katf; bapdt. ii fig. Daindainin ng kalooban. ESCRIBIENTE. coin. Tsgapagsalin ng mnga sulat; tagapagsul't. ESCRIBIR. v.- a. SUtnulat. Tu.. initik. jj GuinawA ng WkU~, talumpati at ibp. 11 v. r. MataESCRITORI RA. in. y f. Manui. nul~t. I~May akd&, n- iodng aklit.

Page  239 -239 - ESCR ESCRITORIO. m. Susulat~n. ESCRITURA. f. Paigsulat., 11 Karunungani sa pagsulat. I Kasula. tan. H AkdA. ESCRUYPULO. m.I Agamnagam. ii fia, Diri. ESCRUPUJLOSIDAD. f. Kaganapan sa pagtupdid sa itsing tungkulin. ESCRUPULOSO, SA. adj. y a, Mapagagamnagam. ii fig. Gan~ip. ESCRUTADOR, RA. adj Sumusurl. 11s. Tagabilang ng boto sa halalan. ESCRUTAR, v. a. Suriin at bi iangin ang mnga boto sa halalan. ESCRUTINIO. mn. Pagbilang ng boto. ESCUADRA. f. Eskuala I Katipunan ng mnga sasakygngdagat ns sandatabin. ESCUADRON. in. 31i1. Pulut6ng ng mnga kawal na kabayuhdn. ESCUCHAR. V, S. Pakinggin; pakimatyag~n. 'I Makinig. ESCUDO. mn6 Kalasag. ii fig, Tanggulan. ESCUDRIN~AR. v. a. Siyasatin ng inaingat aug ist~ng bagay. ESCUELA. f. Paarali~n, 1I Turong ibinibigd~y 6 tinatanm6. 11 Aral, muga simulain at kaparaanan ng is~ing mnsy-akdA. ESCULPIR. v. a. Umukit as ba. t6 ng ising dibuho 6 larawan. iJIlimb~g sa isip ang isang bagay. ESCIJPIDERA. f. Luraan, ENGR ESCUPIDURA. f. Lurk. ESCUPIR. v. n. LuinurA. ESCU.RRIDIZQ, ZA. adj. Hag pusin. ESCURRIR. v,sa. Pstitiin. 11v.n. Tumniti. I v. r. Damulds; buruagp6s. ESE, ESA, ESO. Pron. demostritivo. Iydn. ESENGIA. f. Kalikasadr ut m~a bagay. ESENCIAL. acli. Nauukol as kalikawin ng inga bagay. Ii DakilA; musbalagg. ESFERA, f. Geom. lBilog. ESFARICO CA. adj. Mabilog. ESFORZADQ, DA. P. P, ng Esforzar. 11 adj. Matapang; mna tig~is arng lo6b. ESFORZAR. v a. Patapangin; palakasin. 11v. r. Magpilit; inagsumakit. ESFUERZO. m. Lakds; tapang. ESGRILMA. f. Karunun'an sa pakikipaglainas as parnamagitan Ing sandataLng patalirn. ESORIMIR. v. a. Maglar6 ng eskrima. ESLABO'N. mn XaW~ng na bakal. ESLABONAR. v. a. Pagkawingkawingin. ESMERAR. V. a. Bulhin; fini. Ein; pakintabfn j v. r. Mag,. pakabuti ias pagyari ng ano-' indn. ESMERO. Mn. Pagiin~at Da mabuti sa paggawl D9 ajwinAn. ESO'FAGO. mn. Anat LalantiuDan.

Page  240 -240 ESPA ESPE ESPACIO. mn. PNang. oKalapa. ESPECTADOR, RA. adj. y s. Na. ran ng 1upA. II Takb6 ng pana- nono6d.. h^b. II Pagitan. ESPECTRO. in. Gunfguni. ESPACIOSO, SA. adj. Maluang; ESPECULACION. f. Pagsisiyasat, inalapad;- malawak. Pangangalakal. ESPALDA. f. Lik6d. 11 Likuran. ESPECULIAR v. a, Siyasatin ang ESPALDILLA. f. PaypiY'. isdog hagay. ii fig. Isipin; matESPANTABLE. ad-. Nakagugu.. iag~n. f.n a~~k1 lat. ESPEJO. mn. Salainin, ESPANTAIDIZOI ZA. adj.- Magu- ESPEQUE. mn. Pangsikw~t. gulatfn; mnagigikiahin. ESPERA. f. Pagaant~y. 1B TakESPANTAJO. m. Panskot sa mRna dding panoah'n ng huk6in sa paghayop sa bakuran. sasagawa ng is~ng bagay. ESPANTAR. v. a. Gulatin; gik- ESPERANZA. f. Pagasa. lahin; sindakin. v. r. Ma-.u- E3PERANZAR. V. a. Bigydang lat; magik1A; mnasindtdk. pagasa. IESPANTO, mn, Gulat; sind~k. II ESPERAR. v. a. Urnasa. 1 ManaPananakot. J ig. if Magantagy. ESPANTOSO, SA. ad'. Nakagu- ESPESAR. v. a. Palaputin. gulat; nakasisind~k. SinsinAri; siksikln. f v. r. SuESPANOL,4 LA. adj. y s. Tawfi minsin; masiksj'k. Espaia; kastil&. ESPESO, SA. adj. Malapot. E'DSPARCIR. v. a. Pakalatin; isamn Masinsfo. ii fig. Madungis; ma. bulat. 11 fig. IlathaIA, v. r. rumi. Kumalat; sumamnbulat. v. r, ESPESIJRA. f. Kalaputan. maalib~ing; Imagliwalfw. fig. Kasukalan. II Karuminbdn, ESPARRANCARSE v. r. f am. Bu ESPETAR V. a. Tuhugin sa du mikskA6. rudn ang isting bagay, gaya jng ESPECIA. f. Sangkdp napag karn6, WaA at ibp. i Daruin; palasa sa Iut6- pakuan. ESPECIA. adj.Tan~1.ESPETERA. f. Sabitdn ng karno, ESPECIALIDAD. f. Katangidn. 1PUKaiunngnaka sangkapang ginagamit sa panguESPECIE. f. Uri; likds. I Bagay; nui~ pangyayari. ESPETON. in. Durui~n. ESPECIFICAR. v a. TUriin; lika. ESPfA. com. Tiktflk. sin. ESPIAR. v. a. Subukan; tikti.. ESPECTACULO, m. Pailabds 6 kiin. libangang itinatanghi~I sa dula- 'ESPIGA. f. Uhay. 11 Tangk~1y ng an. ~~~~~~~tab6~k.

Page  241 - 241, ESPI ESPIGAR. v. a. Manguha nj uhay. 11 v. r. Lumakfng mada It ang is&ng tao. ESPINA. f. Tinfk. | Tingyds ne kahoy. |I Espina dorsal. Gulu. g6d. ESPINAR. v. a. Sundutin. I fig, Sugatan ang damdamin sa pamamagitan Dg masasakft na salitA. 1I v. r. Masugatan ang damdaiin sa pamamagitan ng masaeakft na saliti. ESPINAZO. m. Gulug6d. ESPINILLA. f. Lul6d. ESPINOSO, SA. adj. Matinik; madawag. II fig. Mabigat gawin; mahirap mangyari. ESPIONAJE. m. Paniniktik. ESPIRACI6N. f. Paghinga. ESPIR.R. v. a. Sumingdw ang am6y ng isang bagay. 11 Pala. kasfn ang lo6b. 1I v. n. HumingA. 11 v. n. Humihip ng banayad ang hangin. ESPfRITU. m. Diwa. 1 KaluluwA. 1I Kagalingan; karunungang mahiwagh. II LakAs. 11 SiglA; tapang. 11 SingAw. ESPIRITUAL. adj. Nauukol sa kaluluwa. ESPLENDIDEZ. f. Kaalindugan; karilagan, ESPL:NDIDO, DA. adj. Maalind6g; marildg. ESPLENDOR. m. Liwanag; ningniog. 11 fig. KinAng; kamaha. lan. ESPLENDOROSO, SA. adj. Ma. liwanag; maningnfng. ESPOL6N. m. Tahfd ng man6k. ESPO, I ESPONJOSO, SA. adj. Buhag. hMg. ESPONSALES. m. pl. Kasundu. an sa pagaasawa ng magkasin. tahan. ESPONTANEO, NEA. adj. Kusanglo6b; bukil sa sarili. ESPOSAS. f. pl. Pangw na bakal sa kamiy. ESPOSO, SA, m. y f. Kasi;irog; asawa, ESPUERTA. f. Kaing. ESPULGAR. v.a. Hingutuhan.H fig. Siyasatin ng bu6ng ingat' ang isang bagay, 11 v. r. Mag. hinguto. ESPULGO. m. Pangbihinguto. fi Paghihinguto. ESPUMA. f. BulJ. ESPUMADERA, f. Panagap ag bulA. ESPUMAJOSO, SA. adj. Pun6 ni bulA ESPUMAR. v.a. Alisdnng bulA; sagapan ng bulA. II. n. BumulA. ESPUMOSO, SA. adj. MabulA. ESPUTO. m. Lura. ESQUELA. f. Maiklfng liham |J Sulat na limbbg ns ginagamit sa pagaanyaya. ESQUELETO. m. Kalansay Ij fig. y fam. Taong napakapay t. ESQUERO. m. Supot na baldt na ibinibigkfs sa baywadng ESQUINA. f. Pabulukan ESQUIVEZ. f. Pangingilag ki. E BILD f apanatg;n ESTABILIDAD. f. Kapanatagdi. kapanatiliban. 31

Page  242 ..-242 - ESTA ESTABLE. adj. Panatag; wah~ng tigatig; tnatatig. ESTABLECER. v. a. Itatag; itay6. 11 lutos, jjv. r. Tuinir4; mnanirahan ESTABLECIMIENTO. mn. Bat~s; kautusqdn; patakari~n. ff Pagtatatag; pagtatay6. 11 Po6k na kinatatayutin ng kalakal 6 hanapbubay ng isfing tao. ESTABLO. mn. Silungin zag m~a hayop. ESTACA. f. Tub~s. ESTACION. f. Kalagayaing pang. kasalukuyan ng is~ng bagay. Ii Ang bawa't isA sa spat na pa. nah6n sa im'ng tafn. 11 Panah6n. ii Himpilan. ESTADO. mn. Kalagayan ng isAng tao. Ayos; url ng mnga tao sa isttng kaharidn, ft Bansfi. ESTAFA. f. PanunubA. ESTAFADOR, RA. in. y f. ManunubL. ESTAFAR. v. a. ManubA. ESTALLAR. v. ni, Magputo'k, fig. Sumapit 6 mnangyaring big. 1& aing isgrng bagay. fl fig. Mag. karamnddi at mnagpakilalang dag. It at biglA DR duss.6 tuwa. ESTALLIDO. m. Pagput6k. ESTAMPA. f. Larawang napi-m pintA Ea par~l. ESTAMPAR. v, a. Iliinbdg;, ila. rawan. 1j ~Ibaka's. ESTAMPERfA. f. Gawaan ngmg~a larawang nakapintA sa pap61. u Tindahan ng mnga istain. p6, ESTA ESTAMPIDO. in. Put6k, ba-0 HI 6 kany6n. ESTANCAR. V. a. Pigilin at pahintufn ang takb6 ng isdng bagay. if Pigilin sag takb6 at malaydnig paubibilf ng mnga bag'ay. IIv, r. Mapigil; inabinbfn. ESTANCIA. fU Tabanan; hantunpsn. Ii S lid na tutulugdn. 1 Bawa't araw na nilalakaran ng maysaki't sa pagainutan. ESTANDARTE. in. Sagisag; bandilA. ESTANGURRI-A. f. Saklt na LIi. IisawsAw. ESTANQUE. m. Tangk6ng tinggalan ng tubig na ginagamnit sa pagdidilfg. ESTANTE. p. a. ng Estar. Nasa isAng po6k. 1I in. Lalagydn ng m~a WkM t ESTANTERI-A. f. Katipunan ng mnas Ialagy'n ng aki~t. ESTANO. mn Tingpfing putt. ESTAR. v. D. Nasa. 11 Ay. 11 v. r, Mapi' ii; inagluit. ESTATUA. f. Larawang kahoy, bst6, tans8 at ibp. ESTATUIR ESTATURA isauqjg tao. ESTATIJTO. ESTE, ESTA, ruostrativo. langalani. ESTEPA. f. v. a. Itatag. f. Tads; sukat in. Palatuntunafl. ESTO. pron. de. Ito; ysrf. H in. SiKapatagang inalawak at wdalfng bahay.ESTERA. f. Latag sa sahfg; ba. Dig.

Page  243 - 243 - ESTE ESTERAR. V. a. Latagan ang sahfg ng banig ESTERCOLAR. v. a. Patabadn ang lupi. ti v. n. Dumnurn ang havop. ESTPRIL. adj. Hindi nanuinuESTERILIDAD, f. Kawalt~n ng bungs. 1f Kasalat~in sa ani. ESTERO. in. Sap&. ESTERTOR. in. Paghihirap nk paghingA ng mnamainat~y; hinga18. ESTIPRCOL. rn. Tai ng hayop.11 Yagit na bul6k. ESTILETE. in. Panarak na, makitid at inatulis. ESTILO, in. Ayos; hugis; any6. 1f Gawt, ESTIMA. f, Pahalagd at pagrnainah~t1 sa, isfing tao 6' bagay. ESTIMACION. f. Paginainahal sa isding bagay. jj Pagibig; pagESTIMAR. v. a. Mahalin; pahaJa~abhin. II Hatulan. EST1M ULAR. v. a. Sundutfn. I figst Pasiglahin sa, paggawfi; buhayin ang lo6b. ESTIMULO. mn. fig.' PagpapasigA, sa, paggawa'. ESTfO. m. Tagaraw. ESTIPENDIO. in. KaupahAn; ba.. yad sa, kapagalan. ESTIPULACION. f. Kasunduan. ESTIPULAR. v. a. For. Guinawit ng kasunduan sa, salitA; Makipagkayart, ESTIRAR. v. a. Batakin; bana. tin. 11 fig. Pahabain. 11 v, r. Ma.. ESTI unat; mabatak. ESTIRPE, f.i Angk~n; lipi. ESTOCADA. f. Saks~k; ulos ng patalfin. Sugat na gawfi n?, saksAk. ESTOLIDEZ f. Kawah~ng ganip ng pagiisip. ESTOLIDO, DA.- adj. y s. Mang.. m~ng na lub6s. ESTOMACAL.. adj. Nauukol sa sikinuri. j1. Mabuti sa sikinari. ESTOPA. f. Gan6t nk abaka', ESTORBADOR, RA. adj. Guina gainbalA. ESTORBAR. V. inanwabalal, ESTORBO, mn. Ibal. ESTORNUDAR. hi bn. a. Gambalain; GamnbalA; sagaV* D n.Magba.. I I ESTORNUDO. in. Pagbabahfn. ESTRADA. f. Da~jn. ESTRADO. in. Tanggapan ea mnga painauhin. jj pl. Po6k na, kina. doroonan ng huk6in kung nag. gagawad ng hatol sa, mna usa. pinl. ESTRAGO. in. Kasira'n gWA ng digrnaan. 11 Pagkalugs6; pagkagubb. ESTRANGULACION. f. Pagsa. k~l. ESTRANGULAR. v. a. Sakalin. Hv. r. Mageakdl; magbigtf. ESTRATAGEMA. f. Laldng so, pakikidigmin. fifig. PakanA; dayA. ESTRAZA. f. Basahan; Pamnunas.

Page  244 -n 44 - ESTR. ESTRECHAR. v. a. Kitir'an 6 kiputan ang is~ng bagay. II fig. Higpitfn. II fig. Gipitfn ang ka. puwA; siilfn.l jiv. r. Mangurong; hurnigpit. jj fig. Magpalift ug gaugol. jJ fig. Magibigazig lub6s. ESTRECHEZ. f. Kakitiran; kakiputan; kasikip~n. 11 fig. Matalik na pagkikilala zig dalaw,4ng tao. II fig. Paghihikah6s sa buhay. 11 fig. Kasalatdng labis. ESTREi'CHO, CHA. adj. Makipot; ruasikip; inakitid. j1 fig' Matalik; ialapit nia pagkakarnaganak. 11 fig. Hikah6s; salit. ESTRECHURA. f. Kakiputan ng dain. ESTREGAR. V. a. Kuskusln; kis. kisin. jj v, r. Magkiskisan. ESTRELLA. f. Ang' bawalt isd sa tanghiw sa langit, inalibani sa araw at buwdn. 11 Talk; bituini. It fig. Kapalaran ng isdng tao. ESTRELLADO, DA. p. p. ng Estrellar jf adj. Mabituin. ESTRELLAR. v. a. fain. Ihagis ang is~zng bagay nz inalakas hanggitng mnagkadur6gdur6g. ESTREMECER. v. a. Pangini. gin; yanigin. ff fig. Takutin. ii v. r. Manginfg aug katawdon. ESTREMECIMIENTO. in. Pag. yanig;, panginginfg. ESTRENAR. v. a. Gawizn sa unang garnit ang islng bagay. nI Itanghiil sa kaunaunahang bugs6 ang is~ng palabde. If v, r. Magjirnuldng mnanungkulan. ESTR ESTRENO. in. Kaunaunahang9 bugs6ng paggarnit ng is~ng ba*gay.' j1 Pagtatangbdl sa kaunauziahazg bugs6 zig isdag labds. ESTRAPITO. m. Ugong zia malaka's. ESTREPITOSO, SA. adj. Maugong. ESTRIBAR. v.nz. Manifn;mauaghawak. fl g. Turna dg; turnangani. ESTRIBO. in. Tuntungan. ESTRIBOR. in. Tagilirazig kanan ng sasakydn. ESTROPAJO. in. Pamnunas. 1 fig. Pinagpilian; bagay uia waldng kabuluhdn. ERTROPEAMIENTO. in. PagMirA; pagkasiriA. ESTROPEAR. v~ a. Saktdn; tarn. palasanizi. 11Sirain ang isdzng baigay. I!, v. r. Masaktdzn. fl v. r. MasirA. ESTROPEO. mn. PaggirA; pagkasiri. ESTRUCTURA. f. Kayarian zig isag bagay. ESTRUENDO. Mn. Ugozig' na rnalakis, jf fig. Kaguluhan; kWi ngayan. ESTRUENDOSO, SA. adj. Maugong; mnaingay. ESTRUJAR, v. a.' Pigafa, 11 Pin. dutin; pisilizi. ESTUCHE. in. Sisidhtn zig rga alabas, kasangkapan at ibp. ESTUDIANTE. p. a. zig Estudiar. corn. Nagaaral. ESTUDIANTIL. adj. farn. Nau-. ukol isa mzga ziagaaral.

Page  245 ESTUtI 'ESTUDIAR. V a. Magaral. it Ma gsa ulo. ESTUDIO. in. Pagaaral. 11 Tabsnang pinagaaralan. ESTUDIO SO, SA. adj. Palaardl; inasipag inagaral. ESTUJFA, f. Painit~in sa tahanan kung taglamig. ESTULTICIA. f. KaMangMAngAD; kagunggungdn. ESTULTO, TA. adj. Mangrntng; vininp6ng. IESTUPEFACCIO"N. f. Pagkatigagad; pagkapafigil, ESTUPEFACTO, TA. adj. Hun..dt magkainayaw; natitigilan. ESTUPENDO, DA. adj. KatakdESTUPIDEZ. f. Kamanginangang labis. ESTUTPIDO, DA. ad", Labia ng ESTUPOR, m. Pagkatigagal. n fig. Panggioilalds. ESTUPRADOR. in. Manggagahfs sa isdng dalaga. ESTUPRAR. v. a. Manggabfs sa istting dalaga. ESTUPRO. mn. Panggagahfs sa dalaga. ETERNIDAD. f. Kawahin ng hanggd; kawahbo ng siinula at ka tapusan. I fig. Ang buhay na sasapitin. ETERNIZAR. V. a. Patagalfo; Painalagiin. II Waking kahangganan. J v. r. Magtag~iI; mama lagi. ETERNO, NA. adj. Waling hang. gOn; walAng katapUsADn IfETIM E'"TIMOLOGI"A f. Pinagkunaui nl ETNOG1R&FI-A. f. Karunungan sa pagkilala ng mg& IahI 6 baEUNUCO. in. Lalaking kap6n. EVACUAC1ON. f. Pastaalls nig lamaln. ~IPagbabawas. Paaii. wan sa is~ing siyudad, tanggulau at ibp. ng mnca kawal. EVACUAR. v. a. Alisin ng is. mn6in. f Med. Magbawais; dumnurnf. Mit. lwan ang siyudad, tanggulan at ibp. ng mga kaWal. EVADIR. v. a. Mangilag sa ising kapahamakln; iwasan ang is~lng kapanganiban. IIv. r. tUinilag; umiwas. 1 v. r. Tumakas EVANGELIO. in. Akhlt ng bu. hay, aral at mga inilagro ng ating Panginc6ng Jesucristo. IEVANGELIZAR. v. a. Manparal ng Pananainpalatayang itinur6 nii Jesucr'sto. 11 fig. Ihaydig ang mnaliligayang balith, EVAPORACI6N. f. Pagpapasi' ng~w; pagsingiw ng tubig sa ga. wi ng init. EVAPORAR. v. a. Gawfnig ingaw ang tubig sa pamamnagitan ng init. 1 fig. PasingawiD. 1i v. r. SUMiDRJLW. EVAS165N. f. Pagiwas. IL Pagta. kas, EVENTO. mn. Pangyayaring dt sinasadyAi; pagkakata6Wn, EVENTUALIDAI). gyllyas~~~I EVENTUAL ~ID., Pangya ring di sinafskdyA, OaA'kikata. 6n.

Page  246 - 246 - EVID EVIDENCIA. f. Katunayang di mapagsalinlanganan. EVIDENCIAR. v. a. Patunayan ang isAng bagay, EVIDENTE. adj. Tunay; hindt sukat pagalinlsngangan EVITAR. v. a. Iwasan; layuan; ilasan. EVOCAR. v.. Tawagin. 4 fig. Ipagunit&; ipaalasla. EVOLUCION. f. Pagunlad ng mga bagay ea psmamagitan ug pagbabagobago ng kalagayan, EXACC6IN. f. Pagsingil ng bu. wis, multA, pagkakautang at ibp EXACTITUD. f. KaganapAu sa pagsasagawa ng isang bagay. EXACTO, TA. adj. Ganap; hust6 as oras. EXACTOR m. Tagapaniogii ng buwis ng mga amaamayan. EXAGERACI6N. f. Pagpapalabis sa mga sinasabi at ginagaw,. 1I Kalabisan, EXAGERAR. v. a. Magpalabis 6 magpalampas sa sinaaabi 6 ginagsa a. EXALTACI6N. f. Pagdadakjil; pagbubunyl. t Pagkadakila. EXALTAR. v, a. Idakila; ibunyt. II fig, ItanyAg. 1I v. r. Mali galig sa gawA ng damdamin. EXAMEN. m. Pagsisiyasat; II Pagsusulit. EXAMINADOR RA. m. yf. Ta. gapagsiyasat; tagasulit. EXAMINANDO. m. Nagsusulic. EXAMINAR v. a. Siyasatin; suriin. II Sulitin. 11 v. r. Magsulit. EXAN EXANIME. adj. WalAng malay tao; waling buhay. n fig. Mhinangmahina. EXASPERAR, v. a. Sugatan; sak tan. ] fig. Pagalitin. I v. r. Ma. sugatan; masaktdn. vI v. r. fig. Pagalaban ng galit. EXCAVACI6N. f. Paghukay. EXCAVAR. v. a. Hmukay, j Agric. Bungkalin at al sAn ng Iup& ang paligidligid ng mga halaman. EXCEDER v a. Makahigit; makblals. 1I v. n, Lumabis; lumamPAs Oa sukat. EXCELENCIA. f. Kadakilaan; kat.satsan ng uri. EXCELENTE. adj. DakilA; nma tais na url. EXCELSITUD. f. Kadakilaasng lubha. EXCELSO, SA. adj. Napakadakila; kataAstaasan. EXCEPCI6N. f. Paptatangi; pag. bubukod sa is&ng tao 6 bagay sa karamihan. EXCEPTO. adv. m. Maliban; matangi. EXCEPTUAR. v. a. Itangi; ibu. k6d ang is8ng tao 6 bagay sa karamihan. EXCESIVO, VA. adj. Lumala. bis. EXCESO. m. Kalabisan; 1 Kasalanang mabigat. EXCITAR. v. a. Pukawin; pasiglahia ang lo6b II v. r, Mapukaw.

Page  247 u-247 - EXCL, EXCLAMA.CIO"N. f. 'Siga'w tuWAj, dusa, pagkagalit, gikhI at iha' pang silakh6 ng damn. damin. EXCtJAMAR- v. a Mapalak~is ng paggasalitA dahi! sa tuwA, galit 6 gik1A EXCLUIR. v. a. A i-in, aug i~"-ng tao 6 bagay sa poo'k na kinadoroonan. jjIabtds; huwaig ila kf p. Vt'XCLUSIO N. f. Hindt paglala kfp; Pagaalfs sa kinadoroonaci Dg i- ang tao 6 bagay, EXOREMENTO. mn. Duzrnf; tai. EXCURSION. f. Paglalakbaiy. EXCUSA, f, Pagdadab1 an. BXE~CRAC16N. f. Pagsurnpi EXECRAR v. a. Sumpai~n. I Itakwfl. EXENTO TA, adj. Ligtds.,EXHAUSTO, TA. adj. Say~cd; saa1t, EXHIBici6N. f Pagtatangbif1. EXHIBIR. V. a. ItangbafI; iba.y~g. EXHORTACION. f. Pagpapayo. 1f Pangaral. EXHORTAR. v. a. Pagpayuhan upang gurnawA ng isding bagay. EXH4UMACION. f. Paghukay ng bangk~iy,-a libingan. ESIIGIR. v. a. S~ngilfn. 1ft fg. Hi. ngifn.' EXLGUIDAD. f. Kaliitan. EXIGUO, GUA. adj. Malift; ka. pOs. EX[MIO, MIA. adj. Napakaga ho1g. EXIMIR. v. a. Iligtds Sa ano EXIS minhg kapanagut~an. W v. r. Mal. liat~is sa anominng kapanagutan. EXISTENCIA. f. Kabuhayan; ka'. taynarn. fR P1. M~a kalakal usa nakatinggadl. EXISTIR v. n. Mabuhay. VXITO. iM Wakags; kahanggana n, EX NIHILO NIHIL. loc. lat. Sa wala~y waldng makukuha. EXORBITANTS. adj. Malabis. EXORDIO. mn, SirnulA ng ising Akdj. EXPECTATIVA. f. Pagasa. EXPECTORACIO"N. f. Pagdah~tk, 11LurA. EXPECTORAR. v. a. Dumab'k; lumurAi. EXPE DIR. v. a. Palakarin ang m~a kalakal: tapusin. j1 Magpasydi; maglagdi ng isdng kautustin. 11Ipsdahli EXPEDITO, TA. adj, Wahdng sagabal; rnaliksfng gumawA EXPELER. v. a. Itapon; itabo'y. EXPENDER. v. a. Maggugol. 11 Magbi f ng mga kalakal; rnagtingiEXPENDIO. mn. Gugol. j Tin. dahan. EXPENSAS. f. pI, Mga gugol. EXPERIENCIA~. f. Kasanayztn. EXPERIN11NTAR. v. a. Subukin. (i Pakiramdamin; masd~in. EXPERIMENTO. mn. Pagsubok. EXPERTO, TA. ad J. Bibasa. m. Sandiy; mnaahamn. EXPLAR. v. a. Pawiin ang kasalanan sa pamanmagitan ng pagpapakahirap il Ganapin ang kaparusa. h'qrg lagdA ng hukumrna.

Page  248 - 248 "LER'UD EXPIRAR,. v. n. Mamatiy.!, fig. Matapos. ' EXPLICACl6N. f. Paliwanag. EXPLICAR. v. a. Ipaliwanag; ipabayag. EXPLICATIVO, VA. adj.' Nagpa paliwaaag. EXPLtCITO, TA. adj. Maliaaw. EXPLORAR, v. r. Siyasating mabuti ang isAng bagay. EXPLOSI6N. f. Pagput6k. t Put6k. EXPONER. v. a. Ibayig; ianysg sa madli, If Ipabayag; isaysy.! llagdy sa panganib ang isang bagay. B v. r. Malagiy sa pancanib ung ising bagay. EXPORTACION. f. Paglulun A1 ng kalakal sa ibAng bayan. EXPORTAR. v, a. Ilabds arg ka. lakal sa ibing tayan; magbill ng kalakal sa ibing lup&A EXPOSICI6N. f, PaghahayAg; pagkahayAg. 11 PagtatanghAl sa madlA. EXPOSITO, TA. adj. Nauukol ssangg61 na tapon. l s. Sangg6l na itinapon ng ina. EXPRESAR. v. a. Ipahayag; ipag. saysAy. I| v, r. Magpahayag. EXPRESION. f. Pagpapahayag. [1 Pangungusap. EXPRESO, SA. p. p. irreg ng Expresar. II adj. Maliwanag; hayAg. EXPRIMIR, v. a. Pigaln. EX PROFESO. m. adv. lat. Sady&; itinalagA. EXPUGNAR. v. a. Kunin ang isAng siyudad, kuta at ibp. ea ESCA " pamamagitan ng digmdi. EXPULSAR. v. a. Palayasin itrwalAg. EXPULSI6N; f. Pagpapalaysea, agtitiwaKg. EXPURGAR. v. a. Daisayib ang is6ng bagay. EXQUI8ITO, TA. adj. Napakainam. t1 Masarp. EXTATICO, CA. adj. Nawaling diwa. EXTENDER. v. a. Palaparin; paawakin. t Uoatin. ftt aiawigin. v. rf Lumapad; lumawak. lt Umunat. I Lilmawig. 11 v. r. fig. Kumalat; luinaganap. EXTENSI6N. f. Pagpapalapad; paglapad. 1| Kalawakan; kalaparan. EXTENSO, SA. adj. Malapad; malawak. EXTENUACI6N. f. Panghihini. EXTENUAR. v. a. Papanphinain; pabinain. 1t v. r. ManghinA. EXTENUATIVO, VA. adj. NagnapahiInA. EXTERIOR. adj. Nasa labAis. I m. Anyb sa labai. EXTERMINAR. v. a. IlabAs sa hangganan; itapon. 11 fig. Lipulin. EXTERMINIO. m. Pagtatapon. sa ibtng lupA. iI fig. Paglipol. EXTERNO, NA. adj. Sa lab^s. EXTINCION. f. PagpatAy ng ap6y. 1 I fig. Paglipol; pagkalipol. EXTINGUIR: v. a. Patayin ang ap6y. ]| fig Lipulin. U v. r. Mamatly ang ap6y 6iaw. 11 v. r. 'fig. 'Ma'lipol.

Page  249 , 9,4 - EXTI EX'TIRPAR. v, a. Bunutin hang..gdng ugzat. 11 fig. Lipulin, EXTRACC16N, f. Pagbunot. EXTRACTO. m. Ks buuan ng i~4ng akdA sa Waong mnaiklfng pagkakasulat.EXTRADIC16N. f. Pagpapabalfk sa pinanggalingang bansA ng salaring tuinakas sa ibdng lupA, EXTRAER. v, a., Kunin~ bunutin. 11Ihiw~aliy sa kasamabda ang i'sfng bagay. EXTRAJUDICIAL. adj. Labds sa hukuman. EXTRALIMITARSE. v.. f ig.. Magpakalabis sa tungko'l. EXTRANJERO, RA. adj. Dayuhan; tagaibdug 1upa'. EXTRANEZA,. f; kabihir~aan; ka-\, tangiab. fjPagkakaalft ng dating magkcaibigan. j1 Pagtatakd. EXTRARO, NA. adj. Tagaib6~ng lupa; dayuhan. Bihi~at; dt pangkaraniwan EXTRAORDINARIO, RIA. "ia d j. Hindi pangkaraniwan. EXTRAVAGANCIA. f. Kaw'aldng ayos sa paglisip at paggawd. EXTRAVAGANTE. adj. Walfing EXTR ayos; kailb~f. (EXTRAVIA'R.,v. a. Ilihfs n a dii; ilig~w, 11 v. r. Malig~w ngdain. V, r.,fig. Magkamnalt EXTRAYLO. mn. Paglilihis; pagliIigdwl nig daadn. 11 Pagkaligdw.. fig. Rawaladug husay Ba, MRl& paguugall. EXTREMAR.. v. a. Ilagdy sa du.. 1o. IIV. r. Magpakabuti sa paggawk' ng isting bagay. EXTREMIDAD. f. Dulo. 1 Mga, pad't kaindy ng tao. EXTREMO, MA. adj. Hull. ii Labis; 1lubhd. 1j m. Dulo. EXTRfNSECO, CA. adj. LabdA; hindi dakilA EXUBERADICIA. f. K asagan ain g IubhA. EXUBERANTE.. a. ng Exuberar. 11adj, Nap'akasaganA. EXUBERAR. v. ni. ant. Sumaganang lubhA. EXULTACION.- f. Katuwaang ma. lak' dahil sa ising maligayang pangyayari.' EXULTAR. v. Di. Matuwfi zg labis. C 32

Page  250 F F. Ikcapit6ng titik ng abakad~ng kastili at ikalimn' sa kaniydng mga consonante. FA. mn. Mus. Ikaapat na tinig ng eskala ng inusika. FABRICA. f. Pagpapagawa. I Pagawaan. FABRICAC16N. f. PaggawA; pagpapagawA. FABRICANTE. p. a. ng Fabricar. NiagpapagawA. j1 in. May-arl. 'FABRICAR. V. a. GumnawA. 1n Magtayb ng is~ng, tahanan. FABRIL adj. Nauukol sa inga pagawaan 6- ng-a mnanggagawiW FABULA. f. Bulungbulungan. I Kuwento; kathAkat hA. FABULOSO, 5k, adj. Hindf tutoo. Il Dt sukat mapaniwalsan. FACCI6N. f. Pangkfit ng muang.. bhibimagsik. 11 Pangk~it; Iaplan, 11 I -MukbA. 11 PagdiginA. FACIAL. adj. Nauukol sa raukFACIL. adj. Madaling gawf~n. I Paniwalain. 11 Masunurin. FACILIDAD. f. Kadalidn. FACILITAR. V, a. Padalifon. Pagkalooban. FACTIBLE, adj. Mangy ayaring gawfn. FACTOR. m, ant. GumnagawA ng is-fng bagay.I KatiwalA sa isting po6k upang magbilf at bumilf ng kalakal. FACTURA. f. Paggwaw; anY6. 11 TbIAl ng mga kalakal na ipinagbihil l. FACULTAD: f. Kakayahin. 1 Kapangyarihan 11Karununigan. 1 Kapahintu1lutdn.11 pl. Kayamanan. Al ed Lak~s.

Page  251 -~ 251 - FACU FACULTAR. v. a. pagkalooban ng ~kapangyarihan ang is~ng tao upang mrakagawA. FACULTATIVO, VA.- adj. Nauukol sa kapangyarihang makagawA. in, mManizgagamnot. FACUNDIA. f. Kadalihn, at kagaanan sa pananalitA. FACUNDO, DA. adj. Madali at mnagafing magsalitA. FACHADA. f. Har~p 6 mnukbA ng ising bahay simbahan at ibp. 11 fig. y fain. Tindfg ng pa. n~angatawiin. 11 fig. PinakamukhA ng akl~t. FAENA. f. Gawaing kinakatawin. {I fig. Gawain sa, pagiisip. FAJA. f. Painigkfs sa baywdng. FAJAR. v. a. Bilibiran ng- pa. inigki's ang bayw.4ng; bigkis~in. I v. r. Mabilibiran; mnabigkisagn. FALACIA. f. Daya'; kasinungalingan, FALAZ. adj. Magdaraykj; sinungaling. FALDA. f. Saya. 11 Kandungan. n fig. Paa' ng bund6k. FALDISTORIO. m. Uupdag mabab&, na waltdng isandalan ng mga obispo. FALIBILIDAD. f. Pagkakamalt. FALIBLE. a d j Mangysyarirng magkamalt. 1i Mangyayaring sumala. FALSARIO, RIA. adj. MagdarayA. 11 MapagealitA rig kasinungalingan, FALSEAR. v. a. Haluan; dayain. jj v. n. HuminA 6 muawalA ang tibay ng isgng bagay. FALS FALSEDAD. f. Kasinungalingan' FALSIFICACION. f. Pagdarayb.. FALSIFICADOR, RA- ad'. y S. Magdarayl. FALSIFIC&R. v. a. Haluan; dayain, FALSILOQUIO. m. Kasinungali. ngan. FALSO, SA, adj, Magdarayh; pa. kunwart. jjHindi tunay; sinung-aling. FALTA. f. Kakulangin; kawala~n ng isfing bagay na kailaugan. U1 Pagtigil ng sakft ng tiyiun fl babae. ii For. Paglabdg sa kautusan. FALTAR, V. n. Magkulang- Huwdg dumal6, 11 Surnala. FALTO, TA., adj. Kulang, I Sahlt kap6s. FALTRERO, RA. mn, y f. Magnanakidw; tekas. FALTRIQUERA. f. Bulsdng ma-, lift ng damft. FALLAR. v. a. For. Hatulan. [ v. n. Sumala; mnagkulanig. FALLECER. v. n~. Mamatiiy. I Matapos. FALLECIMIENTO. in. Pagkamathy. 'FALLO. Mn. Hatol Dg huk6m;,kahatufi~n. FAMA. f. Kabantugan. FAMILIA. f. Kasambab~y; in&..,ndk. II Kamaganakan. 11 Angkfin. FAMILIAR. adj. Nauukol sa kamaganakan 6 painilya. Mji. Aug tiwalA at palagtgy 'na lo6b ea kapuwh,

Page  252 - 252 FAMI FAMILIARIDAD. f. PagPaPalagayang lo6b ng dalawfing inag* kasaina. FAMILIARIZAR. v., a. Gawing kapalagayang lo6b. 11 v. r, Magpalagt~y na lo6b; mahirati. Mainihasa. FAMOSO, SA. adj. Bant6g; baFAMULA. f. fain. Utusting babae. FAMULO. in. fain. Utus~ng lalaki ' FANFARRO"N, NA. adj. Ifain. Mahamb6g; mnayabang. FANFARRONADA. f. Kahainbu-10 gin; kayabangan. FANFARRONEAR. f. Maghambo'g; mnagyabting. FANGAL. in. Poo'k na inaputik. FANGO. mn. Putik, FANGOSO, SA. adj. Maputik. FANTASEAR. v. a. Magkaguinfguni. it Magpahangh. FANTASIA. f. Gunfgunf. ii Kat. fi~kathfi 6 kuwento. FANTASMA. mn. Kinikinitti; guFANTASTICO, CA. adj. Malikmath; kunwarl. 11fig. Mayabang..FARDO. in. BastA. FARFANTON. Mn. fain. Taong mnasalitAi at mayabang. 1PARINGE. f. Anat Lalainunan. FARSANTE. in. Aug lumnalabis sa komnedya. FASCINACIO'N. f, Pagakit; paghib6. FASCINAR. v. a. Akitin.ffig Dayain; hibuan. FA SE EASE. f. Astron. Ang bawa't pagbabago ng any6 Dg buwdn at ng inga bituin sa langit. 11 fig. Any6. FASTIDIAR. v. a. Makasun6k; inakasuya' ang isirig bagay. fi~g. Yainutin; pasukalin ang lo'6b. 11 v, r. M~asun6k; mnasuYh. FASTLDIO~, M,. SuyA; sawA.II fig. Galit; ya m6t. FASTIDIOSO, SA. adj Nakagagalit; nakanuinuhi. Nakasasaw A, FATAL. ad.. Kulangpalad. I MasamnA. FATALIDAD. f. Kakulan~ing pa. lade kasawi~n. FATIGA. f, fagod, I Hapb. FATIGABLE. iadj. Nakapapagod, FATIGAR. v. a. Makapagod. I IV. r". Mapagod. FATIGOSO, SA. adj. Pag6d. i Nakapapagod. FATUIDAD.' adj Kaungas~n; ka.. hangaldn, 1i Kahainbug" u; ka'yaban~an. FATUG, TUA. adj. Ung fs; han~dl. 11 Mahanmbog; mayabang, FAUCES, f. pl. Lalpmnunan. FAUSTO, TA. adj. Mapalad; maligays. FAVOR. in. 'Sakiolo; tulong. Dainail; biyayA; kagalingan. EAVORECEDOR, RA. aaj. y s. Tumnutuloug; sumnasaklcde; tu~ia.. FAVORECER. v. a. Tumnulonag; tumangkilik; sumaklolo sa iktng tao. iiGumnawA ng kagalin'gan sa kapuwa',

Page  253 .- 253 FAVO FAVORITO, TA. adj. MinamabtU na mabuti; itinatangli. Jm.y f Taong mirnamah6A 6 itinatangl nA harl 6 ng matags na tao. FAZ. f. MukhA. ff Ayos ng istdng 1 bagay. FA. f. Pananalig; sampalataya.11 -.,Pagasa. 11 Patutoo. FEALDAD. f Kapangitan. 1i fig.,,Kabalayang gawA. FEBRIFUGO, GA. adj. Umaaifs,nR lagntdt. IFEBRIL. adj. Nauukol sa lagn~it. j1 fig. Mainit; hind'i mapalag~y. balizi~. FECUNDAR. v. a. Palusugin' ang isainw bagay. FECUNDIDAD. f. Kalusugdin. Kasaganaan. FECUNDIZAR. v. a. Palusugin sa pamnanagitan ng patabA. FECUNDO, DA. adj. Malus6g. 11 Masagan&; mnatalLA ang 1uph. FEC11A. f. Bilaug ng araw; pet. FECHAR. V. a. Lagydn ng bilang ng araw aug isdng isulat. FEcagoRIA., f. Gawdtng masarm. FELICIDAD. f. Kaligayahan. 1U Kapalaxang mnaligaya. FELICITACION. f. Pakikilug6d; pakikisayd. 11 Batl. FELICITAR. v. a. Batiin; pagukulan ng pakikilug6d aug isdng tao dahil sa m aligayang pangya. yari. 1f v. r. Malug6d; mualigayahan.,FiLIZ -adj. Maligaya. FELON1A, f. Kataks~in; kasu. kab~n. FEME FEMENIL. adj. Nauukol sa babae. FEMENINO, NA. adj. Ukol 8& babae, FPMUR. m. Anat. But6 sa hiFENECER. v. a. Wakasa~n ang istng, bagay. 0 v. nx. Mamat~y. 11 Matapos. FENECIMIENTO. m. Pagkatapos; pagkamatdy. FEO, A. adj. Pangit, fl fig. Na. kasusukhirn; nakamumuht. FERACIDAD. f. Kalusug'n; katabsain ng 1upa". FERAZ. adj. Malus6g; matabA aug luph. FARETRO. m. Kabaong. FERIA. f. Ang bawa't araw ng sanglingg6, matangi aug sabado at lingg6'. 11 Pagpapahing. at pagtigil sa, paggawfi, ft Pamnilihan sa mWa piling araw. FERMENTAR. v. u. Malusaw; umasim. II fig. Mabalisa ang dam.damin. FEROCIDAD. f. Kabangis~n. FEROZ. adj. Mabangis. FERRAR. v. a. Balutin ng ba. kal ang isdng bagay; kalupku. px~n. FARREO, A. adj. Bakal 6 may pagkabakal.1ff fig. Matigds. FERRERIA. f. Bakah~n; panda. yan. FERRETERIA f Tidahan ng rmg& kasangkapang bakal. FtRTIL. adj. Matabhng lup&; inalus6g.

Page  254 - 254 FERT FPE1TILIDAD. f.- Katabairt ng 1uph; kalusugin. FERTILIZAR. v. a. Patabafo ang lupa, FERVIEL~TE. ad". fig. Maalab; inaningas. FERVOR, mn. Init; alab IIfig, Kaninkasan ng pusM ukol sa mga bagay ua pagkakawanggaw& at sainpalstaya. FERVOROSO, -SA. adj. Maalab; inaningas. FESTEJAR. v. a. Ipagdiwang; ipagpistii; parangahiri. jf Pagpu. kitaring gilas. IFESTEJO in. PagdiriwTang sa karangalan rig kapuwA; pagpa* paran Al. jj Pagpapakitang gias. FESTtN. r. Kasayahang idina. daos sa isirag bahay. n Handaan. FESTIVIDAD. f. Kapistahari. F1ESTIVO, VA. adj. Mapagpata-. wit. Ii Masay,4; matuwA. FETIDEEZ. f. Kabahuan. FATID0, DA. adj. Mabah6. FETO. in. Bath~ sa tiydn ng inA FETOR. in. BaM. FIADO, DA. adj. ant, Karapatda. pat pagkatiwalaan. 11Aliao Utano. IFIADOR, RA. in. y f. Ang taonig umnaakb sa pagbabayad rig ib~i. FIANZA. f.- Lagak. FIAR. v. a. Urnakb. 1i V. n. Mag. katiwala; uinasa. FICCI6N. f. Pagpapakunwari; paghahaki. FICTICIO, CIA. adj. Kunwari; hakhhakh. FIDE FIDEDIGNO, NA. adj. Karapat. dapat panmiwalaan. IFIDELIDAD. f. Katapatanglo6b., J~Kagana~ 'in sa paggawA rig is~ing bagay. FIEBRE. f. LagriAt. ~j fig, Kabalisah~n. FIEL. adj. TaPait ria Ioo'b. Ga. nap; ayon sa katutohanan. [I Patay6rig bakal na Dagtuiturb rig hust6og tiinbdng &a timbangan. FIERA. f.- Hayop na hindf inapaarn6, inahangis at ganid. FLEREZA. f.- Kabangis~in; kalu. Pituin. II fig. Kapangitarig luhhAi. FIERO, RA. adj. Mabangis. ii Pankigjr 11 fig. Kakihikilabot. FIESTA. f. Pistii; kasayahan. ~ Kapistahan. FIGURA. f. Any6; ayos. ~ a rawang iriukit 6 iPinintal rig isL~hg tao 6 hayop. FIGURAR. v. a. IpintJ ang isAng bagay. iiIpalagdy.1, v. ni. Mg-~ bilarig. I v. r. MaghakA; mapintA sa isip. FIJACION. f. Pagpapak6; pagtitirik. 11 Pagd~dikit. F[JAR. v. a. Ipak(; itirik. If Idikit. fj1 Itatag 6 pirminihn arig isting bagayl 11 v. r., Manatili; rnamnalagi. 11Magtakdft; mnagpasiya". FIJEZA. f. Katibayan rig isgAy.6 tay6. FIJO, JA.- p. p. irreg. rig Fijar. II adj. Matat~g; wahting tigatig. FILA. f. Hanijy. FILANTROPfIA. f. Pagibig sa ka. puwa.

Page  255 Orm.2 5 7FILA FILANTROPO. mn. Ang umiibig sa kaniy~ng kapuwh. FILIAL. adj. Nauukol sa an~k. FILO. M. Talim. FILTRACION. f. PagsaIlAj Pagtagas. FILTRAR. v. a. Salain. 0V. r. Tuinagas. FILTRO. m. Salain, FIN. amb. Wakds;, katapus~n ng ismg bagay. 11m. Hangga. 11Dahildn; sanhi;, layou. FINADO, DA. P. p. ng Finar. in. y f. Narnatt~y. FINAL. adj. Nagwawakdis; tutnatapos. 11 m. HanggA; katapust~n. FINALIDAD. f.- fig.- Layunin; ka. wakasa'n. FINALIZAR. v. a. Tapusirn; wakasdin. v. n. Matapos; mawakas-6n. FINAR. V. D. Matnatdiy. fl v. r. Matapos; miaubos. FINCt. f. Pagaaring kayarnananx. FINEZA. f. Kakinisan, 11 Kagandahang Io6b. 11 Kalo6b. FINGIDO, DA. p. p. ng Fingir. I Mapagkunwart. FINGIR. v. a. Kunwariin. 11v. r. Magkunwari'; mnagpaimnbabdiw. FINITO,jTA. adj. May katapuFINO, NA. adj. Makinisli1 ManipP. 11Masintahin. ii Matalas. FINURA. f. Kakinisan. 11 Kabaitan sa pakikihara-p. FIRMA. f. 'LagdA. FIRMAMENTO. m. Langit. FIRMAR. V.a. LuinagdA FIRME. ad~j. Wal-ng tigatig; ma FIRM tatig; inatibay. 1i fig.. Matining na, lo6b,. FIRMEZAI, f.Kawalfing tigatig; katibayan. ~ fig. Katiningang 1o6b. FISCAL, mn. Tagapagusig sa sa. larfn. PIISGA.. f; Salap~ng, N Libik; aglabi. FISONOMIA. f. PaginuiukhAi. FLACO, CA. adj. Pay~tit figi~ L,%m6; mahink. FLAGELAC1ON. f. Pagpal6; pag. papa146. FLAGELAR. v. a. Paluin. jH v. r, Magpah6; maghamp~s. FLAGELO. m. Pamnalb. FLAGRANTE. P. a. poet ng Fla. grar. Nagaalab. j1 adj. Kasalukuyang isinasagawh. FLAGRAR. V. n. poet, Magalab. FLAMANTE. adj. Maninguling; nagliliw~nag. jj Bago. FLAQUEAR. v. n. Manghinh, II fig. Manglupaypdiy; mnanghina'ang Ic6b. FLAQUEZA. f, Panghihink; paDgangayayat: j fig, Kabinaan; karupukdn ng Io6b. FLATO. n. 'Kabag. FLATULENTO, TA. adj. Nagpapakabag. 11 Kinakabagan. FLAUTA. f. Bansi. FLECHA. f Palas6; busog. FLECHADOR. in. Mamnamalas6; wamfamfaflA. FLECHAR. v. a. Marnalas6; ma. inana. 11 fig. y fain. Suinintd; umibig.

Page  256 -256 - FLECHAZO. in. Painanalas6; PA. inaianA. FLEMA. f. KalanghagL. I fig. Kakuparan sa pagsasagawfi nk iszing bagay. FLEMATICO, CA. adj. Nauukol Lsa kalangbhsgA. II Makupad. FLETAR. v. a. Upahan aing saivakyangdagat upifng magsakliy ng m~a, tao 6 kalakal. FLETE. in. Upa sa pagsakfiy ea saizaky~np dagat. FLEXIBILIDAD. f. Pagsusunudsunuran na is~ng bagay sa pag. balukt6t. $1 fig. Kalamnbutin ng lo6b. FLEXIBLE. adj. Sunudsunuran sa pagbalukt6t. ii fig., Malaaib6t na Io6b. FLEXI6N, f. Pagbalukt6t. F'LOJEAR. v. n. Magtamtfd ng paggawAi; magpabayAi ea gawain. II Manghinh. PFLOJEDAD. f. Kahinaan; kabagaIan. 1j fig. -Katainartfn. ELOJO, JA. adj. IMaluag. 1 Tairnid. FLOR. f. Bulakl~lk. II Aug lalong pill sa is~lng bagay. i Latak; tining. FLORAL. adj. Nauukol sa buiakltik. FLORAR. V. n. Marnulakhlk, FLOREAR. V A. Gayakin; palaxnutihap zig bulakltlk. FLORECER. v. n. Mainulakhik. ii fig. UinunlAdd; yuinaian; mabantfg jjv.r Magkaamag. FLORECIMIENTO. in. Painuiu. lakilk. aj fig. Pagunldd; pagya.- FLOR man. FLORERO, RA. adj. fig. Nangun~usap ng sagan& at mnga pili-ng salitAi. jMa. y I. Naglalak?, ng bu.Iaklilk. rnm. Lalagyfin ng bulakiak Fa mesa. FLORETEAR- v. a. Polamutiban ng maga bulakfi~k ang isdng ha. gay. FLORICULTURA. f. Pagtatanfin ng mn~a halamnang zaiinu~ulaklik, fjKsrunungan ga pagtatanim, ng mn~a halamang nainumulakbikc FLORIDEZ. f. Kasaganaan sabulakhlk.t f g. Kasaganaan sa paing unusap. FLORIDO, DA. adj. Mabulakhik. ii fig. Pinakapill sa isiAng baga3'. fi fig. Nauukol sa salitaing Mainma at masagan&. FLOTA. f. Katipunan nA mnga ossaky~ingdagat. ii Katipunan zig mga sa-sakyvlngdagat na, pan gdigMA. FLOTABLE. adj. Lumnulutaing. FLOTACION. f. Paglutang. FLOTAR. v. n Lumnutang.FLUIR, v. n. Umanod; umnagos. FLUJO. ma. Galdw ng tubig, it Paglaki ng t ubig sa dagat. f Med.- Agas. 1I Illujo de sangre. Paglab~ls nig dugo, sa \il6ing, bit. big at ibiAug bahagi ng kataw~ri. II Flujo de vientre. Pagtatap6n; pagkukurs6. FLUVIAL. Rdj. Nauukol sa ilog. FOCO. ma. *Ubod na pinagti'tipunan ng mnga tilamelk zig liwaDag.

Page  257 2 257 - FOFO` FOFO, FA, adj. Buhaghdg; ma lainb6t at wah1~ng gaanoug tag~U. FOGON. mn. Kakalanan; kalfin.1l Butas nk baril, kany6n at ibp. FOGONAZO. mn. SikiAb ng pub. bura'. FOGOSO, SA. adj, fig. Mapus6k na Io6b. FOLLAJE- in. Kalaguan ng mnga dahon ng punungkahoy at ibd pang halainan. 1j fig. Palaruu. ting kalabisdn at waling ayos. FOMENTAR. v. a Pairkitin.II fig. Pasiglahin; pasuIUngin; kupkupfn aug iesing bagay. FONDEADERO. in. Daunpan. FONDEAR. v. a. Tarukin; arukfn ang ilalim, ng tublig, 11f Siyasatin ang ising sasakyAnpdagat kuog may lulang bawal na kalaka&. 11 fig, Suriing mnabuti ang isfing bagay. xr. u. Mar. Pumunud6; duina6ng ang sasaky~ngdagat. FONDO. in. Lalim; kalalimannug isting bagay na bungkdg. FONTAL. adj. Nauukol sa buk:1l. FONTATIAL. adj. Nauukol sa bukd1A. 11Po6k na may maraining buk.41. FORAJIDO, DA adj. y s~. Sala. rfng nagtatsg6 sa may kapaugyariban. FORASTE.ORO, RA. adj. y s. Ta. gaib~ng bayan; da~yuban, FORCEJAR. v. n. W~gpilit upang mnasund~hi aug isfinglayou. H fig. Maginatiga's; 'tuinutol. FORESTAL. adj. Nauukol sa FORM in~a oubat FORMA. f. Any6; hugis. II flul. mahan. j1Ayos ng sulat. FORMACION. f. Paghuhugis; pagaayos; pagbubu6, II Auy6; hugis. FORMAL. adj. Nauuk~ol sa any6. 11 Wa1fing kib6. 1I Hayigp FORMALIDAD. f. KaganapAn sa pagsasagawAi ng is~ng bagay. I Kawahin ng kib6. FORMAR. N. a. Ayusin; hugisan. 11 Tipunin; buuf n. IILikhain; tu. ruan. ji v. r. Magkaisip; lumaki. FORMIDABLE. adj. Katakotta. kot; kagulatgulat. 11Labis ng la. -kl FORMULA. f. Par aan ng pagpapai~wanag, paghingi 6 pagsa. sagaw~q ug is~1iog bagay. 11 Rese. ta. FORMULISMO. in. Parapara~tn. FORNICACION. f. Pakikiapid. FORNICAR. v. u. y a. Makiapfd. FORNIDO, DA. adj. Malak~s. FORO. mn. Po6k na piuagdadau.. san ng mnca huk6in Dg paghat6l sa mga usapin. 11 Hukuinan. FORRAJE. mn. IDar6 Ea kabayo. FORRO. inm. Balabal; takip sa lab~s 6 Io6b ug istiug bagay. u Sapf n sa laba~s ng akht. 'FORTACH6N, NA. adj. fain.'Ma lakMi. FORTALECER. v. a. Palakasin. Ti bay an v.- r. Lumaktis; tube mnibay. FORTALECIMIENTO. i.Pa g. papalak~is; paglak~s. FORTALEZA. f. Lak~s. 11 Tiba'y. ~jTanggulan. 33

Page  258 - 258 - FORT FOIRTIFICABLE. adj, Mapalala. ka's; mapatitibay. FORTIFICAci6N. f. PagpapalakUs. 11 Tanggulan; mu6g. FORTIFICANTE. p a. ng Fortif icar. Nagpapalakiis. FORTIFICAR. v. a. Palakasla I Pagtibayin sa pamasmagitan ng mga mu6g aug istng bayan 6 po6k.11 v. r. Lumaklae11 Turnibay FORTISIMO, MA. adj. superl. jug Fuerte. Nspakalaktis FORTUITO, TA. adj. Hind! si. nasadyA; nagkata6n. FORTLJNA.~ f. Kapalaran. II Ka-j yamanan. 11 Un6s: samA Dg pa- nah6u sa tubig 6 sa katiban.FORZAR. V. Ia. Pilifin sa PAMamaizitan ng Iak~ts; pikabin jj Ga-1 hisfn s9a pamamagitan rig Iak,41 rig eandata ang isting po6k, tanggulan at ibp. fj Gahisf'n ang is6~ng babae. ii Kunin sa pamnamagitan nq lakis aug ising bagay.FORZOSO, SA. adj, sapilitfin; hindt maiiwasan. FORZUDO, DA. adj. Malak's. FOSA. f. Libiugan. F0S0. m. Hukay. j Hukay n rmalalim sa, paligid ng tanggulan. FRACASAR. v. n. Masirh; ma piraso-; 1f fig. Mabig6. FRACASO. rn. Paakalu6 pag kasirh.l II fig. Pagkabig6. FRACcION. f. Pagkakaplrapilres6 ng is~ng bagay. II Bahagi. FRACCIONAR. v. a. Paghatihatfim aug isfiDg bagay. FRACTURA. f. Paghialf; pagbasag. IIPagkaball; pagkasirh. FRAC FRACTURAR. v. a. Baliin; basagin f1 v. r. Maball; mabasag. FRAGANCIA. f. Samy6; halimudyak. II fig. Kabantugan Dg Mga kaga~ingan ng ising tao. FRAGANTE. adj. Masamy6; Maban96. FRAGATA. f. Mar. Sasakyfingdagat na may tatl6ng palong kinasasabitan ng layag. FRAGIL. adj. Marupo'k; babasagin. II fig. Marup6k na lo6b. FRAGILIDAD, f. KarupuktinFRAGMENTO. m. Pinagpirasuhan; pirasol 11 Bahaging natir6 6' nalathalA ng isfing akli~t. FRAGOR. m. Wnay;. tun6g. FRAGOSIDAD. f. Kasukalan ng ruga bund6k. IILanddts na bakiIbaki'l at masukal. FRAGOSO. SA. adj. Masukal at bakilbakil, 11 Maingay; maugong. FRAGUA. f. Pandayan. FRAGUAR. v. a. Pandayfo 11fig. IsIpin at pagakmai'n aug kaayusan ng is~tng bagay. FRANCO, CA. adj. MapagbiyayA; magilas 11 WaW~ng sagabal; maaliwalas. ii Malaya. 11 Matap~it; inalinis na Io6b. FRANQUEAR. v. a. Iligt~ts sa buwis aug i's~ng tao. It Maghiysyj; magmagand~%ng lo6b. 1I Hawanan; ali's~n ing sagabal. 11 Magbayad rig Eelyo sa pahatirang sulat ng nauukol sa bagay na ipinadadald. II Palayain aug a lipin.11 v. r. Magtapdt ug nilolo6b sa kapuwA.

Page  259 - 259 - FRAN FRANQUEO. in. Pagbabayad ng selyo sa koreo sa ipinadadahing sulat. 1J PagpaPlaYAy sa alipin. FRANQUEZLN. f. Pagkaligt~s 8 pagbabayad ng buwfs. 11 Pagbibiyayj; kagandahang lo6b. ti fig. Katapatang lo6b. FRASE. f.- Pananalitttng MAY ga1 -nip nua paDgangahulugan; kawika dn. FRASEAR. v. a. Magbu6' ng mn~a pananalitA; man RusaP FRATERNA. f, Pagsupil 6 pangusap na mabigat. FRATERNAL. adj. KatutubO ea inagkapatid; nauukol sa kapatfd. FRATERNIDAD. f.- Pagkakaisd ng magkakapatid; pagkakapatiran. PRATERNIZAR. v. n. Magsamang parang magkapatfd. FRATERNO, NA. adj. Nauukol sa kapatfd. FRATRICIDA. adj. y 9.. Pumatily sa kapatid. FRATRICIDIO. iM. PagPat6Y sa kapatid. FRAUDE. m. Dayi. FRAUDULENCIA. f. Kadaysan. FRAUDULENTO, TA. adj. Magdaray~; may day&. FRECUENCIA. f.- Kadalasin; ka. liinitan. FRECUENTAR. v. a. Ulitin aug is~ng gawfi ng maliinit. 1i1 Tuinu. ngong inaliinit sa ising po6k. FRECUENTE. adi. Madal~ls; malimit. FREGAR, v. a. Kuskusin. u gasan ang mga pingg~ln at ibp. sa painainagi'tan ng kusk6s. FREI FREIDURA. f. paginaiantiki. FREIR. v. A. Maginantik&; inag. prito. aia-n 1fg FRENESf. mn Kaian.9jfg K~bbalisab'ng inatindi ug dam. dainin. FRENATICO, CA. adj. Hib'ug; balisA1 FRENILLO. Mn. Bagtfng ing dii,&. FRENO. mn. Painigil sa kabayo; preno. FRENTE. f. No6 11 ainb. Uarlp Dg isding tahanan. FRESCO, CA. adj. Malaning, j1 Bago; sariw&. if fig. Malamnig ia Io6b. 11n. La wig na katamntaman. FRESCURA. f. Kalamnig~lng kata. togdln. 11Kasariwaan; kabaguban. I1 fig. Kawahing ingat. FRIALDAD. f. Kalainig~ln. 1f iig. ~Katainlayan at kawahing ingat sa paggsw&. 1 fig. Kahang&16n. FRfO, A. adj. Malainig; Mnaginow. 1 fig. Wahing sighfi; matambly sa pakikiharap sa kapu.. wA. il in. Lamfg. FRIOLENTO, TA. adj. Magigi. nawin. FRIOLERA. f. Bagay na waking gaaniong halag,4. FRISAR. v. a, Unatin ang n-aa balahibo ng is.g ai.j Kuskusifn. II v. u.Makiugall. (I fig. Lumnapit. FRIVOLIDAD. f. Kawalin ut kasaysayan; kawahing kabultubin. FRIVOLO, LA. adj, Waling ka.. buluhfin; waling kasayssyan.

Page  260 - 260 - FRON FRONDOSIDAD. f. Kalaguftu; kayabUngan..FRONDOSO, SA. adj. Matag6; may abong. FRONTAL. adj.- Nauukol sa no6..FRONTERA. f. Hanggahan ig 1isAug: bansA 6 kaharian.11I HarfiP ng bahay. FRONTERO, RA. adj. Tiardp; tapfit. FRONTISFICIO. in. Hard~p ng i~s6ng bahay, aklt~t at ibp. f fig. y fain. Mukbft..FROTAci6N. f. Pagkusk6s; pagbagod. FROTAR. v. a. KuskusiD; hagurin. jj v. r, Magkusk6s. FRUCTIFERO, RA. adj. NainuMnUDga; mnabunga. FRUCTIFICACION. f. PainuinuFRUCTIFICAR. v. n., Mamnunga aug mnga halainan. 11Magkaro6n ing pakinabaug aug Wintg bagay. FRUGALIDAD. f. Kataintaman sa pagkain, pagiu6in at ibang FRUICION. f. Pagiimb6t. Jj PagkatuwA sa samfA ng kapuwA. FRUNCIMIENTO. in. Pangungu. n6t ng no6. 11 fig. Pagpapakun.. wart. FRUNCIR. v. a. Pap'angunutfn ang uo6 tandAi ng pagkagalit It haup! ang dulo ng damit 6 tela. 1f ig. Pakiputin. 11 v. r. Taliinuangifn 6 labuin ang katuto hanan. FRUSLERIA.- f. Bagay na mumnunti ang halaga'. 1l fig. y fain. FRUS SalitAi 6 gawtlng wal~ng kabn1uhin. FRUSLERO, RA. adj. Waldng kabuluhila. FRUSTRAR. v. a. Biguin. 11 Pawahting saysay aug is~ing hanga. rna. 11 v. r. Mabig6; mawahfing says~y ang isiing hangarni. FRUTA. f. Bungang kahoy na pitds. FRUTO. in. Burngang kahoy sa pun6 1 fig. Kapakinabangdn.l p1. Ani. FUEGO. m. Ap6y.j Sunog. fig. Poo'k na gatungdn. FUELLE. Mn. Pangbuga-i ng ha-. ngin. 1I Kulub6t ng danift jj fig. Katipunan ng mi~a ulap sa taIukt6k ng bund6k. IIfig. y fain. Tagapagsurnb6ng. FUENTE. f. BukAl. Band'eha-.dong Vinggtdn,jjf g. Siinul&;saliga-n. FUERA. adv, 1. y t. Sa gavinug lab~ts. 1I Fuera de. in. advi Bu. kiid sa. FUERTE. adj. Malak~s; inatibay. 11MatlgAs. II fig. Kakilakilabot; katakottakot. FUERZA. f. tLakds; kaya. J1 Painimilit; panggagahfs. fi Bisd. 1 Po6k na bako'd ng kuta' at in~a kawal. FUGA. f. Pagtakas. FUGARSE. v. r. Tuinakas; inag.. tanan, FUGAZ. adj Tumnatakas at nawawalting biglAt. 11fig. Dagli. FUGITIVO, VA. adj. y s.. Ta7inakas; nagtanan. 1 fig. Madaling maparamn 6 mawalA.

Page  261 -261 - FULG FULGENTE, adj. MakiufiDg; maniingnfug, FULGIDO, DA. adj. Makindng; inaniuoguiag, FULGOR. m Ningnfng; kislAp. FULGURAR, v. n, Magningning; maakiship. FULMINAR, v. a. Tumilainsik aug iiwanag. fifig, Magpapu. t 6k. FULLERJA. f. DayA sa pagsusuguI. fj fig, Laldng; dayA. FUMADA. f. Aso6 sa bibig sa pag hiti't ng tabako 6 sigaril.3o. FUMADERO in. Po6k na ladn sa mga nasisihitit ng tabako 6' sigarilyo. FUMADOR, RA, adj'ys Bihasa sa paghitift. FUMAR. v. n. Uinusok. (I Hu initt ng tabako 6 sigaril yo. FUMIGACION, f. Pagpapaas6; pagsusu6b. FUNMIGAR. v. a. Pagasuhin. 1 Suubi in. FUMOSO, SA. R~dj. Maas6'; maasap; mnausok. FUNCION. f. Galdw; kilos ngin ga bahagi ing katawAn n g tao. ffPanunupdd ng i s,ng tungkulin. 1f Palabds. ff Handaan. II Mil Pagdidigmin. FUNCIONAMIENTO. iN. Pggaluiw; pagkilos. FUNCIONAR. v. n. Guinaldw; kuinilos ang tao 6 inakind. FUNG FUNCIONARIO. in. Nlanuauiigk61; kawanf sa pa'nahalaAn. FUNDA. f, Balot sa labtia.. FUNDACI6"N. f.- Pap tatatag; pagtatay6. FUNDADOR, RA. adj, y s. Nag. tattig. FUNDAMENTAL. adj. DakilA; panguna. FUNDAMENTO. in. Simu'A; ba.. ta3 An. 11 Katuwirang pinlagsSasa ligan. 1i fig, UgAt. FUNDAR. v. a. Magtatag; Mnawta)6. ft fig. lbatay; isalig. I v. r, Mabatay; iasalig, FUNDICLON. f. Pagbubub6.jj Pagawaang pinagbubu-1a1 ng mnga bakal. FUNDIDOR. Mn. Mangbubub6. FUNDIR. v. a. Tunawin aug ha.. kal, tans6 at ibp.; mnagbu6. f v. r, Matunaw; mnabub6. fig. Magkaspisan aug mnga diwA, hangarin 6 lapiang nagkakaalift. FUNEBRE. adj, Nauukol sa patAy 11 fig. Napakalungk6t. FUNERAL. adj. Nanukol sa pag. lilibing. 11 m. pi. Paglilibfng. FUNERARIO, RIA. adj. Nanukol sa libing. FUNESTO, TA. adj. Kulangpalad. 11Malungk~t. FURIA. f. Pagngangalit. f Po6t.f1 Suinp6ng ng kabaliwtin. ff KarahasAn ng panah6n, iffig. Kaliksih~fi sa paggswo, ng isting bagay. FURIBUNDO, DA. adj, Galit; po6t. II fig. Nabihibting.

Page  262 FURr FURIOSO, SA. adj, Nagnga~oalit; po6t. It Balfw. i' fig, Marahbs; akstatakot. Ij fig. 1lapa kalakf. FUROR. m., Galit; po6t. 1f Sum. p6ng na daglf ng kabaliwAn. FURTIVO, VA. ad). Patsg6; panak&w. FUSfL. m. Barfl. FUPSILAMIENTO, m, Pagbarfl. FUSLAR,. Bariln. FUSILAR, v.. a. Barilfn. FUSI6N,. f Pgkatunaw. l fig, Psgpipisan ng mg& diwk 6 pangkating dating magkabiwally. FVTILIDAD. f. Kawaling kabulubin 6 halgs$. FUTUHO, RA. adj.. Darating; sasapit lt m. y f. Katiptn sa pagiising dibdib. 1II De futkrO m. adv, Sa hahsrapfn.

Page  263 1i -______ -oL~~c wr.g (9E ~4-Fi?'L~~~~~3LII~ G. f. Ikawal6ng titik ng abakadAng kastili, at panganim sa ka. niyang mga consonante. GABAN. m. Amerikanang mahaba. GABARRA. f. Sasakying mslift sa tubig na may layag at mRa gaod. GABAZO. m. Sapal. GABELA. f. Buwfs sa PamahalaDn. GABINETE. m. Silfd na karatig. Ii Tanpgapan ng mga babae sa panauhing kapalagayan ng lo6b. II Katipunan ng mga sarisaring bagay na pinatitingndn sa madla 6 pinagaaralan. 1] Katipunan ng matataas na tao ng pamabalaan. GACETA, f. Pahayaging pinag. lalathalaan ng mgia balita sa pamahalaan. GACETILLA. f. Pitak ng paha. yagng pinaglalathalaan ng maiikling balita. 1| Maikling balitA, U fig. y, fam. Ang mahilig sa pagdadalA ng mga balita sa iba't ibfig dako. GACHO, CHA. adj. Huk6t; yuk6. GAFO, FA. adj, Pingk6k ang mga daslrl ng kamay at paC, GAJE. m. Gantingpalang nauu. kol sa isfng tungkulin. GAJO. m. SangA ng punungka. hoy. }i Piling, GALA. f. Damit na maringal. II Kisig sa paggawA 6 pagsasalit& ng anoman. H pi. Kasuutang maringal, GALAN. m. Lalaking may magand&ng tindig 11 Ang nagmamakisig sa dalaga. GALANO, NA. adj. Makisig ang gayAk. {I Magilas. t| fig. MagarA, GALANTE. adj. Magalang; maganding lo6b ea babae.

Page  264 -- 264 - GALA GALANTEAR. v. a. Magmagiias; magmakisig sa dalaga upang msibig. GALANTEO. m. Pavmamagilis; pagmamakisig. GALANTERiA. f Pagmamagilis; pagmamakisig; pagmamagalang. |t Inam at gara na namamalas sa is^ng bagay. II Kakisigan. GALANURA. f. Gay6k na mainam sa mata; kagalingang likhA ng gayak. N fig. Kagalingan; ga. ra sa panaDnait^. GALAPAGO. Pagbng. GALARD6N. m. Gantingpal^ sa mga karapat6n 6 paglilingkod, GALARDONAR. v. a. Gantihingpala ang mga karapatin 6 paglilingkod ng isang tao. GALENO, NA. adj. Mar. Nauukol sa hangin 6 simoy na banayad. 1I m. fam, Mauggagamot. GALERIA. f, Bahaging mahabi at maluang ng baiay na napapalamutihan at may maraming bintanS, na ginagamit na palamigan, [1 4atipunan ng mga pintura. GALILLO. m. Gutil ng lalamu. nan. GALOPAR v. n. Tumakb6 ang kabayo ng matulin. GALOPE. m. Takb6ng matulin ng kabayo. |I A, 6 de galope. -n. adv. fig. Madalian; biglaan GALLARDiA. f, Kakisigan; kagi lasan; GALLARDO, DA. adj. Magilas; makisig. 11 Matapang |I f g. Dakila sa mga bagay na nauukol GALL sa &amdamin. GALLERA, f. Sabungin. OALLEROi m. Mananab6ng. GALLINA. f. Man6k na batae, GALLINACEO, A. aoj. Nauukol Fa man6k. GALLINAZA. f. Taing man6k. GALLINERIA. f. Po6k na pinagtitindanAn ng mga maDnk. GALLINERO, RA. m, y f. Magmamaan6k. t m. Manukan; hapunn ng min6k. GALLO. m. Mai 6k na lalaki. GANA. f. Hanogd; pita sa isang bagay. GANABLE. adj. Maipananalo. GANADERIA. f Karamihan ng mga alagang hayop. 1[ Pagaalaga ng mga hayop. GANADO, DA. p.. ng Ganar tI adj. Nanalo. I m. Katipunua ng mga hayop na alaga. GANADOR, RA. adj. y s. Mananal6. GANANCIA. f. Pananalo. 11 KapakinabangAn; tubb. GANANCIAL. adj. Nauukol sa pakinabang 6 tub6. GANANCIOSO, SA. adj. Pinaki. kinabangan; pinagtutubuan. GANAPAN. m. Mamaasan. GANAR. v. a. Makinabang; mag. tusb. [I Maakit ang lo6b ng kapuwa. [J Kamtdn ang isng bagay. 11 Manalo. GANCHO. m. Kalawit. GANDUL. LA. adj. y s. fam Tamad; hampAslupA; alisaga GANGA. f. fig Pagbibilf ng mura ng mga bagay na mahalagt.

Page  265 - 265 - GANG GAL~GOSO, SA. ad.Y"~ Hurni. GANGRENA. f. Pitg rab il6k: un suigat; kangrena. GANGREI~ARSE. v. r. Mabul6k ang isugat. GANGUEAR. v. n. Mahurmil. GANGUEO. in. PagkahurnfIl GAN~SO, SA. mn. y f. GansA. 1I fig. Taong batugan, tamdid at pabayA. it fig. Taong harn~k, wa. Iancr Pinagaralan at UlngS. GANTA. f. Sal6p. GANZUA. f.Bakal na balukt6t na ginagaminit na pangbukiis sa m~a kandado kutig wahting susl. GAfIIDO. m. Hagulg6l Yag aso kung pinapal6. 11 Ungal DR iba.ng hayop. GAN~IR. v. ni. Humagulh6l ang aso kuag p'nspak6 ~j Umungal ang mnga bayop. 11 fig. Y fain. MagsalitAi ng mahagong ang boses. GARABATO. rn. Sabitt4n; kawitdn. GARANTE. corn. Ang urnaak6 sa pagbabayad. GARA~NTiA. f. Pananagutan sa kasunduanl, GARANTIR. v. a. Panagut~n; tayu~it. GARANTIZAR. v. a. Urnaka; sagut~il. GARBO. mn. Gilas; kisig. 1 fig. Garh at gandtdng tinataghIy ng inga bagay. 1j fig. Kagandahang. Io6b. GARBOSO, SA. adj. Magilas; ma. kisig. 11 fig. Magandinglo6b. GARDURA. f. Alamfd. GARFIO. in. 1Kalawit. 4i4 GARG GARGAJEADA. f. Dihdk. G-.RGAJEAR, v. a. Duinahtk. GARGAJEO. in. Pagdab6~k. GARGAJO. in. Lurdng kaangGARGAJOSO, SA. adj. Paladah~k. GARGANTA. f. Lalarnunan.jlIfig. Bahagirig ita'js ng paa ns ad dugt6ng sa binti. 11 fig. Katipunan ng bund6k, ilog at iba pang po6k. GARGANTADA., f. Suka. GARGANTILLA.- f. Palainuti sa fifg Yag inga babae. GARGARA. f. Pagmurnumog ng tubig, na pinabubulab6k sa may slalainuan. GARGARIZAR. v.nt. Magmumog, GARITA. f. Kublihan Dg ing& bantdiy. Ii Malilt na silid na ku-. blihan ng tanodpint6. GARITO. in. Po6k na sugalan; pasugalan. 11Pakinabang na na. kakamt~n sa pagospasugdit. GARLOPA. f.'IOarp. Katarn nas rnalakfng ginagamn1* na parnantiAy sa kahoy. GARRA. f.- Karn~y 6 pad, ng Moga hayop na may kuk6. 11fig. Kaindy ng tao. GARRAIFA. f. Boteng malift. GARRAPATA. f- Zool. Limnatik; tun~w. GARR6N. in. Tahid. GARROTAZO. in. HainpAS ng inalaking pamaI6. GARROTE. in. Parnal6ng mala. ki. IIBibitayfin.

Page  266 - 266 - GARR GARROTILLO. m. Pamamagf ng lalamunan. GARZA. f. Zool. Kandanaok. GASEOSO, SA. adj. Nauukol sa tubig na sumisinggw. GASTABLE. adj. Magugugol. 11 Magagasg&s. CASTADO, DA. p p. ng Gastar. 11 adj. Gasgas. GASTADOR, RA. adj. y s. Mapaggugol. It Bilangg6ng nahatulan ng mabibigat na gawA. GASTAMIENTO. m. Pagkagasgas; pagkaubos ng isAng bagay. GASTAR. v. a. Gugulin. |I IwasAk ang isang bayan, II Sirain. |j Gasgasin ang damir, lakas at ibp. || v. r, Magasgds. GASTO. m. Paggugol. J Gugol. GASTOSO, SA. adj. Mapaggug61. GASTRALGIA. f. Sakit ng -sikmur&. GASTRITIS. f. PamamagA ng sikmurA, GASTRONOMIA. f. Karunungan sa paglulut6 ng masasarAp na pagkain. [l Hilig sa pagkain ng masarAp. GASTR6NOMO, MA. m. Maalam sa paglulutb ng masasarAp na pagkain. 11 Mahilig sa masa. sarAp na pagkain. GATA. f. Pusang babae. 11 fig. Manipfs na ulap sa ibabaw ng mga bundok na umaakyat ng dahandahan. GATAS (A) m. adv. Pagapang. GATEAR. v. n. UmakyAt na kapara ng pus&.,ifam. Gumapang. 11 v. a, Kumamot ang push. 11 GATE fam. Mangumit, GATERA. f. Butas na lusutan ng mga pusi. GATO. m. Pusang lalaki. || Supot ng salapt. 1I Salapi sa supot. Il fig. y fam. Tekas; mangdudua it. GAVILAN. m, Zool. Lawin.j1 fig. y fam. Tekas. GAZMONERIA. f. Pagbabanaltanalan. GAZMONO, NA. adj. y s. Nagbab An&lbanalan. GAZNATE. m. Lalamunan. GEMALIPARO, RA, adj. Nanga. nganak ng kambAl, GEMELO, LA. adj. y s. Karmbail. m pi Pangmalayong tingin. II Ang dalawang botones ng puny6s. GEMIDO. m. Paghibik. I Hibik. GEMIDOR RA. adj. Humihibik. GEMIR. v, n. Humibik; dumaing. I fig. Umiyak ang mga hayop. GENDARME, m. Pulis. GENEALOGIA. f. AngkAn. 11 Kasulatang kinatatala|n ng pagkakasunuddunfid ng mga angkAng pinanggalingan ng isAng tao. GENERACI6N. f. Pagpaparami ng tao. II Lahb; angkAn. II Katipunan ng magkakasfngpanah6n. GENERAL, adj, HayAg; pangkalahatAn. 1 m. Punong pangkalahatin ig hukb6. GENERALIDAD. f. MadlA; kalahatan. 11 Karaniwan sa mga si. nasabi 6 sinusulat.

Page  267 -s 267 - GENE GENERALISIMO, mn. Puinb nD mga pun6. GtNERO. mn. Url; ayos. 1i Ayos 6' kapbraanan Pa paggawi nig isting bagay. 11 Bagay na, kalakal. 11 Gram. Kiya's. GENEROSIDAD. f- K~mabalang asal Da minana. 11 Kagandahang 1(,O6b. 1I Katapangan ng lo6b s-L pagsasaigaw& ng anom~n. 11Ka dakilaan. GENEROSO, SA, adj. Mab~i us asal. 11Matap ing sa pagsasagn'wa ng aaodn~i. 11Tapit na Io6b; mapagbiyaya'. 1i Magaling aug Uri. GENIO. m. Asal; ugall. 11Hifig, 11 Kakayahbtn sa isting bagay.GENITAL. adj. Ginagamit sa pagpaparami gg tao. in. Bay~lg. GENITIVO, VA. adj. Makalifikhfi ng ising bagay. m.- Gram Isa" sa inga kasong nangangahiu 1ugAn ng pagminaay-ari. GENTE. f. M~a tio. 11Katipunan ng in~a tao sa isaing bayani. pulut,,ng ng inga kawal. GENTIL, adj. y s. Hindi binyagan. 11Magilas; makisig. GENTILEZA. f. Kakisigan; kagandahan ng tindig. IIGalang'; kabutihang asal. GENTIO. m. Kakapaldn ng tao. GENUFLEX1ON. f. Pagluh6d. GENULNO, NA. adj. Waking ha1,6; dalisay; gandlp. GEOGRAFfA. f. Karunungang nagtutur'6 ng pagkilala ng kalagayanl n- 1uph. GEOMETRIA, f. Karunungan sa GERE pagsukat ng lup&. GERENTE. mn Nangangasiwh; nanamnahala sa bahay-kalakal. GERMEN. m. Hayop Da malift. 1I Binbi. II fig. SimulA; pinanggalingan. GERMINACi6N. f. Pagtub6; pag. nanawndlw. GERMINAR. v- n. Tumnub o; magnawndlw. u fig. Umnunldd, GESTICULACIJ6N. f. GakiAW Dg mukhft, Ds nagpapakilala ng tuwA 6 galit. GESTIOULAR. v. D. Kumumnp~s; gurialilw ang mnukh.4, kamrnly at ibp. GESTION. f. Pagsasagwaw'; pawrsisikap as ikapapanuto ng ising kalakal. GESTIONAR. v. ni. MagsagawA; magsikap sa ikapapanuto DR is~rrg kalakal. GESTO. mu. Gahaiw ng mukhfi ay6n sa MIbi ibang damndamin rng kalooban; kumnpa's. 11Pagn~iwf. jI Pagmumnuchfi. GESTOR, RA. adj. y a. Nagsasa. gawA, 11 m. Corn. Kasapi sa isAng sarashin na tumutungk6l ng pangangasiwA. GIGANTA. f. Babaing napakatangkdd. GIGANTE. mu. Lalakiug napaka!. tangkAd. f fig. Ang namumuk6d sa ibil as tagil~y na lakAs at ibA pang kagalingama. GIGANTESCO, CA. adj. Nauukol sa taong napakatangkld. ~ fig. Napakatayog. GIIGANTEZ. f, Katangkarnlng labia.

Page  268 -~ 268 —; GIMN GIMNASIA. f. Pagpapalakds. GINEBRA.- f.- Kasaogkapang pang, tugt6g na isina~salfw sa kantfi 11 f ig. Kaguluhan; kagusuta'n. rlfig. Kaingayan ng mnaramning ta. on g di mnagkamayaw. 11 Alak ina kinukuha sa mnga but6 ng bunga D9 enebro. GIRAR,, v. n. Umnikit; inagpaikitikit. 11 Corn. Guinawf ng pag. baboyad sa pamnaiagitan nA le, tra de carnbio. GIRO. mn. Ikit. n1 Pagikit. 1if Pagpapaligoy ng salita. If Corn. Pag.. papapalit jag salapiug pilak 'na ipinadadali sa ibfing dako. GLANDE. M. Turit; dulo ng pagaarl ng lalaki. GLOBO. in. Ba~iay na bil6g at hunqk~ig. IfLupA. GLORIA. f. Kaluwaihatian; langit. Kapuriba~n; kabantugan.jj TuwA. ftnAg nagpaparildg sa ist~ng ba. gay. GLORIAR. v. a. Papurihan; itangh~i. ff v. r. Purihin aug sarili; inagbans~ig. Jj MatuvA ng labis. GLORIFICACION.. Pagpupuri. Pagluwaihatd GLORIFICADOR, RA. adj. y s Nagpapaluwalhatl. GLORIFICAR. v. a. Paluwalha. tiln. f1 lbant6g; papurihan. J v. r. lumeuwaihati; Iumigaya. GLORIOSO, SA. adj Karapat. dapat purihin. Nauukol sa ka. luwalhatian.~ If Maluwalhati; ma Iigaya. 11 Purnupuri sa sarili; nagbabans~g. GLOSITIS. f. PamnaiagA ng diIA. GLOT GLOT6O-Np N~A. adj. y s. Matakaw; mnasibA. GLOTONEAR. v. n. Mag-Inatakiw; unaaamasibA. GLOTONERI-A, f. Katakawan; kasi baan. GLUTEN. mn. Ang alinmn~ng bagay n'a mnalagkit. GLUTINOSIDAD. f. Kalagkittin. GLUTINOSO, SA. adj. Malagkit. GOBERNADOR, RA. adj. y s. NamanamhalA. ft me. Punong matatis sa isdng lalawigan, siyudad 6 baDSA. GOBERNANTE. p. a. ng Gobernar, ff adj. y s. Namnamahalk; nanumnuno. GOBERNAR. v, n. Marnahala; mnamunb f Patniubayan; patnugaiitn. GOBIERNO. mn. PamnamahaIA; pamnumun6. fj Pamahttlaan. GOCE. mn. Pagtatainasa; pagkakamit. 'GuLETA, f. Sassakyalngdagat na inaiiju. GOLFO. mn, Dagitdagatan. 1f La. o1; kalawakan Dg dagat. GOLONDRINA. f. Ibongl1angly. langayan. GOLOSINA. f. Kakanfn. ff Pag. nanasA 6 Pita 88 ising baga3.11 fig. Bagay na inasarAp. GOLOSO, SA. ad'. y s. Mapagkbfln ng mga kakanfln; inatakaw, 'GOLPE. in. Hamnp&s. j1 Banggfi; digok. 11 Kararnihan; kasaganaan. IfKapahamakdlng bigl~ng dumaditing. 11 fig..Pagtatakd; pa~nggigilalis.

Page  269 - 269 - GOLP GOLPEAR. v. a. Dagukan. i Tumukt6k sa pint6. GONCE m. Iniikitan ng pint6 sa pagbubukAs at pagsasarn. GORDO, DA. adj. Matab; malakf ang pangaogatawdn 11 Matambbk at malaki. M1 Mamantikk. II m. Sebo: tabA. GORDURA. f. TaLt. II Aligi. II Katabaitn. GORGOJARSE. v. r. Magkabukbok. GORGOJO m.. ukb6k. GORGOJOSO, SA, adj. Bukbukin. f GORJEAR. v.n. Humuni. GORJEO. m. Hunl GORRA. f. Paaakip na malamb6t sa ulo. GORRINO, NA m. y. f. Biik. GORRION. m. Ibong maya. GOTA. f. Pa' k; tul6. GOTEAR. v.n. Pumatak; tumul6. il fig. Magbigay 6 tumanggAp ng untfunti g sng g bagay. GOTERA. f. Tul; patk ng tubig sa lo6b ug bahay. II Butas ng bubungdng pinanggagaliugan ng tul6. GOZAR. v. a. Kamtan; tamasabin. 11 v. n. MatuwA; malug6d. || v. r, Magalak; magtamiasa. GOZO. m. TuwA; galAk. 1| Kaligayahan. 11 fig. Liyab ng gatong na malilift at tuy6. GOZOSO, SA. adj. Matuw; ma. gal&k. GRABADO. m. Karunungan sa paguukft. II Parain ng pagukit. 11 Larawang limbig. GRAB GRABADOR, RA. m. y f. Manguukit sa bakal 6 bat6 ng lara, wan. GRABAR. v, a. Magukit sa bat6 6 bakal ng larawan. j| fig. Itaimtfm sa lo6b aug iseng diwA, damdamin at ibp. GRACIA. f. BiyayA. nj Pangha. linang taglAy ng pagmumukhb ng mga tao. 1j Kapakinabangan; tangkilik; lingap. J Kabutihang 1o6r,. 1 PagpapatawA. 1I Kapatawaran. II fam. Pangalan ng bawat't tao. 1| iGracias! Salamat; pasasalamat. GRACIOSIDAD. f. Karikitan; kagatudahan ng istng bagay. GRACIOSO, SA. adj. Nakaaakit; nataliligaya. 1t Masay,; mapag. patawa. |I m. y f. Ang mapag. patawa sa dulaan; bubo. GRADA. f. Baytang. 11 Likmuang baytangbaytAng. GRADADO, DA. adj, May mga baytang. GRADO. m. Baytang. II fig. Sukat ng uri at kalagayan ng isang hbgay. GRADUACION f. Pagbibigdy ni url 6 taAs sa isang bagay. GRADUAL. adj. Baytangbayt&ng. GRADUANDO. m, Ang nagtatapos sa isng paaraldn. GRADUAR. v. a. Bigydn aog ising bagav ng url 6 taAs na nararapat- 1[ SS ma paaralan, magkalo6b ng katibayan sa isang nagaaral sa karunungang natapcs. 1) v. r. Maggrado.

Page  270 - 270 - 1T7AFi GRAFICO, CA. adj. Nauukol sa mga pagpapaliwanag sa pama. magitan ng larawan 6 guhit. GRAJO. m. UwAk. | fig. Taong masalitA. GRAMA. f. Bot, Dam6ng ka widkawaran. GRAMATICA. f. Kaalaman sa pagsasalitA at pagsulat ng ising wik&. GRAMATICAL. adj. Nauukol sa gramitika. GRAMiTICO, CA. adj. Nauukol sa gramatika. jil. Ang bihasa 6 sumulat ng gramdtika. GRAMIL. m. Kasangkapan ng anluwagi na ipinanwguguhit sa kahoy. GRAN. adj. Ap6cope ng Grande. Malakf; dakil. GRANADERO. m. Kawal na matais ang tindig. I1 fig. y fam Taong napakatangkdd. GRANDE. adj. Malakf, [ DakilA; marilg; marangel. GRANDEZA. f. Kalakban. 11 Ka pangyarihan. II Kadakilaan; kamahalan. GRANDIOSIDAD. f. Kalakhang kahangahan&g; kadakilaan. GRANDIOSO, SA. adj. DakilA. GRANDOR. m. Laki ng mga bagay. GRANEL. (A) m. adv. Butil. butil. 11 fig. Buntiinbunt6n. GRANERO. m. BangAn ng palay at ibp. uring butil 1I fig. Lupaing masaganA sa mga butil, na ga a ng palay, mais at ibp. GRANJEAR. v. a. Paramihin ang GRAN kayamanan sa pangangs lakal ng mia hayop at ibm pang bagay. [ fig. Akit n; tamuhui. [} v. r. fig. Maakit; magtam6. GRANO. m. Butil. 6 Binht. [1 Butlfg. CGRANUJA. f. Ubas na nilalagas sa buwfg j1 Buto ng bunga ng uba,. 't fam. Katipunan ng mga batang hampislupA. J m. fam. Bathng hhm aislupa; pilyo, GRANULOSO, SA. adj. Butilbutil. GRASA. f. TabA; linab. GRATIFICACION. f. Pabuya; gantsngpala; upa, GRATIFICAR. v. a. Upahan;pabuyaan; gantihfngpal~. I Pagbigyang lo6b. GRATIS. adv. m. WalAng bayad. GRATITUD. f. Ganting lo6b; pagkilata ng utang na lo6b. GRATO, TA, adj. Masarip; ka. lug6dlug6d. II Walang bayad. GRATUITO, TA. adj. WalAng bayad; biaAy. GRATULAR. v. n. Pasalubungan ng batl ang isang tao. I v. r. Magalik; malugod. GRAVAMEN. m. Pataw; pasanin. I1 Buwfs. GRAVAR. v. a. Ipataw; ipapasn. 11 Pabuwisfin. GRAVE. adj. MabigAt. II Malaki; malubh&. II Waling kibo. I1 Mahirap gawin. I| Nakaaabala; nakagagalit. GRAVEDAD. f. BigAt. K1 KawalAng kib6. 11 KalakihAng labis. 1l fig. Kadakilaan; kshalagahan.

Page  271 - 271 - GRAV GRAVOSO, SA. adj. Mabigit. { Magugol; mahal GREDA. f. Luad na magalis at maputt. GREMIO. m. Kindungan. j1 Kapisanan. 1| Balnngay. GRENA. f, Buh6k na sabog at gu16. GRESCA f. Kaingayan; hiyawan. {1 Bat:g; away. GREY. f, Kawan ng alagang ha. yop. 11 Kapisanan ng mga binyagang may sariling namumun6. GRIETA. f. Bitak; lahang,.1 SingAw sa bibig, GRIETADO, DA. adj. May bitik GRIETARSE. v. r. Magbitak; magkabitAK. GRIETOSO, SA. adj. Mabitik; bitakbitk. GRILLETE. m. Pangdw sa pat ng mga bilangg6. GRILLO. m. Ksmaksj. II Sibol ng binhi kapag nagsisimul, na ng pagtub6. 11 p1. Pangaw sa pai ng mga bilangg6. GRIMA. f. Kawaling lasa; sukal ng lo6b; sindak. GRITAR. v. n. Sumigaw; humi. ydw. GRITERIA. f. Sigawan; hiyawan. GRITO. m, Sig6w; hiyw. GRITON, NA. adj, fam. Palasigw; palahiydw. GROSERIA. f. Kagaspang;n ng asal; kawalin ng pitagan. |i Kagaspangn; kawalin Dg kinis. i, Kamangman gn. GROSERO, RA. adj. MagaspAng; walaig ayos. |I Magasptng na asal; bast6s. GROSOR. m. Kmapl; laki ng katawn. GROSURA. f. TabA. ll Pagkain ng lamang kati, laban sa pangingilin. GRUESO, SA. adj. Makapil. I[ Malaki. 1 fig. Nauukol sa. pagiisip na masagal at malab6. f m. Kapal ng is&ng bapay. GRUMETE. m. Magdaragt na mababa ang tungk6l, GRUMO. m. Pamumu6 ng butilbutil ng isaing bagay na lusaw, gaya ng gatas at ibp. GRUMOSO. SA. adj, Maramiag pamumu6 ng butilbutfl. GRUNIDO. m. Ngalngal ng haboy. 11 Angil ng aso at ibi pang hayop. GRUNIR. v. n. Ngumalngit ang baboy. II fig. Magpakita ng mubt at suklim sa paggawA ng isAng bar ay. GRUPA. f. Gawing pawitan ng kabayo. GRUPO. m. Lipon; tump6k, GRUTA. f. Yungib. GUACHAPEAR. v. a. Tampisawin ng mga pad ang tubig. 11 fig. y famo. Gawin ang ising ba. gay ng padalosdalos. i v n. Tu mun6g ang kalang na bakal na maluw.g ang pagkakapak6. GUADAifA. f. Lilik. GUANTADA, f. TampAl. GUANTE. m, Balot sA kam&y; guantes. II p1. Paragala; pabuyA. GUAPO, PA. adj. fam, Masig16; makisig; walng takot, I MagandA.

Page  272 so — 2 72 - GUAR GAIJRDA. Corn. Tgapagingat; tanod. If. Pagbabantdy; pagiin~at. Pagtuprid sa is~ng utos, bathis 6 asituntunin. GUARDABOSQUE.a in, Tanod; gubMt. GUARDACABRAS. cuna. Taga. IpagalaizA ng kamnbing. GUARDACOSTAS. in Mar. S i sakydngdagat na aagtatanod sa baybayin ng dagat. GtTARDADO, DA. P. P. n-A Guardar,. adj. Malibim; nafiintitan. GUARDADOR, RA, ad',ya Nag iingat; nagtatanod. 11Nanunupr~d sa kautusrin 6 bataM. 1I Kuwipot; rmatipid. GUARDAJOYAS, in. Ang tanod sa rnga hiyis ng barl; If Po6k na pinaotataguanl ng mnga hiytt rng harl. GUARDAMONTE. m. Tanod bun. d6k. GUARDAR. v, a. Ingatan; ta.. nuran; bointaya~n. 11 Tuinap~d sa tungkulin. IMagtipi'd. 11 v. r, Magingat. IfMagpigil sa pagsa. sagawA ng ising b~gay. GUARDASOL. mn. Payong. GUARDIA. f. Pu'ut6ng ng in~a taong nagtatanod st isfng tao 6 poo~k. 11 Pagtatansrg6l pagbabantrty; pagaalagh; pagtatangrkihk. Jj in. Kawal na niagtatanod. GUARDIAN, NA, in. y f. Taga, pagingat ng ising bagay. GUARECER. V. a. Kupkupfn; sakloloban ang isitng tao,. lagsc., tan ang is4'ag bagay. IfV. r, GUAR. Msgkublf; inagkanl6ng. GUARIDA. f. Yungib na pinagtataguan ng mn~a hayop. rf Kan)lungan. jf fig, Po6k na tagpuan. GUARNECER. v. a, Gayak~n; palamnutiban; daint~n. IfK~iupkupdo GCUARNICI6O-N. f.- Palarnuting inilalagdy sa damift. ff1 Kalupko-p na gint6, pilak at ibd pa na Pinaotata~mpukdjn ng mRna bat6ng inahalagal. jj Hukb6ng nagtatanod sa isdng kastilyo, inu6g at ibp. 11 p1 Gurnasy6n ng kabayo. GTJAYABA f. Bunga ng bayabaa. GUAYABAL. in, Bayabasttn. GUAYABO, Mn. Bot, Pun6 ng bay abas GUBERNAMENTAL. adj. Nauu. kol sa pamnahaladtn ng isl~ng bayan. GUBERNATIVO, VA. adj. Nauukol sa painahalaan. GUBIA. f. Luko'b. GUERRA. f. Paghabaka; dignaan. 1f Pagkakagalft ng dalawd 6' maramning tao. jj fig. Pagkakaalit ng dalawting tao. 11 Guerra abierta Paglaiamnas. Ii Guerra civil, Pagbabaka ng mga ma-.mamnaydn sa ising bansA. GUERREADOR, RA. adj, y s. MangdidigmnA. GUERREAR. v. n.. DumnigiA; bumaka. 11 fig. Luma1,an; suinalungit.

Page  273 - 273 - GUER GUERRERO, RA. adj. Nsuuko sa digmaf. I1 Dam digmi. 1 Mahilig sa digmA. 11 m. Kawal GUiA. corn. Patnubay. || fig. Ta gapagturb. GUIAR. v. a, Patnubayan; patnugutan; iturb ang datn. 11 Pangasiwaan aug ising tao sa pangangalakal. |1 Patur6; padalL sa kapuwA. GUILLOTINA. f. Maklnang pinagamit sa Francia sa pagpugot ng ulo ng mga salarin. 11 Pamu tol ng papel. GUILLOTINAR. v. a. Pugutan ng ulo. GUINCHAR. v. a. Sundutan. GUINDAR.. a. Iakyit ang is~ng bagay sa mataas at isabit do6n. 11 fam. Bitayiri GUIEADA. f. PagkindAt. 11 Mar Pagpal-ng ng d:6ag sa magka. bikabilng panig sa masamng pag paoalakad. GUITAR. v a. Klmi'ndAt. 11 Mar Papalingin ang da6ng sa magkabikabillng panig. GUINO. m. K ndit. GUI6N. m. Krus na ipinangu. nguna sa prusisiy6n. | Watawat. |1 fig. Ang nangunguna, pumapatnuhay sa ibi. 11 Gram. Maiklfng guhit na pahaldng na inilalagAy sa hulf ng talatA kapzg ang salita'y hindt nagkakasiyd at GUIR ' sinusundin ng kapupunAn sa kasun6d na talath. GUIRIGAY. m. fam. SalitAing malabb at walfng kawawaan. GUIRNALDA. f. Putong na bulaklik, mga dam6 6 sang;. GUISADO, m. G nis. GUISAR. v. a. MaggisA; igisd.'II fig. Iayos; husayin. GULA. f. Kayamuan sa pagkain at pailn6m. GULOSO, SA. adj. y s. WalAng habas; matakaw. GURDO, DA. adi. Hangl; tangS. GUSANIENTO, TA. adj. May uod; inuuod. GUSANO. m Uod. 11 fig. Taong mahinhin at alimura. GUSANOSO, SA. adj. Inuuod. 1 fig. Bul6k. GUSTAR. v. a. Lasahin; namnamin; lasapin. | v. n. Maga. lak; malug6d. 1i Magnasbj magustubdn; maibigan, GUSTO, m. Panglasa; pangnamnum. 11 Lasang taglfy ng mga bagay 1| Lug6d; galAk. 11 Kaaustuhan; pagkaibig. GUSTOSO, SA, adj. Masarip.'n Nakalu!ug6d; kaligaligaya. GUTURAL. adj. Nauukol sa lalamunan. GUZMAN. m. Kawal na marilAg, GUZMANADA. f. Libdk; uyAm; daya. 35

Page  274 i~- ~~~f~C1&jl4kL c*A*- Axt 51 9 4 Aw~t J996k lbe t oa '$;Ui~~I~E~:~~P W H. f. IkasiyAm na titik ng abakadang kastili at ikapit6 sa kaniyAng ma consonante. ABA. f. Patani. IHABANERO, RA, adj. y s. Taga Habana. HABAR. m. PataniAn. 'IABEAS CORPUS, m, Karapatin ng labht ng mamamayang napipift na litisin ng huk6m sa lalong madaling panah6n upang makilala kung maysala 6 wal1 at nang makalayh; karapatAng makalaya ng sinom&n. HABER v. a. Magkaro6n. || Ma huli ang isAng tao 6 bagay; masumpungin. Il v. impers. Mangyari; magkata6n; may. II v. r. Magpakahusay 6 magpakasama. n m, PahAm sa mg9 hudy6. II rn. pl. Kayamanan, HABIL. adj. May kakayahan; sanny; bihasa. I| For. May kaya sa isAng bagay. HABILIDAD. f. Kakayah~n; kasanayan. 1| Kasanaydn sa paggawA ng isang bagay. HABILIDOSO, SA. adj. Sanay; bihasa. HABILITACI6N. f. PagbibigAy pahintulot sa pagsssagawa, ng isang bagay. 11 Kakayahan. HABILITAR. v. a. BigyAng pahintulot sa pagsasagawA ng isang hagay. [1 BigyAng puhunan ang ising tao upang makapangalakal sa sarili, 11 Ipaghandd ng mga kailangan sa paglalakbAy. HABITABLE. adi. Matitirahbn; mapamaha ahayan HABITACI6N, f. Tahanan; bahay, 1| Silid ng bahay. |I PagtahAn. HABITANTE. p a. nD Habitar. Tumatahn.11m Ang mamamayAn.

Page  275 - 275 -J. HABI HABITAR v a. Tumiri; tumrahbjn s& isdag poo'k 6' babay. HABITO. in. Kasuutan n~hawa't tao sangavon sa kaniya'ng kalagayan, tungkulin at ibp. Kaugalian; pinaikamibasahan. UplDarnit ng parl. HABITUAL. adj. Pinagkainihasahan; kinagawiAn. HABITUALIDAD. f. Kinagawi~n; kinabiratihan. HABITUAR. v, a. Igawi; hiratihin; pamiha~ahio. 11v. r. Magawl; mnahirati; mambhasa. HABLA. f. PagsasalltA. II Wikh; saltit. HABLADOR, RA.- adj. y s. MasalitA; daId~aI HABLADURIA. f. Saliting walang kasaysayan. HABLAR. V. n. MagsdlitA; mangusap; magbadyd I1 v. rec. Magusapan; iagsalitaan. HIAB'LILLA. f. Ytsapumapa'n; buhirlijbu1lungan. HABLISTA. CaZ. Ang inagaling at mahusay mangusap. HACEDERO, RA. adj. MagagawA; madaling gawini. HACEDOR, RA~ adj. y s. Gumagawk; lumikhal in Tagapanga.. HACENDADO, DA. p. p. ng Haceudar jj adj y s. May kaya. miananlg lupAHACENDAR. v. a, Bigyan. ng ka yatsnaang lupa ang isdng tao.1j v. r. Bumil' ng kayainanang hi. ph, upang tahanfin. HACENL)ERO, RA. adj. Masikap sa ikalalaki ng kavaruanano. HACE bahay at lupA. HACENDISTA. in. Ang inaalat sa pangangasiwj 'nR kayamariang bavan HAC ENDOSO, SA. adj Maisipag at inaayos sa nmga gawaing bahay. HACER- v. a. Guinawfi. 1 Yu.marl; itatag ang istiog bagay. at fig. Uinisip. It MsgkaFsiyA; rnag-. lulan. 11 MaghandA; inagayos. #5 Makapagbigaly. jj v r. Lumaki;inagdagdAg IiMagult; inaghago. 11 v. iinpers. Magdanas; mangyari. 'HACIA. prep. Dako; sa gawt. HACIENDA. f. Lupang pinagasfsakahan Kayarnanan; pagaarI. jIpI. Mga gawain sa bahay. HACINA. f. MandalA. jj fig. Bun. t6n; timb6n. HACINAR, v. a. ImandalA; ibunt6n; isalansAn. HACHA f. Kandilang rnalakf. J Palak6l. j~Saytw ksstilA. nan unang dako. HACHEAR. v. a. Palakulfn. 1 V. n. Hamupasin ng palak6l. HACHERO. m. Tirikan ng kan. dila". IIMaiamalak6l. HALAGAR, 'v. a. Amuamufn; su. yuin. 11 Hibuan. II fig. BigyAng lubz6d. HALAGO. m. Pagamn6; pausuyb.4) fig. Baizay na nakalulug6d. HALAGUEIIO, I[A. adj. Nakaa.. amukl 1 Humihib6. [INakah%. ha'lina. HALITO. mn. Hining-A. 11 Sing~w lag is~ng bagay. I1, podt. EHihip as banayad iog hang-in.

Page  276 - 276 - HALL HALLAR, v. a. Masumoungan; mapulot. 11 Tuklaain. 11 Tingnon; matyagin. fj Siyasatin. 11 Kilalanin; unawain. II v. r. MakaharAp; nasa HALLAZGO. m. Pagkatagp6; pagkasump6ng; pagkapulot. Bigay na napulot. HAMACA. f. Duyan; aluyan. HAMAQUERO. m. Manggagawa ng duyau. I| Mamamasan ng duyang may iulang tao. HAMBRE. f. Gutom. 11 KasalatCan sa an i. fig. Pagnanasang mapili sa iangh bagay. II Ham bre canina Karamdamang tinataglay ng isang tao na sabik sa pagkain, nguni't hindt makakii l. fi;. Kadayukduk.n. HAMBREAR. v. a. Gutumin; dayukdukfn. 1| v. n. Magutom; madayukd6k. HAMBRIENTO, TA. adj. y s. Gut6m; dayukd6k. It fig. Nagnanais. HAMBR6N, NA. adj. y s. fam. Gut6m na gut6m; palakadlakad sa paghanap ng makakain. HARAGAN, NA. adj. y s. AlisagA; batugan. HARAGANEAR. v. n. Magpalaboylaboy; magpakabatugan. HARAGANERfA. f. Kaalisagaan; katamaran, HARAPIENTO, TA. adj. Gulagulanit ang pananamit. HARAPO. m. Gulanit na damit. HARAPOSO, SA. adj. Gulagulanit; sirasiring damit. HARI HARINA. f. Pinulbos na trigo; harena. HARINADO. m. Harenang nilunaw sa tubig. HARINERO, RA' adj, Nauukol sa hareia. 11 m. Mangangalakal ng harera L1 Po6k na pinagiimbakan ng hareaa. HARINOSO, SA. adj. Maharena. 11 Parang harena. HARNERO. m. Bithay. HARON, NA. adj, Tamid; batupan, 11 Ayaw magtrabaho. HARTAR. v. a. Busugin; bun,,i tii. || fig. BigyAng kasiyahin. || fig. Yamutin; pagurin 11 v r. Mabuo6g; mabundt. It fig. Masiyahin. i1 fig. Mayamot; mapagod. HARTAZGO. m. Kabundatan sa paukain at pagin6m ng labis. HARTO, TA. p. p. irreg. ng Hartar. 1 adj, Malabis; sapAt. HARTURA. f. Kabusuglng labis; kasandatan. |I Kasaganaan. 11 fig. Pagkakamit ng bu6ng kasiyahang lo6b ng isang nasa 6 pita. HASTA. prep. Hanggdn. HASTIAR. v. a Yamutin; muhiin |I v. r, Mayam6t; mamuht. HASTIO. m. PagkasiiyA sa pagkain. 11 f g. Yam6t; muht. HAZ. m. Bigkis. Ii Hukb6ag ma. ayos ang hauay. || f. MukhA Kariyagin ng damit 6 te'a. HAZAiA. f. Kabayanihng gawA. HAZMERREIR. corn. fam. Taong aliwan ng kapuwA. HEBILLA. f. Hibilya. k

Page  277 - 27'm'7 - HEBR IJEBRA. f. HibIl'~ pi. po6t. Mga bub6k. HECATOMBE. f. Patayan. HECTAREA. f. Sukat na may is,-Ing dai~ng area. HECTOGRAMO. in. Sukat na may isdng daring gramo. HECTCLITRO. m, Sukatna may isaing dating litro. HECTOMETRO m. Sukat na may idng dA~ng metro. HECHICERIA. f. PanwgagawayHECHICERO, RA. adj. y s. Manggagaway; inangkukulam. Ufig. Mapamihag; inapangakit, HECHIZAR, v. a. Kulainin. i llfig. Akitin; bihagin aug darndainin..HECHIZO, ZA. adj. Kunwarl. Tanggalin; buhatifn. H1 m. Ku~am; gaway. II f g. Taong mapangakit sa damndarnin n 9 i b,. HECHO, CHA. p. p. irreg. nt Hacer. II dj. Yari; gandip. J Pangysyari. 1i m. GawA HECHURA. ~ Paggawfi. 1H Kina. p6Jl. 11 Kayarian. 11 Anv'6- bikas HEDENTINA. *f. Bahong umaalingasaw. II Po6k nia mabahb. HEDER. v. ni. Bumnab6 11f fg Pagalitin; pagurin; yainutinf HEDIONDEZ. f. Kabahuan; bah'of HEDJONDO, DA. adj. Mabab6. 11 fig. Nakayayamna; nakaga. galit U Marumf at nakasusuk. lAm; salaula'. HEDOR. mn. Bah6 nakaraniwang naginuiulA sa m~a bagay na nabubul6k. HELA HELABLE. adj. Mapainumu6 sa lainig; mapag) eyelo. HELADA. f. Painuinu ng tubig sa lamfg; pagiiyelo. HELADIZO, ZA. adj, Madaling inaiU6 Ea Ianmg. HELADO,2 DA, p. p. ng Helar. II adj. Napakalamini. II fig. Hindt magkamayaw; tigil; natil'han. I in Inurniln 6 pagkaing malamnig. 11Surbetes. HELAR. v. a. Pamuufn; patigasfo sa larnig. ii fig. Gu'ihin ang Io. 6b ng isiing tao. 11 fig. Panghinain ang lo6b; Panglainigin ang loo'h; takutin. ff v. r. Marnu6 Ssa lamig. ffv. r. Manglarnig ang ising tao 6 bagay. HtLLCE f. Pakawdy. HEMATOSO, SA. adj. Nauukol sa dua6. HEMBRA. f.. Hopnabbe Ifig. Hulinahan. II Bunt6t ng kabayong inadalang ang balabibo. 11 Babae. HEMISFER10. Mn. Georn. Kalahati n~ is-ng kabilugan. HEMORRAGIA. f. paglaba's ng dug6 sa alinmAng bahagi ng katawfin HEMORROLDE. f. Almnuranas. HENCHIDURA. f. Pagpapapint6g; pagpinto'g. HENCHIMIENTO. M., Pagpapa.. pirit6g; pagpint6v. HENCHIR. v. a. Punuin; pamintug~i. II v. r. Mamnint6g. HENDEDOR, RA'. adj. Nagpa. pabit~k; inagpapalahiang.

Page  278 - 278 - HEND HENDEDURA. f. Lahang; bit:1k; jams'. HENDER. "V. a. Palabangin; psg larrnatin; pagbita1~n. R fig. Hawiin ang kakapahin ng tao upangZ uaitkaro6n nk dadn. ffv. r. Lu.. mnahang; malglisat; inagbitttk. HENDIBLE. adj. Mapaglalahang; rnapaubibit~k; mapaglalamat. HRENDIDURA. f. Lahang; bi t~k; lainat. HENDIMIENTO. in. Paglahang; pagkablit6~k. HERIR. v. a. Lainasin ng karmiy ang masang tinapay. ff fig. Ha wanin nng sagabal. HERALLDO. Mn. Harl ng mn~a san iata. HERBACEG, A. adj. May uring dain6. HERBAJE. mn. Datnuhan. ft Bayad na shinsingil sa pagpapskan~in D ma alagang ha3 op sa isdng damnuht~n. HERBAZAL. in, Damuhin. HERBECER. v. n. Maw~iinuhing tulnur ang d am6i HERBiVORO, RA. adj. Nauukol sa hayop [ia kutnakain ng dain6. HERBOLARLO, RIA. adj. y s. fig. y fan. Mangmdng; mnasagal ang jidp; 1ukfiluk6. ft in. Ang nang. gagarn6t sa pamnaiagitan ng mn~a dntm6da i6. HEREDAD. f. Bu'kiran. ft Kaya. inalang 1uph.. HEREDAR, v. a. Magruana. f Painanahan II Makainana. HEREDERO, RA. adj. y S. Maginamana. II Nakainana ng hilig HERE at uigall na inaiulang. HE[ZEDITARIO, RIA. adj. Nauukol sa inana 6 nagrnaootana, I fig. Nauukol sa inga hilig, sakift at gawfng ininarnana ng an~k sa mnsgulang. HEREJE.' corn. Binyagangnaa mall sa pananainpalataya. 11adj. fig. y fain. Wahdnghiyfi; tainpala.. Ean; pangahis. HERENiA. f. Kamalian sa Pa. nanamnpalataya. 11 fig. Salitan lurnalait sa kapuwa. HERENCIA. f. Mana. 1 Kayamanang ininana. HERIDA. f. Sugat. HERIDO, DA. adj. May sugat; nakugatan. HERIDOR, RA. adj. Sumus 'ugat. HERIMIENTO. in, Panunugat7 HERIR. v. a, Maaiugat; sumnupat. ffTumamnpalasan; burnugb'g. f fig. Samugat Dg damndanin; umna. limnurfi; durnustA,J v, r. Masugatan. HERMAFRODITA. adj. Binaba&e HERMANAR. v, a. Pagka )at-1rfn; paglapitin ang loo'b; pagisahin. 11 Kapati~rin. 11 v. r. Magkalapit ang I~o6b; mnagkaisa; makapatiran. HERMANDAD. f. Pagkakapati.. ran. o fig, Pagkikilalang matalik. Ij fig. Pagkakaisd ng dalawAng bagay. HERMANO, NA. in. y f. Kapatld 1Manoing 6 ruanan~g, f diedio Herman o. Kapatfd sa hull' 6 sa una. HERMATICO, CA. adj. L~pat; wahing puang.

Page  279 - 279 - HERM TIERMOSEADOR, RA. adj. y s Nngp)apaiianda. HERMOSEAR. v. a. Pagandahlin; painamnin. 11v. r. Gumand6i; urni. nam. UERMOSE"O. mn. PagpapaiwanddH Kagandahan; kariktio. HERMOSO, SA. adj. Mauand"A; mnar~kft, If Aliwalas at tahimik. HERMOSURA. f. ]Kagandaban; k'rkt'jn. HERNIA f. Lusl6s. HERNIOSO, SA. adj. y s. Nilu' IuslusAn. HtROE. m. Baysini; magiting. HEROIGIDAD. f. Kabayanihan; kagitingan. HER6ICOS CA. adj. Bayani; ma.. giting. HEROINA. f. Bayaning babse.' HEROISMO. m. Kabayanihar; kagit ingan. HERPE. amb. Buni. HERPETICO, CA. adj. y s.Nauu kol sa buni. 11Bunihin, HERRADUFRA. f. Bai~al D9 ka. bayo. HERRAMIENTA. f, Kasangkapang bakal na, ginag~amit ng m~a anluwagi. 1 fg. y famn. Mga Dki. pin HERRAR. V. a. Magbakal rig pad ng kabayo. II Kalupkupa'n T1- bakal ang is.'ng bagay. HERRERIA. f. Pagbixbakal. f Bakala'n; pandayan. HERRERO. m. Magbabakdi; panday. HERRIN. wn. Kalawang. HERRUMBRAR. v, a. Pagkula RERR y in 6 magl&a~~ng kalawang ang, isdng bagay. J1 v. r. Magkulay 6 magiasang kalaxw7ang an~g isdng HERRUMBRE f. Kalawang. if Pijglalasang bakal ng isang bagayt UaYa Dg tuhig at iba pa. HERRUMBROSO, SA. adj. KalavAangifn; may kalawang. HERVENTAR. v. a. PakuluAn. HERVIDERO. mn. Kul6; sulAk ng tubia na kumnukul6. HERVIR. v. n, Kumu16. 11 TUmaIon anag (lagat na mnabuti. f1 fig. Surnilakb6 ang daindamin. HERVOR. m. PagkulA. ii fig. Silakb6; kainitan np damdamin. HERVOROSO, SA. adj. Masilakb6'; mnapuso'k; masigiA. HETEROGENEIDAD. f. Pagkakabak6 ug m~a bagay nia mag. kakaiba'ng -url. HETEROGE'NEG, A. edj. MagkahaI6 aug m~a bagay na mnagkakail-4 ang url. HtTICO, CA. adj. y s. Natutuy6; tisih6,. 11 fig. Paydt na paY at. HEZ. f. Latak; tining. il fig. Ang [along hamak at aOpustf. 1i pl. Dunmd; tai. HIDALGO, GA. mn. y f. Taorig may pagkadug6ng inabal; magi-. no6. 11 adj. Nauukol sa dug6ng inabal. jj fig. Nauukol sa taong may mnaganda'ng 1o6b at mahila na asal A. f anhln HIDALGUIA fKaahlndug6; pagkamnagino6. jf fig. Kagaudahang loo'b; kamnahalang asal.

Page  280 - 280 - HITDR HIDRAULICA, f. Bahagi ing mekanika, na pinagaarahan ng pagkakatimbnbSfg at gah~w rii sing~w ng tubig. H Kaptarsanan sa pagpapatakb6, pagpigil at pagpapaskyit, ng tubig. HIDROGRAFIA. f. 'Bahagi ng geografia fisica na tuinutukoy sa pagsasahlYsysY nag mna dagat at ne mna agos ng tubig, HIDROPATiA f. Med Pariiafn lag paggaai6t sa pamnamag'tan ing tubig. HIDROPEISIA. f Pamainarns-~ HIEL. f. Apd6. 1j fig. Kapaitan; kasaklapaLfl. 11 pl. f g. M~a kasawiang palad; inga sukal ng lo6b. HLIELO, in. Yelo II PdInUMnu4 Dg tubig sa lamn g. IIfig. Panglalainig ng 'dardamnin. 11fig. Pag kabiglL, D9 lob. HIERBA. f. Darn6, HIERRO. m, Bakal'. IIHero ing bakal na nagbabagang ini~alag~y sa inga allpin, salarin at inga hayop. II fig. Sandata; kasangkapang patalifm. HIGADO. in. At~iy. Iifig Lak,4s ng lo6o; k~ttapanjan. HIGIENE. f. K-Alnisan upting ma. ligtAs sa karamdaman. HIGItNICO CA. adj. Nauukol sa kalinisan 6 ihieie HIGROMETRO. in. Kasangkapting ginagainit sa Pag"llala ng lamini ng panah6n. HIJASTRO, TRA Mn. y f. Painangkin sa pakinabang. HIJO, JA. in. y f.- An~tk. IIfig. Ang, taong katutub6 sa isiag ba HILA yan 6 bansA. ii fig. Ang alin' mAng bunga, ng isip 6 WUth., m. Suwf; usb6ng. 11 Hijo adoptivo. Anfikanaakan, 51 Hijo bastar. do Aul~k sa kalunyd. f1 Hijo de Dios. Diyos andk.I1 Hmjo legitimo. Ainik na tunay. 1 Icij unigenito. Andk Da bugt6ng. HILACHA. f. Hiinulin6l; hilatHILACHOSO, SA. adj. MabiinulHILADA. f. Handy. HILADIZO, ZA. adj. MagagawlAug sintulid HILADOR, RA. in. y f. Magsisinulfd. HILANDERIA. f. Pagsisinulid. 1 Pagawaarn nj sinujid. HILANDERO, RA. in. y f. Mag8s'inufi-f I1 m[i. Po6k na pinaggagawtidart ng sinu idl. HILAR. v. a. Gawing sinulid. f g Kuruin. HILERA. f. Handi, HILO. rn. Sinulid. II fig.' PatAk nit malifift ng tubig. II fig. Pag.' kakasuntjidsunfid ng talumipati, paguu-iap at ithp. H[LVAN. in. Tut6s; hilbana. HILVANAR. v. a. Magtut6s; inag. hilbana. 11 fig. y fain. Magdalos-. d&los sa paggawA. HIMENEO in. Pagiisfingpalad; ka-aian,. HIMNO iM. Awit sa pagpupuri sa Diyos, mnahAl na Birhen 6' inRa Santo. HINCADURA. f. Pagpapak?, 6 pisgtiticik nja isdng bagay.

Page  281 - 281 - IHINC HINCAPIA. m. Pagtutukod ng pad upang turnat~g. 11 fig. Pagpipilit. HINCAR. v. a. Itirik. ii Itukod. HINCHA. f. Po6t; galit. HINCHTADO, DA. p. p. Hinchar, 11adj. f ig. Mayahang; palal6. HINCHIAR. V. a. Parnintugfn; pamagain. I fig. Palakihi-n ang tubig sa flog 6 sap&.j v. r. Ma. minto'g. v. r. fig. Lumnakf augz tubig sa ilog 6 sapA, fl v. r, Ma. rnaof ang isfing bahagi ng katawajin dabil sa sugat 6 bugb6g, 11 V. r. fig. Magyabdng: rnagpalaHINCHAZON. f. PaarnamgA, 11 fig. Kayabangan; kapalaluan. HIPAR. v. 12. Magsin6k. II Humingal ang inga aso kapag hu mahabol DR hayop. 11 Mapagod sa karamnihan ng gawAi. HIPtRBATON. M. Gram. Pag. papalit ng handy ng mga pangungusap sa is~ing kawikaan. HIPICO, CA. adj. Nauuk6l sa kabayo. HIPNOTIZAR, v. a. Patulugin sa pamanmagitan DR kaparaanan. HIPO. mn. Sin6k. 1 fig. Pagnanais; pitang mnahigpft sa is~ng bagay. 11 fig. Po6t; galit. HIPOCRESfA. f. Pagpapakunwart; pagbabanAlbalialan. HlIPOCRITA. adj y s. Mapagpakun wart; mapagbandlbs nalan. HIPODPRMICO, CA. adj. Sa HIPODROMO. in. Patakbuhan n- kabayo. HIPO HIPOSO, SA. adj. Sinukin; may sin6k. HIPOTECA. IT. SanglAi sa ikatutupAd ng pagbabayad sa, isfing utang. HIPOTECABLE. adj. Maisasanigla. HIPOTECAR. v. a. IsAngilt aug luph 6 bahay dahil sa pagkakautang. HIPOTECARLO, RIA. adj. INau.. ukol sa pagsasanglL, ng luph 6 bagpay. HIP6TESIS, f. Palaggy. HISOPO. m. Pangwisik ng tubig na binasbasin. HISPANIZAR. v. a. Kastilain. HISPANO, NA. adj. KastilA. HISPANO'FILO, LA. adj. y s. Mahilig a.pagaaral DA wikang kastilA. Hf~SPIDO, DA. adj. Magasping at matiofis ang buh6k. HISTtRICO, CA. adj. Nauukol sa bahay-batA. 11May sakft na pagkalib~t n~ is P. HISTORI A. f. Aklit DR buhay; kasaysayan. 11 fg. Salitang nauukol sa i.'Ang pangyayari. ii fig. Kasay~ayang dt tuto6; kuwento. HISTORIAL. adj. Nauukol sa. akliit ng huhay. HISTORIAR. v. a. Salitfn 6 su. lain ang akiAt ng buhay ng ka. puwA; saysayin ang rnga, pangyayariniw nakaradn. HIST6RICO, CA adj. Nauukol sa aki~t n~ L2uhay 6 kasaysayan. HISTORIETA, f. Maiklfng akit ng buhay 6 kasaysayan. h Salitting dt tuto6; kuwento. 36

Page  282 - 282 - HITO HITO, TA. adj. Karatig; kalap't. IIfig. Gawing pinatatamaan ng tingfn 6 tinutuuna~n rig tudlA. 11 Mirar de hito en lhito. Ipakb aug tingin sa is~ng bagay; titigan rig matd. HOCICADA. f. Dungg6l ng nigus6 ng hayop; sungk~l. HOCICAR. v. a. Sungkalfn aug lupA nig ngust5 ng hayop. il v. n. Masung-a ban; inababag ang ngus6 sa lupa, pad-r 6' pint6, HOCICO. M. Ngus6 nig iling hayop. 11 Bibfg rig tao na makaptil ang nguso't labI. 11fig.y fain. Mukht. 11 fig. y fain. Kilos ria nagpapakilala rig galit 6 sukal nig lo6b; pagngus&. HOCICUDO, DA. adj. Ngusudin. HOCILQUEAR. V. a. Hagkrii. 11 v. ri. Humnalik. HOGARO. adv. t. fain. Sa ta6rig i't6. HOGAR. mn. Kusina~hn. 11 Sign. 11 fig. Tahanan. HOGUERA. f. SigA. HOJA. f. Dahon. 11 T'alulot Ing bulakhik. Jf Dahon rig ina akhi. II Taliin rg sandata. 11 Bawa't panig rig pintuani, bintanh, tabing at ibp. HOJALATA~ f, Latang inanipfs. HOJALATERfA. f. Pagawaan rig inga lata, I~Pagawasri ring ma bagay na yaring lata. j Tiudahan ng inga lata. HOJALATERO. in. Manggagawh rig inga bagay na yaririg lata. HOJARASCA. f. Mga dabong lu.. gtds sa pun6. 1f Kalaguanig labis HOJE ng mnga punulngkahoy. IIBagay nua waling kabuluhtln. HOJEAR. v. a. Buklatfn aug inga dahon rig isdng akla't. HOJOSO. SA. adj. Madahon. HOJUDO, DA. ad.. Madahon. HOLGADO, DA. p. p, rig Holgar. Hi adj. Wailing ginagawA. ii fig. Maluag sa kabuhayan; nakaririwasA. HOLGANZA. f. Pagpapabingti, KatamnaraD. 11 TuwA; galtk; pagliliwali"w. HOLGAR, v. ri. Magpabingfi; inag. hint6 sa paggawfi, 11 Huwtig guinawA. I1 Magalfw. HOLGAZAN, NA. adj. y s. Taintd; alisagA. HOLGAZANEAR, v. ri. Magham. p6191upa'; inagpagay6ngayO~n. HOLGAZANERIA. f. Katainaran; paghbahaipdslupah. HOLGORIO. in. fain. Pagkaka. tuwti; pageasayti. HOLGURA. f. Pagkakatuwti; pag. liliwalfw ng maraining tao. HOLOCAUSTO. in. Paghahaing ginagawti Zg inga israelita na sinusunog aug hamn Sa ap6Y. I fig. Pagpapakahirap. HOLLADURA, f. Pagyapak; pag. yundtik. HOLLAR. v. a. Yapakan; yun. dakin. j fig. Aliinurahini; ha. inbkil; alipustain. HOLLEJO. in. Baltit na inanipls rig bungang kahoy. HOLLIN;, i. Agiw. HOLLINIENTO, TA. adj. Maagiw.

Page  283 - 283 - HOMB HOMBRACHO. in. Lalaking inatabA at malakds.HOMBRE, na. Tao, 11Lalaki. Ang nasa hust'ing gulang. HOMBRO. in. Balikat, 11 A horn. bro. m. adv. Pasdn. HOMBRUNO, NA. adj. fain. Ba baing nahahawig sa lalaki ang pangangataw~in at kilos. HOMEKAJE. in. PanunumnpA ng bay~g ss pagtatapit sa harl 6 panginco~n. 11fig. Pa- galang; pagpipitagan sa isting tao. HOMICIDA. adj, y s. Nakainat~ly nk kapuwA. HOMICIDJO. m. Pagpattly rig kapuwh. HOMILIA. f. Anal sa pananainpalataya. HOMOGENEIDAD. f, Pagkakapaneho ng url. HOMOGANE0, A, adj. Nauukol sa kais~ing uri; mnagkarnukbA. HONDA. f. Panirad6r ng bat6. RONDO, DA. adj. Malalimn. Nauukol sa bahagi ng lupang inababA. 11 in. Ang bahaging inababA ng isdlng bagay na hung. kiig 6 mnaluk6ng. HONDURA. f. Kalaliman ug isdng bagay., HONESTIDAD. f. Kahinhindin nig kilos at pananalitAi ng isdlng tao. II Kalinisang asal. j1 Kabaitan; kakinisan ng kilos. HONjESTO, TA. adj. Mahinbfn; malinis na asal. 11 Makatuwirtin. IIMay puri; marangll, HONGo. M. Bot. Kabutf. HONOR. n~. Pun.i1 Karangalan. I HONO ~(Karapathi-n; tungkulin. IIp1. Kapurib~n. HONORABLE. adj. Karapatdapat purihin; kagalaniggalang. HONORARIO, RIA. adj. Nagpaparangiil. in. Upa 6 Csahod. HONORIFCO CA. adj. Nagpa.. parang~l. HONRA. f. Pitagan. 11 Kabantugan; kapurihdln. 11 Puri, kalini-' san at hinhfn ng inga babae. j1 p1. Misang patungk6l sa kaluluwtl ng inga pat~iy. HONRADEZ. f. Karangalan; kapurihti~n. HONRADO, DA. p. p. ng Honrar, Ifadj. May purn; may dangbil. HONRAR. v. a. Pagpitaganan; igalang ang isding tao. 11Papurihan; parangahiln. j1 v. r. Ikarangdl; ipagkapuri. HONROSO, SA. adj. Nagbibigdy puni at kamahalan. ii Kapuripurl. HORA. f. Oras. 1; Panah6ng tiy~k ng ising bagay. HORADAC16N. f. Paghutas.HORADAR. v-, a. Butasan aug is~ing bagay zig tagusan. HORARIO, RIA. adj. Nauukol sa oras. U1 i. Ang panurb ng oras sa rel6s, 1j Rel6s. HORCA. f. Bibitaydn. HORCAJADAS. (A) mn. adv. Pa.. bisaklAt na saktty sa kabayo. HORIZONTAL. adj. PahigAi; pa. hilig. HORIZONTE. in. Karurukan. HORMA. f. Hulinaban.

Page  284 -ot-284 - HORM JHORMERO. mn. ManggagaW&l DR hulinahan. HORMIGA. f. Lann~gimn HORMIG6N. in. Bat6ng rmalilift; urnig 6n. HORMIGOSO, SA. adj. Nauukol sa in~a langgdmr. 1j Malangsuim. HORMIGUEAR. V. n. Maka.. ramnddm sa kataw~ir DA paran~g gapang ng mn~a lan~ggjrn, jI fig. Magkaw angakawan. HORMIGUEO. tn. Pagkaramddmr sa katawgn ng parang gapang ug inga Iangg~irn. J fig. Pagkakawangkiaman. HORMIGUERO. mn. Pugad ng langg-rn. jf fig. Poo'k na pinagkakatipunian ug mnaraminig tao. HORNO. rn. Hurnuhan. HORQUILLA. f. Ipit; sabit.n. HORRENDO, DA. adj. Kakila. kilabot; katakottakot. IIORREO. in. Bangdn ng palay, mnais at ip HORRIBLE. adj. Kakilakilabot, HORRIPILACION. f, Paninindig ng buh6K. HORRIPILAR, v. a. Psipanindigfn ang rbuh6k. If Makapankilabot.11 v. r. Manindfg 6 inangalisag ang buh6k. I v. r. Kiabutan sa tskot. HORRIPILATIVO, VA. adj. Nakapangingilabo i; nakapanganga. lisag nA~ buh6k. HORR'..SONO, NA. adj.-Nakapa. nginigilabot n~a tuin6g. HORROR. M, Pangingilabot; ta. kot. HORRORIZAR,.. Mkpngi. I I HORR Iabct. 1 v. r. Mangilabot; matakot. HORROROSO, SA. adj. Nakaki. kilabot. I fig. Napakapangit. HORTALIZA. f. Halarnang mnga gulay. HORTELANA. f, Asawa rig inaghahalatn~in HORTELANO, NA. adj. Nauukol sa halaman~n. IIMaggugu. l~y; miaghahalamfin. HORTICULTURA. f. Pagtatanfrn ng m~a balamnang gulay. HOSPEDAJE. mn. Pagpapatuloy. II Bayad sa panunuluyan. HOSPEDAR. v. a. Patuluyin sa bahay.f v. r, Tumnuloy; manuluyan. HOSPEDERI-A f, Tuluydng bahay. HOSPEDERO, RA. in. y f. Nag. papatuloy; nagpapasuu6. HOSPICIO. rn. Bahay ainpunan sa rn~a dukhA. HOSPITAL in. Pagamnutan. I Bahav amnpunan sa mnga dukhh. HOSPITALARIO, RIA. adj. U. maamnp6n; ktimakalingh; nagpapatuloy. HOSPITALIDAD. f. Pagaainp6n, at 'pagpapatuloy sa kapuwA'. fl Pagfird ugtnga maysakft sa pagtamJutafl. HOSTERfiA. f.- Bahay patuluyang may pagkain. HOSTIGAR. v. a. Paluin; hampasin ng latik6. Iffig. Duhagihin; aglabiin. HOSTIL.- adj. Kaaway; k~alaban.

Page  285 - 285 - HOST HOSTILIDAD. f. Pagk-kaalf ]j Pagdigmg sa isang bayan, hukb6 6 mga kawal. U Romper las kostilidades. frs. M'il Dumnigmi& HOSTILIZAR. v. a. GumawA ng kapananryayasn sa msng kaaway. HOY. adv. t Ng.o6n. ii Sa k,. salukuyan. jf De hoy en adelante m. adv. Manmula na) 6n. HOYA. f. Lu dk; hukay un malakf sa lupa. 1 Libingan. HOYO. m Yuigib; lunggAf, Hukay. |l Libingan HOYOSO, SA. edj Maraming hukay; m alubk. BOZ. f. L lik; panguapas. HOZADERO, m. Po6k na pinagsusungkalin ng maa babo3. HOZADURA. f. Hukay na gawA ng sungkdl ng baboy 6 ibang hayop. HOZAR. v. a. Sungkalfn ang lu p& ng agus6 ng baboy at ibi parg hayop. HUECO, CA. adj. Hungkg; wa lAng lamdn ang lo6b.' n f g. Ma yabang; hamb6g. II Mahagong na tun6g. It m. Pagitan ng panah6n; puang HUELGA. f. Panah6ng walang gaw& ang ising tao. j| Aklasan, 11 Pagiliwalfw sa parang 6 po6k na kaayaaya. HUELGO. m. HiningA. I| Pagitan; puang. HUELGIUSTA. corn. Ang umaklAs sa pagawaan. HUELLA. f. BakAs ng pad ng tao 6 hayop sa lupa. 1 Pagyu. HUELL rak. ti Kalaparan ng bayting n& tinatapakan, I Bakis ng sulat 6 limbrg sa papel, HUELLO, m. P66k 6 lupang niyayanakan. | Papyurak ng kabayo. 1 Ilalim ng kuk6 ng hayop, HU]9RFANO, NA. adj. y s. Ulila. I fig. Kulang sa tangkilik 6 ala^a. HUERO, RA, adj. fig. Waling laman. i Am6r. Bul6k. HUERTA. Lupang halamanin; lagwerta. HUERTO. m. Taniman ng mga ffulaygulay. HUESA. f. Libingan, HUESO, m. But6. HUESOSO, SA. adj. Nauukol sa bui6. HUESPeD, DA. m, y f. Panauhin sa bahay y, I ayarl ng bahay-patuluyan. HUESTE. f Hukb6ug nakikipagdicmA. HUESUDO, DA. adj. Mabut6. HUEVA f. Itl6 nng mgra isdA, HUEVAR. v. n. Mapsimuldng magkaitl6g ang mga hayop na may pakpAk HUEVERA. f. Babatng naglslak6 ng itl6g. I| Babaing asawa ng mauIitl6i HUEVERO m Lalaking naglalal6 6 nangAngalaksl ng itl6g, HUEVO. m. Itl6g, HUIDA. f. Pagtakas; paglayas. i1 Pagilag na bigl& ng kabayo sa landis na tinatakbuhtn,

Page  286 - 286 - HUIR HUIR. v. ni. Tuinakas; lurnaYes.jf fig. Luinay6 ng rnatuhin ang is~ng bagay. 11 fig. Umnilag sa isng bagay na mnasatnfi; umiwas. HULLA. f. Uling ng bat6,. HUMANIDAD. f. Katauhan. ]Ksrupukd1ng lo6b ng tao, jj pagkamaramndamin sa kapahainakiD ng ating kapuwA. 11 Kalambutin Dg lo6 b; kalurnanayan. fl fain. KaIakbt~n ng panganlatawin; katabsaan, HUMANITAR10, RIA. adj. Sa ikabubuti' ng kapuwA 6 katauban. HUMANO, NA. adj. Nauukol 6 katutub6 sa tao. 11fig. Maawafn sa kapuwA. 11. Tao..HUMAREDA. f. Karamihan ng aso. HUMAZO. mn. As6ng inasinsin at marami. HUMEANTE. P. a. ng Huinear, UinaaS6. HUMEAR. v.fl. Urnas6;wmagas6; mnagusok. 1 Sumningaw ang kumnukulo~ng tu big na parang as6, 11fig. Maiwan ang bakes ng is~ing kaguluhan 6 Pagkakaalft na lumniPas. HUMEDAD. f. Kahalurimigiign. HUMEDECER, v. a. Basaln ng bahagyA. 1I v. r. Mabasi ng ha. b-agyA. HUMEDO, DA. adj. Halumigigrng Bash ng bahagyA. Hu'MERO. m. Padaluyang as6. HUMERO. mn But6 ng dagadagaan 6 i~ta~ts ng bisig. UTUMILIDAD. f. Kababaang Io. HUMI 6b; kapakurnbaba~in. jj Kabinhinan; kababaan ng pagkatao.f PagpapakumbabA; pagsun6d. HUMILDE. adj. Mababang lo6b; mapagpakuinbabA. ft fig. Pandhik. 1fig. Mababang pagkatao. HUMILLACION. f, PagpapakumnbabA; pangang-ayupapa'. HUMILLAR. v. a. Pagpakumba. bafn; pangayupapaiin. fj v. r. MagpakumbabA; mangayupapht. HUMO. rn. A- -. 1f SingW Da psrang as6 nk tubig na maint.A 11fig. Kayabangan; kapalaluan. HUMOR. m. Ang anornu~ng katds ng kataw~in Dg hayop. 11 fig. Asal; gawt. j fig. Ugaling masayAi. jj fig. Mabuting panganga. taw~tn ng is~ing tao upang guinawf ng isding bagay. HUMOSO, SA. adj. Umaas6. fig, Nagtatapon ng Sing~w, ug tubig na parang as6'. HUNDIMIENTO. in. Pagpapalu.. b6g. 11 Paglubo'g. HUNDIR. V. a. Palubugin. 11 fig. Inisfn; siilfn. Ii fig. Iwas-k; sirain; iguh6.1 v. r. Lumub6g, II Maguh6; mnawas~k. 1I fig. y fain. MawalA at sukat ang ising bagay na dt inalainan kung saan napaso6t. HURACAN. ra. Bagy6ng mnalakis. 1f Hanging napakalak~a at may kasamang ipoipo. HURARI-A. f. Pagilag sa pakikiharip ea kapuwh. tao. HURASO, SA. adj. Umiilag at nagtataga SA pakikihart~p sa ka. puwA tao.

Page  287 z -287 - HURG HURGAR. v. a. Alugfn; ligligin. iI fig. Udyuka~n; ibuns6d. HURTADILLAS. (A) m. adv. Patag6; panaktdw. - HURTAR. v. a. Mangum'it Magday&j sa pagbibilli. 11 fig. Ili. hfs; ilay6. II v. r. fig. Magtag6; lumihis. HURTO. M. Pan~ungumilt. 1 Ang inumft na bagay. 11A hurt6 -m. aclv. Patag6; panakdiw. HUSMA. f. Pagam6y; pagma I HUSM manmfin. HUSMEALR. v. a. Amuyin ang isdng bagay. it fig. y fain. Manmana'n; tiktikain. jf v. n. Mangam6y.HUSMEO. mn. Pagam6y; pagmaman m tn. HUSMO. Mn. Arn6y ng karne6 kung nagsisimnub~ng mabul6k. HUSO. in. Pangpili ng sinulid I Pilihtiu ng sinulid. iHUY! interj. Ar'iy!

Page  288 4 d & I. f. lktlsampiing titik n4 &baka. dang kastiIA at pangatl6 sa ka-. niy~flg mga vocal. IBICK. mn. Ramblng bundo'k. ICTI6PEAGO, GA. ads. y s, Kumakain ng mga 'Isdi. IDA. f. Pagyao; pagparo6n. IDEA- f. DiwA; pagiisip. U flagkakilala; palagi~y ss isj.ng bagay. g Xatalasan ng 'isip. IDEAt. adj. Nauukol sa diwA 6 Paparisfin; huwaran. jj Layon. IDEh,-R. V. a. Magisip; mnagaka1A. llTuklasiri 6 kathafa aug isang bagay. IDEM. pron. lat. IyO'n din; ga. yiln din, ID9NTICO, CA. adj. Kaparis; kaisa; kamukhA; katulad. IDENTIDAD. f. Pagkakaparis; pagkakA mukbfi pagkakatulad. IDENTIIVICAR, v. a, Pagparisin; pagtularin. 11 v. r. Magkaparis;s niagzkamnakhf; inagi aulad. IDILTO. mn. Pagsusuyuang katutubb sa inga taong Iakf sa parang. JjBahagi ng is~ng akd~ng tumutuk(y sa pags'sintahan, IDIOMA. m WikA; saiitA Dg is~fig ba'ani 6 bans.A. IDIOMATICO CA. adj. Nauukol sa isi.ng wfkA 6 salitA. IDIOSINCRASIA. f.- Asal na katutub6 sa bawa't tao. IDIOTA. adj. y s. Wahing pagiisip; ulian, IDIOTEZ. f. Kawalhin ngpagiislip; paguulhan. IDIOTISMO. m. Kamnangmang~n; kawaldn ID9 tur6. 11 Gram.- Panguntusap na walfi sa ahituntunill ng grarnitika, nguni't karaniwang garnitin. ID6LATRA. adj. y s. Sumnasam.. bA sa hindt tunay na diyos; du.,midiy6s sa, kahi't an6.

Page  289 - 289 - IDOL IDOLATRAR. v. a. Sumamba sa bhindi tunay na diy6s; dumiy6s sa kahf't an6. A fig. Urnibig ng labis sa isdng tao 6 bagay. IDOLATRfA. f. Pagsamb6t sa rnga hindi tunay na, diyos. f fg. Malabis na pagibig sadsug tao. IDOLO. m. Diyiisdiyusan. I1 fig. Tao 6 bagay na pinakailibig ng labis. IDONEIDAD f. Karapatan; kskayaba'n es is~n bagay. IDONEO, A. adj. Marapat; may kaya sa iistng bagay. IGLESIA. f, Kapi'sanan ng mga binyagan. 11 Simbahan, IGNEO, A. adj. May pagkaap6y. Kulay ap6y. IGNICION. f. Pagaap6y; pagbabaga.IGNITOI TA.- adj. Nagaep6y; nag. babaga. IGNIVOMO, MA., adj. poet. Bumubugdi ng ap6y. IGNOMINIA. f. Paghalay; pagdustAi. IGNOMINIOSO, SA. adj. Humahalay; durnudustA.IGNORANCIA. f. Kamangmna. nufn. IGNORANTE. adj. y s. Mang. mang.IGNORAR. v. a. Hindi malamnan; hn!mabatid. IGNOTO, TA. adj. Hindi kil'ala; bind! batfd. IGUAL. adj. Xaparis; katulad. 11 Patag. ii Kaisd; kapareho. IGUA IGUALAR. V. a. Iparis; ipant~y. I1 Patagin; pantayin, f1 fig. Hatulan ng huk6rn ng wal~ng kiling sa kaninomttn. II v. n. Mapairis; mspanta'y. 11 v. r. Pumaris; Pu. rnant6ty. IGUALDAD. f. Pagkakaparis; pagkakapareho. 11 Pagkakapatag.' IGUALMENTE. adv. m. Gayfin din., IGUANA: f. Bayawak. IJADA. f. Impikhimpakan ng tiya-n, jj- Sakit ng himpa-khimpakan. ILACION. f. Paghulo na isWng bagay sa is. ILEGAL. adj. Labig sa matuwid 6 bat~s. ILEGALIDAD. f. Kawal~n ng ma. t uwVId. ILEGIBLE. adj. Hindi mnabasa. ILEGITIMIDAD. f. Kakulangadn sa matuwi'd. ILEGITIMO, MA. matuwfd; sins~y. hindl tunay. ILESO, BA. adj. tan 6 nasaktdin. ILI"CITO, TA. adj. sa matuwf d. ILIMITADO, DA. hanggl. o Hiad! wag~s; Hind! nasugaLisy&i; seinstAy adj. Walting ILUMINACIO"N. f. Pagiilaw., 1g Palamnuting rnga, ilaw. ILUMINAR. v. a. Ilawan; liwa.. nagan. jj Gayakfin ng mga, ilaw., 11 Kulayan ang mga, any6, titik at 'ibp. 11 Payamainin ang isip n, mnga karunungan. I1 Magilaw. 37

Page  290 - 290 ILU~M ILUMINATIVOI VA. adj. Naka~ tatangl1"w. ILUSION. f. Malikmata; hirayA. BI Pagasang wahhig ganaip na pinagsassaligan, ILUSIVO, VA., adj. Hind! tunay; sa malas lamnang; balintunA. ILUSO, SA. adj. NadayA; nabibuan. ILUSORTO, RIA. adj. Sukat makadayA 6 makalinla'ng. 11 For. Wahdng helag.4; wahing bisah. iLUSTRACIO'N. f. Paupaparunong; pagpapakarunong. IMga lara. wan, dibuho at ibd pang any6ng inilalagdy sa mga aklit. ILUSTRADO, DA. p. p. n~g Ilustrar. 1j adj. Bihasa; marunong; matalino.ILUSTRAR. V. a, Parunuagin; pabihasnia. 11 Liwanagan. 1f Pa lamutihan ang is~ng limba-g nA mga larawan. IIt fig. Padakilain,ang isa'ng tao. II fig. Turuan. 11 Dumunong; matuto. 1f fig. Ma. dakil&; matanydg. ILUSTRE. adj. Marilaig. II Bant6g; dakilA. ILUSTRfSIMO, MA. adj. Napakarila-g. IMAGEN. f. Larawan. jj et. Paglalarawan sa ising bagay sa pamarnagitan ng pangungiisap. IMAGINACIO'N. f. Dilidili; ha. kAhakA. II Guaamgunarn. IMAGxINAR. v. n, Dilidilih-in; hakain; gunarngunamnin.11 v. a. Mag. pasg~y; maghinala. IMAGINARIO, RIA. adj. Nasa dilidili; hind! tunay. IMAN IMAN, M. Batubalaoi. ffig. Pangakit. IMANAR.v. a, Batubalanian. II v. r. Mabatubalani. IMANTAR. v. a. Batubalanian.11i v. r. Mahatubalani. IMBtCIL. adi. Tulala'; kapo's ng bait IMBECILIDAD. f. PagkatulaIa",; kakapusdnr ng baft. IMBERBE. adj. Hind! pa tinutubuan ing balbds. IMBORNAL. in.. Paagusalngtubig. IMBORRABLE. adj. Hind! makakatk~lt; hind! mahuburd. IMBUIR. v.a. Uralian; udyukiln; ibuy6. IMITABLE. adj, Mahuhuwara'n; mapaparisan. II Karapatdapat tularan 6 huwardn. IMITACION. f. Paghuwid; pagparis; pagtulad. IMITADO, DA. p.- p. ng Imnitar. 1I adj. Huwild; pinaris. IMITADOR, RA. adj. y s. Mang.. huhuwdd; mamamar a. IMITAR. v. a. Huvwariln; pariBan; tularan. IMPACIENCIA. f. Pagkaini'p; kawaldn ng pagtitifs. IMPACIENTAR. V. a. Inipin; yainutinG. f1 v. r. Mainfp; mayain6t. IMPACIENTE. adj. Mainipin; waI~ng pagtitiils. IMPAGABLE. adj. Hindi niababayaran. IMPALPABLE. adj. Hindi1 ma. hipo; hindt masabit. IMPAR. adj.!Gans~l1; hind! magkapard.

Page  291 2 291 - IMPA IMPARCIAL adj. Wali~hg kini. kilingan. IMPARCIALIDAD. f. Kawahin IMPARTIBLE. adj. Hindi mnababahagi. IMPASIBILIDAD. f. Kawhing danda'm; kawaliing ddAith. IMPASIBLE. adj. Hindi nagdadamnd~r; wahing ddflitA. IMPAVIDEZ. f, Katapangan; tapang. IMPAVIDO, DA. &dj. Matapang; walhing takot. IMPECABLE. adj. Hindi mag.. kakasala.IMPEDIDO, DA. p. p. ng lImpedir, 1 adj. Hindi makagawA; lunp6'. IMPEDIMENTO. in. Sagwfl; had. hing; balakid. IMPEDIR. v. a. Hadlanga'n; sansalain; pigilin. IMPELER. v. a. Itulad; ibunso-d. llfig. Ibuy6; sulsulidn. IMPENETRABLE, adj. Hindi mnatatagus~n; bindi inapapasok. fig. Hindi matqr6k ng isip IMPENITENCIA. f. Di pagsisising lub6s sa sala; katigas,4n ng pusb 88 pagsisisi. IMPENITENTE. adj. Di nagsi. Miing lub6s sa sala. IMPENSADO, DA. adj. Di tina-' talagd; hindt akalain; walA sa gunitil IMPERAR. v. n. Magharl. Magutos; inaiayani. IMPERATIVO, VA. adj. Naghabarl; naguutos, IMPE IMPERCEP TIBLE. adj. Hindi sukat maraindam~n; hindt sukat rnapansfn 6 inatab6. IMPERDIBLE. adj. Hindi mawawalhi. 1in. Panusok na malift. IMPERDONABLE. adj' Hindi mapatatawad. IMPERECEDERO, RA. ad'. Wa. hing pagkatapos. iiWabteg karnataya ri, IMPERFECCION. f. Kawalfnn gantdp na kayarian. jj Kakula. na~rg bahagyA sa paguuigall. IMPERFECTO, TA. adj. Hindi ganip. I' Hindi yari. IMPERIAL. adj. Nauukol sa ka. harian. IMPERIALISMO. M. Alituntuning makahari. IMPERIALISTA. adj, y s. Makabarl. IMPERICIA. f. Kawalhin ng kasanayAn 6 kaalarnin sa is~ng bagay. IMPERIO. mn. Paghaharl 6 paguutos. Kapangyarihang pagka. harl. JKahariin. j fig. Paginamataits; paginaialaki. IMPERIOSO, SA. adj. Naguutos; naghaharl. IMPERITO, TA. adj. WaIling ka. alamuin; wahing sanay.,IMPERMEABLE. adj. Hindi ti. natagusn ug tubig. Ii, a. mit aa panguhin. IMPERMUTABLE. adj. Hindt mapapalitL~m. IMPERPETUO, TUA. adj. May katapus'An.

Page  292 - 292 - IMPE IMPERTARRITO, TA. adj. Waking bakki; waking takot. IMPERTINENCIA. f. S~tlitA 6' gaw~lng walih sa panah6n. 11 Kabugnutgn ng maysakit. 11 Kasungit~in. IMPERTINENTE. adj. WalA4 sa pinaguusapan. 1 adj. y s. Bugno't; mnasungit. IMPERTURBABLE. adj. Hindi magugul6. tMPETU. m. GakIw na bigli at malaka-s. 11 Bugs6; laka's, IMPETUOSO, SA. acli. BiglA; malaktls; maraha'S, IMPIEDAD. f. Kawaldng, awA sa kapuwA; kawahin ng pananampatataya sa Diyo's. IMPfO, A. adj. y s. Waking awA sa bapuwh. i fig. Walaing pananamnpalataya sa Diy6s - IMPLACABLE. adj. Hindi mapalulubdy; hind! inapahuhupfi. IMPLICACION. f. Pagkakaalft ing dalaw~lng paDgungusap. IMPLI'CITO, TA. adj. Napapalo6b; nalalakip; nasasakkiw. IMPLORAci6N. f. Pagluhog; pagsam6; pananafng. IMPLORAR. v. a. Lumuhog; sumam6; manafog. IMPLUME. adj, Wakiurg mga pakpdtk. IMPOLUTO, TA. adj. Malinis; waking bahid dungis, IMPONDERABLE. adj. Hind! matit imbtlng. IMPONER, v. a. Pabuwisin; atangan ng fstng gawain 6 bagay. IMPO IIParatangaD; buhatan. ii Turuan ang isdng ta Dg isiing bagay. 1 Ipaibabaw. 11 PagalaIMPORTACION. f Corn. Pagpapasok ng mga kalakal dayuhan. IMPORTANCIA. f. Kahalagahan. IMPORTANTE, adj. Mahalagd; makabuluh6Jn. IMPORTAR. v. n. Maging dapat; magina kailangan. 11v. a. Magkahalagdl. 1) Corn. Magpapasok ng mga kalakal dayuhan. IMPORTE, m. Halagtl; kabayaran. IMPORTUNAR. v. a.. Magpagalit; mangyam6t Ea pamnamagitan ng kahihingt ng isting bagay. IMPORTUNIDAD. f. Kaulitan,II Kagalitang likhA ng pagkayam6t. IMPORTUNO, NA. adj. Wald sa panahorn 6 sa pinaguusapan. Nakayayam6t; nakagagalit. IMPOSIBILIDAD. f. 'Kawahin ng sukat ikapangyari nQ isdlng bagay 6 gawA. IMPOSIBILITADO, DA. p. p. nlg Imposibilitar. 11 Waking muagawA., 11 Salantfi lumap6. IMPOSIBILITAR. v. a. Hind! mnangyari; hindt magawA. IMPOSIBLE. adj. Hindi mnangyayari. II Napakabirap na gawfna. IMPOSICLON. f. Pagpapabuwis; pagaatang ng isting gawain 6 bagay. 11 Buwis.

Page  293 )0' - 293 - IMPO IMPOSTOR, RA. adj. Y s. Nagpaparatang ng dt tutoo sa kapuwah. Nagkukunwari 6 nagpapanggdp. IMPOSTURA. f. Paratang; bu. hat; binting. Pagpapangg'p; pagkukunwari. IMPOTENCIA. f. Kawaling lak~ls na makagaWa nk isarig hagay. 11Med. Kawali~ng lakdls na inakaainak 6 mnagandik. IMPOTENTE. adj Wahiang kapangyarihan 6' lak~is. ffHindi inakaan~lk 6 magkaan'k. IMPRAQeTICABLE. adj, Hindi mnaisasagawA. 11 Nautikol sa landais na hindt inadaanang mnabuti. IMPRECACIO3N. f. PagsuinpA sa kapuwa". IMPRECAR. v. a. Suinpain ang kapuwAt. IMPRECAUCION. f. Kawalin nk pagiingat. IMPREGNAR. v. a. Tigmakin. 1I IMPREMEDITADO, DA. adj. Hindt inisip; hind! kinur6 IMPRESCINDIBLE adlj. Hindi inaiiwasan. IMPRESION, f. Paglirnbdg. Limnbdg; baka.'. It Akitit noa nilimnbdg. j fig. Balisang nilikhA ng isting bagay sa kalooban ing tao.I IMPRESIONAR. v. a. Itani'n sa kalooban; ikintail sa alaala, v. r. Tumaimatlm sa kalooban; inakinttil sa alaala. IMPRESO, SA. p. p. irreg. ng Imupriinir. 11 in, Akiait na lim IMPE IMPRESOR. m. Manglilimbtig. Ii Lalaking may-arl ng liinbagan. IMPRESORA.' f. Asawa ng inanglilirabtig. 11Babaing may-arl ng Ilimbagan, IMPREVISTO, TA. adj. Ilindt natatalagti; hindt nahah~andA. IMPRIMIR. v. a. Ilimbtig; lrnbagfn IIIkintil,. Ufig. Itaim.. tImr &a 1o6b; itanfm sa alaala ang isting uiw& 6 bagay. IMPROBO, BA. adj' Masaint; wah~ingi purl. IMPROCEDENCIA. f. Kawaltin ng tiytik na pinagbuhatan 6 ha. taytin. IMPROCEDENTE. adj. Walaing tiytik na pinagbuhatan 6 bataytin; alit sa katuwiran. IMPRODUCTIVO, VA. adj. Hindi Damuinunga; kuttid. IMPROPERAR. v. a. Murahin; pagwikaan Dg inasamL. IMPROPERIIO. in. Mura; wikang IMPROPIEDAD. f. Kawaltin ng pagkakaukol 6' pagkakaangk6p. IMPROPIO, PIA. adj. Hindi ukol; hindi angko'p. IMPRORROGABLE. adj. Hindi inapalulugitan.IMPROVISAci6N. f. PaggawAi ng isting bagay ng biglaan. IMPROVISAR. v. a. Gawin ang,isting bagay ng biglaan at wala nang hand6A. IMPROVISO, SA. adj. Biglaan.,, de improvis'o. in. adv. Ss biglaan; sa madalian.

Page  294 - 9 CH IMPR IMPRUDENCIA. f. Rawala~n ng bait 6 pagiingat. IMPRTJDENTE. adj Waling bait 6 pagiingat, IMPUDENCIA. f. Kawahin ng biyA 6 puri. fl4PUDENTE. adj. Waling hiyA 6 puri. IMPIJDICIA. f. Kahalayan; kawal6~ng purn. IMPU-DICO, CA. adj. Mahalay; waldng Puri. IMPUIESTO, TA. p. p. irreg. ng Irnponer. 11 m. Buwis. IMPUGNABLE. adj. MasaitlansAng; rnqitututulan. IMPUGNACIO"N. f. Pagsalangsdlng; pagtutol. IMPUGNAR. v. a. Salaiasangin; tutulan. IMPULSAR. v. a. Itulak; ibuns6d; ibuy6. IMPULSO. mn. Pagtutulad; pagbubuns6d; pagbubuy6. IMPUNE. adj. Hindi pinarurusahan; waling parusa. IMPUNIDAD. f. Kawalin ng parusa. IMPUREZA. f. Kawalin ng ka. linisan; karutnihAn. 11 fig. K-tha. layan. IMPURIFICAR. v. a. Dungisan ang ising bagay 6 purl ng isfing tao. IMPURO, RA,. adj. Mirumni ang isAng bagay 6 puni ng isadng tao. IMPUTABLE adj. Maipararatang; maibubuhat; mnaiuukol. IMPUtACI6N. f. Pagpaparatang; LI~~MP paj~bubahat; vaguuk&l. IMPUTADOR, RA. ad~j. y s. Nag. paparatang; nagbubuhat. IMPUTAR. v. a. Paratan~an; buhatan. INABARCABLE. adj. Hindi malalangk-rn; di masasakmil. INABORDABLE. adj. Hindi maaahunaD. INACABABLE. adj Hindi" ma'tatapos; nindii mauu-tas. INACCESIBLE. adj. Hindi madaitiban; bindi malapitan 6' maab6t. INACC16N. f. Katamusran; kawalAng' kilos 6 galaiw. INACEPTABLE. adj. Hindi matatanggAp. INACTIVIDAD. f. Kawahin ng sipag; katamaran.INACTIVO, VA. adj. Waking galawv; walfing lakds; tamdd. INADAPTABLE. adj. Hindi insikakapit; hindt mailalapat. INADECUADO, DA. adj. Hindi bagay; hindt akinA. INADMISIBLE. adj. Hindi matatanggaip; bindi mnasisangayunan. INADVERTENCIA. f. Kawaldn ng paunawA. 11 Di pagkiaalumnana; di pagkapansi'n INADVERTIDO, DA. adj. Hindi naalumana; hindi napanisin. INAGOTABLE. adj. Hindi mauubos. INAGUANTABLE. a d j. Hindi matitil's 6 maaatfm. INALCANZABLE. a d j. Hindt maaab6t.

Page  295 - 295 - INAL INALIENABLE. adj. Hind! maibibigdy sa ibi. INALTERABLE. adj. Hindt mag. mamnaliw; hind! magbabago. INAMISIBLE. adj. Hindi ma wawalfi INAMOVIBLE. adj. Hind! magagaldw 6 rnakikilos; hind! matitinau. INAMOVILIDAD f. KawalAn ng tigatig 6 gala-w. INANICION, f. M1ed. PanglalatAi 6 panghihina" ng katawadn sa kakulangin DR pagkain 6 it )aug dahildn. INANIMADO, DA. adj. Walang kaluluwil. INAPAGABLE. adj. Hindi mapapatl~y ang ilaw 6 apo'y. INAPELABLE. adj. Hind! mapaghahabol ang hatol nR hukuman. INAPETENCIIA. f. Kawaling Pita sa pagkain. INAPETENTE adj. Wakaing pita 6 ganang kumain. INAPLACABLE. adj. Hindi mapalulub,4y 6 mapahubhupA. INAPLICABLE. adj. Hindi maikakapit 6' maiaangkop. INAPLICACION. f* Kawaling sikap sa pagaaral 6 ima anomdng gawain, INAPLICADO, DA. adj. Wailing sikap isa pagaaral 6 Sa paggawA. INAPRECIABLE. aclj. Hindt ma. tutumbasain DA halagai; hind'i moahahatagahtin. IJ Waking halagti. INARRANCABLE. a d j. Hindi mabubunot. INAR INARTICULADO, DA. adj. Hindi gumnagal'w, 1 Nauukol sa salitin g maugong at di mawatasan. IN ARTICU.LO MORTIS. loc. lat. For. Sa paghihingal6; sa bingit ng kamiatayan. INAUDITO, TA. adj. Hindt naririnita kailanmnin. ~ P&ngbihirk. INAUGURACION. f. Pangunaag pagdiriwana sa isting hagay. N pagpaparangdl sa isdlng harl sa paghawak DR kapangyarihan. iINAUGURAL. adj. Nauukol sa pangunang pagdiriwang. INAUGURAR. v. a. ManghuIA sa parnamagitan ng lipid, tinig 6 kilos ng mga hayop na may pakptik Pasimulin. ang isting bagay ng bu6ng dingal at sayti. jj ipagdiwang ang unang pagtatanghtil Sa madla' DR isting bahaykalakal. I 11Jagsayfi aug unang pagtatangbtil, DR isting akdA.6 palabtis. INAVERIGUABLE. zzdj. Hind! masisiyasat. INCALCULABLE, a dj. Hind! mnatataya. INCANSABLE. adj. Waling kapaguran. I Napakasipng. INCANTABLE. adj. Hindi maaawit 6 makakantti. INCAPACIDAD. f. Kawaling kayang gumnawA, tumanggtlp 6 magaral DR isting bagay. 11 Kabagalan; kakapusdn~ ng isip. INCAPAZ. adj. Walang kaya sa is~lng bagay, ~jfig. Kulang sa isip 6' talino; mangmtiug.

Page  296 a — 2 9 6 INCA INCAUARSE. v. r. Samisamfn ng hukuman 6 zag mnaykapangyarihan aug inga kayamnanang nasa usapin upang inaipanag6t sa Mnagiging kahatuhian, Ii Kunin aug ising bagay. INCAUTO, TA. adj. PabayA; wahtng ingat. INCENDIAR. v. a. Sunugin aug bahay, yagit at ibp. o v. r. Masu noog. INCENDIARIO, RIA. in. y f. Ma. nununog. INCENDIO. mn. Sunog, INCENSACION. f. Pagsusu6b zag insiyenso. INCENSAR. V. a. Suubiln zag insiyenso. Ii fig. Purihin zag labis; bibuan. INCENSARIO0. in. PinagsusuubAn zag irnsiyezaso. INCERTIDUMBRE.. f Kawahain zag katunayan 6 katutohanan; pagaalialangan. INCESANTE. adj. Wa'ang humpay; walang tigil. INCIDENCIA. f. Pangyayaring di inamnt~.y; pagkakata6n. INCIDENTE. adj.- Nagkatao'n. a, Pangyaya~ri; pagkakata6n. INCIENSO. in. Panufib 6 insiyenso. II fig. Hib6. INCIEERTO, TA. adj. Hindi tunay; bindl tuto6. 11 Salawahdn; nasa alinlangan. 1f Hindi tiya.k; hind! kilala.INcINERAR.I v. a. Tupukin hang. gang inaging ab6 ang ising ba. gay. INCISiON. f. HiwA. INCI INCISIVO, VA. Puinuputol 6 humnihiwh. INCITACION. f. Pagamnuki; paguudy6k. INCITAR. v. a, Amnukiln; udyu. k-ani; aulsuldn. INCIVIL. adj. Walfing pinagaralan; muangmdnng. INCIVILIDAD. f. Kawala-n zag pina'zpralan; katnangmnangAn. INCLI MENCIA. f. Kawaling awn. 11 fig. Malabis na lanf'g zag panaho'n. INCLEMENTE. adj. Walaing awA 6 babig. INCLINACION. f. Paghihilig; paghilig; pagkiling. jf Pagyukod. I fig; Pagkaibig; hilig. INCLINADO, DA. p. p. zag Inch. nar. f1 adj. Tung6; yukb. INCLINAR, v. a. Ihilig; ikiling. ff fig. Ibuy6; udyuktin. If v. r Huinilig; kumniling. I Mahilig; mnakiling: yurnuk'd. INCLITO, TA. adj. Mariltig; tanytig. INCLUIR. v. a. Ilakip; isaina; ilaho~k. I1 v. r. Malakip; inasaina; mnalah6k. INCLUSION. Ialaho'k. INCLUSIVE. kasaina. INCLUS0, SA. cluir. II adj. f. Paglalakip; pagadv. in. Kalakip; p. P. irreg. 'n- InKalakip; kasamna. INCOAR. v. a. Pasimnultin aug ising bagay. iINCOBRABLE. adj. Hindi masisi. ngII 6 mahirap sing-ilfn.

Page  297 vw:2 9 7 INCO INCOGNITO, TA. fabi4. INCOGNOCIBLE. makilala. INCOLORO, RA. kulay. INCOLUME. adj. kataw~iin; wahAhg adj, Hindi ki. adj. Mahirap adj. WaUa'ng Magalf ng ang damddm. INCOLUMIDAD, f. Kagalingan ng katawdin; pagii igat Dg isding bagay. INCOMBUSTIBLE. adj. Hindi masusunog. INCOMERCIABLE. adj. Hindi makakalakal, INCOMODAR. v. a. Pagalitin; rnuhifn; gambalain. 1 v. r. Ma. galit; mamuhj; mnagambahA. INCOMODIDAD. f. Kawala'n ng kaluagdin ng kataw-n, II Abala, I Sukal ng loo'b, INCOMPARABLE. adi. Waling mapaghahalintularan 6 kaparis. INCOMPASIVO, VA. adj. Walfing awA 6 haba'g, INCOMPLIETO, TA. adj. Hindi garnip; hindi yarl. INCOMPRENSIBLE. 'idi. Hindi mawatas 6 rnatatap. INCOMUNICABLE. adj; Hindi inakausap 6' maab6t ng balitA. INCOMUNICACION. f. Kawaldn ng balit&i 6 niug. INCOMUNICADO, DA. adj. Hindi makausap 6' mapagbalitaan. INCOMUNICAR. v. a. Huw,4g ka~usapi'n 6 bali'taan. 11 v. r, Umilag sa pakikipanayfim 6 pakikipagnifg sa kapuwA. INCO INCONCEBIBLE. adj. ~Hindi mataro'k n- isip; di malirip. INCONCILIABLE. a dj. Hindi rnangyayaring magkasund~.6 INCONCUSO, S~I. adj. Tunay; taP.4t; hindj mapagaalinlang-anan. INCONDICIONAL. adj. GanAp; vwa.a'ng pasuball. INCONSCIENTE. adj. WalAng pangdamddm 6 malay. INCONSOLABLE. a dj. Hindt maaliw 6 mnalibfing arag lo6b. INCONSTANCIA. f. KawalAn ng katini ag lo6b; pagsasalawahan, INCONSTANTE. adj, Di mnatining na Io6b; salawahan. INCONSfYTIL. adj. Wala'ng tabl. INCONTABLE. adj. Hindi mabilang 6 mnahirap bilanglin. INCONTESTABLE. adj. Hindi masasalans-ing. INCONTINENCIA. f. Kawaldn ng pagpipigil ng lo6b, lalunglalhnangfA sa muasamang hilig ng katawa~n. 11 incontinencia de orina, Med. Sakilt na balisawsdw. INCONTINENTE. adj. Hind! nag.. pipigil ng lo6b sa hilig ng katawain. Ii1 Hind! rnapigil. 11 adv, t. Karakaraka. INCONTR-ASTABLE. adj. Hindi madafg 6 matukldls. Jj Hindi masasalansa-ng 6 mapangangatuwi. ranan. 11 fig. Hindi mahihika. yat. INCONVENIENTE. a dij. Hindi nmarapat 6 angk6p. liim. Balakid;/ sagwi'I. II Kapinsalaan. 38

Page  298 - 298 INCO INCORPORAC16N. f. Paglalaklip; paghahal6. n Pagbabarigon; pagtitindfg. I Pagkakalaki'p; pagka. kah&16. INCORPORAR. v. a. Ilakip; ihialb I Itindfg; ibangon. U v. r, Magkasama; magkahalW j v. r. Tumindfg; magbangon; sumandi'g. INCORPOREO, A. a dj. Waldng kataw'jn. INCORRECCI6'N. f. KaWal~n rig pagaayos 6 pagtutuwld ng malt. INCORRECTO, TA. adj. H ndl ayos 6 tumnpjk. Masamang turb; matigds ang ulo, INCORREGIBLE. adj. Hindi ma. iturnp~k 6' maituwfd ang malt. 11 Hindt masupil; matigdis ang ulo. INCORRUPCION. f. Kawali~n ng pagkabul6k. J1 fig. Kalinisan ja pamurmuhay at kagalingan nig masa. INCORRUPTIBLE. 8dj. Hindi' mabubul6k. 1f fig. Hindi mapa rbasamA. 1I fig. Hindi M~susuhlulan. INCRIDULIDAD. f.- Kawal~n ng Pani*SvAl. IIKawahin ng pbninalig. INCRADULO, LA. adj. y s. WsMing paniniwalh 6 sarnpalataya. H Lindt paniwalafn. INCREIBLE. adj. Hindi mapaniniwalaan. ft fig. Mahirap maniwalA. INCREMENTO.' Mn. Dagdaig 6 karagdagan. INCREPAC16N. f. Paugungusap na matig~s at mabalasik. INCREPAR. v. a. Pangilsapan ng matigds at mabalasik. INCRUENTO, TA. adj, Hii~d madug6, INCRUSTAR. v, a. Itam~olk.' I Kalupkupiin anti ibabaw. INCUBACION. f. Plagpapapiss^. Paghalimhfm 6 pagpisfi. INCUBAR. V. a. MagpapisA; magpabalimhfm rig man6k at ibp-, v. ii. Humalimbim arng manoAk at ibp. INCULCAcI6N. f. Pagpapasinslin, ~ fig, Pagulit ng burig pagpipitit rig ist~ng bagay. Iff g. Pagbubunso'd; pagiuudy6k. INCULCAR. v. a. Higpit~n. fig. U itin na buong pagpipilit ang, is.4ng bagay. 11fig. Ibuns6d; udyuk~n. v. r. fig. Magrnaulit; magmatig~is sa isaing akalh, INCULPABIILIDAD. f. Kawahin ng sala.INCULPABLE. adj. Walfing sala. INCULPAR. v. a. Big~dng kasa-,lanan; buhatan. INCULTIVABLE. adj. Hindi mapagtamanW 6 mas~ka. INCULTO, TA. adj. Waling taDim 6' saka. 1i fig. Wahirng pi. nagaralan; mangn6ng. 11 fig. Wa. bing ayos 65 gayak. INCUMBENCIA. f. Kaukulin at karapat~ng gumawk rig is~ng bagay. INCUMBIR. v. a. Maukol ang isang bagay sa isaing tao. INCURABLE. adj. Hindi maga. gam6t 6 mapagagalling. Ma. hirap mfapagall g. INCURIA. f. Kapabaysrin; kawalain ng pagiingst.

Page  299 ..MO299 - INCU INCURIOSO, SA. adj. PabayA; walding ingat. INCURRIR. v. n. Mabuyo6 6 makagawA ng ising bagay. INDAGACLON. f, Pagsisiyasat; paguusish. INDAGAR. v. a, Siyasat-n; us'~ sain. INDEBIDO, DA. adj. Hindi' nararapat. INDECENCIA. f. Kagaspangin; kawalidn~ ng hinhin. 1i Salit~ng rnalaswAi at mnabalay. IN~DECENTE. adj. Magasp~ng; wal~ing hinhfa; mnahalay; malasINDECIBLE. Balj. Hindi ranipagsaysL~y; bind! mnasabi, INDECISION. f. Pagaalinlang-an; kawakin ng pasiy -'. INDECISO, SA. adj. Alinlang-an; walking pasiyi. INDEFENSO, SA, adj. Hindi makapagtanggo'l 6 mnakalaban. INDEFINIBLE. a d j Hindi mabigya'ng pasiya' 6 hangg~i. INDEFINIDO, DA. adj. Hindi mabigyfing pasiya'. 11 Hindi ma hanggan5in 6 matiytik, INDELEBLE. adj. Hindi makakatkmit 6 mabubura'. INDELIBERACION. f. Kawaltin ng pagMnUMUDl 6 pagwawarl. INDEMNE. adj. Ligttds sa kapaharnakin. INDEI~NNIZAci6N. f. Pagbabayad ea kasiraAng nagawA. INDEMNIZAR. v. a. Pagbayaran ang kasiradn 6' kapinsalaang nagawl. INDE INDEMOSTRABLE. adj. Hind! maitur6. INDEPENDENCIA. f. Kalayaan; kasarinkin. INDEPENDIENTE. adj. Malaya'; may pagsasarill.INDESTRUCTIBLE. adj. Hindi mae.sira". INDETERMINABLE. adj. Hindi mahahangghahrn. INDETERMINACi6N. f. KawalAn ng kahanggahan 6' pasiyA. INDETERMINADO, DA. adj. Wa1.4ng hanggi 6 pasiyA. INDICAR. v. a. Ipabatid ang ijang bagay sa pamnamagitan ng tandiA 6 pangyayari. N Iturb. INDICE. m. TandAi ng is~ng bagay. W aA 6- tuntunan rig mga ulo ng bawa't kabanatA 6 kasaysayan ng is~tng aklit. INDICIO. mn. Kilos 6 tanding kinakikilalanan ng bagay na lihim. INDIFERENCIA. f. PagpaparayA; kawalatn ng pagkiling 6 pagtanggf. INDIFERIENTE. adj. Nagpaparaj j; waking pagkling 65 pag&tanggf. JNDIGENA. adj. Katutub6; tuba sa ising bayan. N m. y f. Taong, tub6 sa is~nx bayan. INDIGENCIAL. f. Kahirapang ganip ng buhay; kawalin ng sukat na magugol sa Panlgunang m-ga kailangan. INDIGENTE. adj. Mahirap ang buhay; dukhA; waling maguRol.

Page  300 N 300 INDI INDIESTASE. V. a. Hindt matunawan ng pagkain. 11 fig. y famn. Hind! inakalug6d sa kapuwa dahil sa mnagaspdng na kilos. INDIGESTIO6N. f. Hindi' pagkatunaw ng kinain. INDIGESTO, TA. adj. Hindi natutunaw 6 mahirap matunaw sa sikinurh INDIGNACION. f, Galit; po6t. INDIGNAR. v. a. Pagalitin; Mal kagalit 6 mnakspo6t. 11v. r. Magalit; mapo6t. INDIGNO, NA. adj. Hindi kara patdapat. 1I Hamnak. INDILIGENCIA. f. Kawalin Dig sikap at pagiingat. INDIRECTA. f. Salitdng parinfg. INDIRECTO, TA. adj. Hindi tiyakan. INDISCUTIBLE, adj. Hind! mapogtatalunan. INDISOLUBLE. ad'. Rind! maatutunaw. jf Hind! mnakakahig, INDISPENSABLE. adj. Hind! MAjiWaSan 6 mnaipagpapaubayA; sapilitfin. INDISPONER. v. a. Huw~ig pagawfn 6 papaghandaln zig isdng bav ay, 11 Pasamafn sa kapuw&. 11 Makapagkasakft. 11 v. r, Huwdig mnakagawAi 6 makapaghandA nig isting bagay. jf Magkasakft. INDISPOSIC16N. Kawalin n g hands sa is~ng bagay.I Karamadamnan.INDISPUESTO, TA. adj. Hind! handA; may kapansanan; may darndtimn. INDISTINTAMENTE.- adv. mn. Wahong pagkakaibdt. INDI INDISTINTO, TA. a dj. Hindi naiibd. sa ib~ng bagay. 11Ka sAi. INDIVIDUAL. adj. Nauukol sa bawa't tao 6' bagay. 11 Katutub'O" sa bawa't bagay. INDIVIDUALIZAR. V. a, IsA!. isahfn ang is-dng bagay; tumzukoy sa bawa't isa. INDIVIDUO, DUA. adj. Nauukol sa bawa't tao 6' bagay. 1I Hindid rnapagbabahagi. 11 in. Bawp,'t kinapajl, sangayon sa uring kinauukulan; tao. IN.DIVISIBLE. adj. Hind! Aiababahagi 6' map~ghahatihatl. INDIVISO, SA. adj. Hind! mababatl. INDOCIL. adj. Suwaifl; mnahirap turuan, INDOCILIDAD. f. Kasuwaibin; kapurulin ng ulo sa pagaaral 6 paggawA Dig isaing bagay. INDOCTO, TA. adj. Maagming. INDOCUMNTADODA. adj. WabIng katibayan sa pagkarnainaMayan. INDOLE f. Asal 6 hilig na katutub6 sa bawalt is.i, INDOLENTE. adj. Waking paki. ramd'jm. H Tamtdd; batugan. INDOMABLE. adj. Hind! mapaam6 6' masupil. INDOMADO, DA. adj. Hind! napaam6 6 nasupil. INDOMESTICABLE. adj, Hind! mapaaw6. IND6MTTA. a dj. Hind mapaamnb 6 mnasupil. u fig. Mahirap pasmnuin 6 supilin. INDUBITABLE. adj. Hind! maspagaalialanganan; tunay.

Page  301 ..-301 - INvU INDUCCION. f. Pagakit; paguudyo'k; paghubuy6. INDUCIR. V. a. Akitin; udyukin; ibuy6'. INDUDABLE. adj. Hindi mapagaalinIanganan; tunay. INDULGENCIA. f. Kapatawargn; bawas sa salang kinarntiin. INDULGENTE. adj. Madalfnrg inagpatawad sa kasalanan; maawain. INDULTAR. v. a. Patawarin ang naparusa~han. 11 Iligtils sa buwi's 6 sa itinatadhana' ng batais, INDULTO. mn. Biyavat 65 kapatawartin sa isting nabibilangg6 6' naparusahan, INDUMENTARIA. f. Pagaaral at pagsasalaystiy ng miga kasuutarn 6 damint na ginagamnit ng unang dako. INDUSTRIA. f: Kagalingan at kasanaytin sa paggawA ng is-Ang bagay. 11Gawain sa kmivay. 11 De industria. in. adv. Kinush; sinadya'. INDUSTRIAL, adlj. Nauukol sa gawain sa kainiy. Jf in. Ang nabubuhay sa paghahanapbuhay na rnga bagay na gawfi sa kamnaiy. INDIJSTRIAR. v. a. Sanayin; turuan. INtDLTO, TA. adj. Nasusulat na di nahahayag. INEFABILIDAD. f. Kawalaif Dg dating rnaipahayag sa pamarna gitan ng pangungusap. INEFABLE. adj. Di inaipagsay. say sa parnamasgitan nig panau. nigusap; dl masayod ng dit&. INEF INEFICACIA. f. lKawaltin ng bis 6 laktis. INEFICAZ. adj, Waitng bisi. 6 laktis INENARRABLE, adj. Hindi maipagsay stiy. INEPTITUD. f. Kawalting kaya; kawalilng muang. INEPTO, TA. adj. Wal1'ng kaya 6 mnuang. 11 s. Mangrnting. INEQUIvocol CA. adj. Hind! nagktikama 1 6 mapagaalinla~nganan INERCIA. f..Katamnaran; kawa. king lakdq~. INERME adj. Waiting sandata. INERRABLE. adj. Hindt mamna. mali. INERTE. adj. Waking laka's; wa. kIng kaya 6' bisa'. 1 Teintd. IN ESCRUTABLE. a d j. Hind! manuynoy 6 matar6k. INESPERADO, DA. adj. Hind! inaanttiy na mangyari. INESTIMABLE. adj. Hindi mahahalaoaha'n. INESTIMADO, DA. adj. For. Hindt pa nahahalagalban 6 natataya. INEVITABLE. adj. Hindi maii. wasan. INEXACTITUD. f. Kawalain ng kaganapdnf 6- kalubustin. INEXACTO, TA. adj. Hindi' ga. nitp 6' lubo's. INEXFIAUSTO, TA. adj. Hindi mnauuboi; napakararnil INEXORABLE. adj. Hind! napadadalti sa tnga luhog; hind! na. pakikiusapan.

Page  302 W-RO2 INEX INEXPERIENCE A, f. Kawalain ng kasanay~n. INEXPERTO, TA, adj. y s. Hindi sandy. INEXPLICABLE adj. Hiodi maipaliwanag. INEX~PUGNABLE. adi. H'ndt makuk-uha 6 mnapssusuk6 sa pitmarnagitan ng mnga sandata. I fig. Hindi mahimok 6' mabikca yat..INEXTINGUIBLE. adj. H ndi malilipol. o fig. Habang panafti'u; hind! matatapos. INEXTIRPABLE. adj. H ndt ma buhunot.I INFALIBILIDAD. f Kawalina ng pagkakanmall. INFALIBLE. adj. Hindi magka. karnalt; bind! mnakapagdada\ A ni tnadadayA. I Tunay. INFAMACION. f Pags ra ng Pu ri, kabanktuganl at karangalan nk isAng tao. INFAMADOR, RA. adj. y s. Maninirang puri. INFAMAR, V. a. Manirang puri sa kapuwhi. v. r. Masiraang puri. INFAMATIV0, VA. adj. Sumi. sirang pur. INFAMATORIO, RIA. adj. Su. misirang puri INFAME. adj. y s. Walang puri, dangll at kabantugana. I Masa mW,; alipustfi. INFAMIA. f. Pagsirang purl; pagdust&; paghalay. fl Kaalipustaan; kasarnaaa pagkatulisik. INFANCIA.. f. Ksbataan; kamnus INFA mu9L~n, f fig. Kalagayan ngis.,.ing bagay sa unang sangdall ng paglihiw. INFANTA. f. Batang babaiog iwaI pang pit6ng tAo. N Ana'k na habae ng barl. Manugang na babae nq harl. INFANTE. M. Batang lalaking walA pang pitc'ng ta6n. K Ani~k na lalaki ng barl. 1i KawdI toa Iak~d. INFANTERI'A. f. Hukb6ng naglilingko'd ng lakad. INFANTICIDA. adj. y s. Puma. t~y ng sangg6l. INFANTICIDIO. va. Pagpat~y jag sangg6l. INFANTIL. adj, Nauukol sa sang. 961. INFATIGABLE. adj. Wahing kapaguran. INFATUAR. V. a. Hangaifn; ungasinH v. r. MahangI; mna. INFAUSTO, TA. adj. Sawfngpalad; kulang palad. INFECCION f. Pagkahawas; pagkabul6ko INFECCIOSO SA. ad'. Naka!hahawva. INFECTAR. v. a. Makahawa. Ii v. r. Mahawa INFECTIVO, VA. adj. Nakaba. hawa. INFECUNDIDAD. Kawal~n n tabA, ng lupA; kabaugfin; kasaIatfin sa bunga. INFECUNDO, DA. adj. K itid; ba6g; sal~t sa bunl&&.

Page  303 - 303 - INFE INFIELICIDAD. f. Kaawiangpalad, INFELIZ. adj. Sawioagpalad. INFERIOR. adj. Nasa ibsbfi. Mababh. j Nasa ilalim ng ka. nantryarihan ng ising tao. INFERIORIDAD. f. Kababaan.1 Katayuan ng is~int bagay na DfaSa ilalimn 6 mababA sa ibS-. INFERIR. v* a, Kunang kahuluINFERNAL. adj. Nauukol sa impiyerno. jJ fig,. L-ibhulng nag. papanganvyay' 6 pumininsa'A.. INFICIONARI. v..a. Makabawa; bulukfn. j1 fig. Pasamafn sa pamamag tan ng masama~ng mga aral 6' hailimbawa'. 11v. r, Mabawa; mabul6k. Ii1 v. r. fig. SumarnA sa masama'ng aral 6 balimbawah. INFIDELIDAD. f. Kawlaltn ng paigtatapkl; pagtataksfl. jf KawakIn ng pananamnpalataya sa Diyo's. INFIEL. adj. Tak-il; lilo; hindi nagtfitap~it. II Waking samnpalataya sa Divo's; di binyagan. INFILTRAci6N. f, Pagsala'. fig. Pagpapataimiti'm sa damdamin ng m'ga aral 6 diwA. INFILTRAR. v. a. Salain 1f fig. fig. Pataimntimfn sa damdamjn ang m~a aral 6 diwA, v. r. Masalh. v. r. fig. Tumaitfin sa damdarnin ang rnga aral 6 -diwA. INFIMO, MA. adj. Napakababa'. J1 Lubh~ng hamnak at kadustA. dustA. INFINIDAD Kawala'ng hanggti 11 fig. Karamihan ng mig"a' bagay INIFI 6 m~a tao. INFINITO, TA. a dj. WaI~ng kanggil 6 kstapusAn. 1I fig. Napakarami. INFLAkMABLE. adj. Madaliug rnagningas; msalab. INFLAMACION. f. Pagpapaningas 6 pagn~lningas. 11 iParnamagA. INFLAMAR. v. a. Papagningasin; papagalabin. 11 fig. Papagapuyiln aug lo6b. f~v. r. Magningas; magalab. v. r. f ig. Magapo'y aung loo~b. v. r. MamnagA. INFLAR. v. a. Pamnintugfn aSa hangin ang isa-ng bagay na hungk-g. v. r. Mamint6g,,r MggyabAng; maghanmh6g, INFLEXIBLE. adj. Hindi mnaba.~ Iukt6t 6 mahutok. f fig. Matiga's na lo6b. INFLEXI6N. f. Paghub6g ng isAng bagay ris tuwid. INFLUENCIA. f. P.%gbibigdy bisA ng isaing bagay as ibi. 11 fig. Lak'is 6 kapang-yarihan ng isdng tao sa ibA. 11 fig. B iyayang ipinagkakaloo'h ng Diy0& sa mga kal uluw6. INFLUIR. v. a. Magbigdy bisA. fig. Marnagitan; mnsgbigAy ng tulong as ikauunla'd ng kalakal. 11 fig. Pigkslooban nk Diyos ng- kaniy aug biyayA ang mga kal uI uw 'a INFORMACION, f. PaghahalitA; pagbibig'y a Am. 1I Pagsisiyasat sa isAng gawA 6 sala. INFORMAR, v, a. MagbalitA; magbig~ly slAm. v. D. For. Magbaygg ng katuwiran ang tagsusig at mananangG6I sa harAp ng huk 0ai. 1I v. r. Makabalitb.; inag

Page  304 3 04 - INFO INFORME. mn. BalitA. 11 For. Pagsasalays~y ng mananarigg6l sm har~p ng huk6m. 11 adj, Waldng any6. INFORTUNADO, DA adj. Waking kapalaran, INFORTUNIO. in. Kasawiangpalad. II Pagkapah-arnak. INFRACCION. f. Paglabag sa bat~is 6 kautusdin, INFRASCRITO, TA. adj. Y s, Nakalagdfi sa ibabA. INFRINGIR. v. a. Labagiri ang bat-s 6 kautusin. INFRUCTI'FER0, RA. adj, Hindi niamumunga. 11fig. Waking kapakinabaflgfl. INFRTJCTUOSO, SA. -adj. Waking bish"t; waking kabuluhdn. INFUNDADO, DA. adj. Waking pina~gsasaliganl. INPUNDIR. V. a. fig. Pagkalooban ng Diy6s ng biyayh ang kaluluwA4. INFUSION- f. Pagkakalo6b ng Diy6s ng biyayA sa kaluluwfi 1 Farm. Pagbababad Dg ugdt 6 bakit tig anom~ng kaboy ~a, tubig 6 alak. 1i Pagbubuhos ng tubig Sa U10 ng binibinyaga'n. INGENIAR.- V. a. Iguhit 6 tuk. lasia ng isiP. 11 v. r, Tuinukias Sa, isip. IN GENIO. M. I1ip: talino. jj Taong M& talino. 11 Makinang pangdigmfi. INGENIOSIDAD. f. Katalinuhan; kagalinggD n9 isiP. 1f Bun~a ng katalinuban. INGENIOSO, SA. adj Matalino; mnagalliig aiig iWV 1t LikbAi DI INGE INGENUIDAD. f. Katapatang lo6b; katunayan ng mnga pangungusap. INGENUO, NUA. adj. Tapit na lo6b; tunay. INGERIR. v. a. Ipasok; ipalo6b. 11 fig. 1ba16 isama. 11 v. r. Manghiinasok. INGINA. f. Sihang. INGOBERNABLE. a d j. Hindt mnapmamniahalaan. INGRATITUD. f~ DI pagtan~w 6 pagkilala ng utang na lo6b. INGRATO, TA. adj. Wahing utang na Io6b. ~jMasakliap. INGREDIENTE. i. Sanjgkip. INGRESAR. v. n. Puinasuk 6 masok INGRESO, in. Pagpasok. ', Pa~uk6Au 1j Salading pumapasok INHABIL. adj. Wak~ing kaya 6 talino. 11 Hindi inakabawak Dg katungkulan dabil sa kasalanang nagawfA.. INHABILIDAD. f. Kawakin ng kaya 6' talino. 11 Hadking na Dapkapipigil sa panunungkulan, INHABILITACION. f. Pagpigil sa tungk6l; patipapawal~ng kaya, INHABILITAR. v. a. Pigiiin sa tungk6l. II Mapigil sa tungko't. INHABITABLE. adj. Hindi inatirahin 6 mapainahayan. INHERENTE., adj. Kakabft; kaIakip. INHUMACION. f. Pagbaba6a; paglilibfng. INHUMANIDAD. f. Kalupitin; kabangiogn. r

Page  305 - 305 - INIIU INHUMANO, NA. adj, Waltng awa"; malapft. INHUMAR. v. a. Ioafn; ili'bfng. INICIAL. adj. Nauukol sa plinagmul~n ng isdng bagay. 11 Unang titik ng isfiog pangungusap. INICIAR. v. a. Tanggapfn ang in'ng tao sa pagoasok sa isdng samnahang, libimn. fig. Turuan ng mnga bagay na dakila'. 11 Simuldn ang isdn," bagay. 11v. r. Tuiimanggdip ng Dmga unang orden sa pagpapar e. INICIATI VA. f. Panukal.11. Pagpapaalalm sa ibdi ng gaigawlin; 4 pagpapalagdy. INICUO, CUA. adj. Hindi matuwid; masamAt. IN ILLO TEMPORE. loc. lat. Nang panah6ng ya6n. INIMITABLE. adj. Hindi matutularan 6 mapaparisan. II Gandp; yari. ININTELIGIBLE. adj, Hindi mawatas. j1 Mihirap mawatas.' INIQUIDAD. f. Malakfng kalikudn sa matuwfd; kasamatin. INJURIA. f. Paghalay; paglait; paguydm. 11SalitA 6. gaw~ng laban sa katuwiran. 11fig. Kapinsalating ginagawA sa is~ing bagay. INJURIAR. v. a. Halayin; laitin; uyamrnf; apibf a. INJURIOSO, SA.~ adj. Lutnalait; umnaapf. INTUSTICIA. f. Kabuktutfin. I Kawalin ng rnat'uwfd. INJUSTO, TA. adj. Bukt6t; labig ea matuwid. INMA INMACULADO, DA. adj. Wal~ng bahid dungist. INMARCESIBLE. adj. Hindi malalanti. INMATURO, RA. a dj, Hindi hin6g; bub6t;, wa1& sa panah6n. INMEDIACION. f. Kalapitan, ii pl. Paligidligid; karatig. INMEDIATAMENTE. adv. m. Sa piling. 11 ad dv. t. Kapagdaka; kagya't. INMEDIATO, TA. adj. Malapit; karatig. INMEJORABLE, adj. Napakagaling; napakabuti. IN'MENSIDAD. f. Kawaldn ng9 sukat; kalawakan. f1 fig. Kara.. mihan; kawan; pulut6ng. INMENSO, SA. adi. Wal~ng su. kat; malawak; waldng hanggi 6 katapus~n. 1 fig, Napakalaki 6 hindi mabilang. INMENSURABLE. adj. Hindi ma~wkat. 11 fig. Napakahirap sukat in. INMERECIDO, DA. adj. Hindi dapat mnagkamft. INMERGIR. v. a, llub6g sa tubig ang isa'ng bagay. INMERSION. f. Paglulub6g sa tubig ng isdng bagay. INMIGRACIO6N f. Pangdadayuhan. INMIGRAR. v. n, Durnayo; ma.. nirahan ang mga tao sa ibt~.ng bayan 6 1upA. INMINENCIA. f. Kabingit~n 6 kalapitAing mangyari. INMINENTE. adj. Nabibizigit 6 malapit na mnangyari. I

Page  306 -306 INMI INMISCIJIR. v. a. Ihal6; isarma aug ist~ng bagay sa ibli. f1 v. r. fig. Makialdun 6 manghicnasok sa kalakal ng Wb. INMOBLE. adj. Hind!tmatinag-ji Hindi gumflagahiw. 11 fig. Walaing tigatig. INMODERACIO'N. f. Kawalin nA katamntamnan 6 tuto. INMODERADO, DA. adj. Waldng katarntaman 6 tuto. INMODESTIA. f. Kawaltin ng~ hinhfn. INMODESTO, TA. adj. wakting hinhiln;- magas6'. INMOLACION. f. Paghahain, i Pagpapakahirap. INMOLAR. v. a. Maghain. j Magpakahirap. 11 v. r. fig. Mag. hand6g ng buhay, kayarnanan at f) ibp., sa kapaklnabang~n ng isag tao 6 bagay. INMORALL. adj. Laban sa mabuting asal.INMORALIDAD, f. KawaI~n ng mnabutng asal. INMORTAL. adj. Waking kamatayan. 11 fffig. Matagdl sa alaala Ws n~ tao. INMORTALIDAD. f. Kawakin ng kamatayan. 11 fig. Pagtatagdl1 ng isting bagay sa alaala ng mnga tao. INMORTALIZAR. v. a. Papanatilihin aug is~lng bagay, sa alaala ng mga tao. Ifv, r. Manatili ang ising bagay sa alaala ng mnga tao. INMOVIBLE. ad'. Hindi matinag; hindi gutnagaltiw. INMO INMOVIL, adj. Hindi gumnagakiw; waking tigatig. INMOVILIDAD. f. Kawaling tigatig 6 galalw. INMUDABLE. adj, Hindi nagbabago 6' nagmnamaliw. INMUEBLE. m. Kasangkapang d! natitinag, g~aya ng-Iup&, bahay at ib p. INMUNDICIA. f. Karumnihln;, kasalaulalaan; sukal. 11fig. Kahalayang gawa. INMUNDO, DA. adj. Marumnf; salaulA-, nak'adidiri. 11 fig. Mahalay na gawa. INMUNE. adj.- Ligtds sa anomdndg tungkulin, buwi's 6 mult4'. INMUTABLE. adj. Hind! magbabago 6 muagmamnaiw. INMUTACION. f. Paghabago. INMUTAR. v. a. Baguhin 6 ibabja ang is~ng bagay. Iv. r. fig. MagibAl ang kulay ng mnukhA 6 kilos dahil sa matindfng silakb6 ng damdamin.. INNATO, TA. adj. Katutub6. INNAVEGABLE. adj, Hind! malalayag. INNECESAR-1O, RIA. adj. Hind! kailangan. INNEGABLE. adj. Hindi matututulan. INNOBL~E,?dj. Harnak. IN NOMINE. 10e. bat. Sa ngalan. INNO VAR. v. a. Baguhin aug isdlng, bagay. INUMERABLE. adj. Hind! ma. bilang.INOBEDIENCIA. f. Kawakin, ng pagsuno'd

Page  307 - 307 -__ I FO0B INOBEDIENTE. adj. Suwail, INOCENCIA. f. Kawaldng malay sa kasalanan; kawahing sala.,1 Kawahing, malay; kamusmustin. INO~_ENTE. adj. Wakaing kasalanan, 11 Waldkirngalay; musmos. INODORO, RA. adj Waking am6y. IN-OLVIDABLE zadj. Hindi malilirnut an. INOPIA. f. Kabiraoan ng buhay; karukaa'n. INOPINADO, DA. adj. Wlahi sa gunitat; hindi inaskalang mangyari. INOPORTUNIDAD. f.- Kawaldng kapana~huoan. INOPORTUNO, NA. a d j. WalA sa panah6n. INORGANICO, CA. adj. Nauu. klsa mg& katawilng waldng kasangkapang ikabubuhay; waking bubay. INQUIETAR. v. a. Bagabagin. 11 v. r. Mabagabag; mnaligalig, INQUIETO, TA. adj. Bagab~lg; INQUIETUD. f. Batgabag; kaligalig~ln. 1I Gul6"; ltakot; balisa. INQI}LRIR. v. a. Siyasatin; usisain. INSACIABLE. adj. Walaing ka. siyabtin. INSACULACLO6N. f. -Pagsisilid sa urna 6 supot Dg mga pangalang nakasulat up'ang gawln ang pag. sasapalarin. INSACULAR. v. a. Isilfd sa urna 6 SuPot ang m~a 'pangalang nakasulat upang pagsapalar~ln. INSALUBRE. adj. Nakapagka. kasakit. i INSA INSANABLE. adj. Hind! mapagagaling. INSANIA. f. Kabaliwa-n 6 kasiraa'n ng bait. INSANO, NA. adj. Bali'w; siring isip. INS9CRIBIR. v. a. lukit ang anoma~ng titik sa bakal 6 bat6. o Isulat; italA ang pangalan ng isting tao. 11 v.. r. Magpasulat. INSCRIPci6N. f. Paguukit sa bat6 6 bakal ng mga titik. I Pagpapasulat. INSECTO. m. zool. Hayop na mnalijt. INSEGURO, RA. adj. Waling tiymlk 6 kasiguruhdln. INSENSATEZ. f. Kahangakin. INSENSATO, TA. adj. Hangtll; mangmeln. INSENSIBILIDAD. f. Kawalin ng pangdamdirm. ft fig. Katiga.. s~n ng push. INSENSIBLE. adj. Waking pangdamda-m.I fig. Maitigis ang pus6. INSEPARABLE. adj. Hindi mapaghibiwakiy. 1 fig. Nauukol sa, m~a bagay na di mapagbihiwakiy. Iffig. Magkasgmasama. INSERCION. f. Paglalakip; pagsasamsna D isaing bagay sa ib~l. 'INSERTAR. v. a. llakip; isama aug isdng bagay sa ibAl. INSERVIBLE. adj. Waking kagagamitan; hindl magagarnit., INSIGNE. adj. Bant6g; tanyjig; marilfig. INSIGNIA. f. TandA;. s -gisag..1j Bandilk.

Page  308 -308 INST INSIGNIFICANTE.- adj. Wakaing kahulug~ln 6 kabulub-n. INSINUAR. v. a. Banggitin; ipahiwatig ang i3.4ng bagay. 11 For. Ipakita ang 1isfing katibayanx sa hardlp ng huk6m upang parna. gitanan ng kaniy~ing kispangyarihan. H v. r. Patalabf a sa damdamizi ng ising tao upang mahuli ang kalooban. fj fig. Turnim6 ng untfuntj sa kalooban ang isaing damndamin, masasamnaing hilig 6 kabanalan. INSfPIDEZ. f. Kawaltin ng lasa. INSIPIDO, DA. adj. Waking lasa. IIfig. Waking sigki; matabajig. INSIPIENCIA. f. Kamangmangdn. IIKawala'n ng isip. INSIPIENTE. adj. y s. Waking dunong; mangmtlng. jjWaking isip. INSISTENCIA. f. Pamnaralagi at pagpipilit sa isdlng bagay. INSISTIR. v. n. Magpilit; mag. INSOCIABLE. adj. Waking ka. puwh tao; ayaw makihar~lp sa kapuwk. INSOACON. f. ZJed.- Sakf t ng U10. IINSOLAR. v. a. Itamnp6k sal araw ang isa~ng bagay; ibilid, 11v. r. Magpaar~lw. INSOLDABLE. adj. Hiadi muahi. hinang. INSOLENCIA. f. Kapaslangtin; kawakin ng pitagan; katainpalasanan. INSOLENTE. adj. Pasling; waking pitagan; tamnpalasan, INSO INSOLUBLE. adj. I Hindi matu flaw sa tubig. IIHindi mnakalaig.INSOLVENCIA. f. Kawalin ng kayAlng mnagbayad sa utang. INSOLVENTE. ad~j. Hindi muakabayad sa utang. INSOMNE. adj. Hindi natutulog; puytit. INSOMNIO. m. Di pagtulog; kawakin ng ant6k. JINSONDABLE. adj. Di maaaro-k. ii fig. Hindi inatar6k ug- isip. INSONORO, RA. adj. Waking taginting 6 tun6g. INSOPORTABLE. ad j, Hindi mnabatdl 6 matihs. ~ fig. Naka. murnuhi. INS-PECCION. f. Pagsisiyasat. Pagbabant~ly at pagiingat ng isilng bagay. INSPECCIONAR. v. a. Siyasatin. INSPECTOR, RA. adj. y s. Ta. gasiyasat. mn. Punong nagsisiyasat. INSPIRACION. f. Pagsingh6t ng hangin. 11fig. Pagpukaw ng Diy6s sa kalooban ng kaniya-ng kinap a"l. INSPIRAR., v. a. Singhutf a ang hangin. 11fig, Igising sa kalooban ang mn~a damndamnin, diwi at ibp. 11fig.- Liwanagan ing Diy6s ang isip ng ising tao at pukawin ang daindainin. INSTANTANEO, A. adj. Isdng kisilp matAl; nmadalfngmnadalt. INSTANTE. Mn. Sangdalt. 1i Al inatante.~ i. adv. Karakaraka,

Page  309 309 - INST INSTAR. v. a. H nigla ng buong pagpipilit; ipakiusap ng buong pagrnaiakaam6j ang iidng bagay. 11v. ni. Dalidalilin ang pag_gawk ng ising bagay. INSTIGACION. f. Paguudy6k; pagurall. INSTIGAR. v. a. Udyuka~r; uralian. INSTILAR. v. a. -Isilfd ng patdk Ipatiik ang is~ng ba~iay. INSTINTO. M. Gavt na katutubb rig inga hayop sia sariling buhay. 11Pagkasi ng Diy6s Espiritu Santo.'INSTITUCIJ6N. f. Pagtatatag Dg isd'ng bagay, I) paaralAni. Iip1. Katipunan ng muga siinulain rig isdng karunungan. INSTITUIR, v. a. Magtatag; inagtay6. MagsirnuIt. 11 Magtur65. INSTRUCCION. f. Pagtuturb 6 pagaaral. IIKarunungang pinag-. aralan. 11 pl. Utos. INSTRUCTIVO, VA. adj. Nag, tutur6. INSTRUCTOR, RA. adj, y s. Nagtutur6. INSTRUIDO, DA. adj. May nalalarnan; marunong. INSTRUIRt. v. a. Turuan; aralan. IIPagpakilalanan ang isiing tao nag kalagayan ng is~ng bagray. INSTRUMENTAL. adj. Nauukol Isa kasanarkapang panugit6g. INSTRUMENTO. imn Kasanigkapan. 1I Ma kind. I!l Kasulateng nagpapatunay sa is ang bagay. INSUFCIVENCIA. f. Kakapusian; di kasapatiAn. ff Kawakldn ng ta. INSU lino. IN~%UFICIENTE. adj. Hlindisa pitt; kapo's. INSUFRIBLFE. adj. ilindi matifs 6 inabati, INSULSO, SA. adj. Wah~ng lasa; inatabiing, 1I fiv. Wah~ng siglhi. INSULTAR. v. a. Murabin ang isa-ng tao; laitin. 11v. r. Magkar~und~m ng biglO., na ikawal& ng pagkaraalay tao. INSULTO. mn. Paginura; paglait, 11 Pagdaluhong na biglA. II Pagkakarainddm na bigla, na ikawaIa nig pagkamalay tao. INSUPERABLE. adj. Hindi" malalaluan 6 mapalalampasdn. INSURGENTE. adj. y s. Naghihimagsik. INSURRECCI6N. f. Paghihimnausik. INSURRECCIONAR. v. a. Papanghimnagsikin. 1I v. r. Manghimacsfk. INSUSTITUIBLE. adj. Hindi mnabahalinhan. INTACTO, TA. adj. Hindi nagagaldiw 6 naLhih4i1, 1I HindI naga. gaswis 6' nasisira'. 11 f~g. Dalisay; waking halb. 11fig. Hindi nababangaft. IN4TACHABLE. adj., Hindi sukat miapunmi 6 mnap-,ntasiln. INTEGRIDAD. f. Kaganap~in. j Kalnisan Dg inga dalaga. INTEGRO, GRA. ~adj, Ganap; bu6. fiMarangdl1. INTELECCION. f. Pagwata~s; pag.. batf d

Page  310 310 INTE INTELECTIVA. f.- KaPangyarihang maskawatas 6 inakabstld. INTELECTUAL. adj. Nauukol sa pangwatas. II Nauukol sa diwa. INTELIGENCIA. f. Pagiilsip. 11 Pagkilala; pagunstw?. ti Kahulu gn ri is~ng pangungusap 6' kawikaan, ii Kasanaydin; kaalarnin; karunungan. 11 Paguunawaang lihim mg (1alawd 6 higit sa dalaw.4ng tao. INTELIGENTE. adj. y s. Matalino; marunong; SaDfiy. ~jadj. May panstwatais. INTELIGIBLE. adj. Mawawatas 6 rnaaaring mawatas. INTEMPERIE. s. Hindi pagkakatirnb~ng ng panah6n. 11 A la intemperie. m, adv. Sa lantid na poo'k Da w8akig bub6ng; sa barnuggn. INTEMPESTIVO, VA. adj. Lab~ls sa panab6n. INTENCION. f. AdhikA; niloloo-b; Dash; hangld. INTENCIONAL. adj. Nauukol sa adhikh; sinadyA. INTENSIDAD. f. Laktis; karahasitu J1 fig, Sligabo. INTENSO, SA. adj. Marahita. fig. Masigabo; nmarubd6b. INTENTAR. v. a. Adhikain; nasain. INTENTO. mn. AdhikA; hangdd. 1I De intento. Im. adv. Sinadyfi; iNTERCALABLE. adj. Mapagsa. Salftsallt. INTERCALACI6N. f. Pagsasali't89alit. INTE INTERCALAR, V, a. Pagsalftsaultin. INTERCEDER, v. n. Mamnagita;n; marnagitnfi. INTER CEPCION. f. Pagharang; Pagpigil. INTERCEPTAR V. a. Harangin; pigilin ang isitng bagay. 11 HadIanguain; sarb~n aug dsiifl. INTERCESION, f. Parnamagitan. INTERCESOR, RA. adj. y s. Ta.f gapamaagitan.' INTERCUTANE0, A. adj. Sa pagitan ng balalt at Iamdn. INTERDECIR. v. a. Ipagbawal, IN'rERDICCION, f. Pagbabawa1.11 Pagpigil sa katungkulan. INTERtS. mn. Kapakinabaqd~n; tub6. 11Halagitng angkfn ng isilng ba'gay. II pi. Kayarmanan. INTERESADO, DA. p. p. ng Interesar. II adj. May inasakit sa isitng bagay. fJ Mapagiinb6t. INTERESAR. v. n. y r. Magma.. sakit sa, isinug bagay. 11 v. a. Isarnat aug isitrg tao sa isitng hanapbuhay 6 kalakal. ii Akitin' aug lo6b at damndarnin nQ nakikinfg sa bagay na sinasabi, sinusulat 6 pinalalabits. INTERIN. rn. Pangsamnantal'. ii adv. t. Samnantala. INTERINIDAD. f. Pangsaman.. talAi. INTERINO, NA, adi, Hurnahaliling pangsamnantald. INTERIOR. adj. Nasa lc6b, I Nama kaibuturan, II fig, Sa lo(b ng damdarnin. 11 inn. Lo6b.

Page  311 ~3i1 INTE 1S1TERJECCIO5N, f. Gram. Tinig na nagbabadyA1 ng biglaing' silakb6 nR damdarnin, mangba', dus3,abala, pagibig at ibp. INTERLINEAL. adj. Sa pagitan na~ dalawaing guhit 6 talath. INTERLOCUCION. f. Paguusap ng dalawC. INTERLOCUTOR, RA. M. Y f Kalipap; kssalitaan. INTERLUNIO. M. Astron. Pdg. kamatity ng buwtin. INTERMEDIAR. v. n. Pumagitng; ma magi tan. INTERMEDIARIO, RIA. adj. y s, Namamnagitan; namnamagitni. INTERMEDIO, DIA. adj. Nasa gitnA 6 pagitan. 1j m. Pagitan 1j Say~iw, tugt6g 6 usapan sa pagitan ng bawa't yugt6 ng pa. INTERMINABLE. adj. Walt~ng katapusdnu 6 hanggd. INTERMISION. f. Pagkatigil 6 pagkabalam ng isaing gawl 6 anomding bagay sa Io6b ng ifirug panah6n INTERMITENCIA. f. Pagtigil at pagulit nkg lagn6dt. INTERMJITENTE. ad'. Hibint6't uulit. INTERMITIR. V. a. Pigilin ang isdung bagay sa lo6b ng iling panah6n; bunpaaYt~n. INTERNACION. f. Pagpapalo6b 6 pagpalo6b. INTERNACIONAL. adj. Nauukol sa dalawAi 6 higft sa dalawdtng bansli. INTERNAR. v. a. Ipasok sa Io6b. v. n. y r. Pumasok; pumnalo6b. INTE Iv. r. fig. Magpuicalujong, sa mn~a libiin at pakikipagki'lala sa kapuwht 6 suriing inabuti aug isding bagay, INTERNO, NA. adj. Nasa lo6b. s. Ang nagaaral na nakatirli sa paaralin. INTERPELAR. v. a. Huminining, tulong sa kapuwA- pakupko'p. j Huminging paliwanag hinggil sa isfing pangyayari. INTERPOLAR. v a. Isalit, 11 Ihiut6ong sangdall ang is&ing bagay bago ipagpatuloy na inulil JINTERPONER, v. a. Isaift.1 fig. Ipagitnk II Far. Maghabol, 1i v. r. Surnali't.. r. fig. MamnagitnA. INTERPRETACION. f, Pagpapakahulugdn. INTERPRETAR, v. a. Ipaliwanag aug kahulugdln ng isding bagay. 11 Ihulog sa ibiing wikih. 11 Bigy~ng' kahulIg'g6nINTtRPRZTE. corn. Tagapagsabi DR kahulupdin ng ising bagay. li fig. Ang alinrnang bagay na nagsisilbfing magpakilala ng mga dandarnin DR kaluluw6i. INTERREGNO. in. Pagitan nk panah6ng. wakting harl aug isdng kaharian INTERROGACION. f. Tan6ng. 11 Grant. Tandang nangangahUlUgdn ng pagtatanong na tulad nit6': (i?) INTERROGAR. v. a. launa. INTERROGATORIO.- M. S u. naidsuniid na mga tan6ng na giuagawl sa salarin sa oras iig paglilitis.,

Page  312 - 312 - INTE INTERRUMPIR. v. a Pigil-in; abalahia; pahintuin. 4j v.( r. Ma.pigi; masbala; inahint6. INTERSTICIO. to. Puang 6 paaiitan ng dalaw-ng kataw~n INTERVALO. mn. Agwi.t ng da. lawing po6k 6 panah6n. INTERVENCION. f. Pakikia'&tnm 6 panghihimasok. INTERVENIR. v. a. Makiadinm; inanghimasok. it MarnagitnA. INTESTADO, DA. adj. For. Na. matay ng wahing kasulatan. INTESTINAL. adj. Nauukol sa bituka. INTESTINO, NA.- adj. Nasa lo6b. in.M Bituka. INTIMACION, f. Pagbibigfiy slrn. INTIMAR. v. a. Ipahayag; ipagbigdy algrn. If v. r. Surno6t ang isAng bagay sa tnga butas6 puang ng katawAn. 11v. r. fig. Turna6s sa daindamin ng kapuwa; tuinalik ang pagkikilala. INTIM4IDACI6N. f. Pananakot 6 pagtakot. INTIMIDAD. f. Katalikan. ii Psgkikilalang inatalik. INTIMIDAR. v. a. Takutin. iNTIMO, MA. adj. Nasa kaibuturan. II Matalik. INTITULAR. V. a. Pan~aianan ang isAng akiAt'6 akdA. 11 Bigy~n ang isAng tao 6' bagsy ug pa. nagit- nfzalanan. ii v. r. Mag. painagat. INTOLERABLE. adj. Hindi matitils 6 inaipagpapaurnanbln. iNTRAMUROS. adv. mn. Ss Io6b INTR D g isaing siyudad 6 po6k, INTRANQUILIDAD. f. Kawalfin DA kapaustagiAn. INTRANQIJILO, LA. adj. Waling kapanatag~n; balisd. INTRANSITABLIE. adj. Nauukol sa po6k na di rmatabak 6' Madaanan. INTRANSMISIBLE. adj. Hindi inaililipat 6 maibibigaiy sa ihA. INTRANSMUTABLE, adj, Hindi magmarinaliw 6 inagilb6. INTRATABLE. adj. Nauukol sa po6k na mnahirap tahakin. II fig. Hindi inakasundO 6 makabagdng. INTREPIDEZ. f. Katapangan; kalakasAn ng lo6b Da surnalunga sa kapanganiban. f fig. Kapa. ngahasan. 11NTRtPIDO, DA.- adj. Matapang; mnalaka's aug loo'b sa mnga kapanganiban. j fig, GurmagawA 6 nagsasalitiA ng hindi injisip. INTRIGA. f. PakanA; gawAng pailalfmi, II Kagusut-in. INTRIGANTE. in. y f. Ang may pakanA 6' gurnagawfi n9 pailaUrn. INTRIGAR. v. n. Magsanay sa gawd-ng pailafi 6 pakanA. INTRINCACIO"N. f. Pagkagus6t. INTRINCAR. V. a. Guluhfu 6' gusu~tfJ aug ising bagay. INTRINSECO, CA. adj. Nasa lo'b. 11 fig. Matalik. INTRODUCCION. f. Pagpapasok,6 pagpasok. 1I Pasimnulfi ng isAng gawA, 6 akdA.

Page  313 - 313 - INTR INTRODUCIR. v. a. Papasukin ang sinormin sa ising po6k. If II Ipasok. 11 fig. Ipakilala ang isfing tao upang tanggapfn sa is~gpo6k. 1fig. Ipagamit. ff v. r. Puraasok. 11v. r. fig, Manghimnasok; ruakiahirn. INTROITO. m. PasimulA ng isdng akdA 6' panalangin. INTRUSO, SA. adj. ysa. Manggagahi's ng katuwiran; rnanglulupig. INTUICION. f. Pagkakita 6 pagkakilalang inalinaw at madali ng isdng diwa' 6 katutohanan ng walA nang tulong ng pagilisip. INTUITIVO, VA. adj. Nauukol sa pagkakita 6 pagkakilalang mali-naw at madalt ng isa'ng diwa' 6 katutohanan ng walA nang tulong ng pagiisip. INTUMESCENCIA. f. Paarnama. ga. INTUMESCENTE. adj. NamnaMnaga. INUNDACION. f. Pagpapaapaw 6 pagapaw rig tubig. 1 fig. Karamnihang labia 11g is~ing bagay. INIJNDAR. v. a. Paapawin sa katihan 6 lupA. I fig. Punujn ang isaing bayan sa mga taong dayuhan. It V. r. Umapaw aug tubig, INURBANIDAD. f, Kawalaon ng pitagan. INUBAONA. adj. Wahing pitagan. INUSITADO, DA. adj. Hindi ginagarnit. 11 Hindi gawi; di karainiwan. INUT INUrTIL. adj. Walfing kabuluh~n. INUTILIZAR. v. a, Wallig kabuluhbin 6 saysdiy aug isding bagay. ff v. r. Mawahling kabuluhdn 6 sYFa-Ys. INVADEABLE. adj. Hindi matatawir fn. INVADIR. v. a. Lusubin; salakayin. INVALIDAR. v. a. Waling kabuluhdin 6' says-ay aug isfing bagay. INVALIDO, DA. adj. y s, Waling lakds; salantA. fig. Waling bisA at halagji. INVARIABLE. adj. Hind! inababago. INVASIO"N. f. Paglusob; pagsalakay. INVASOR, RA. adj. y a. Manglulusob; mananalakay. INVECTIVA. f. Saliting masakhip at mabig~t. INVENCIO'N. f. Pagtukla-s. j Bagay na natukhis. ii Pagkatagp6. 11 Dayb,; lalfing. INVENCIONERO, RA. ad'j. y S. Manunuklds. II Sinungaling; wag. darayA. IN VENDIBLE. adj. Hind! mabi.. if. INVENTAR. v. a. Tumuklds sa pamamnagitan ug isip. 11 KurnaithoA. 11Umisip ng mga gawfing hind! tuto6; magsinungaling. INVENTARIO. m,. Talaan ng mg& kayamanan at ibttng bagay na nauukol sa isaing tao 6 kapisa. nan. INVENTO. m. Pagtukhis. 40

Page  314 - 3 1 4 - INVE INVENTOR, RA. adj. y s. Manunukhis. it Mapagkathlikathi ng di' katutohanan. INVERECUNDO, DA* adj. y s. Wa. ha'ng kahihiyin. INVERNADA. f. Panaho'ng tagIamfg. INVERNADBRO. mn. Tirahan s panah6ng taglaming. INVEROSItMIL. adj. Waldng baka's ng katutohanan, INVEROSIMILITUD. f, Kawa. 1hing bakds ng katutohanan. INVERTIR. v. a. Baguhin aug harnay ng inga bagay; baligtarfn. Gugulin ang salapi. INVESTIDURA. f Pagkakalo6b ng ishng katungkulan 6' karangaIan. INVESTIGACION. f. Pagsisiyasat. INVESTIGAR. V. a. Siyasatin ang isaing bagay. INVESTIR, V. a. Pagkalooban ng isdng katungkulan 6 karan~alan. INVETERARSE. v. r. TumnandA.4 INVICTO, TA:' ad'. Mananal6-; inapagtagumpd~y lagi ua. INVIERNO. mn. Taglaming; pana. hWng taguldn. INVIGILAR. v. D. Magpakaingat sa, is~kng bagay. IN VIOLABLE, adj. Hindj dapat sirain 65 paslangin; hindi inapapashatng. INCR INVIOLADO, DA. adj. Naiingatang bu6 at nmalinis. IN VISIBLE. adj. Hind? nakikiINVITACION. f. Pagaanyaya; anyaya. INVITAR. v, a. Anyayahan; yakagim. INVOCACION. f. Pagtawag; pagbingt ng tulong. INVOCAR. v. a, Tumnawag; bu. mininling tulong. INVOLUNTARIAMENTE. adv. in. Hindi kinusa'. INVOLUNTARIIO, RIA. adj. Hin.. di kus&. IR. v. n. Puinaroon; yumao. jLurnakad, I v. r. Urnalis; pumanaw. iiv. r.Mamnaty; mnaghiogalo IRA. f. Gait; po6t. ii Nasang paghihigantf. I fig. Dah~ls 6 pagngangalilt ng panaho'n. IRACUN DO, DA. adj. y s MAgagalitfin. IRASCIBLE. adj. Nauukol sa galit, 11 Magagalitfn, IRIS. m. Bahdgharl. 1 fig. Pang. yayariflg tumnatapos sa ising kaguluhan. IRONIA. f. TuyA. IRONICO, QA. adj. Nangangahu1ug~n n9- tuya. IRRACIONAL. a dj. Waiting isip 6 bait. Laban sa inatuvid. I

Page  315 - 315 - IRRA IRRADIAR, v. a. Magsabog ing liwanag sa paligidligid. IRREALIZABLE. adj. Hindi' maisasagawA. IRRECONCILIABLE. adj. Nauukol sa Byaw makipagkasund&. IRREDIMIBLE. adj, Hindi matutulb6s. IRREFLEXION. f. Kawalin ng pagwawarl. IRREFLEXIVO, VA. adj. Hindi nagwawarl 6 naghuhun'usdill. IRREGULAR. adj. WaIA 6' laban sa alituntunin. Hindi karaniwan. IRREGULARIDAD. f. Kawaldn 6 pagkalaban sa alitunturnn, IRRELIGIOSO, SA. adj. y s. Kulang sa pananampalataya 6 di tumutup~d sa ipinaguu~tos sa taong binyagan. IRREMEDIABLE. ad j. flindt malulunasan. IRREMISIBLE. adj. Hindi mapatatawad. IRREPARABLE. adj. Hindi mapagaayos 6 mabuhusay. IRREPRENSIBLE. adj. Hindf nanganlgailaflgang pangusapan. IRRESISTIBLE. adj. Hindi mas u s u w y; hindi mapaglalabanan. IRRESOLUBLE, adj, Nauukol sa isdng bagay na hindi mapagpasvaba'n. IRRESOLUCION, f. Kawalin ng kapasyah~n. IRRESOLIJTO, TA, adj. y s. Wa IRRE ldng kapasyahin. IRRESPETUOSO, SA. adj. WaI dng pitagan 6 galang. IRRESPONSABLE. adj. Waldng sukat ipanag6t; hindi dapat maDa go"t. IRRESUELTO, TA. adj. Wal~ng kapasyah~n. IRREVERENCIA. f. Kawaldng galang 6' pitagan. IRREVERENTE. adj. Waking galang 6 pitagan. IRREVOCABLE. adj.- Hindt mababago. 'IRRISIBLE. adj. Katawatawa at kadusta'dustA. IRRISIO'N. f. Birong nakatatawa. IRRISORIO, RIA, adj. Nakatatawd. j fig. Walaing kabuluh~n. IRRITAR. v. a. Pagalitin. ff PasiglahfQn; papagalabin ang damdamin. 1I v.. Magalit; magap6y aug Io6b. j Sumnighl; magalab aug darndamnin. IRRUPCION. f.- Paglusob na big114 at walarig sabf'sabf. i fig, Paglaganap. ISLA. f. Pul6; lupang naliligid ng tubig. ISLEfSO,NA. adj. y s. Tubo sa pu16. 11 Nauuukol sa pli 16. ISLOTE. m. Pul6ng malift at Iwaling tao. 11 Kabatubhing ma. I akfng naliligid ng dagat.

Page  316 — 316 - -ISTM ISTMO. mn; Geog. Lupang nagkakabit sa dalawfing bans& 6 PUI61 ITINERARI0, RIA. adj. Naukol sa mga, landa's. 11 mn. Landa~s na tunguhin sa paglala. kfid. IZAR. v. a. AMar. Iladl~d; iwa IZQU gaywdiy. IZQUIERDA. f. Kaliw-'ng kaIIZQUIERDEAR, v. n. fig. LumnaYO sa itinutur?6 ng katuwiran. IZQTJIERDO. DA. adj. Kaliwg,. jj fig. Balukt6t; likO.

Page  317 . L -4 - 3 J. f. Ikalabingising titik ng abakading kastila at ikawao6 sa kaniyang mga consonante. JABALI. m. Baboy dam6ng la. laki JABALINA. f. Baboy dam6ng babae. 1| Sandatang pangdigma ng unang dako. JABATO. m. Anak ng baboy dam6. JAB6N. m. Sab6n. JABONADO, DA. p.p. ng Ja. bonar. I| m. Pagsasab6n. II Bunt6n ng mga damit na puting kasasab6n. JABONADURA. f. Pagsasab6n. | pl. Pinagsabundn, II Bula ng sab6n. JABONAR. v. a. Sabunfn. JABONCILLO. m. Sab6ng matig8s at mabang6, JABONERA. f. Babaing guma. gawa ng sab6n. 11 Babaing magsssab6n. |I Lalagyan ng sab6n. JABONERiA. f. Gawaan ig sab6n. JABONERO. m. Lalaking gumna gawa 6 nagtitind& ng sab6n. JACA. f. Kabayong muntt. JACTANCIA. f. Pagpuri sa sarili; pamamansig. JACTANCIOSO, SA. adj. y s. Ma. pagpurf sa sarili; mapamansAg. JACTARSE. v. r. Pumuri sa sarili; magbansdg. JADEAR. v. n. Humingal; humagak. JADEO. m. Hingal; hagak, JAEZ. m, Kagayakang inilalagay sa mga kabayo. 1| fig. Url 6 kalikasfn ng ising bagay. JAMAS. adv. t, Kailanman; magpakailinman, JAQUE. m. Lanse sa lar6ng ahedh rr6s. 11 fam. Pagmamatapang. JAQUECA, f. Matinding sakit ng ulo.

Page  318 - 318 - JARA JARANA. f. Katwwaang nagkakaingaiy'. 1[- fain, Away; inalaking kaguluhan. JARANEAR. V. n. famn. M'agkatuwaani; inagharans. JARANERO, RA, adj. Mabilig sa katuwaang Dagkakaing~y 6 haran a. JARDI. in. llalainandn. I Pafikuran sa m~a sasakyaingdagat. iiDungis na nagaalis Da kiining ng esmneraldla.j JARDINER, —. f. Babaing maghahalamnin. JARDINERIA. f. Karunungan sa paghahala man.JARDINERO in. Lalaking maghahalamrn ~ JARETA. f. Suutan ng tall 6 asint6s ng salawdl, 6 ibding damit.,JARREAR. v. n. fain, Tuniabong inadaldks ing tubig 6' alak. Iiv. a. Ikalat 6 ibuhos ang tubig sa ibabaw ul is~ng bagay. JARRERO. in. Manggagawk 6' naglalak' nag tabong 1upa'. JARRO. mn Tab6 6' oyang Iuph, bubog 6- hakal noa may isdng tainpang bitbitan. JARRON. in. Palainuting hugis oya- na inadalids ilaga'y sa har:6p ng bahay. JAULA. f. Kulunga'n ng mga hayop na, nahlihft, gaya ng ibon, at ib-p. It Kulungdng bakal na ginagainit sa inga bali'w at maWaaking bayop. JAYAN, NA. mn. y f. Taong ina laki aug paDgaflgataWduf at Malak6.s. JEFA JEFA. f. Pub6 6 nangun-ulo sa isiing pangkatin 6' pagawaan, JEFATURA. f' Painunu~n 6 panguluhdin sa isd5ng pangkatin 6 pagawaan. JEFE. M. Pun6 6 nangungulo sa isding pangkatin 6' pagawaan. JEHO VA. rni, Wikaing bebreo na ang kahulug:'y Diy6s. JEMEL. adj. May agwait at habang sangtiinur6. JEME. Habang sangtimur6". I1 fig. y fain. MukhA ng babae. JENGIBRE Mn. Bot. Punong Iuys. Luya, JEROGLIFICO, CA. adj. Nauukol sa kgsulatang nagtatagha'y Dg pangangshulugt~ng libirn na ini lalarawan sa pamnamagitan ng guhit, 6 any6'. I1 m. Katipunan ng mnga tanda na nagsasaysdy ng is~ing kawikaan. I fig, y fain. JETA. f, Bibig na ang ngusult labily makapa'l. 1I fain. MukhA. JETUDO, DA. adj. Makapdl ang n~usu't labi.JIBIA. f. Zool. Baksit. JICARA. f. Malift na tasang may tangk~y na, ginagamit sa pagin6m ng sikulate. JICARAZO, in. Hampa's DA tasa ng sikulate. 11 Pagpapaino-m ng lason. JIGOTE. in. Ginistgng karn'e na tinadta'd. JINETA. f. Karununfan sa pangsngabayo. ii BuwP'R na sinisingfl, sa inga hayon. ii Sibidt ns maWtl.

Page  319 - 319 - JINE JINETE, m. Kawal na nakakabayo. 1| Ang nangangabayo. 11 Ang sanay sa pangan{abayo. JINETEAR. v. n. MagpasyAl ng nakakabayo sa mga po6k na hayaf, na nagpapakita ng gara at kssanayan. JIRA. f. Piging sa parang na ginagawA ng magkakaibigan ng buong saya at katuwaan. I( Pi. rasong maalakflki ng damit na pinilas sa isAng telar. JIRON. m. Punit ng damit. I! fig, Bahaging malit ng isang bagay na bu6. JIRONADO, DA. adj. Sira; punit. 1I m. Palamuti 6 ga2/k na may mga punit. JOCOSIDAD. f. Pagpapatavwa; pagkamapagpatawd. JOCOSO, SA, adj. Mapagpatawa; masayai. JORNADA. f. Ang layong nalalakbay ng isng tao sa sangaraw. 11 Paglalakbaiy ng mga kawal. 11 PaglalakbAy ng mga hari as nasasakupan nila |1 fig. Panah6n ng buhsy ng tao. JORNAL. m. Ups ng manggagawang ar&w,. | A jornal. m. adv, Sa pamamagitan Lg upang ardw. JORNALERO, RA. m. y f. Manggagawang ar/w, JOROBA. f. Kakubaan. 1] fig. y fam. Pangabalang nakagagalit. JOROBADO, DA. adj. y s, KubA; huk6t. JOVEN. adj. y s. Bagung tao 6 binata; dalaga 6 binibini. 11 MurA. JOVIAL. adj. Masay6; tahimik na JOVI io6b. JOVIALIDAD. f. Kasayahan; katahimikan ng lobb. JOYA. f. Hiys.!i Ganttngpalsl sa isang paglilingkuran. I1 pl. Katipunan ng mga alahhs at damit na ipinapanhik sa babaing ikinakasal. JOYEL.. Maliit na hiyAs. JOYERA. f. Babaing naglalak6 ng mra hiyas 6 alahas. JOYERIA. f. Tindahan ng mga hiyas. JOYERO. m. Lalaking naglalak6 ng mga biys 6 alahas.11 Kah6ng tagudn ng mga hiyas. JUBILACION. f. Pagkakalo6b ng lay& sa isang nanunungkulan dahil sa katandadn 6 pagkasalanta, na di inaalisin ng karampatang sahod. JUBILAR. v a. Pagkalooban ng layIy ang isang nanunungkulan dahil sa katandadn 6 pagkasalant& at bigyan ng karampatang sahod hahima't di nanunungkol. || fig. y fam. Alisin ang isnng bagay dahil sa waling kabuluhan. II v. n, MatuwA; masayaban. 11 v. r. Magkamit ng laya sa panunungkulan. JUBILO. m. Tuwf; ssyi.g JUBILOSO, SA. adj. Tigib ng datuwaan; masayd. JUDfA. f. Patai. JUDICATURA. f. Katungkulang bumatol. |1 Tungkuling pagkahuk6bm, I Panah6bg ipinaghuhuk6m. JUDICIAL. adj. Nauukol sa hu. kuman.

Page  320 - 320 - INST JUEGO. m. Paglalar6. |I Lar6. I SugAl. JUEZ. m. Huk6m. JUGADA. f. Paglalar6; laro. JUGADOR, RA. adj. y s. Naglalar6; mang!alarb. |{ Nagsusugal; manunugAl. JUGAR. v. n. MaglibAng; magaliw. [1 Maglart; magsugl. JUGARRETA. f. Larular6. JUGLAR. m. Ang sa pamamagitan ng salapi'y kumaksnta; sumasayw at nagpapatawxA. JUGO. m. KatAs.![ fig, Ang makabuluhAn at pinakikinabangan sa isAng bagay. JUGOSIDAD. f. Kakatasin. JUGOSO, SA. May katas. II fig. Makatds; masustansiya. JUGUETE. m. Laruan. 1I Libak 6 aglabl. 1| Kantang masayd at nakapagpapataw6. JUGUETEAR. v. n. Maglibang sa pamamagitan ng lar6, JUGUETERIA. f. Pangangalakal ng mga laruin,! T ndahan Dg moga lrudn. JUGUETON, NA. adj. Mapaglar6. JUICIO. m. Isip; bait. II Kur6; palag6y. || fig. Katinun. II For. Paglil.tis ng huk6m, JUICIOSO, SA. adj. y s. May bait 6 isip. JUNTA. f. Pulong; paatitipon. i pagkakasama ng dalaw, 6 higit sa dalawing bagay. JUNTAMEITE. adv. m, Kasama 6 kalakip. II adv. t. No6n din. INSU JUNTAR. v. a: Pagsamahin ang isng bagay sa isa. f1 Ipisan; ilakfp. [1 Ipinid ang pint6 6 bintana, I1 v. r. Lumapit; dumaiti 1[ Makisama. If Makiapfd. JUNTO, TA. adj. Kalakip; kasama; kalapit. If adv. 1. Malapit. JUNTURA. f. SugpuDgan; dugtungan. JURADO. m. Tagahatol. JURADOR, RA. adj. y s. Palasump,. JURAMENTAR. v. a. Panumpaan ang ising tao. 1[ v. r, ManumpA. JURAMENTO. m. PanunampA; sumpa. JURAR, v. a. Sumumpi; manumpA. JURISDICCI6N. f. Kapangyarihan ng isAng tao updng makapamahala at makapagpatupAd ng mga biti,. 1I Hang ahan ng ising pook 6 lalawigan. 11 Nasasakupang po6k jng isAng huk6m. JURISPRUDENCIA. f. Karunu. ngan sa pagmamatuwfd, 11 Katipunan ng mga hatol ng Ktt. Hukuman. JURISTA. cor. Ang nagaaral ng karunungan sa pagmamatuwfd. JUSTICIA. f. Katuwiran. Kapa. rusa hng hayAg. JUSTICIERO, RA. adj. Tumutupid 6 gumagawA ng nasa matuwid. 1I Tapdt magparusa sa mga salarin.

Page  321 - 321 JUSTJUSTIFICAR. v. a, Papagbanalfn ng Diy6s ang isdng tao sa pa. rnamagitan ng kaniy,4ng biyayA 11Patunayan ang isaing bagtsy. Patibayan; HWagY sa matuwfd ang isding bagay. Ayusin; itum- l pdik ang iadng bagay. JUSTIFICATIVO, VA. adj. Nagpapatibay sa ising bagay. JUSTIPRECIAR. v. a. Halagah~in nk tapat ang isaing bagay. JUSTIPRECIO. m, Halag~ing ta pat ng ising bagay. JUSTO, TA. adj. Nauukol sa gumagawA ng ayon sa matuwid. I1 JUVE Ayos sa matuwfd. 11 adj. y as Nabubuhay ay6n sa utoa ng Diy6s; banall. If Ganap; wah~ng labia ni kulang; akmA. JUVENIL. adj. Nauukol sa kabinataan. JUVENTUD. f. Kabinataan 6 kadalagahan. 11 Katipunan ng rnag binatalt dalaga. JUZGADO, DA. p. p. ng Juzgar. IIm. Katipunan ng mga huk6m na hutnahatol. j Hukuiman na mayia~g uk6rn.I Po6k na pinaghahatulan. JUZGAR. v. a. Hurnatol; magpasiya 41

Page  322 K K. f. Ikalabfngdalawding titik ng abakadting kastila' at pangsiydmn Ba kaniydng mnga consonante. KAISER. mn. Tawag sa harl sa, Alernania. KAOLIN. in. Miner. Lupang Pu. tfng ginagawaing mnga kasangkapan. KHOL. mn. Kasarngkapang panugt6g sa India na ginagainit na pangsalfw Ba inga kantk.. KILIAREA. f. Kalaparang may sukat na sanglibong area. KILO. in. Pangungusap na nangarngahulugdn ng bilang na sanglibo. KILOGRAMO. in. Bight na sang. liboniz graino. KILOLITRO. in. Big~it na sanglibong litro.KILOMPTR'ICO, CA. adj. Nauut~oI sa sukat na sanglibong metro. KILOMETRO. in Sukat na sanglibong metro. ]KIMONO. in. Damint na pangbtsbay. KIOSKO. in. Bahay na inaijit na buk~is ang inagkabikabiling panig. KIRIE. in. Dalangin sa Diyo's. KODAK. in. Pangu ha ng larawan. KORAN. in. AkItdt ng mng% anal ni Mahoina. KREMLIM. in, KutA.

Page  323 I Nklml..Jr Lif Lif LY W w 20 Ulf LV df 11 \ I,I I AIA L L. f. lkalabilngtatl6ng titik ng abakadang kastiIh at pangsampft sa kaniydng mga consonante. LA. Gram. Ang (ginagamit sa babae). II itus. Ikaanim na tinig sa musika. LABARO. m. Bandilang ginagaMit ng mga einperador na romano. LABERINTO. m. Po6k na pinagyaman sa rnga lansangan, liwasan' at dadng sangdsangd upang ang, nangasalo6b ay wag kaliglwlig~w at inahirapan sa paglabds. 1I fig. bagway na magul6 at magus~t. LABIA. f. fain, Kasaganaan at ainm sa pageasalit-A. LABIAL. adj. Nauukol sa n~usu't labl. LABIO. m. Labl 6 ngus6. 1f fig. Gilid ng ising bagay. LABOR. fL Gawl. 1I Palawutling dibuho sa mg& tela. U1 Pananiahi 6 pagbuburdd. I4 Paglifin~lng ng lupi; pagsasaka. LABORABLE. adj. Maaaring ma. gawlt. 11 Masasaka. LABORIOSIDAD. f. Kasipagan sa paggawA.LABORIOSO, SA. adj. PalagawA; Jnasipag. LABRADA. f. Lupang inararo na maaaring mnapagtamn~n. LABRADERO, RA. adj. Na~hahan.. dding magawA 6 maaaring gawin. 11 Masasaka. LABRADfO. DIA. adj. Nauukol sa lupang masasaka. LABRADO, DA. p. p. ng Labrar.. HI adj. Nauukol sa damit n may burdd. 0 m. -Bukid 6 parang na inararo. LABRADOR, RA. adj.- y s. MagsasakA. N ManggagawA. jj mn. y f. Ang taong may bukid nal Pinagtatamndn sa sarili niyAng gugol. LABRADORESCO, CA. adj. Na. uukol sa, magsaisaki.

Page  324 324 LARR LABRANTIN. mn. Magsasak~ing inahirap. LABRANTLO0, A. adj. Nauukol s&e bukid 6 lupang sinasaka, LABRANZA. f. Pagsasaka; pag. tataniin sa bukid. JJ Lupang Si. nasaka. II Paggawfi. LABRAR. v, a. GuinawAi. 1Magsaska; mnagtaniin. 11 Magararo. Manabt; rnagburda. LABRIEGO, GA. mn. y f. Magsasakd; maghubukid. fJ Tagabu. kid. LACAYO. in. Alilang tagasuno'd sa kaiyng pankinoon, LACERAR. v. a. Sakt~u; sugatan; bugbugf'n. ff fig. Pasakitan ang daindaiin. LACERIA. f. Karukhadn, I1 Abala; pagod. LACERIOSO, SA. adj. Nauukol sa taong dukhA 6 inahirap ang LACT IfNakalulua.j Luhsa'n. LACTACION. f. Pagsuso. LACTANCIA. f. Panab6ng isinu. suso ng sangg6l. 11PagpapasuSO. LACTAR. V. a. Pasusuhin. Magpasuso. 1I v. n, Suinuso. LACTEO, A. adj. Nauukol sa gatas 6 kawangis ng gatas. I May gatas. LACTICiINO. in. Gatas 6 ang alinfinansi pagkaing may gatas, LACTIFAGO, GA. adj. y s. Ku.. inakain ng gatas. LACTIFERO, RA. adj. Nauukol sa dinadaanan ng gatas hanggdng sa ut6ng ng suso, May gatas. LACTIJMEN. Mn. Med. Sakft ng bata na malilif t na sugat sa ulo at kataw~in na luinalaba-is sa loo'b ng' panah6n ng pagsuso. LACUSTREj adj. Nauukol sa dagdtdagatan. LADEAR. v. a. Itagilid; itabl. v. n. Maglak~id sa libfls. jf fig. Luminibs ng dadn. if v, r. Tuinagifid; tuinab'. 11 v, r. fig. Kuiniling; padaht sa ising bagay. LADEG. in. Pagtagilid; pagtabi. LADERA. f. Libils ng bund6k. LADERO, RA, adj. Sa tabi 6 tagiliran.LADING, NA. a dj. Madaling inatutong mnangusap ng ibing wikjLADO. in. Tagiliran; tabi; gilid. jj Po6k. 11 Al lado in. adv. Katabi 6 kasiping. LADRA. f. Pagtah6l. i Taholl. buhay. LACIO, CIA, adj. MahinA. LAC6NICO, CA. hindt inaligoy. LACONISMO. in. wali~ng ligoy sa pagsulat. Lu6y; lanttd. Ii adj'. M ak; I Kaikli tin 6 kapagsasahitA 6 LACRAR. V. a. Papagkasaktin; ihawa ng sakift, i fig. Piusalafna aug pagaarj ng kapuwA. 1i Idikft ng- lakre; lakriha-n. ff v. r. Mahawa, ng eakft. LACRE. m. Panigdiki't 6 panarsa sulat. LACRIMAL. adj. Nauukol sa luhA. LACRIMOSO, SA.- adj. May 1uhAi.

Page  325 -325 LADR LAGR LADRAR. v. n. Tumahol ang LAGRIMA. f Luha. 11 fig. PatAk aso. 1 fig. y fam. Pagbantaan ng dagt, ng sanga ng kahoy na nguni t hindi itinutul6y. pinutol. LADRIDO. m. Tahol. 1 fig. y LAGRIMAL. m. Daluyan ng luha. fam. Pala; paratang na lumalait LAGRIMAR. v. n, LumuhA; tusa kapuwA. mangis. LADRON, NA. adj. y s. Mag- LAGRIMEAR. v. n, Matul6 ang nan kaw. luba. LADRONEAR. v. a. Magnakaw. LAGRIMEO. m. Pagkatul6 ng LADRONERA. f. Po6k na ku- luhb. blihan 6 taguan ng magnanakaw. LAGRIMOSO, SA. adj. Luhain, 1I Pagnanakaw. 11 Ipunun nug Tumutulo aog dagt&. kuwalta. LAGUNA. f. Dagitdagatan, I LADRONERIA. f. Pagnanakaw. fig. Puang na waling sulat o LADRONESCA. f. Katipunan ng titik ng isang kasulatan. mga magnanakaw. LAGUNAJO. m. Lubak. LADRONESCO, CA. adj. fam. Na- LAGUNERO, RA. adi. Nauukol uukol sa mga magnanakaw. sa dagittdagatau. 1| Malapit sa LADRONICIO. m. Pagnanakaw. dagitdagatan. LAGANA. f. Muta. LAGUNOSO, SA. adj. Malawh 6 LAGANOSO, SA. adj. Mutain. madagtdagatan. LAGAR. m. Lalagyang pinagpi- LAMA. f. Putik. II Habing may pisaan ng ubas na inaalak. sallt na hiblkng gint6 6 pila. LAGARTA. f. Bayawak na babae. LAMEDAL. m. Po6k na malubk 6 LAGARTERA. f. Lungga ng maputik. bayawak. LAMEDUR,. f, Paghimod. LAGARTERO, RA. adj. Nauukol LAMENTABLE. sdj. Kasakitsasa hiy(p na kumakain sa baya- kit sa lo6b; kahinahinagpis. wak. LAMENTACION. f. Tagh6y; LAGARTIJA. m. Butikt; bubuli. daing. LAGARTO. m. Bayawak na la. LAMENTO. m. Tagh6y; daing. laki. || Kalamnan ng ita4s ng LAMENTOSO, SA. adj. Matagbisig; dagidagaan. huyin; mapanambitan. [ Kahi. LAGO. m. Dagttdagatan. nlhinagpls. LAGOTEAR. v. nfa Maa. MEPLATOS. co. fig. y fam. LAGOEuAngv. k fam. Ma a a. gTaong matsakaw. ii fig. y fam, nais upangy kamtn ang is ng Aug kumakain ng tira ng kapuwa. bagay. LAMER, v. a. Himurin. |I fig. LAGOTERiA. f. fa. Paglalangi-s. Hipuin ng banayad at dahandaLAGOTERO, RA. adj. y s. Nag- ban ang isng bagay. 11 v. r. lalangfs; mapaglangis. Humimod.

Page  326 - 326- LAMI LAMIDO, DA.. p. p. DA Lamer. 11 adj.. fig. Gasgaii sa garnft. LAMOSO, SA, a d j. Maputik; maluinot. LAMPACEAR. v. a. Mar. Linpasuhin; punasan ang basA. LAMPARA. f. Ilaw~in. LAMPARERO, RA. in. y f. Mang gagawk ng ilawdin. 1i Nagtitindd Dg ulawdn. IfAng noigiingat DA mn~a ulawdu sa paglilinis at pag. lalag~iy DA langis. LAMPARERIA. f. Gawaan ng ilaw~n. JJ Tindahan Yag ilawdn. LAMPARILLA. f. Ilaw~ng inunti. LAMPAZO. m. Basahang painunas sa, base.. LAMPI1RO, NA. adj. Nauukol sa lalaking wahting bstlbAs. 11 Mada. lang aug balahibo 6 balbgs. LAMPION. in. Ilawing inalakf 6 paro'l. LAMPO. in. post. Tilarnsfk Dg liwanag na biglA at inadalinug LANA. f. Balahibo ng tupa, LANAR. adj. Nauukol sa mnga hayop na may inahabang bala. hibo na, gaya n tupa. LANCE in. Pagtatapon. 1 Pag. hahagio ng lambit na pankisdfi. Isding huli. 11 Away; banggaan. iiPagkalingiit sa6 lar6. LANCERA. f. Suksukaa ng mnga sibiAt. LANCERO. in. Kawal na nakikilaban sa pamarnagitan ng sibW. il Ang guinagamit 6 may daahing sibfit. I1 Manggagaw& ng sibAt. LATNC LANCETA. f. Cjr. Pangbusb6s; lansita. LANCETADA. f. Panunugat sa Pamamagitan ug Iauiita. 11 Hiwj ng lansita. LANCETAZO. Mn. HiWA 6 sugat na gtawA4 ng lansita. LANCETERO. in. Silksukan mg lansita. LANCHA. f. BAt6ng inaskinis, pahis at inanipis. f( Js~ng uring sasakya'n. LANERIA. f. Bihay 6 tindahan ng lana. L3kNERO, RA. adj. Nauukol sa lana. Mii. Nangangalakal ng lana. Imbakan jag lana. LANGOSTA. f. Lukt6n; balang, Hipong ultuhAn. j1 fig. y fain. Ang, sumisiraI 6 uinuubos ng isAng bagay. LANGUIDECER-L. V. n. Mang-ayayat; mnangtbina". LALNGUIDEZ. f. Pangangayayat; panghihina'. II fig. Kawal'a ng tapang 6' lakds. LANGUIDO, DA. adj. Paydt; mnahinh; pag6d. If Waldng sighl6 tapang at lak6,3. LANIFICIO. in. Karunungan Lea paggawa 6 paghabi ng lana. LANOSIDAD. f. Bulo ng mnga dahon ng halamnan, buoga 6 ibarig bagay. LANOSO, SA. adj. Mabulo; mabalabibo. LAN~UDO, DA, adlj. Mabulo; mabalahibo.LANZA. f. Sib~t; panulfig. I

Page  327 - 327 - LANZ LANZADA. f. SaksAk ng sibt. 11 Sugat na gawl ng sibat. LANZADERA. f. Sikuwan, |1 Lasedera. LANZAMIENTO. m. Pagtatapon ng iAng bagay. 11 For. Pagpa. paalfs sa pamamagitan ng hukuman sa naninirahan sa lupa, bahay at ibp. na pagaari ng ibba. LANZAR. v. a. Itapon. 11 Bitiwan; pabayaang malaya. 11 For Paalisin sa kinalalagydn ang isang tao. I1 v. r. Matapon. LANZON. m. Sibat na maikli at makapdl. LAPICERO. m. Lalagyin ng la. Dis. 1L Lapis. LAPIDA. f. Takip na bat6ng may sulat ng libingan, LAPIZ. m. Panulat 6 lapis. LAPIZAR. m. Mina ng lapis I, v. a. Dumibuho 6 gumuhit sa pamamagitan ng lapis. LAPSO. m. Takbo ng panah6n. 1| Pagkabulog sa isang pagkakamali. LARDEAR.. a. Pahiran ng mantike ang iniihaw. LARDO. m. TabA 6 mantika ng baboy. LARDOSO, SA. adj. Mamantika. LARGAR. v. a. Bitiwan; paka. walln. 11 LuagAn; bitiwang unti untt; tustus&n. II Mar. Iladid ang layag 6 watawat. II v. r. fam. Umalis; yumao. LARGO, GA. adj. MahabB. |1 fig. Mapagbiyayi. 1| fig. MasaganA; malabis, 11 fig. Malawak. Mai% Kaldg; hindt nakatall. m. Kahabatin 6 haba'. LARGOR. m. Kahabaan. LARGUERO. m. Pain& ng bin. tanA, pi (It Aat ibp. LARGUEZA. f. Kahabaan, Kagandabanglo6b sa kapuwA. LARGURA. f. Kahabaan; haba'. LARINGE. f. Anat. Gulu'nggulunpa, n. LARINGEO, A. adj. Nauukol sa gulu'agvulung6n. LARINGITIS. f. Med. Pamama. gA ng gu1u'nggu1un;odn. LARVA. f Takip sa mukhA o' bal'tkayb. 11 Hayop na maill't na kapipikA pa lamang sa itl6g at malamb6t ang katawa'n. LASCIVIA. f, Pagkahilig sa kahalayan; kalibugan, LASCIVO, VA. adi Nauukol sa kalibugan. 11 Malibog 11 Malag,6; malusog. LASITUD. f. Panglulupaypiy; pagod; kawaldn ng lakas. LASO-, SA. adj. Lupaypdy;pag6d; wala"ng lakAs - LA'STIMA. f, Hinayang, lungk6t at hab6g ea kapahamoka'n rig kapuwA. LASTIMAR. V. R. Sumugat O' sumakit. 11 Kahabagda. 1i fig. Umapi; magpagalit. 11 v. r. MagdamdAm, ea kapahamakdn ng kapuwh. LASTIMERO, RA. adj. Nakahahabdg; nakahihinayang. LASTIMOSO, SA. adj. KahabIghabAbn kahinahinayang. LARG 11 Mar. Kaldg; hindt nakatall. I 11 m. Kahabatn 6 haba. LARGOR. m. Kahabaan. LARGUERO. m. Paina ng bintanA, pilt6 at ibp. LARGUEZA. f. Kahabaan, il Kagandahanglo6b sa kapuwA. LARGURA. f. Kahabaan; haba. LARINGE, f. Anat. Gulunggu. lunpan. LARINGEO, A. adj. Nauukol sa guluiaguulung^n. LARINGITIS. f. Med. PamamagA ng gulunggulungon. LARVA. f Takfp sa mukha 6 balatkay6. II Hayop na maliit na kapipisA pa lamang sa itl6g at malamb6t ang katawan. LASCIVIA. f. Pagkahilig sa kahalayan; kalibugan. LASCIVO, VA. adj Nauukol sa kalibugan. I1 Malibog II Malag6; malusog. LASITUD. f. Panglulupaypiy; pagod; kawalin ng lakas. LASO, SA. adj. Lupaypiy; pag6d; walang lakss. LASTIMA. f, Hinayang, lungk6t at hab~g sa kapahamakan ng kapuwA. LASTIMAR. v. a. Sumugat 6 sumakit. 1| Kahabagln. II fig. Umapi; magpagalit. 11 v. r. Magdamdlm sa kapahamakdn ng kapuwk. LASTIMERO, RA. adj. Nakahahabdg; nakahihinayang. LASTIMOSO, SA. adj. KahabIghabag; kahinahinayang.

Page  328 - 328 LATE LA-TENTE. adj, Kubif; tag6 LAT1,RAL. adj. Nauukol sa tagilitan 6 gilid ng isaing bagay. 11fig. Paglhhfs sa katuwirdin. LATIDO. mn. Tib6k; kib6t. LATIGAZO. mn. Hamnpas ng latiko. jj Lagiti'k ng latiko. LATIGO. in. Parnal6 s9a kabayo. j1 Pising pinagbibititian ng isaing bagay na tinitiminbng. LATIGUEAR. v. n. Magpalagitik na latiko. LATIGUERO. in. ManggagawiN ng latiko. Aug nagbibili ng latikco. LATINA R..n.MagsalitA 6 sumuist ng wikaug lat'in. LATINISTA. coin. Aug b~hasa Sa wikang lati'n. LATIR. v. D. Tuinahb- ang aso, ii Tuinib6k ang pus6'. LATITUD. f. Kalaparan. Ii Ang niluangluang ng is~ing kaharian LATO, TA. adj. Malawak. 11 fig, Nauukol sa pangungusap ns may malawak ns kahulug~n. LATRfA. f. Pagpambdt. LATROCINJO. in. Pangunguinft. LAUDABLE. adj'. Kapuripuri. LAUDATORIO, RIA. adj. Puinupuni 6 may tsgldy na kapurib~n. LAUDO. mn. Hatol ng mnga inang. pahin. LAUREA. f. Putoug na laure'l. LAUREADO, DA. p. p. ng Laurear. ji adj. May putong us laur~I. LAUJREANDO. in Aug malapit. nang tumrnaggip ng katibayan sa inatals na paaraldn. LAUR LAURE4R. v. a. Putungan ng laur-1. 11 fi g. Ganti'hingpai&; parangaigu* LAUREL. in. Punungkahoy us laurel LAURtOLA. f. Putong Da laur-le n's iginagantingpaIA sa inga gawdrng kabayanih~in. LAURO. in. Laur-1. 11 fig.Kluwalhatian; papuri; pag,,~'swagj,. LAVA. f. Jrutik ns -naghabaga us ibinubUgdi Dg bulking Puinuputo'k. LAVABO. in. Mesang ginagainit sa paghuhugas 6' paghihilsinos. LAVACARAS. corn, fig. y fain. Taong inapaglangis. LAVADERO.. i. Poo-k Ds labshan. LAVADO. in. Paglalabdl. II Laba. bin. LAVADOR, RA. adj, y s. Nag.lalabd; tsgapaglabi. 11 in. Ka.. sangkapang panglinia sa mnga bar 1. LAVADURA. f. Paglslab~j Tubig us pinaglabhin. LAVAMANOS. in Hinawgan. LAVANDERA. f. Babaing mnang. lalabs. LAVANDEPIA. f. Palabahan LAVANDERO. in- Lalakingmiang. lalaba. LAVAPLATOS. coin. Tagapagbugas ng mnga pingg~n. LA VAR. v. a.- Hugasan aug, is'ing bagay; labbdn. i fig. Linisin; sus'AD DA dungis.,1 V. r. Maglinis; mnaghugas, LAVATI VA. f. Panglabatiba,

Page  329 - 329 - LAVA LAVATORTO. in, Paghuhugas. Panglanggas. 11 Hinaw~n. LAVAZAS. f. pi. Tubig na pinaglabh'an. LAXANTE. P. a. ng Laxar.- NagPapaludig 6 nagpapalainb6t. LAXAR. v. a. Paluagin; palambutf n. LAZADA. f. Buh6I na talibugs6. LAZARILLO. in. Batang tagaakay sa buhtg, LAZO. in. Tall 6 huh6l ng sintds na ginagamit na palainuti. j fig. Lah~ng' o pakanfi; silo, LEAL. adj. Matapdt na Io6b, LEALTAD, f. Katapatan 6 pagkaamatap~t na lco'b. 11Pagibig 6 pagnarnahba- ng ilaing hayop, gaya ng aso, sa panginoon, LECCION; f. Pagbasa. 1fig. Aral; turb; haliinbawA. LECCIONISTA. corn. Garo'ng nag. tuturb sa bah6' bah~y. LECTOR, RA. adj. y s. Burnabasa; inangbabasa. LECTURA. f. Paghasa. 11Babasahin 6 binabasa. LECHE. f. Gatas, IKahts na inaputing kinukuha sa ihinag bu. n~ang kahoy 6 halainan. LECHERA. f. Babaing naglalak6 ng gatas; maggagata's. 11Lalagytln na gatas. LECHERIA. f. Po6k na pinag-. fitindab~in ng gatas. LECHERO, RA. adj. May gatas 6 may uring gatas. 11 in. Lalaking naglalak6 ng gatas; inaggagatais LECHERON. mn. -Sisidhing gina. I LECH ganiit sa paggatas. LECHIGADA. f. Katipunan ng inalilift na hayop na bagong pangandk at inaalagaang parninsanan ea isding po6k. LECHO.' i. Hihiga-n. ofig. Sahig nt inga karo 6 karit6n. 1B fig. Lunas ng ilog. LECHO'N. in, Bifk. ii fig. y fain. Lalaking mnarurni, salauIh at nangfilimaabid. LECHIONA f. B'fk na babae. 11 fig. y famn. Babaing inarumi, salauIh at nanglilimnahid, LECHUZA. f. Kuwago. LEER. v. a., Burnasa 6' basahin. 11Isalaysay ng gur6' sa kaniy~ing mnga tinuturuan ang nilalaminti ng isfing akhit. fJ fig. Tarukfn ang lo6b ng isaing tao. LEGACI6N. f. Pagkakinataw~n. Bahay 6 tanggapan ng kinatawin 6 Fsug6. iLEGADO. in. Kaloo'b 6' pamana. IIKinatawdln 6 sug6. 'LEGAJO. in. Baluinb6n ng inga papdl na may tall. LEGAL. adj. Naaayon sa bat~s 6 mnatuwfd. H Tapilt at gandp sas panunupdid sa hawak na tungk6. LEGALIDAD. f. Pagkaayon asa batds 6 inatuwi'd. 11 Katutobanan, pagkainatap~t at kaganapfin ea panunungk6l. LEGALIZAC16N. f. Pagpapabisa 6 pagpapatibay sa isding kasu-' latan. 42

Page  330 NO-33 0 LEGA LEGALIZAR. v. a. Bigyding bish 6 patilbayani azig isdng kasulatan. LEGALMENTE,. adv. m. Ayon sa matuwi'd. LUGAM0. mn. Putik na malagkit. LEGAtRA. f. Muti. LEGAROSO, SA. adj. Mutaini. LEGAR. v. a. Paminaahan 6 pagkalooban ang iqsdng tao sa pamnamagitan Dig isding kasulatazig habilin rig namataiy. IMagpasug?,. LEGATARIO, RIA. mn. y f. Ang pinagkakalooban 6' pizanamaaziahan rig nawat~ly sa kasulatang habilin 6" testamento. LEGEDTDARIO, RIA. adj. Nauukol isa inga alamAt. 11 mn. Akhlt ria naghahay~1g zig buhay zig mnga banttl, LEGIBLE. adj. Mababasa. LEGIO N. f. Hukbo-ngt binubu6 zig mga kawal lak~d at kabayuh~zn. 'II Pan galanig mnadahi4s za itawag sa ihtng pangkit zig inga kawal. 11 fig. Bilang zia di inatiydk rig rzia tao 6 espiritu. LEGISLACIO"N. f. Katipuzian niA inga batis zia ginagainit sa painahalaan zig isarng banisA. 11 Karunuzigan sa, mga bata's. LEGISLADOR, RA. adj. Y s. Ta.. gapaglagdA ng bat~ts. LEGISLAR. v. zi. MaglagdA zig mga, bathis. LEGISLATIVO, VA. adj. Nauukol sa karapatttng makapaglagdA rig mnga bat,48. LEGISLATURA. f. Paziah6ng LEGI ipinaglalagdAq rg inga bat~ts. LEGISTA. m. Bihasa' 6 ziagtutur6 zig inga batdls. 11Ang nagaarat zig mga baths. LLGITIMA. f. For-. Bahagi zig kayamaziazg ipinmamnrana zig magulang sa kaniy-Dg mnga an~k, LEGITIMACION. f. Pagpapatibay 6 pagpapatuziay sa is6dng tao 6 bagay sangayon sa, matuwid. LEGITIMIDAD. f. Pagkatutoo 6 katunayazi sangayon sa matuwfd. LEGITIMO, MA. adj. Sangayon sa inatuwfd. 11 Tuziay; wagds. LEGO, GA. adj. y s. Hindi tumatanggdip ng ordeng pagpapar", 6 pagrnomongha. Waking mnuanig; manigmn-og. 1U m. Uld6g. LEGUA. f. Sukat na may 20,000 talaraipakari. 6 6.666 zia bara at dalaw~ng tersiyl.. LEGUMBRE. f. Lahttt zig uring gulay, gaya rig patail, abitsuwelas at ibp. ILEIBLE. adj. Mababasa. LEIDO, DA. adj. Nauukol ~ mapagbasdi; palabasal. LEJANfA. f, Agwait zia malay?, zig dalaw~ng po6k. LEJANO, NA. adj. Malayb. LEJIA. f. Lihiyi. LEJOS. adv. 1. y t. Malayong tutoo. LELO. LA. adj. Hang~l; tangd. LEMA. in. Pamagdt. ft Sagisag. 1I Kasaysayazig tunguhin zig isdag salitaafl. LENA,' f.Lkis LENDRERA. f. Suyod.

Page  331 -331 - LEND LENDROSO, SA. adj. MaliQ4. LENGUA. f. WAI. 11 WikA. LENGUAJE in. WikA 6 salitfi ng is~ing bansA. LENGUARAZ. adj. y s. Marunong ng dalawd 6 higft sa dalawaing wikA. 11 Pangahdts sa pagsasalitA. LENGUAZ, adj. Dald6J; inatabfl, LENG(UETA. f. Tilaw. D1 DRng tirnbangan. 11 Kawit 6 s'inA. LENGUETADA. f. Paghiinod. LENIDAD. f. Kabanayaran; kalamnbutdn sa pagpapatupad ng in~a tungkulin. LENIFICAR. v. a. Pabauayarin; palamnbutfo. LENITIVO, VA. adj. Nagpapa. lamnbot at nagpapabanayad, 11 in. Qam6t na pangpahupfi nt sakit. fig. PangpahupO. ng mga, dinaramndm ea kalooban. LENTITUD. f. Kabanayaran 6 kahinayan sa pagsasagawAi ng isaing bagay. LENTO, TA. adj. Banayad. j Makupad; mnabagal. LENA. f. Gatong 6' panggatong LENADOR, RA. Mn. y f. Ag inangangah6y. 11 Aug tagapaglak6 nt paniggstong* LENERA. f. Po6k na tagu~n 6 salansanlan ng mga kahoy na panggatong. LENO. Mn. Katawdn ng punungkahoy na, pinutol at inalisi.n ng mq4 sanRA; trose. LEON. in. Halimaw na lalaki. j fig. Lalaking pangaht~s, inapag. hariharian at inatapang. LEONA. f, Halizuaw Da babae. LEON fig. Babaing pangahbts, mapaghariharian at inatapang. LEONERA. f, Kulungda ng hat. liinaw. II fig, y famn. Bahay su-, galan. LEONERO. m. Tagapagalagh ng mnga haliinaw. jj fig, y fain. Aug nagpapasuga-l. LEPRA. f. Sakft sa, baltt na nakahahawa at inatag6,l. LEPROSERIlA. f. Pagainutan ng m~a mnaysakift na lepra. LEPROSO, SA. adj.- y s. Maysakit na lepra. LERDO, DA. adj. Mabagal. j fig. Masagal ang isip. LESION. f. Sugat 6 bugb6g. Ang alinm~ng kapahainakdn6 kapinsaladin. LESIVO, VA. adj. Nagpapangan..yay6,; nakapipinsalA. LESNA, f. Balibol, LETARGO. in. Malaking ant6k; kaalimnpunga tan.LETRA, f.- Titik. LETRADO, DA. adj, Marunong; pabhtm. j1 Mananangg6l. LETRILLA.- f. Maikling tul~ng karaniwang ginagainit sa mnga tugtugin. LETRINA. f. Palikuran; panabi.. han. jj fig. Aug bagay na, parang inarumi at nakapandidiri. LEVA. f. Pagtulak ng mnca isasakydngdagat sa daungan. LEVADIZO, ZA. adj. Tuinitindfg 6 naititindig; buhatbubat. ILEVANTADO, DA..n Levantar. 11 adj. fig. Dakilh. j II fig,. Pala1b; inaPagmalakl.

Page  332 -_332 - LEVA LEVANTAMIENTO. in. Pagtitindig 6 pagbabangon. II Patindig 6 pagbangon. ft Paghitiirnagsik 6 pagaai&d. [f Kiidakilaan. LEVANTAR. V'. a. Itindlig; ibafl~on. 1I llagdy ang isaing bagay sa po6k na lalong matads, if MagtayM mnagtatag. ii fig. Papaghimaagsikfn; pagalsahin. ii fig, Padakilain. ff v. r. Tuinindfg; bumangon. 11 v. r, fig. Maghi. mnagsfk; magalsa. 11 v. r. fig. Dumnakilik 6 mnadakiiA. LEVANTE. in. Silanganan. If Hanging nagbubuhat sa silanga.. nan. LEVAR. v. a. Mrar. Tuinulak ang sasaky~ngdagat sa daungan. LEVE. adj. Maga~ln. ff fig. Walting gaanong kabuiuh~ln. LEVITA.- f. Pananarnft ng inga lalaki na inahabi at lapat sa katawttn. LPXICO. in. Ak1ait ng mg& paugungusap 6 diksiyonario ng wikang griego. LEXICOGRAFLA. f. Karunungan sa paggawi ng diksiyonario 6 pagtitipon ug buii'ng pangungusap ut isdng wikh. LEY. f. Batds; kautusa-u. LEYENDA. f. Pagbasa. II JBagay na binabasa 6" babasahin. 1f Ka. saysayan ng buhaY Dg iSan ban~1A. (f Alarn't. LEZNA. f. Balibol. LfA. f.. Panali; tail. LIAR. v. a. 'Talian at hi Igpitin ang inga pai(16 ng lubid. ff fig. y fain, Dayain ang isAng tao; LIBA isub6-5 -a ising giplit na, kalagayan. ifv. r. fig. Mangalunyai. LIBACION. f. Pagino'm 6 pagsipsip ng banayad rg kata~s ne is.4ng bagay, LIBAR. v, a. Irnumnn 6' sipsipilng banayad ang katds ng isting ba.. gay f~Tik~a 6 lasahin ang alak. LIBELO. in. Lathalang surnisirang puni sa isdng tao. IfFor. iKahilingan. LIBALULA. f. Tutubi. LIBERACION. f. Pagpapalay&. LIBERAL. adj.- Mapagbiyaya'; inapagkalo6b. fI Madalfng gurnawA na anoming bagay. LIBERALIDAD. f. Gawdlng inagallng na pagbibigdiy ng kaniy6ang kayainanan na di' nagaanfly ng gantil. 1i Kagandahang loo~b. LIBERTAD. f. LayA n& taong inakagawAj ng kaniyt~ng ininamnagalling. 11 Kalayaa'n; pagoasarilj. LIBERTADO, DA. adj. Pangaba-S. if MalayA. LIBERTAR. v. a. Palayain; hanguin Ssa kaalipinan. fj Tubusin. ff v, r. LumayA; ruahang( sa kaalipin.an. LIBERTINAJE, in. Kslayadn sa paggawA 6 pagsasalitAi. 11 Kawaldn ng galang sa pananainpalataya. LIBERTINO, NA. adj. y s. Waldng tuto sa paggawfi 6 pagsasalitl. II in. y f. Anj~k ng aliping 1uinYay, LIBERTO, TA, in. y f. Aliping pinalayA ng kaniytdng pt~ngi-. no6n.

Page  333 -333 - LIBI LTBIDINOSO, SA. adj. Malibog. LIBRA. f. Timabdng na may 16 onst~ng bigmot. LIBRAR. v. a. Iligtfi anit isang tao sa ising gawA, kawnahamtakain 6 panganib. U1 Maggawad' ng utos, sulat at ibp. 11 v. r. Maligtais. LIBRE. adj. Malayaniz makagawa. Hindi alipin. 11 Paugahds. i Ligta's; may pahintulot. Napagfisal. I1 Walaing asavva. LIBREA. f. Kasuutan 6 pananami t ng mga lingkod 6 alipin. LIBRERIA,. f. Tindaban ng inga akldt. LIBRETA. f. Aklalt na inalift na waling sulat. LIBRIETO. mn. Duldng sinulat na nilalapatan n- tugtugin. LIBRO. ma. Akhlt. 11 fig. Buwis. LICENCIA. f. Kapahintuluta'n 6' pahintulot na inakagawfi ng isdng bagay. LICENCIADO, DA. adj. Nauukol sa taong nagpapanggalp na maalam. 1I Ma~y kapahintulutmin. Ui m. Ang nagtam6- ng katibayan sapinagaralan sa matamis na paaraldn. 1i Kawal na may gandip na kapahintulutmin sa kani~ Aug Puna. LICENCIAR. v. a. Bigydng pahintulot. 1 Palayasin ang is'aug tao. fj Pagkalooban ng katibayan ang nagaaral sa natapos na pinagaralan. Pagkalooban ang inga kawal ng gajnap na pahintulot. LICENCIOSO, SA. aclj. MalayA'; pangah&~s. LICI MOTITO, TA. adj. Nama ma tuwil; ayon sa matuwlid. LICOR. mn. iAlak; tubfi. LICUACION. f. Paglusaw; pagka lusawx. LICUAR. v. a. Lusawin; tunawin. 11v. r. Malusaw; inatunaw. LID. f. Away; bab6~g. 1I fig. Pagtatato; pag papalabasan ng katuwiran. LIDIAR. V. la. Makipagaway; mnakipagbabdg; makipagbaka. 11 fig. Makipaahardp; makitunggall. It fig. Makitunko. LIENDRE, f. LisA. LIENZO. in. Basaban 6' kayo. Panyo~ng painahid. LIGA. f. Panall 6" ligas, 11 PatdA. li Pagkakaisa' 6 pagkakaha,'6. it Pagaanib ng inga bansal. LIGADURA. f. Pagtataill If fig. Painigki's 6' panupil. LIGAMENTO. in. Pagtatall.j Pagkakaisd 6 pagkakahaI6, LIGAMIENTO. m. Pagtatall 6 pagtall. 11 fig. Pagkakais' ng mga kalooban. LIGAR. v. a. Talian. 11 Jba6 ang muntling bahagi ng Nibng mnet ail sa gint6 6 pilak kapag9 ginagawmlng salapt. 11 Pagisahin; pagkabit in, v. r. MagkaisA. LIGAZON. f. Pagkakakabft 6 pagkakadugto'ng ng dalawaing hagay. LIGEREZA. f. Kaliksihain; kata.. linuhan. 11 Kagaanan. 1 fig. Kawal6.n ng katiningang io6b; pug

Page  334 ..-334 - LIGE LIGERO, RA. adj. Magain. Matulin; mnaliksli. Ii Naunkol sa tulog na mababaw. 11 fig. Wa. hing gaanong kabuluhiin. ri fig. Salawahain; waiAng katiningang Io6b. LIGNU M CRUCIS. in. Ka boy nt krus nk ating Pangino6ng jesucristo. LIJA. f. Isd~ing page. 1I Papel ns pangisis. LIJAR. v. a. Kinisin at isisfo ng fiba sag isting bagay; lihahin. LILIPUTIENSE. adj. y S. Nauukol sa inga toaog naoakalitift. LIMA. f. Kikil. II fig. Pagaayos at pagkikinis ng mng& gawfi, lalunglalu nangf ang sa pagiisip. LIMADURA. f. P~gkikil 6 pag kikikil. iI pI. Pinagkikilan. LIMAR. v.?a. Kikilin. 1I fig. Kinisin aDug iSAng gaWA. LIMETA. f. Botetya. LIMITABLE. adj. Mahahangga. nmn. LIMITACION. f. Paghangga-. 11 flangg.4; pur6k, LIMITADO, DA. P. P. ng Liinitar ii adj. Nauukol sa may mnaik Ifng. pagiisip. LIMITANEO, A. adj. Nauukol 6,malapit sa hanggahan ng is~ing kaharian 6 lalawigan. LIMITAR. v. a. Hanggahdin. fig. Ikihin. 11 fig. Hanggahiin ang sak6p, kapangyarihan 6 ka. tuwirali ng is-Ing tao. LfMITE. in. Hanggd, 6 hanggaban. 11 fig. Wakes. LIMI"TROFE. adj. Kahanggtm. I LIMO LIMO. in. Luad 6 putik. LIMON. in. Dayap. LIMONADO, DA. ads. Kulay dayap. LIMONAR. mn. Po6k na taniman ng in~a dayap. LIMONERO, RA. in. y f. Magdadaydp. 1 in. Puiab ng dayapLIMOSNA. f. Lir6s. LIMOSNERO, RA. adj. Maliinusin; uaapagli'm6s, 11 Ang taga~likoam at tagapamabagi ng limn6s. LIMOSO, SA. adj. Pun6 ng putik; inaputik. LIMNPIA. f. Paglilinis. LIMPIABARROS. in. Painahir-'n ng pad. LIMPIABOTAS. mn. Manglilinie ng Sapin. LIMPIADERA. f. Sipilyong pang. linis. 11 Panglinis ng arairo. LIMPIADIENTES. in. Panglinis ng ngipin. LIMPIADURA. f. Paglilinis. u PI. Pinaglinisan. LIMPIAR. v. a. Linisin. j~fig. Dalisayin. fj fig. Alisfn sa isaing poo'k ang nakasasagabal. 11 fig. y fain. Uaiitiln. fJ v. r. Lurninis; inaglinis. LIMPIAUfRAS. rn. Kasangkapang.pBang1fins ng inpa kuk6.' LIMPIDEZ. f. Kalinisan. LIMPDODA. adj. po't. Malinis; dalisay; waldng duogis. LIMPIEZA. f. Kalinisan. II Pag.. filinis, 1 fig. Kalinisan ng puri. It Limpieza de bols-a. fig. y fain, Kawalain'ng salapt,, 1 Limpieza de 8sangfre. Kalinisan ng dug6.

Page  335 - BB~5 - LIMP LIMPIO, PIA, adj. Wabdng dungis. 'I Wahdng hali5. LINAJE. tn. Angkdin; lahI. ~ fig, 'Uri 6 kalagayan ng isdng bagay. LINDAR v. ni. Magktdhangga ang dalaw~ing bayan 6 1upa". LINDE, ainb. Hanggl ng dala wang lupA. LINDERO, RA, adj. Kahaugg4. II mn. HanggA. LINDEZA. f. Kainaman; karikitan.LINDO, DA. adj. Mainain; marikit; kaayaaya sa mats. LINEA. f. Kababaan. 1I Sukat na pahabA. 11 Guhit. 11 fig. Hangg6J. II Kanlungan ng baukb6. LINEAL. adj.- Nauukol sa kahabaan 6' guhit. 11 Nauukol sa dibuhong mga gutiit lainang. LINEAMIENTO. in. Pagguhit. LINEAR. v. a. Guinuhit. 11 Buman ghiy. LINGUAL. adj. Nauukol sa dHlA LINGUISTA. ra. Aug rnaalam sa wika'. LINGUISTICA. f. Pagaaral ng inga wik&: karunungan sB wik&. LINGUISTICO, CA. adj. Nauukol sa karunungan 6 pagaaral ng wiki. LINIG. in. Handiy ng ruga punungkahoy 6 halaman. LINTERNA. f, Ilawding paro'l na may bitbitan. LIN-O.' M. Haney ng inga punungkahoy 6 halaman. LIb. m. Bilutan. I fig. y fain, Kaguluhan; kagusutt~n. LIQU LIQUIDABLE. adj. Matutunaw 6 inangyayaring tunawin. LIQUIDACION. f. Pagtunaw; pagkatunaw. 1 corn. PagbibiP! sa tinigi ng roga kalakal Ba mababang halag6; pagtutufzs. LIQU[DAR. V. a. Tunawin. 11 fig. Tuush ' iQ-ng kuwentahin. j Corn. Tuusfn ang pautang at pakinabang ng is~ing kalakal. 11 v. r. Matunaw. LIQUIDIFICACION. f. Pagtunaw; paglusaw. LIQUIDIFICAR. v. a. Tunawin; lusawin. j1 v, r. Matunaw; malusaw. LIQUIDO, DA. adi., Tundw; lusfiw. LILIA. f KudYaPi. LIRICO, CA, adj. Nauukol sa kudyapi, 6 tula'ng ginagainit, sa awit. LIRONDO, DA. adj. Malinis; wahing hato. LISIAR. v. a. Saktdn alpg is~ng bahagi ng katawAn. LISO, SA. adj. Patag; mnakinis. LISONJA. f. Hiba. ii Tayfi. LISONJEAR. v. a: Manghibt. ManuyA. II fig. Pagalakin; big. ydlng lug6d. LISONJERO, RA. adj. y s. Mapanghib6. 11 fig. Nagbibig~y lugo'd. 11Mapanuyfi. LISTA. f. Pirasong makitid at mnahabi ng kayo, papel 6 anomd~ng bagay. 11 Guhit na' mahaba at inakitid ag damiit na sarisaring kulay. 11 Talaan. 11 Pagtawag ng naalk-s sa mn~a pangalan ng taong dapat duinalh5sa isdng pagtitipon.

Page  336 -336 - LIST LISTADO, DA.. p. p. na Listar, ii adj. May guhit 6 listo'ng kayo. LISTAR. v. a. IaI~ sht LISTO, TA. adj. Masipi~g; ina. Iiksf; rmadali.!1 Matalino; maa. gap, LISTON. Mn. SintaS. f Carp. Kapirasong kahoy na mnahabah at mnakitid. LISTONERIA. f. Katipunan ng mga sintis. LISTONERO, RA. rn. y f. Manggagawa ng mpa sint~s. LISURA. f. Kakinisan ng ibabaw nQ iSaing bagay. 1I fig. Katapatang Ioo'b. LITE. f. For. UsaP. LITERAL, adj. Ayon sa pagkakasulat 6 kahulugaing ganap D9 is~ing akdA. LITERARIG, RIA. adj. NiAuukol sa panitikaln 6' marikit na paIngungusap. LITERALTO, TA. aij y s. Nauukol sa' taong bihasarig inabuti sa panitikan 6' marikft na pangun~usap. LITERATURA. f. Panitikan 6 marikit na pBngUD~usap. LITIGANTE. P. a. ng Litigar. s. Naklikipagusa'P. LITIGAR. v. a. Makipagusip. I v. r, fig. Makipagtalo; mnakipag. away. LITIG1O. m. Usap. I fig. Pag. tatalo; pagaaway.LITIS. f. For. Usap. LITISCONTESTAUION. f., For. Sag6t sa sakd~d 6' suinb6ng. LITISEXPENSAS.- f. pl. For. Mga LITI augo1 sa usdp. LITISPENDENCIA. f o.Uap Da nabihitin. LITOGRAFIA. f. Karunungan sa paguukit 6 pagdidibuho sa bat6'. 11 Gawaan ng ganit6ng pagdidibuho sa bat6'. LITOGRAFIAR. v. a. Magdibuho 6 sumulat sa bat6'. LITOGRAFO. m. Ang mnagdidibuho sa bat6. LITORAL. adj. Nauukol sa baybayin ng dagat. 1 m. Baybayin ng dagat, bayan 6 lupan LAVIANDAD. f. Kagaanan. 11 fig. Gawdng niaga~ln. LIVIANO, NA. adj, Magaain. fig. Madall; salawahtln. II fig. Wailing gastnong kabuluhda. I fig. Malibog. LIVIDO, DA. adj. Kulay talo'ng 6 murado. LIZA. f. Isdalng agua's 6 banak. ii Po6k na laang pagawayan ng (lalawa, 6 higilt sa dalaWting tao. LO. art. in. Ang. LOA. f. Pagpuri 6 pagpupuri. j Talumpating papuri. LOABLE. adj. Kapuripuri. LOAR, v. a. Purihin. LOBANILLO rn. Biki. LOBREGO, GA., adj. Madilfim. fig, Malungko't. LOBREGUECER. v. a. Padilirnin ang isaing bagay. j v. n, Gumabi. LOBREGUEZ. f. Kadiliman.,LOCAL. adi. Nauukol sa po6k. mn. Po6k na nababakuran.

Page  337 337 - LOCA LOCALIDAD. f. Po6k 6 bayan. LOCO, CA. adj. U161; baliw. 1I Maiklfng isip. LOCOMOCI6-N. f. paglilipat; paglipat sa isting dako. LOGUACIDAD. fig. Pagkamasalit-4; pagkanmatabfl. LOCUAZ. adj. MasalitA; inatabi'l; dalddl. LOCUCIO'N. f. Ayos ng pananalitA. II Piling pangungusap. 11 Katipunan ng dalawd 6 higit sa dalaw~ng pangungusap na di buinubu6 ng gandp na kawikadn. LOCUEELA. f.- Ayos at di pangkaraniwang tinig ng pagsasalitA ng bawa't tao. LOCURA. f- Kaulul an; kabaliwajn. 11 Gawding dalosdalos. LODAZAL. in. Po6k na inaputik. LODO. in. Putik; lusak. LODOSO, SA. adj. Maputik; malusak. L6GICA. f. Karunungang naghahaya-g ng mnga alituntunin, ayos at paraan ng pah6im ng pagkilala, I Logica natural. Buk,41 na pagkilala na dt nangangailangan ng tuong ng karunungan. LOGRAR v. a. Tarnuhin 6 ma. oundufin aug ninanash. j Tamna. sahin aug isdng bagay. v. r. Suinapit sa kasukduldn 6' kaga. nap6.n aug isding bagay. LOGRO. in. Pagtatarn6; pagka. karnit.. Pakinabang; tub6". Ii Pagpapatubb. LOMA. f.; Bur6l. LOMBRICIENTO, TA. adj. May bulati sa tyiyn. LOMB LOMBRIGUERA. f. Bahay ng bulating-lupA. LOMBRIZ. f, Bulati. II Lombriz LOMO. in. Bahaging ibaba. at gitnA ng liko'd; balak~ng. 11 Li.. k6d ng akhIt. 11 pl. Mga tadying. LONA. f. Kayong balind~ing. LONGANIMIDAD. f. K~adakilaan at katiningang Ioo-b esa ma kasaliwoi4ngpalad. LONGALNIMO, MA, adj. Matining na kalooban. LONGEViDAD. f. Kahabaan nA bubay. LONGEVO, VA. adj. Mahabang bubay 6 napakatandi. LONGINCUO, CUA. adj. Mala. yong agw~tt; natitiwalig. LONGIITUD f. Kahahaan; habil. LONGITUDINAL. adj. Nauukol sa kahabatin; pahab#A. LONGUERA. f. Bahagi ng 1upang mnababh at inakipot. LONJA. f. Ang alinmn~ng bagay na inahabht, inalapad at nmakapttlkaplli; laping. ii Pamilihan. LOOR. in. Papuri 6 pagpupuri. LORCHA. f. Bangk~tng mnagafin at rmatulin. LOS, LAS. art. pl. Mga. LOSA. f. Bat6ng makinis at ka. tatag~in ang kapA1 na ginagam'it sa sahig na tuntungan. I fig. Libingem.n LOSADO, DA. p. p. ag Losar. j mn. May latag na bat6ng makinis. LOSAR.' v. a. Latagan n- bat6ng makinis. 43

Page  338 -338 - LOTE LOTE. m. Ang bawalt bahagi ng isltog bu6, na irninumudm6d sa maramni; pitak. LOTERt"A. f. Lar6ng kahawig ngripa. LOZA. f. Luad nia pino, 1uta at makint~b na ginagawhaig piniggfin, taisa at ibp. LOZANfA. f. Kalugugdnu at kala. gui1n ng mnga halainan. 1f Ka. likofibdn at kakisigan ng mga tao 6 hayop. 1I Pagmamalaki; kataasang ugall. LOZANO, NA. adj. Nauukol sa mga punungkahoy, parang at paDaflfm na nmalusog at mgaga6. 1f fig. MagayAt; makisig; Matikas. LUIBRICACION, f. PagPaPak~in. tfib 6 pagpapadulis. LUBRICAR. v. a. Pakintabin 6 padulasin ang is~ng bagay. LUCERNA., f. Ilaw na malakiog ibinibitin. LUCERO, ma. Aug talang si Venus. li Ta1h. LUCIDEZ. f. Kaningningfin. LUCIDO, DA. adj. Poe't. Nagniningnfog. jJ fig. Maliwanag na pagiisip 6 pagsasalitA. LUCIARNAGA. f. Alitapt~p. LUCIFER. m. Aug hadl ng mnga demonyo. i fig. Taong suwail, magagalitfn at masamA., LUCIO, CIA. adj. Makinis; maningnfng. LUCIR. v. n. Magningnfng; kumiship. II fig. Makahigft; rnaka.. 1alb; matangl. 11 v. a. Liwanagan; ilawan. 11 v. r. Magpakarikft ng su6t. Ii fig. Magpikaningnfng sa ILtUCR anomfing gawAi. LUCRARSE. v. r. Makinabang; magtub~b ea anom~ng kalakal. LUORATIVO, VA. 'adj. Mapakinabang 6 matubo. LUCRO. m. Pakinabang 6 tuba na nakukuha sa ising bagay. LUCROSO0, SA. adj. Mapakina. bang 6 ruatubong tutoo. LU CTUOSO, SA. adj. Malungk't0 at katangistangis. LUCHA. f. Paghaharnok; pagbubun6. 11 Away; laban~fn. fig. Pagtatalo.LUCHADOR, RA, mn. y f. Naki. kipaghamok; nakikipagbun6. LUCHAR. V. a. Magharnok 6 magbun6 aug dalawting tao. f Makipagaway; iinakipaglaban. f fig. Makipagtalo; inakitunggaLUDIBRIO. m. Libdk; aglabi; LUDIR. v. a. Hagurin; kuskusfa ang isAng bagtay. LUEGO, adv. t. Kapagdaka; kapagkuw'n. 11 Saki; mamnayA. I conj. iH. Kung gayo'n; samnaka. tuwfd. LUGAR.- m. Po6k. ii Siyudad; nayon. 11 Pa~nabo'n; pagkakatao'n. 11 Pinapasukan; katungkulan. LUGARENO, NA. ad'.ys Tubo sa, isttng po6k 6 nayon. II Naninirahan sa isang po6k 6 bayan. LUGUBRE. adj. Malungkdt; mapangldw. LUJO. m. Palamuting labis sa psagangailalg-an.

Page  339 - 3 39 -~ LUIJO LUJOSO, SA. adj. Nagtatagliy ng palamuting labis. 11 Nauukol sa masamndng kasangkapan 6' bagay. LUJURIA.- f. Kalibugan. ii fig. Kalabisa~n sa aaom~ng bagay. LUJURIOSO, SA. adj. y s. Mal~ fibog. LU MBRE. f. Baga. 0 Ilaw. 11 fig. Dild~g; ninigning; liwarnag. LUMBRERA. f. Aug nagtatapon nig liwanag.'I fig. Taong tan-7 yttg at maril~g. LUMINAR. m. Ang alinrmin Ba mga talang nagsasabog nig liwranag. LUMINARIA. f. Ilaw na inilalagiiy sa mga durungawin, balk6n at mga lansangan bilang tandA rig pagsasayA 6 pagpipistiL. LUMINOSO, SA. adj. Maliwanag; nagsasabog rig liwanag. LUNA. f. Buwdn sa langitLUNACI ON. f.- Astron, Panah6ng sumasakldw sap"Il sa pagpapat~y nA buwdn hangging sa muling pagpapatiy. LUNAR. min. Paki; nun~l. fig. Dungfs na nagbubuhat Ssa gawing i I LUNA masamA. 11 adj. Nauuikol sa BuWADn. LUNATICO, CA. adj. y s. Bubuwanin; sumnpungin. LUPANAR. in. Bahay nig mnasasamning babai 6 nangangalakal rig Iainn. LUSTRE, Mn. Kining; kint~b; ninigniang. LUSTRO. M. Tagdl na lifi~ng ta6n. 1I Ilawfing nakasabit. LUSTROSO, SA. adj. Makinidng, mnakintab; inaninigning. LUTO. in. LuksA. 1 Damit na pangluksA, 1i Pagluluksa. 1f pl. ~Mga dainit na itfmi na inflalagdy sa bahay rig namatdy. LUXACION. f. Pagkalinsiid rig isding but6. LUZ. f. Liwanag. i IPaw. 11 TangIdw- If fig, BalitA 6 paunawA. II fig. tHuwaran; tao 6 bagay na nakapagtutur6 at puinapatnubay. 1f Luz de la razon. Kaliwanagan rig isip sa pagki'lala rig inga ba. gay. 1f Luz natural. Liwariag rig araw.LUZBEL. mn. Ang harl ig rnga demnonyo.

Page  340 AV&A LL LL. f. Ikalabingapat D8 titikj n" abakadang kastilk, at ptinglabfngisi isa kaniy~ing mnaa consonante. LLAGA. f. Sugat. Ij fig. Dusa 6 sakilt ng kaluluwd. LLAGA&R. v. a. Sugatan; inagkasuigat. tLADJA. f. Liy~b; ningas. 11 fig. Lakfis ng damdainin 6 nasang rnarubd6b; ningas ng push. LLAMADA. f. Pagtawag; tawag. (1 Tendi1ng inilalag~y sa rnga 1imbdg upabg inakatawag ng pan sin hinggil asa nilalamnin.jJg. Panawagan s~a hukb6 sa, pamainagiteon ng tugt6g ng tamnb6l. LLAMADOR, RA.- rn. y f. Tu. nmatawag. 'II 1. Tagapagtawag. LLAMAMIENTO. Mn. Pagtawag. fl Pagtugt6g ng Diy6s sa mga pusa5. LLAMAR. v. a. Tawagin; kawayfin, ll Hu~inigfng saklolo; turnawag. 11 Ngalanan; palayawan. 1I Kumat6g sa, pint6. II v. r. Magngalan 6 magk&Dga1an, LLAMARADA. f. Lagabldb; liydb nfl higlA at wnadalifng namaina. toy. IIPamumnulfing biglAi ng mukhA. 1J fig. Pagaalab na dagif at bigla' ng kalooban. LLAMATIVO, VA. adj. Nauukol sa pagkaing tumnatawag ng pi. ta. 1i f ig. Tumnatawag ng damdamin.LLAMEAR. v. D. Magliydb; mag. alab. LLANA. f. Kasangkapang pangpalais sa palitada. 11Kapata. gan.,,LLANADA. f. Kapatagan. LLANEZA, f. ant. Kapatagan. 11fig, liatarntainan sa pakikihardip sa kapuwA. 11 fig. Pag. papalagiy na lo6b; kawala'n Dg' pagtatangi sa pakikihardp. LLANO, NA. adj. Patag. 1 fig. MalayA; palagdy na lo6b. fj Nauukol sa damnit na pangkaraniwan 6 yano. 1 fig. Maliwanag; tunsy.

Page  341 - 341 LLAN LLANTA. f. Bukl6d na bakal ng gulong ng kale3a 6 karit6n. LLANrO. m. Tangis; pagluhA; pagiyk. LLANURA f. Kipatagan 1I Lupang patag. LLAVE. f. Su-l. |1 fig. Kaparaanan upang matuklasn ang natataia 6 nalilihim, 11 fig. Simul! na nagpapadalt sa pagkilala ng ibdng bagay. 11 fig. Bagay na kublihan 6 tanggulan ng mga bagay. LLAVERO, RA. m. y f. Taga paaingat ng susi. I m. Kawingan ug mga sul,. LLEGADA f. Pagdating. LLEGAR. v. n. Dumating: sumapit. 11 Tumagdl hanggang sa panah6ng itinatakdA. jf Kamiin ang nilalayon. [I Abutfn ang ising bagay. 1I v. r. Ilapit; ilakfp. 11 v. r. Magabot 6 mag kalapit ang dalawAng bagay. I1 Magsama; magkaisi. LLENA. f. Pagapaw ng ilog 6 sapS. LLENAR. v. a. Punufn. |1 fig. Lamnfo ang isAng po6k 6 tung kulin. f i g. Papaganakin. II fig. Punufn; lipusing mabuti 1j v. n. Magbi'6g ang BuwAn. v. r. Mapuno. II v.r. faim. Magpakabund0t; magpakabus6g. 1v v, r. fig. y fam. Magalit ma karaang makapagpigil. LLENO, NA. adj. Pun6; tigfb It m Kabilugan ng Buwn. 11 LLEV fam. Kasaganaan ng isang ba' gay. 1j Kaganapan ng isang bagay. LLEVADA. f, Pagdadali. LLEVADERO, RA. adj. Matitifs; maaatf m LLEVADIZO, ZA. adj. Madaling pada'l; dalahin. LLEVADOR, RA. adj. y s. Nagddadal; tagapagdald. LLEVAR. v. a. Dalhin; taglayin. II Putulin; ihiwalay ng bigli ang isang bagay sa iba. 11 Tiisfn; at mio. 11 Ibuy6; udyukan; akitin ff Patnubayan; Eihatid. I1 Kamtin; tamuhfn. LLORADOR, RA. adj. y s. Tumatangis; umiiyk. LLORAR. v. n. Tumangis; umi. yak. Ij LumuhA. (I fig. Ma. laglag ang alak ng patak patak; tumulo. |! v. a. Iluh/; itangis. LLORIN, NA. adj. Iyakin. LLORIQUEAR. v. n. Maghimut6k ng madalas. LLORIQUE. m. Paghihimut6k ng madatas. LLORO. m. Pagtangis; pagiyAk. Tangis. LLORON, NA. adj. y s. lyakin. LLOROSO. SA. adj. May mga bakas ng pagiyk. 1| Nakaiiyak; nakatatangis. LLOVEDIZO, ZA. adj. Ikinaka. pit ea bubungin na dahil Ra kasira&n ay tinatagusdng madali ng ul&a. It Agua llovediza. Tubig na ulIn.

Page  342 - 42 - ~,j LLOV LLOVER. v. n. Umulau. | fig. Bumaglak ng masagana ang is4fin bagay sa ulo ng isAng tac; dumagsa. LLOVIDO, DA. p. p. ag Llover, ji adj. Nauukol sa isAng bagay na karakarakang namamalas sa harap. 1t m. Ang palibim na LLOV sumasakay sa da6ng upaarg tomumpAng laot. LLOVIZNA.. Amb6n. LLOVIZNAR. v. n. Umamb6n. LLUVIA. f. Paguln; ulAn. I[ fig. Kasaganaan 6 karamihan. LLUVIOSO, SA. adj. Nauukol sa panah6ng tagulun; mauln,. I

Page  343 M ILT!. f. lkalabfnglimfing titik ng abakadding kastila", at panglabingdalaw.4 sa kaniyttng mga consonante. MACA. f. Bugb6g ng bungangkahoy. 1,f Bahagyttng bugb6g ng iS;,ng bagay. j1 fig.- y fain. Day&. MACABRO, BRA. adj. KalagfimIagfmi; kakilakilabot. MACEADOR, in. Tagapukp6k ng inaso. MACEAR. v. a. Pukpukin ng pa. inukp6k na kahoy 6 inaso. f fig. Bayuhfo MACEQ. mn. Pagpuicp6k ng ma. so. MACERAR. v. a. Palainbutfn sa pnkP6k. ff fig. Pasakitan; pahi. rapan ang kataw~n. II Farm. Babarin ang anomndng bagay upang kunin ang katds, MACERO. in. Ang may hawak ng inaso sa lo6b ng kapuluugdn. MACETA. f. PuluhAn ng is~ing kasangkapang patallm. 1 Pamnuk. p6k. 11 Pas6ng piuagtataminntt n mg& halarnang namumuinakidk. MACICEZ. f. Pagkasiksik;, katipi~in, MACILENTO, TA. adj. Paydt-, putlain; mnalungko't. MACIZAR. v. a. Siksikdn ang is~ng guang hanggttng sa tumini gis. MACIZO, ZA. adj. Siksik; ma. tig~s. 11 fig. Matibay. MACIJLA. f. Dungis. 11 fig. Ba. gay na nag papaalls ng kin~ing, iifig. y fain. DayA; lahtng. MACHACADERA. f. Pangbay6;, pangpitpft. MACHACADOR, RA. adj. y s. Buinabay6; purnipitpft. MACE[ACAMIENTO. in. Pagba;y6; pagpitpft. MACHAC kR. v,. a. Bayuhin ang isdng bagay hanggttng ruadurog; maginaulit hingg'l sa iesing ba. gay. MACHACGN, NA. ad". yvs. Msa& MACHADO. in. Palak6I na pa. mnutol ng kahoy.

Page  344 - 344 MACH MACHEAR, v. n. Maganik ang inga hayop ng mnaramning lalaki kaysa babae. MACHETAZO. in. Hampa's ng patali'm na kaliawig ng espacla. MACHETE. in. Pa ali'm na maIki kaysa espada. 11 It~k. MACHO. mn. Hayop na lalaki. MACHORRA. f. Hayop na babaing hind'i nagaanmik. MACHOTE. (A) m, adv. Sa bamnpmis rig parmukpo'k na kahoy 6' imaso. MACHUCADURA. f. Pagsugat; pagbugb6g. MACHUCAR. v. a. Sugatan; bug, bugin. MADEJA. f. Labay. 1 fig. yfain. Taong mahinA at pabay&. MADERA. f. Kahoy. MADERADA. f. Katipunan n2A mga kahoy ina itinatawid sa isaing iI6gr. MADERAJE, in. Katipunan ng inga kahoy na ginagarnit sa pagtatay6 nR bahay at ibp. MADERERI"A. f. Poo'k na pinagtitindahdn rg mg~a kahoy. MADERERO. in. Magkakah6y. 1I Manggagawii sa kahoy 6 anluwagi. MADERO. in. PiraSOng mahabh ng kahoy na, bil6g 6o palrisukki. jj fig. y fain. Taong hangdl at wali~ng daindainin. MADRASTRA, f. Asawang kault ng amnd 6 ali sa pakinabanig ng nga, anitk sa, una. MADRAZA, f. fain. Ining ina. pagbigiiy Iayaw~ at magiliw sa I MADR kaniymlng mnga anmik. MADRE. f. mInA. Katibayang ipinagkakalo6b sa ng-a inoLgha. 1f fig. Babaing matandL sa ba-# yan. 1 Bahaybath, JI fig. Sanhi; mulA%; ugmit rig isming bagay. MADRIGUERA. f. LunggA ng inga, hayop, gaya ng koneho. 11 fig. Po6k na ilming, na tinatahan on Dg mga taong may masamning painumnubay, MADRINA. f. In'uud. 11 fig. Aug babaing kumakalinga isa ibang tao sa miga nash at hangarin Dlt 6. MADRU GADA. f. Mm~daling araw. IIPagb abangon ng mnaagangmnaaga MADRUGADOR, RA. ad'. Y. S. Nogbabangon rig inaagangmaaga. MADRUGAR. v.* n. Buinangon 6 guinisimig ng mnaagangmaaga. fig. Umnagap sa isaning pakay. MADURACION. f. Pagpapahin6g; pagkahin6g. MADURADERO. in. Pahinugan rig inga bungangkahoy. MADURAR. v. a. Pahinugifn ang mnga bungangkahoy. fig. Ilagay sa marapat na kalagayan sa painamagitan ng pagkukur6 ang isa'ng diwA, paaukaIA at ibp. ~ v. n. y r. Mahin6g. I v. n. fig. Magkagulang; rnagkaisip. MADURATIVO, VA. adj. Naka.. pagpapahin6g. MADUREZ. f.- Kahinugmin ng mga bungangkahoy. Jj fig. Pagkakagulang; pagkakaisip.

Page  345 345 - MADU MADURORA. adj. H i fi.Mabait; may isip. IIMagulang; matanda, MAESTRA. f. Gur6' 6 tagapagturong babae. 11Asawa ng gur6 6 tagapagturong lalaki. "MAESTRASALA. m. Pangulo ng mga, alilang nagsisilbi' sa, mesa ng pangincon, MAESTRI-A. f. Kabihasrningmwagtur6 6 gumawA ng is~ng bagay. 11 Katibayan ng pagkagur6'. MAESTRO. m. Gur6' 6 tagapagtur6ng lalaki. MAGIA. f. Karunungang nagtutur6 ng paggaw&i ng mpa bagay na di pangkaraniwan. 11 fig. Kababalagbin; salamangk,4. MkGICO, CA. adj. Nauukol sa kababalaghdin 6 salamangkA. 11 fig. Kshangahanth; katakdtakd. It m. Mapagealamangki. MAGISTERIAL. adj. Nauukol ea psgtuturb.MAGISTERIO. m. Pagtuturb at pamamahalA ng gur6 sa kaniyaing m~oa tiuturan. 11 K~atiibayang pagkagur6 na ibinibigAy sa paaral~n. 11 Tungkuling pagkagur6. ii Katipunan ng m~ga gur6 asa isang bansAL, lalawigan 6 bay an. -MAGISTRADO. m. Punong matags sa, is~ng banas& 6 bayan. It Tungkuling pagkahuk6m na mate~s. MAGISTRAL. adj.. Nauukol sa, pagtuturb. jfNauukol sa ginagawA ng buding busay. MAGISTATURA.f. Katung',kulang pagkahuk6m na matatte. II MAGN IKatipunan nj mga matatads na, huk6m. MAGNANIMIDAD. f. Kalakbin ng damdamin; kadakilaan ng kaluluwA..MAGNANIMO, MA. adj. May mal.'aki at dakilang daindamnin. MAGNATE. m. Taong napakarildg at daki1A dahil sa tagIly na tungkulin at kapangyariban. MAGNPTICO, CA. adj. Nauukol sa, pagkabat6balanl. 1 May pagkabat6balani. MAGNETISMO. mn. Kagalingang humitft ng bat6balaDi. MAGNETIZACI6N. f. Pagbabatobalani. 11 fig.r Pagakit; pagbaharl sa Wisng tao. MAGNETIZAR. v. a. Bat6balaniin. fig. Akitin; pagharian ang is-ng tao. MAGNIFICAR. v. a. Padakilain; purihin; ibunyt. MAGNIFICENCIA, fL Pagka-. magandfing lo6b sa, malalakfng gu. gol at dakilang mga bagay. ii Kadakilasn; kalakhdn. MAGNfFICO, CA. adj. Maalin-. d6g; dakiIA. 11 KahangahanO&. MAGNITUD. f. Laki ng ising katawfin. I fig. Kalakhdn; kaidakilaan. MAGNO, NA. adj. Malakf; da-. kilil. MAGRO, GRA. adj. Paydt; wa. ling tabA. MkGUJLLADURA. f. Bugb6g. MAGULLAMIENTO. M. Pagbug. b6g; pagkabugb6g. 44

Page  346 "..M346 - MAGU MAGULLAR.- v. a, Bugbugiln aug kataw~tn. jj v. r. Mabugb6g. MAHOMETANO, NA. adj. Sumusuno'd sa, aral ni Mahoma. MAHOMETISMO. in, Aral ni Mahoina. MAIDO. in. N~'iy~w rig push. MAINEL, m. BaranIilya rig hag.danan. MAITINES. in. PI. Da'sail sa ma. dalfugaraw sa inga sirnbahan, MAIZI in. Mais. MAIZALL. in. Maisfin. MAJADA. f. Poo'k na pinagsisilungan marna hayop kung gabf. 1j Tai rig mnga hayop. MAJADERI.A. f. Ssalit 6 gawdng inangmndng, wah~ng isip at naka. murnuhj. MAJADERO, RA. adj. y s. fig. Mangmndng at inatigdts aug rib. MAJAR. V. a. Dikdikfn; durugin. 11 fig. y farn.. Muhifrn; yainutiri. MAJESTAD. f. Kalakhfin 6' kadakilaan. 11 Paggalang na iniuukol sa Diy6s. MAJESTUOSO, SA. adj. DakiIA; inarilitg MAJO, JA. ad'. famn. Napapalainutihan; inarikit. MAL. m., Kasamwain- Kapinsa. laang tinatain6 rig isang tao 60 ng kyainanan. 1f Kapahamakiin. 11Med. Karamndainan; sakift. MALA. f. Supot na, katad na pinagsisidifin ng m~ga sulat sa koreo. jj Pahatirang sulat 6 koreo. MALACONSEJADO, DA. adj. Gu.. inagawA, ng kabalbahin dald ng inasam'noj kfinainibasahan; masamting tur6. MALACOSTUMBRADO, DA. adj. Msisanadng pinagkamihasahan. MALAVENIDO, DA. adj. Mahirap mnakisamna 6 inakiugall sa kapuwL. MALAVENTURA. f. Kasawiangpalad. MALAVENTURADO, DA. adj. Sawingpalad; kap6i kapalaran, MALAVENTURANZA. f. Kasawiangpa'lad; kapahainak~u. MALBARATADOR, RA. adj. y s. Naglulugsa-k Qi pagaarl 6 kaya.manarn. MALI3ARATARZ, v, a. Ipagbili ang kayamnan n 6 pagaarl rg mnura. ~ Lugsakfn 6 aksayahbfn aug pagaari. MALCASAR. v. a. Ipakasil aug isdng tao rig waking inga bagay na kinakailangan sa ikaliligaya sa pagaasawa. jj v. r. Magasawa nig wala'ng inga bagay na dapat likalipaya sa pagsasaina. MALCASO. in. Kataksiltin; kaliluhan. MALCOMER. v. a. Kuinain rig hindl hust6 6 tainilmil. MALCOMIDO, DA. p. p. rig Malcoiner, 11 adi. Hindi bus6g. MALCONTENTO, TA. adj, Hindi nasisiyahAn 6 mnasukal aug lo6b. ffHindi mapalagtly, manggugu16 sa katahirnikan Qi bayan. MALCORTE. rn. Paglab~lg ea inga kautusfing nauukol sa pagputol rig inga punungkahoy sa bund6k.

Page  347 - 347 - MALC MALORIADO, DA. adj. Masamning turb; wal~ing gahkng; waling pi nagaralan. MALDAD. f. Kasamnadn. IGawaing lihils at mnasamnA. MALDECIR. v. a. Sumpain ang isdng tao 6' bagay.j v. ii, MagMALDICIENTE. p. a. ng Maldecir. Nanunumpi. 1j adj. Mapaginuri; mnapagtungaydiw, MALDICION. f. Sumpdlng iniuukol sa is,4ng tao 6" bagay. MALDISPUESTO, TA. adj. May damdaim. ii Hind! handi sa, ist~ng bagay. MALDITO, TA. p. p. ng. Malde-. dir. ii adj, Napakasam,4; tampalasan. 11 adj. y s. Ang pina-. rurusahan ng Diy6s sa ap6y na waling hanggtln. MALEAR. v. a. Sirain 6 ipanganyayA ang isilng bagay. 11 fig. Hikayatin sa masarnf aug is~lng tao. 11v. r. MasiroA 6 mapanganyayA, aug is~lng bagay. 11v. r. fig. Mahikayat sa masarmA ang isa'ng tao. MALECON. mn. Bakod na, bat6 6 tambdk na, karaniwang ginagaw~ing panangga' sa, tubig. MALEDICENCIA. f. Paginura; paglait; panunungayaw. MALEFICENCIA. f. Kaugaliang gumawO, ng masamin. MALEFICIAR. v. a. Gumawfi ng inasama. 6 kapinsalaan sa is,4ng tao 6 bagay, ii Gawayin 6 kulamnin. MALEFICLO. mn. Kapanganyayaang MALE gawfl nA pangungulam 60 panggagaway. 11Pangungulam. MALPFICO, CA. adj. Nakapipin.. sala at nakasisir& sa kapuw,4 sa Pamaamagitan ng parngungulam 6 gaw~lng masamA. 11Gumngav~& ng kapinsalaan 6 kapahainak6.n. 11 Manggagaway 6 inangkukulam. MALESTAR. Mn. Kabalisahin; damd~lm na, di' sukat inaipagsaysay. MALE VOLENCIA. f. Kaloobang masaminA MALEVOLO, LA. adj, Y s.. Mahilig sa paggawA ng masamA. MALEZA. f. Kasukalan. MALGASTADOR, RA. adj. y s. Naglulugs,4k 6 mapaglugsilk ng salapi. MALGASTAR. v. a. Lugsakin 6 lustayin aug salapi; ksayahi'n ang salapt sa paggugugol na inasama~ at wakaing kabuluhin. MALHABLADO, DA. adj. y s. Waling kahihiydn 6 pangabtis sa, pagsasalitA. MALHADADO, DA. 8dj. Kulangpalad. MALHECHO, CHA. adj. Nauukol sa taong may masamndng panga. ngatawdln. in. Gaming masaMAi. MALHECHOR, RA. adj. y a. GumagawA4 ng masam-A 6 labdg ea inatuwfd. MALHERIR. v. a. Sugatan Dg inalubhft.

Page  348 oo- 348 -; MALI MALICIA. f. Kasamatgn. 11 Hilig Ha masam&i at mahalay. o Pag lilhm ng nasa lo6b. ii Katala. san ng isip. jj fain. Hinaik. MALICIAR, v. a. Paghinalaa; pagsalooban ng di inabuti. jj v. r. Maghin&ak; magsalo6b ng dt mga, buti. MALICIOSO, SA. adj. y s. Mapagbint~ing; mapaggawA ng kasamain. fl May taglAy na kasamadn. MALIGNIDAD. f. Hilig ng lo6b sa paggawi ng mas'ana'. Ka L. samnain. MALINTENCIONADO, DA. adj. Y s. Masaming budht 6 hangAd. MALMANDADO, DA. adj. y B. Ayaw sumun6d; guinagawAi ng masarmi ang lo6b. MALMETER. v. r. Maglusttiy; rnaglugsAk ng pagaari. 11 Urnakit o magbuns6d sa kapuwk na gurnaw& ng masama. MALMIRADO, DA. adj, Kinaga. galitan ng kapuwh. jJ Wahing galang; waliAng pagtingfn. MALO, LA. adj. MasamnA. 11Na. kasasamnA; nakapilpinsaIh. fl May. sakft 6 may dadd1mn. 1I fain. Malik6t. MALOGRADO, DA. p. pP. ng Ma. lograr. flad'. Hindi natam6; hindi suinapi't sa kapanahunan; namatt~y ng maaga 6 wala sa kapanahunan. MALOGRAR. v. a. Sayangin 6 hindi pakinabangan ang ising bagay, gaya ng panah6n, gawA, pagkakatafn at ibp, 11 v, r. If4I. i MALO big8 ang hinahangAd. i MamaltAy aug is,4ng tao ng maaga wall Ba kapanahunan. MALOGRO. m. Pagkasayang ng Wisng bagay. MALPARADO, DA. adj. Nagdanas ng mnalaking kasirain. MALPARIDA. f. Babalng nakunan. MALPARIR. v. a. Makunan. MALPARTO. m1. Ptigkakuoa 6' pagkaagas Dg kabuntisdn ng babae. MALQUERENCIA. f. Masaminng hang.Ad sa isAng tao 6' bagay. MALQUE.RER. v. a. Magkaroo'n ng inasamiAng hangdd sa isdng tao 6 bagay. MALQUISTAR.. v. a. Pasamnain 6 isiraan ang ising tao Ba ibA. n1 v. r. Sumamni l,6 masiraan ang isdng tao sa kapuwA. MALQUISTO, TA. adj. Pinasaina 6 siniraun sa kapuwa 6 mg~a tao.MALSANO, NA. adj. Nakapagkakasakit; nakasisrA sa katawdn. IIMasasaktiln. MALSI'N. in. Ang nagsasalitAi ng saminA g kapdwi. MALSONANTE. ad'. MasamnAno tur 6g.I Nauukol Ba aral 6 pan-ungusap na inasamAng dinggin. MALSUFRIDO, DA. -adj. WalAng gaanong pagtififs. MALTRATAR. V. a..Paslangin sa gawAi 6 Bas saliti aug iSAng tao, SIfSrain; aksayahfn.

Page  349 - 349 - MALT MALTRATO. m. Pagpasldng sa gawk 6 sa salita. MALTRECHO, CHA. adj. Pinaslang; nagdanas ng malaking kasirsan. MALVADO, DA. adj. y s. Napakasama. MALVENDER. v. a. Magpanulugf; ipagtilf ng murangmura. MALVERSACION. f. Paglustdy ng salapt. MALVERSADOR, RA. adj. y s. Manglulustay ng salapi ng ibA. MALVERSAR. v. a. Lustayin ang salapt ng ibl. MALLA f- Mata ng lambat. I| Baluti; kotomaya. MALLERO. m. Manggagawa ng lamhbt. || ManggagawS Dg kotomaya. MAMA. f. Suso. MAMA. f. fam. Ina, 11 Nanay. MAMADA. f. fam. Pagsuso. ji Panah6ng itinatagAl ng pagsuso ng sanggol. MAMADERA. f. Pangkuha ng gatas sa suso np mga babae. MAMADERO, RA. adj. Masusu. so, MAMADOR, RA. adj. y s. Ang sumususo kung nagbabawas ng gatas ang mga babae. MAMAR. v. a. Suuhin: hititfn sa paamagaitan ng ngus6, labi at dilA ang gatas sa suso. i fam. Lunukfn 6 lulunin. MAMON, NA. adj. y s. Sumu. suso pa; hind! pa naaawat sa suso. [| Malabis sumuso. MAMOSO, SA. adj. Nauukol sa MAMP bata 6 hayop na malakis sumuso. KAMPARA. f. Panabing sa lo6b ng bahay. MAMULLAR. v, a. Kumain 6 Dnumuylng kahawig ng sumususo. II MagsalitA nr mahina at dt mawatasan. MANADA. f. Kawan ng mga hayop na inaalagsaan ng is8ng past61. 11 Bunt6n ng dam6, trigo, palay at ibp. na madadamp6t ng kamay. MANADERO. RA. adj. Nauukol sa bumubukal. II m Past6l ng isang kawang hayop. 1I Bukl. MANANTIAL. atdj Bumubukil. 11 m. Bukal. 1I fig. Ang pinagbubuhatpn ng ising bagay. MANAR. v. n. Bumuk&. 1 fig. Sumaaan/ ang isdng bagay. MANCEBA. f. KalunyA. MANCEBIA f. Bahay ng masasamAng babse. MANCEBO. m. Bata i1 Binat,. MANCILLA f. Dungis ng kapurihan. MANCILLAR. v. a. Dungisan ang kapuriba ng isdng tao. MANCIPAR. v a. Supilin; bu. sabusin ang isAng tao. v1 v. r. MaPsuiil; pabusabos. MANCO, CA. adj. y s. Kulang ng ising kamay; kimaw; komang. MANCOMUN. (De) m. adv. PinagkaisahAn ng dalawd 6 higit sa dalawang tao, MANCOMUNAR. v, a. Pagkaisahfn ang mga tao, lakds 6 kayamanan hinggfl sa isang la. yon. II V.r. Magkaisd; magsapl.

Page  350 - 350 - MANC MANCOMUNIDAD. f' Pagkaka. isa; pagsasapl. |i Kapisanan ng ilhng munisipyo 6 lalawigan hing pil sa is8dDg hayAg na layunin. MANCHA. f. Dungis. 11 fig, Kasiraang puri. MANCHADIZO, ZA. adj. Madaling madungisan. MANCHADO, DA.. p. p. ng Manchar. 11 adj May dungis. MANCHAR. v. a. Dungisan ang ising bagay. II fig. Siraang puri ang is6ng tao. 1] v. r. Madungipan. I v. r. fig. Masiraang puri. MANDA. f. Pagkakaloob ng isdng bagay na ginagawa nDg isLDg tao sa kapuwa. 11 Alay 6 pamana na ginagawA ng is6ng; tao sa kaniyAng kasulatang habilin 6 testamento. MANDADERO, RA. m. y f. UtusDn. MANDADO. m. Utos. I1 Pabilin. MANDAMIENTO. m, Utos ng punb sa kaniyng pinagpupunuan. 11 Ang bawa't is, ng sampung utos ng Diyos. II For. Utos na inilalagdA ng hukom sa pamamagitan ng kasulatan sa pagpapatupAd ng ising bagay. I1 pl. fig. y fam. Ang liming daliri ng kamAy. MANDANTE. p. a. ng Mandar. Naguutos. MANDAR. v. a. Magutos; mag. lagdA ng isAng kautusan. Magkslo6b 6 magpamana ng isng bagay sa ibA sa pamama gitan ng kasulatang habilin 6 testamento. I| Magalay; manga. MAND ko ng ising bagay. fI Magpadali. |[ Maghabilin. || v. D, MamahalA; maghari. MANDATAR10. m. For Ang taong gumaganAp ng i-ang utos. MANDATO. m. Utos; bilin. MANDIBULA. f. Sihang. MANDIBULAR. adj. Nauukol sa sihang. MANDIL. m. Tapi sa harap. MANDO: m. Kapangyarihang taglay ng isng pun6 sa kaniying nasasakop. MANDOBLE. m. TagA 6 hampas na ubos lakas ng dalawang kamay, 1I fig. Pangusap na matindi. MANDON, NA. adj. Nagpapakita ng malabis na kapangyarihan at naguutos ng labis sa karampatan. MANDRfA. adj. y s. Kap6s sa isip; walang saysy. MANDUCAR. v. n. fam. Kumain. MANEA. f. Lubid na pana'l sa mga paa ng hayop. MANEAR. v. a. Talian sa pa& ang kabayo. MANEJAR. v. a. Isakamay 6 iayos ang isAng bagay. [1 Pama. halaan ang mga kabayo. II fig. Mamahal&; mangasiwA, || v. r. GumalAw 6 kumilos. MANEJO. m. Pagaayos 6 pagsasakamAy ng isang bagay, || PamamahalA sa mga kabayo. |1 fig. Pangangasiwa at pamamahalA sa isaing kalakal.

Page  351 W0- 351 I ~MANE MANERA. f. Ayos at paraan na paggaw ng isaiing bagay. il Tin dfg at mnga kilos ng is~ng tao. 11 Barageta ng saya. MANFLA. f. farn. Kalunyiing.babae. MANGA' f. Manggtds. II Lambdt na pangisdfi; dala. MANGLAR. in. Latigin. MANGO. in. Puluba'a ng anonming kasangkapang patalfm. MANGONADA. f. Hainp~s ng bisig at mnanggds. MANGOTE. m. fain. Manggids na mnaluang at mahabA. MANGUER&. f. Mar. Lonang may ~pahid na alkitr'u nahugis mnanggds, na ginagamit na, pangtubig ng mgna s3asakydn. MANGUETA. f. Panto-g na haldt na ginagainit na panglabatiba. 11 PinggL. MANIA. f. Kabaliwain; kauluhin. it Han~4d na hindl turnpiik. MANIACO, CA. adj, y s. Balfw; u16,1; sumnpungin. MANIATAR. v. a. Talian ang inga kainiy. MANIATICO, CA. adj. y s. Sumpunginl; balfw. MANICOMIG. in. Pagarnutan at ainpunan sa mn~a bali'w at u161 MANICORTO, TA. adj. y s. fig. y fain. May pagkamarainot, MANIFBSTACION. f. Pagpapakilala; paghahay~g. 11 Painahayag. MANIFESTAR. v. a. Ipakilala; ipahayag. 11Itanydig. il v. r. Mag. hay'g iapakilala. 11v. r. Ma. MANI t anyfg. MANIFIIESTO, TA. ad'. flay~ig; maliwanag. jj in. Kasulatang nagpapakilala at naghahay~g nk ising bagay. MANILARGO, GA. adj. May mababang m~a kaindy. i fig. Mavagbiyaytj. MA~NILLA. f, Gal1ing. MANIOBRA. f.- Ang alinmndng gaw~ing ginagani~p sa panainagitan rR in~a kamn~y. 11 Mai-. Pagpapakilos ng- ina sasakydng. dagat. IImi!. Pagsasarnay ng hukb6. MANTOI3RAR. v. n. Gumnanfip ng rnag paggawA sa psarniagitan ng inga kamniy. MANIPULO. mn. Aug nakasabit sa kaliwAng kamuiy ng parnl sa oras nag pagmiinisa. MANIQUL. no. Hugis na guina. galdw na pinaglalapatan ng unea Mnananahl. ff fig. y fain. Taong mahini. at inaik~t aug isip na napatatangaly sa ibtd. MANIR. v. a. Gawfng aug m~a, lain~ngkati at ibd pang pagkain ay Iumainb6t at tablAn ng sangkaip bago ilut6 6 kanin. MANIIRROTO, TA. adj. y s. Ma. pagbiyayang lubhA. MANIVACIO0, CIA. adj. fain. Wa.. 16,ng dalfi aa kamntiy. MANJAR. in. Pagkain., fig. Paglilhwalfw 6 pagfilibAng na nagpapalak-'s at nagpapasigli sa isip.

Page  352 -- 9a. _ - - vu MANO MANO. f. Kamdy. || Ang alin. min sa dalawang paang pamaunabAn ng mga hayop. 11 Halo. 11 fig. Ang taong gumagan~p Dg isAng bagay. f1 fig. Laki,; kapangyarihan. 11 fig. Tangkilik; lingap; aw^. ]j fig. Tulong; saklolo. MANOJO. m. Bigkis ng dam6 6 ibing bagay. MANOPLA. f. Ba uti ng kamay. || Latikong maikli. MANOSEAR. v. a. Hipuin ng kamAy ang ising bagay; lamasin ng kamAy. MANOSEO. m. Paghipb 6 paglamas sa kamity ng isfng bagay. MANOTADA. f. TamplI 6 dagok. MANOTEAR. v. a. Tampalfn; dagukan. II v. n, KumumpAs ang mga kamAy sa pagsasalitA MANOTEO. m. PagtampAl; pagdagok. 11 Pagkumpas ng mga kamny sa pagsasaliti. MANQUEAR. v. n. Ipakita, ng istng tao ang kaniy6ng pagkakomang; magkomangkomangan. MANQUEDAD. f Kakomangan; kakimawnn. II fig. Kakulangin 6 kapintasan. MANSALVA. (A) m. adv. Waling anomAng kapanganiban. MANSEDUMBRE f. Kalubayin at kabaitan sa pakikibarip. || fig. Katahimikan. MANSEJ6N, NA. adj. Nauukol sa mga hayop na lubhAng maamb. MANSION. f. Pananahdn 6 pag MANS tigil sa isnag po6k. II Tahanan; tuluyan. MANSO, SA. adj. Maamb at mabait na 1o6b. 1 fig. Tahimik. MANTA. f. Kumot; balabal. MANTECA. f. Mantiki 6 tabA ng haboy at ibp. MANTECOSO, SA. adj. Maman. tikA 6 maraming tabs. 11 Nabahawig sa mantikh. MANTEL. m. Kayong itinatakip sa mesa 6 dulang na kinakanan, at ibp. MANTENEDOR. m. Aug tagapamahali sa iseng lar6, at ibp. MANTENER. v. a. Subaybayan ang isAng tao ng kinakail ngang pagkain; pakanin. |1 Ingatan ang isAng bagay. 1| Alalayan ang ising bagay upang huwAg mahulog 6 mabalukt6t. 11 Ipagpatuloy ng kusa ang ginagawf. II Ipagtangg61 6 tangkilikin ang isang palagay. il v. r. Mabuhay sa sariling hanap. [1 v. r. Ma malagi sa kalagayan 6 pasiy^. MANTENIMIENTO. m. Pagpapakain 6 pagkain. j1 Ang kinakain 6 pagkabuhay. MANTEO. m. Balabal na mahabang may kuwelyo. MANTEQUERA. f. Manggaga. wang babae ng mantikA. 1| Magmamangtiki. |I Lalagyan ng man. tikk. MANTEQUERIA. f. Gawaan ng mantikA. MANTEQUERO. m. Manggaga. wang lalaki ng mantikA. 1 MagmamantikA.

Page  353 - 353 - MANT MANTERA. f. Babaing tumatabas at gumnagawfi nR rmga balabal. 1I Babaing naglalakb ing balabal, MANTERO. In Lalaking manzgagaw& nig balabal. j1 Lalaking naiglalak6 nig bialhbal MANTILLA. f. Talukb6ng ng m~a babae. MANTO. In. Lamb6ng; balabal. 11Pananamilt ng m~a prinsipe. I fig. Aug nagkakanl6ng at Dag tatago' ng isiiug bagay. MANUAL. adj. GinagawA ng mnga kamluy. 11 Madaling isagawA 1 Magaang giWin. ii fig. Madaling mnabatid. j1 m. AkIiit na kinatatalaan ng lalong mahalagAi sa isdng bagay. MANUBRIO., m. Hawakdin sa ma~a gul6ng na pinaiikit. MANUFACTURA. f.- Yarl 6 gawi sa karmiy. 1j Pagawaan. MANUFACTURAR. v. a. GumnaWA. MANUFACTURERO, RA. adj. Na-' uukol sa yarl 6 gawl sa kamAy. MANUMISION. f. Pagpapalayh sa alipin. MANUMITIR. v. a. For. Palayain ang alipin. MANUSCRIBIR v. a. Sulatinisa kamn~s. MANUSCRITO, TA. adj. Sulat kamn,%y. In. mPapel 6 akla't na sulat kaomay. MANUTENCION. f. Pagpapakain 6 pagkaiu. jj PagaatiagA at pag. kupkop. MANZANA. f, Mansanas. 1 Katipunan ng mga bahay na rnag MANZ kakaratig. MANZANAR. mn. Lupang taniman ng mga punong Inansanas. MANZANO. m. Purib ng man. Bainas. MANRA. f. Katalinuhan; kagalingan, jj Lah~ng 6 talas ng isip. i Gawi; asal. iARANA. f. Umaga, adv. t. Bukas. ji fig. Sa darating na panah6n, MANtANICA, TA. f. Paguumnagti. MAPA. In. Larawani ng luph 6 babagi nit6. MAQUINA. f. Kasangkapang ginagamit sa paggawA ng anomnin; makinaj. jj fig. y fain. Tahariang Inalaki at mnatadis. I1 fig. y famn. Karanaiban at kasaganasni. MAQUINACIO'N. f. Pakani; sih. MAQUINAL. adj. Nauukol sa m~a gala~w at takb6 ng makina, MAQUINARLA. f. Karunungang nagtutur6 ng paggawi rig mg& inakina. j Katipunan ng mga mnakina. MAQUINISTA. corn. ManunukIds 6' manggagawa't ng makina. 11 Ang nagpapalakad ng makina+ MAR. amab. Dagat. 1I fig, y fain. Karamnihan rig isdlng bagay na sukat Babihin 6 gawln. MARA]RA. f. Kasukalan. f fig. Kagusutiin ng mga, hibkd 6 buh6k. 11 fig. Kasinungalingang gawAgawA upang gulubfn 6 ihapay ang is~ing kalakal.MARAfSERO, RA. adj. y s. Ma.. panggul6.

Page  354 - 354 - MARA MARAVILLA. f. Pan;yayaring di karaniwan na nakapanggigilalAs. f1 Pagtatako 6 panggigilalfs. MARAVILLAR. v. a. Hangain; papngilalasfn. f1 v. r. Mahangi; managilalAs. MARAVILLOSO, SA. adj. KahangabqngA; kagildgilals. MARBETE. m. Gilid; pilete. MARCA f., Llhwigan. II Tatnk. 1| PanatAk. 11 Pagtatk. MARCAR. v. a. TatakAn, i fig. Ipakilala sa isang tao ang isng bagay na karapatdapat pansinin. MARCIAL. adj. Nauukol sa digmA, 1 fig. Tapit na kalooban. MARCO. m. Bigdt,.a kalahating libra, 6 230 gramo. I1 PainA ng rint6 at ibp. MARCHA. f. Paglakad; pagali, |I Mil. Tugtog ng tambol 6 pakakak sa paglakad ng bukb6. MARCHANTE. adj. Nauukol sa pangangalakal. 11 m. Mangangalakl. 11 Sukl. MARCHAR. v. n. Lumakad; waglakbAy; umalis. 11 v. r. Lumayas; yumao; pumanaw. MABCHITABLE. adj. Malalanta; malulu6y, MARCHITAR. v. a. Luuyin; lan. tahin. 11 fig, Papayatin; pahinain; pakupasin. 1 v. r. Maluoy; malantd; kumupas. 11 v. r. fig. Ma. ngayayat; manghina. MARCHITEZ. f. Pagkalu6y; pagkalantd. MARCHITO, TA. adj. Lu6y; lant&; mahina. MAREA. f. Paglaki at pagkati ng MARE tubig sa dagat. 1] Dalampasigan ng dagat na inaabot ng laki ng tubig. Ii Hanging banayad na * nahububat sa dagat. MAREAJE. m. Mar. Pagdaragdt 6 pagl'layig. II Tunguhin ng mga sasakvfngdagat sa pag]alaayg. MAREANTE. adj. Nagdaragit 6 naglalayag. I] Mangangalakal daQat. MAREAR. v. a. Palakarin ang sasakyainadagat. 11 Ipagbili sa madlA ang mpa kalakal. Ii fiw. y fain. Pagalitin; yamutin. 11 v. r. Malula. II v. r. fig. Magalit; mayam6t. MAREJADA. f. Galaiw ng malalakfng alon sa dauat; daluyong. MARE MAGNUM. loc. lat. fig. y fAm. Kasaganaan; kalakhan 6 di pagkakamnayaw ng mga bagay. M1AREO. m. Hilo. II fig. y fam. Kabablahan; galit. MARETA. f. Galaw ng mga alon sa dagat kung nagsisimulng humangin';MARFIL. m. Garing. MARGEN. arnb. Dulo at gilid ng isng bagay. I| Puang na walAng sulat sa ising tabf ng sulat. MARGINAR. v. a. Lagyain ng puang na malinis ang isang tabi ng sulat. MARIC(ON. m. fig. y fam. Bina. bae;lalaking kilos babae at duwAg. MARIDABLE. adj. Nauukol sa pamumuhay ng magasawa. MARIDAJE. m. PagkakaisA at ma. buting pagsasama ng magasawa.

Page  355 -355 - MARI MARIDAR. v. n. Magasawa. I Ifig. y fain. Pagkabitfn 6 pagsamahin. MARIDO. in. Asawang lalaki. MARIMACHO. m., farn. Babaing may pangangatawdn at kilos lalaki. MARIMANTA. f. fain. Panakot sa in~a bath'. MARIMORENA. in. fain. Away 6 baba'g. MARINA. f. Bahagzi n~ lupang malaoit, sa dagat. 11pintura ng dagat. 11 Karunungang nagtuturN sa pagd~iragalt 6 a~ 9aig ii IKatipunan ng inpa sa,;akydingdagat nA isdng bansO..I Kati puntn ng mnga inangdaragait. MARINAJE. rn. Pagsasanay sa pagdaragat 6 paglalaya.g. II Ka. tipunaln ng in~a inagdarapdt. MARINERIA. f. Pagdaragdt. K~tipunnn nR tn~a rnagdarag-t. MARI-NERO, RA.- adj. Sinasabi sa sasakyingdagat na guinagainip ng inga pagsasanay ne paglalayagg 6 pagtakbo6 sa dagat. mfi. Magdaraud~t. MARINESCO, Ck. adj. N.auukol sa magdarfigait. MARINTO, NA. adj. Nauuikol sa desszt. ii in. Magdaragdt. MARIPOSA. f. Par6par6. MARISCAR. V. a. Managuha ng talaba, suso, haladn at ibp. MARISCO. in. Ang lahdit ng- SIngidw sa ilalirn ng dagat na may inatitigis, na bata't, gaya ng talaba-, haladin, kapi's at ibp. MARISMA. f. Lupang mnababang MARI inaapaWan ng tubig sa dagat. MARJTALr adj. Nauukol sa asawang lalaki 6 pamurnuhay ng inagasaw a. MARITIMO, MA, adj. Nauukol sa dagat 6' iga bagay sa dagat. MARMITA. f. Palay6k na bakal 6" tans6", na inay takilp na lapat. MARMITON. in. Utus~d sa kusin A', MARMOREO A. adj. Uring marmn6I. 11 Kabawig Dg inarin6l. MAROMA. f, Lubid. MARRANO. in. Baboy. 11fig. y fain. Lalaking salauIA, MARRAR. v.- n. Magkiulang; inagkainall. fig. Malih's sa matuwfid. MARRAS. adv. t. fain. Ang gi. nawa, sinabi 6' nangyari Dg nagdad'ng panah6n. MARTILLADA. f. Pukp6k Dg inartilyo. MARTILLAR. v. a. Pukpuki'n ng marti lyo. MARTILLAZO. in. Hainpas na rnalak~ls ng inaytivo. MARTILLEO. in. Pagpukpo-k ing nmartilyo. 11 fig. Ang anomadng uigong na nakabibiDngi na Iikbft nA pukp6k ng mnartil3yo. MARTILLO. mn, Painukpo'k na bakal. MARTIR. corn. Ang pinasakitan. fig. Ang nagbabatA ng ma. lakfng birap at mnga gawain. MARTIRIG. in. Kamnatayan6mga paakit na tinils dahil sa pananainpalataya. 11 fig. Ang alinmdng gawding inahabk, at mahirap.

Page  356 -3566 MART MARTIRIZAR. v, a. Pahirapan ang is~ng tao 6 alis~n ng buhay dahil sa pananainpalataya. (I fig. Pasakitan; pagdusa bin. MARTIRILOGIO. Mn. Wakit 6 talaan ng mRna martir. 1i Talaan ng iga, barnil. MAS. adv. comn. Higit; laI6; lahis. MAS. conj. advers. Su bal; Dgu. ni't. MASCADURA. f. PagnguyA. MASCAR. v. a. 1~guyaln; ngatafn. ftfig. y fain. MagsalitA ng mahinA at inagul6.MASCARA. f. Takfp sa mukhA. ft Dainft Da pangbal~tkay6. Hi Dahilin; baldtkay6. MASCULINO, NA. adj. Nauukol sa Ia'aki. MASLO. in, Pun6 ng bunt6t Dg rnga hayop. MASTELERO. in.'Mar. Palong malift na inflalagdy sa mga sasakytdugdagat. MASTICACION. f. PagnguyA. MASTICAR. v. a. Nguysfn; ngumnuyA. jJ fig. Liningin; kuruin. MASTICATORIO, RIA. adj. Ngi.. nunguyft. MASTURBAC I6N. f. Pagsasalsttl. MASTURBARSE. v. r. Magsal. 841. MATADERO. tn. Pc6k na pinag.papatayfin ng inga hayop na ipinagbibili asa madlA. MATADOR, RA adj. y s. ma. mnarnatay 6 purnapatdy rig tao 6 hayop. MATA MATAFUEGO. in Pamat'Y DA ap6y. MATALOTAJE. in. Baong tagbiv sa sasaky~tngdauat 6 da6ng. f fig. y fain. Katipunan ng mna. raining bagay na magkakai-ba' at waldng husay. MATANZ.A. f. Pagptal~y. 1J Pag. kakamnat~y nig mna tao sa digmA, il Katipunan ng mnga baboy na papatayin. MATAR. V. a. Patayfon. ft PataYin ang ilaw. f fig. Puksain; lipulin. fj v. r. MagpaKaMfit~y. 11v. r. Mainat~iy ang ilaw.I MATARIFE. in. Mamnaiatay ng baboy na ipinagbibilli sa madlA. MATASANOS. mn. fig. y fain. Masamting inanggagamot. MATASIETE. mn. Mayabang; pa1a16; mapavrinatap~ng, MATEMATICA. f. 'Karunungan sa paghilang. MATEMATICO, CA. adj. Naunkol sa pagbilang. j1 mn. Aug mnaslain ng karunungan sa pagbilang. MATERIA. f. Bagay. 1 Sangka~p. 11 Nanah. fig, Aug alinmdng bagay 'na burnubu6 sa isiing gawAl. ji fig, Dah~in. MATERNAL. adj. Nauukol esa inti. MATERNIDAD. f Pagkaingi. M 4TERNO, NA. adj. Nauukol ssia'm.. MATIZ. Mn. Pagkakasalft ng ibilt bibng kulay na mnagkakasama. jj Batik.

Page  357 z* - 35i MATI MATIZAR. v. a. Pagsalitsalitifn ang ibait iba'ng kWay na tuag. kakasaina, U Lagydin ang i. 6jng kulay ng batik. MATORRAL. in. Parang na ma sukal, MATOSO, SA. adi. Masukal. MATRACA. f. Bsting~w na kahoy Da ginagamit kung mnahdlI na araw. MATRICIDA. corn. Ang pumnatdy sa kaniya'ng indi. MATRICIDJO. Mn. Kasalanang pag. patsy sa kaniying in6. MATRfCULA, f. Talaan ng m ga pangalan jug taong nagpapasulat hinggifl sa isaing layon. MATRICULAR. v. a. ItalA aug Rna pangalan ng tao. jI v. r. Mag. pa'~ulat. MATRIMONIAL. adj. Nauukol sa pagaasawa. MATRIMONJAR. v. D. Magasawa. MWATRIMTONO. in. Pagaasawa. famn. Magasawa. MATRIZ. f. Bahaybatat. jfHul. Mnahan. MATRONA. f. Babaing inab6A na kuinakalingA Sa ising kaanakan, ui Babaing hilot. MATaONAL. adj. Nauukol sa Ba. baing bilot. MATUTINAL. adj. Nauukol sa uinaga. it Nangyayari 6 ginagawA sa umnaga. MATUTINO, NA. ad j. Nauukol sa oras sa uinaga. MAULA. f.- Bagay na waling ka. buluh~in. fi Pinagtabasan. If DayA, 6 lalang na patag6. ff fig. Taong I MAUL magdarayA 6' balasubas. TMAULRIA. f. Tindahan DR in~a pinagtat.asan ng tela. fj Kadayaan. MAULERO, RA. in. y f. Tagapaghilj Dg mnga pinagtabasan ng tela. jjSinunaal~no at inagdarayk. MNAULLAR. v. n. Ngumiyiyw ang MAULLIDO. mn Ngiy6~vT ng pusi. MAUiLLO. n. Pagngiyaw. MAUSOLEO. mn. Libingang mnaw~arh. MkXIMA. f. Punong aral; simnula'n. ft Kasabihdn. MXkXIME. adv. in. Lalunglal~i. M~kXLMO, MA. adj. Napakalakf. B.n. Katadistaasan. mAkxiMum. in. Katatdstaasan. MAYOR. adj. Malakf; higft sa ][ib6 1in. Pun& ng isdng sainahen. NkAYORA. f. Babaing pun6 ng jsang samnahan, 6 kapisanan. MAYORAL. in, Pun6 ng mga nagpapast6l n~ hayop. jf Nangu. ng-ulo. MAYORDOMTA. f. Asawa ng liug-.k6d na lalaki sa is~tug tahanan. MAYORDOMEAR. v. a. Paogasiwaan at paxnahalaan ang isaing tahanan. MA&YORDOMI A. f. Katungkulang patikainayordomio., MAYORDOMO. mn. Pangulong 1mgn k6d Da lalaki sa iising tahanan, MAYORI A. f. Kahigit~in; karami. ban. ji Kagulangan 6 kasapa. tdn B~a tinatagigy na gulang.

Page  358 - 358 MAYU MAYSCULO, LA. adj. Malabs na tutoo sa karaniwan. Letra mayuscula. Tiik, na rnaalaki1. MAZMWORRA. f. Bilangguan sa ilaliji r9 lupah. MAZO. in. Parnukpo'k nvA malaking kaboy 11 Kaitipunan ng imga kalakal na nabibigki'S. MAZORCA; f. PUS6 DA inhiS at ibi pang kaparis. MEADA.f. Ibl. 1I Poo'k na rnay. bas& 6 bakis Dg ibi. MEADERO. in. Thia~u. MEADOS m. PI. Mga ihl. MEAR. v. n. y a. Uoaiibl. 11 v. r. Maibl. MECANICA. f. Karunun~anw nagtutur% ng galiw at lakdis ng M~a makina. MECANICO, CAI adj. Nauukol sa makinAi. 11 m. Marunong sa inakina'. MECAANISMO. mn. Pagkakayarl 6 pagkakaakin& ng inga bahsal ng isiug bagay. MECANOGRAFIA. f. Pagsulatrza pamamfaglitan ng mnakindl. MECANOGRAFIAR. v. a. Smminulat sa, parnainag"tAfi ng ma. MECANO.1GRAFO, F A. n.y f. Augt maruflong simiulat sa pamnamagitan ng inakina'. MECATE. in. Lubid. MECEDERO. in. Pangha]6; pangug6y. MECEDOR, RA. adj. Humnahal6; naltuugo'y. II m. Kasangkapang kahoy na panaghakb. II Aluyan. MECEDURA. f. Paghalb 6 pag. MECE ug6y. MECER. v. a. Haluin [ Uguyln. 11v. r. Magug6y; uinug6y. MECHA. f. Mitsii MECHAR. v. a. Mitsah~n. MECHERO. i-n. Aug Ialagytin ng mitsai MECHOSO, SA. adj. Mamnitsmi. MEDIA. f. Midy~s. 11 KagitnA 6 kalahatl ng daini. MEDIACION. f. Paglalagdiy kalahat'i. ilParnamagitan. MEDIADO, DA. adj. Nauukol sa, IaviAy na kalahati., -MEDIADOR, RA. adj. y s. Namamnatitan. MEDIANERO, RA. adj, Gitnat. 1, STagapamagitan. MEDIANIA. f. Kalagitnaan. MEDIANO, NA. adj. Na~a kala.. gitnaan. 11 Katatagi~n. MEDIANTE. P. a. ng Mediar. Pu.. inapagfitan. 11 adv. m. Sa paniainagitan. MEDIAR. v. n. Mangalahati. Mamagitan; mnaiagitnfi. II Umnawat sa nagbababa'g. MEDIATO, TA. adj. Malapit 6 nalalapft. MEDICAMENTO. mn. Gamn't. MEDICAMENTOSO, SA. adj, May pagkagain't. MEDICASTRO. in. Manggagainot na hi nd'i Inagaaral MEDICINA. f. Karunungang nagtutur6 ng pagpapagalfng sa, mga, karamndainan; -p'nggagamxit. j Gamn6t, MEDICINAL, in. Nauukol Isa g a mnt.

Page  359 359 MEDI MEDICINAR. v. a. L1ip-tari rH gam6t; gamnutin. 1H v. r. Maggamn6t. MEDICION. f. Pagsukat. MEDICO, CA. adj, Nauukol sa, panggagamn6t. II M. y f. Manggagainot. MEDIDA. f. Sukat. Panukat 6 takalaln. 11Kaangkupa'n ng isdng bagay sa iba'. 11 KabaitaD. MEDIO, DIA. adj. Kalahatl. in, GitnA. 1 m. pl. Kayamanan 6 pinagkukunan sa kabuhayan, MEDIODI'A. Ea. Katanghaliang tap~t. I Geog. Timog. MEDIR. v. a. Sukatin; takalin. fl fig. pagparisin sa isip ang isding bagay sa isdi; huluia. 11 v. r. Magpigil 6 tnagpakahi. nahon sa, pagsasalita' 6 paggawal. MEDITABUNDO, DA. adj. Nag. mumnuni; inaghubu'laybulay. MEDITAC16N. f. Pagmuinuni; paogbubulaybul-ay. MEDITAR. v. a. Muniin; bulaybulayin; nilayin. MEDITERRANEO, A. Nauukol sa naliligid ng lupat. 11 Nasa Ioo'b ng isdng bayan. MEDRA. f. Pagdami; pagsulong ng isding bagay. MEDRAR. v. n. Umunhid; dumami ang mga hayop at halaman. 11fig. Buinuti ang buhay; yu. maifan.MEDROSO, SA. adj. Matataku. tfn. jj Nakatatakot. MtDULA. f. Utak sa but6 rig tao 6' hayop. MEDU MTEDULAR. -adj. Naunko sa utak sa, but6, MEJILLA. f. Pisngf. MEJOR. adj. Pinakarmibuti. MEJORA. f. Pagkaunladd pagkasulong ng is6dog bagay. 11 Kagalin~an. MEJORAMIENTO.' m. Pagpapaunhaic;' pagpapabuti. MEJORAR. v. a. Paunlarin; pa. butihin ang ising bagay. 11 V. D. y r. Umigi ang mnaysakit; bumuti. Luininaw aug panab6n. MEJORIA. f. Pagunhld 6' pagsulong ng isdng bagay. liPagbuti 6,pagginhawa sa sakit. 1 Kahigt6dn ng isaing bagay,.; ibi. MELADO, DA. adj. Kulay pul6t. MELANCOLIA. f. Lungk6t; lum. bMy. MELANC6LICO, CA. adj, Ma. lungko~t; maluinmby. MELANCOLIZAR. v. a. Lungkutfn; hapisin. 11 v. r. MalUng. k6t; malumnb~y. MELAR. v. n. Magpulo't. MELAZA. f. PuIo~t. MELCOCHA. f. Matamnfs na ba. likuts6i. MELCOCHERO. in. MagbabalikutsAl. MELENA. f. Buho'k na lumalay. hiay sa no6. IBub6k na nakalugay hanggdng balikat. MELENUDO, DA. adj. Malag6 ang buh6k. MELERO. in. Magpup'ul6t.

Page  360 - 360 - MELI MELINDRE. m. 144ng kakaning may matami's. l1 Pagmnamlaselaflg sa salitA; pagmarnaklmns na sad. yAng ginagawa lamsng. MELINDROSO, SA. adj. Nagma makinfE; 6 nagmnamnaselang sa saMELODIA. f. Katamisan at ka. baniayaraun~ tRinig sa pagkant6i 6 pagtugt6g. MELODIOSO, SA. adj. Matamis at nakaliligaya sa pangdialig. MELODRAMA. mn. Dul~ng isinatugtugifl. MELOGRAFIA. f, Kasanaym Ssa pagsulat ng tugtugin 6' musikAi. MELOMANfA. f. Hilig na wak~ng tuto sa tugtugin 6' musik:6. MELOMANO, NA. m. y f. Aug inabilig Da labis sa tugtugin 6 musikA. MELONAR. m. Lupang tinaminn~ ng mnpa mnil6nMELONERO, RA, mn. y f. Magminiil6n. MELOSO, SA. adj. Matatufa. fig. Banayadl. mahinay. MELLA. f. Bingaw. 11Bunk}. MELLADO, DA. adj. Bungl; buMELLAR, v. a. Bingawin; bungiln. v. r. Mabingaw: mabungj. MELLIZO, ZA. adj. Kainb~J. MEMBRANA. f. Lainad, MEMBRANOSO, SA. adj. Binu. bu6 ng inga lainad, 11 Kahawig fig lainad, MEMBRUDO, DA. adj. Malakis at mabilog aug paugaugatawinf. MEMO MEMO, MA' adj. y s. Hangil; rnaugm~ ng. MEMORABLE. adj. Karapatdar~at isaalaala. MEMORANDUM. mn, Talaan ing inga bagay DS di dapat limutin. MEMORAR. v. a. Alalahanin ang isqdng bagay. MEMORIA. f. Alasla; gunitA. 1I talaan DR mnga pugol sa is~ing tindaban. - pl. Pasalubong na aSkala 6' pakuinustA sa sulat 6 sa parnamagitan ng pabilin sa istirg tflo. MEMORIAL. in. AkI~t na malift na pinagtatalafin ng is~ng bagay D& dakil. 11Kasuistang buirnihingf ng Wmtn tulong 6 bivayh. MEMORIALISTA. mn. Aug manunuI~t n- mga kasulatang humihingi ng tulong 6 biyayh. MEMOR1ON. Mn. fig. Aug taong may inagalfng na panandA. MEMORIOSO, SA. adj. y s. Matatandain. MENAJE. Mn. Kasangkapan sa lo6b ng tahanan na naipaglilipatlipat. MENCION. f. Pagbanggft 6 pag.. papaalaala sa isdng bagay. MENCIONAR. v. a. Banggitfn 'ang is~ing tao. ii Tukuyin; ipaalaala at isalaysfiy ang is'ng bagay, MENDICACION. f. Pagpapalim6s. MENDICANTE. adj. y s. Nang hihingi ng liin6s; nagpapalim6s sa bahiybaba'y. MENDICIDAD. f. Pagpapaliin6s;panghihingt ng limn6s.

Page  361 - 361 - MEND MENDIGANTF. p. a, n~ Men. digar. y s. Nagpapalirn6s. MENDIGAR. v. a. Magpnlimo's sa, bah,4ybah.4y. 1U fig. Hi-rmnginng lingap, sa isaing tao ng buo'ng pagpapakababa' A1ENDIGO, GA. in. y f. Pulubi; inagpapalim6s sa bahdtybahdy, MENDIGUEZ f. PagpaPalimo's. MENDOSO, SA adj. NNagkarnaIII; iinunagaing. MENDRUGO. mn, Kapirasong tinapay'na, iatigdis, at karaniwa'y labli na malimnit ibigaiy sa niga ptilubi, MENEAR. v. a. Ugugin; ligligin. ll fig. Pangasiwaan ang isaing kalakal. U1 v. r. Umugo'y 6' maligilig ang is~ng bagay. 11v. r. fig, y famn. Gawfng rnadall ang isaing bagay. M E N.EO. mn. Pagug6y; pagliglig. Galiw ng katawain; ginddy, MENESTER. in. Kakulangin- 6' kailangan sa, is~ing bagay.! Ha. napbubay na pinapasukoan; katungkulan, 1 pi. Mga kailangan ng katawming di inaiiwasa-n. 11 fain. M~a kas-angkapan 6' bagay na kailangan sa isang gawain, MENESTEROSO, SA., adj. y sa Dah6p; saltdt sa isaing bagay. MENESTRA. f, Ginisdng may halong ibiiVt ibding gulay at pi.. rasong malift ng karne' 6 hain6n. II pi. mga gulay na WuYO. MEN~GUA. f. Pagbabawas. i Kakulangdnf ng is6.ng bagay upang mabu6. Ij Kahirapan, pangangsilangail at kasalati.f sa isding MENG bagaiy. j fig. Kawahin ng kabantugan dahil sa kahinaan n~r lo'b. MENGUADO, DA. adj. y s.Du wa'g; mahinang Io6b. ll Ungds; hang~il. I1 Dukhi; hama1k; mnararnot. MENGUANTE, p. a. Dg Menguar. Nagbabawas. jj1 f. Pagkukulang 6 kasalatdn sa tubig ng m~a ilog at sap& dahil sa malabis na mit 11Pagkati ng tubig sa, dagat. 11 fig. Paghabawas ng isaing hagay. 11Pawkukulang ng buwdn. MENGUAR. v. n. Magbawas; umnuntf; magkulang. MENOR. adj. Pinakamalif't. I1 s. Ang vwalA pang s,~apft na, gulang. MENORIA. f. Kababaan. j1 Ka.. wakin ng sapdt Pa gulang. MENOS, adv corn. Kulang 6- malift sa ib,4. 11 adv. in. Maliban; inatangj. II IJlat. Tanddng pagbabawas na tulad nit6:(-. MENOSCABAR. v. a. Kulangan; paiklifn; bawasan. 1 fig. Srain ang isikng bagay. I fig. Samira n~g kapuriha'n. v. r. Magkiulang; umikil; inagoawas. MENOSCABO. in. Pagkcukulang 6 kakulangdn, MENOSPRECIAR, v. a. Hamnakin; pawaldng halaga. 1i Pulaan, MENOSPRECLO. in. Pagham~ak; pagpapawalang balaga. 11 Pula'. MENSAJE. m. Pasabi; pabilin; paSUgY MENSAJERO, RA. M. y f. Tagapaghatid ng pasabi; Bug&. 46

Page  362 - 36~, MENS MENSTRUACi6N. f.- Pagpanaog ug sakift ng tiyda ng inga babae. fl, Sakit ng tiydn 6' panabo'n ng mg&a babae. MENSTRUAL. adj. Nauukol sa sakift ng tiy~n 6 panah6n ng inga babae. MENSTRUAR. v. a. Panaugan; panahunfa ang babae. MENSTRUO. mn. Sakilt ng tiya'n 6 panabo-n ng rnga babae. MENSTRUOSO, SA, adj. Nauukol sa sakit ng tiy~n 6 panabo'n ing rna babae 11 f. Babaing pinapan augan 6 rnaysakit ng tiyAn. MENSUAL. adj. Buwanan. II Sang buwiin. MENSUALIDAD. f. Sahod sa buw~inbuwdn, MENSUALMENTIE, adv. in. Buw~nbuwt~n. MENSURABILIDAD. f. Pagka-. aring muasukat. MENSURABLE. adj. Masusukat. MENSUJRAR. v. a. Sukatin. MENTADO, DA. adj. May ka. bantugan; tanydg; balita. MENTAL. adj. Nauukol sa isip. MENTALMENTE. adv. Mn. Tangi" larnang sa pagiisip. MENTE. f. Isip. 1f KusA; kalooban. Han-Ad; pagiisip. MENTECATERfA. f. Kaungasidn; kainangmangdn; kahangaldn. MENTECATO, TA. ad'. Ungds; hang1. MENTIR. v. n. Magsinungaling; inagbula~in. Dayain aug i'sdng bagay. 1f Kunwarfin 6 ba1dtka. yut~n ang isdng bagay. it v. a. I MENT Magkulang sa panga16; sumnir& sa kasunduan. MENTIRA. f. Kasinungalingan; kabulaanan. Malt sa sulat 6 li nb6 g. MENTIROSO, SA. adj. y s.Si nungaling; buladn. N Mapagkunwart; magdarayh, MENTIS. in. Ptigpapabula~n sa isaling tao. MENTOR. mn. f-g. Tagapatnubay;, tagapatnu got. MENUDEAR. v. a. Gawfn ang i a'ng bagay ng inadalits. 11 v. n. Mangyari aug isding bagay ng madala's. 11 Saysayin aug isa-ng bagay ng madala'R. MENUDENCIA., f. Kaijitan ng isjng bagay. 11Kaganapain at kasusian sa pagkilula ng isdng bagay. 4j Bagay na walAng gaanong kabuiuhaln. 41 pl. Mga lanain sa Iu~b ng baboy'. MENUDEO. Mn. PaggawA ng madalas ng isang bagay. 4Pag. bibiqi sa tingil. MENUDERO, RA. in. y f. Aug. nagbibilif sa jliag. MENUDO, DA. ad-. Malift; mnanipis. ii Wala~ng halagil. NHainak; pangkaraniwan. II GanAp at mnasusing sinisiyasat at kinikilala ang isang bagay. 11 in. T'ydn, inga pail at dug6 ng pinatijy na hayop. MENIQUE, m. Kalingkingan. i adj. fain. Napakalift. MEOLLO. in. Utak. f fig, DiwA ng isln'g bagay.4 fig. Isip; baft.

Page  363 363 - MEON ME6N, NA. adj. y s. P alaibi 6 ibiin. 11 f. Batang babaing bagong panggindk. MEQUETREFE. M. fain. Ang pakialamini, znagul6 at waking. kabulubhin. MERAR., v. a. Haluan ang alak na tubig. MERCADEAR, v. n. Mangalakal. MERCADER. mn. Mangangalak~l. na lalaki. MERCADERA. f. Mangangalakal, ina babae. MERCADERIA. f. Kalakal. MERCADO. mn. Pamilihan. MERCANCfA. f. Pakikipagtungo sa kalakal. H$ Kalakal. MERCANTE. p. a. zig Mercar.- s. Mangangalak~l. adj. Nauukol ss kalakal. MERCANTIL1. adj. Nauukol sa kalakal 6 pangangalakal. MERCAR.- v. a. Mamilli; buminlf. MERCED. f. Gantfngpal"; kalo6b. NKusang 1o6b ng is,4ng tao. MERENAIORIA. adj. Nauukol sa hiikb6Dg naglilingk6d sa ibang harl sa pamamagitan ng upa. 11 m. Mangga~awang ar~w. MERCERIA. f. Pangangalakal ng mrga bagay na mnalihlt ang halag~ii MERCERO, RA. m. y f. Aug mnangangalaklil ng mng& bagay na mnalilift ang halagd. MERCURIAL. adj. Natiukol kay Mercurio. I Nauukol sa asoge. MEROTJRJO. in. Ang planetang lalong malapit sa Araw. H Asoge. MERCHANTE, in. Ang inanga MERD ngalak~l na palakadlakad. MERDOSO, SA. adj. NakaririInarimn; inarumin.,MERECEDOR, RA. adj. Karapatdapat. MERECER. v. a. Maging dapat. 11 Kamtiun 6 tamubin. v, v, GumawA nig marapat. MERECIDO-. in. Parusang karapat~dapat sa isajng tao, MERECIMIENTO. mn. Pagiging dapat. 1I Karapat~in. MERENDAR. v. ni. Magminind~I. il Subukan aug sinusulat 6- gi.. nagawA ng isting tao. MEREND-ERO. in. Po6k na pinagmuiminand skin. MERENDONA. f. fig. MinandAl na mnasara'p at saganh. MERIENDA. fl, Minanddl. MARITO. mn. Gawdlng karapatdapat ganfibfngpaIj 6 parusahan. MERITORIO, RIA. adj. Karapat.. dapat gantihfngpalA. jj in. Kawannig gurnagawi jag waking sahod. MERMA. f. Pagbabawas. MERMAR.- v. ni. Maghawas; urnunti. 1I v. a. Bawas an. MERO, RA. adj. Dalis.4y; wag a,; waking halo. MES. mn. Buw~la sa 1upA. Ii panab6n6sakft ng tiy~n Dg babae. 11 Sahod sa bawalt, bumin. MESA. f. Dulang. MESADA. f. Salaping ibinibig~y 6 ibinabayad sa buw~lnbuw~n. M]ESAR. V. a. Sabunutan sa, bu. h6k. I Sabunutin aug saril-Ing buh6k 6 balb~s,

Page  364 -~ 364 - M ES E MESERO. in. Ang upahiing bu wangn na may pagkain ' MESf AS. in. Ang Arnik ng Diyos na sumakop sa sala ng sangkatauhan. MESON. in. B~thay paupahin sa nagsisituloy na mnga ianglalakbay. MESONAJE. in. Po6k na maraining bahay paupah~n sa inga nagsisituloy na manglalakbdy. MESONERO, RA. adj. Nauukol sa bahay patuluyan. In. y f.-Ang may-arl ng bahay paupabhin Sa mga, nagsisituloy na inanglalakba'y. MESURA. f. Kahinhin jn ng kilos. ii Galang; pitegan. II Katain. tainan, MESURADO, DA. adj. Mahinbing kilos. fl Kataintaman. MESURAR. v. a. Pahinhinfn ang kilos. 11 v. r. Magpigil; gumami ng katantainan. META' f. Hanggahan, f fig. Wak~s na pinupuntA ng nina gawA 6 nasa ng is~iog tao. METAFORA. f. Talinghagah. MEtrAF6RICO, CA; adj. Nauu. kol sa talinghagai; mnatalingbagi.. METAFORIZAR. v. a. Guinaanit ng mnga talinghaga'. METALICO, CA. adj. Nauukol sa bakal, tans6, tinggA at ibp. 11Nauukol sa rnedalya. i1n., ['uwaltang gintO, pilak 61 tan,,6 MTETAMORFOSEAR. v. a. Pagbaguhin ang any6 ng isttng bagay, v. r. Magbago 6 mnagib-j ang any6 ng is~ng bagay. META METAMORFOSIS. f. Pagbabngong any6 ng iqdng bagay. 1 fig. Pagbabagong kaiagayan, ng isdng tao 6 bagay. METER. v. a. lpaloob; isoo-t; isama ang isaing bagay sa 166b n~ ibd. 1 MauPasok fig bawal na kalakal. 11 Udyukdin ang isdng tao sa isaing layon, ff Dayain 6 linlangin sa isding bagay us hindji tutoo. 1 v. r. Mapailo'b; masu6t; mnasarna ang is~ing bagay sa lo6b ng ibd 65 sa isding bahagi. ii Mapaso6t sa is~ng dako. 11Mapa';ub?. 1f Makialam. MfETODO. mn. Ayos ng pagsasalitA 6 paggawA ng isAng bagay. 11 Paraan. METRALLA. f. Pungl16. METRALLAZO. in. Puto'k na gawA ng pungl16. Mt9TR1CA. f. Karunungang nag-' tutur" ng sukat 6 pagkayaril ng in~a tulAi MtTLLICO, CA adj. Nauukol sa sukat. IINauukol sa sukat ng mga tulA METRO; in. Tuling naaayon sa sukat. U1 Sukat. METROLOGIA. f. Karunungang nagtutur6 ng ibajt iblitng sukat at t akalfin METRO"POLI. f. Siyudad na malaki ng isAng bansA 6' kaharian. MEZCLA. f. Paghahal6 6' pagkakahaW11.i Hak,. ft Alb. Aug pinaghaloug apog, buhangin at tubig. MEZCLABLE. adj. Mapaghaha

Page  365 365 - MEZC MEZCLADOR, RA. m. y f. Tagapaghal6. 11 fig. Ang mapaghatiddumapit. MEZCLAR. v. a. Ihalo 6 isama ang isAng bagay sa isi II v.r Magkahalo 6 magkasama ang dalawing bagay. II v. r. Maki halb; makisalamubah ang isang tao sa ibai. M EZQUINDAD. f Kahirapan; kasalatin; karukbaan. II KIramutan; katimawaan. MAZQUINO, NA, adj. Msahrap; sala:t; dukha, 1 Maramot; tirna. wa 11 Malift. MEZQUITA. f. Simbahan ng mga kampo6n ni Mahoma. MI m. Mus. Ikatlong baytang ng tinig sa musika. 1| pron. poses. Akin. MIASMA. m. Amoy; alingasaw ng mga bagay na nabubulok. MICCION. f. Pagihi. MICROBIO.. m. Hayop na maliit na di nakikita ng mati. MICROSCOPIO m. Kasangkapang pangita sa mga hayop na inaliliit, MICHA. f. fam. Pusang babae MICHO. m. far. Pusang lalaki. MIEDO. m. Takot; sinldak. ji Pangamba' kaba. MIEDOSO, SA. adj. Matatakutin. MIEL. f Pul6t. MNIEMBRO. n. Ang alinmang kasangkapan ng katawan ng tac 6 hayop, gaya ng mga kamAy at paa. 11 Kasangguni. MIENTRAS. Fdv. t. Samantala. MIERDA. f. Tai. 1I fig. y fam. Mi[E Karumihdn 6 dungis na naninikit sa damit. MIES. f. Uhay. 1! Panahbn ng paggapas at pagaaui. 11 fig. Karamihan ng mga taong nahikavat sa wastong pannampalataya [I pl. Mga pananim. MIGA. f. Dur6g ng tinapqy sa paapiraso. 11 Aig lamang malambbt sa lo6b ng tinapay. II pl. Tinapay na pinagpiripiras6ng malil it at minantikaan. MIGAJA. f. Dur6g ng tinapay sa pagpiraso. 11 Bahaging malift ng isang bagay, 11 fig. Bahaging maliit ng isang bagay na walarg katawin,. | fig. Wala 6 halos wal, 11 pl. Mumo ng tinapay na nalalaglig sa dulang. 1I fig. Mga labi nw isaiag tao na kinakain ng iba. MIGAR. v. a. Pagpirapirasuhing mlaliliit aug tinapay. MIJO. m. Halamang dawa, MIL. adj Sanglibo. II fig. Nauukol sa bilang na napakarami. MILAGRO. m. HimalA. 11 Ang alinm:iug pangyayaring bihira at katakataka. MILAGROSO, SA. adj. Kahima. himalt 1i Mapaghimala, 11 Kagilagilalas; katakataka. MILANO. m. Lawin. MILtiSIMO, MA. adj. Ikasanglibo. 11 Nauukol sa bawa't sang. libong bahaging humahati sa isdng kabuuAn. MILLA. f. Sukat na may 1,852 met ro,

Page  366 - 366 - MILL MILLAR. f. Katipunan ng sanglibong bilang. k pi. Bilang na inaraining di sukat inatiyak.MILLON. in. Ayagaw; sainpting yutA. MILLONARIO, RIA. adj. y s. Mayamaingmayauman. MIMAR. v. a. Maglant lug. MIMBRE. in. Waigng. MIMBRERA. f. Hatainang pinag. bubuhatan ng inga bagil Dg. MfMICA. f. Ksl6t; kuminps. MIMO. i.Lawabin MIMOSO, SA. adj~l Malsanbirg. MINA. f. Hukay na ginagawa" 9a pagkuha ng ginto, pilak at ibp. sa ilaliin ng 1uph. 0j Hukay sa ilaliin ng 1uph na patakbuban Dg tubig, MINAL. adl Nauukol sa inina. MINAR. v. a. Hurnukay 6 magbukis ng datln Qs ilalirn ng luph. I fig. Magsumikap na mabuti upang tarnublin ang isfing bagay, I fig. Ubusing untlunti. MIfIIMO, MA. adj. Napakalift; MINIMUM. mn. Ang pinakanma. lift. MINISTER1O. in. Kitungkulan rig mainistro. N Painaho'ng itinataga'I ng naturang katungkulan. H Kabuu~u ng mg-a namainahalh sa is~ing bansA. ML,4NORAC16N. f. Pagpapaliit; paglift. MINORAR. Iv. a. Bawasau; palititn. II V. r. Maghawas; lumnit. MINORATIVO, VA. adj. Nagpapaliit; nagbahawas. MINO MINORIA. f. KauntianMINUCIOSIDAD, f. Kasurian 6 kadiws raan. MINUCIOSO, SA. adj. Masurl; madi warai. MINUENDO. mn. Art. Bilang na pinragbabawasan. MINUSCULO, LA. adj. Napakalift aug sukat. MINUTERO. i. K~irayom ina panuro' nR mininto sa oras~n, MINUTO, TA. adj, Malift, 6 mnunMio, MIA. pron. poses. Akin; ko. MIOPE. adlj. y s. AniD14W. MIOPIA. f. Kahinaan ng mnat'a 6 pagkaaniruiw. MIRADA, f. Pagmamnasid; pagnarnalas. it Masid; malas; titig. MIRADOR, RA. adj. TuinitiigfnD; naginamuslid. 1I mn. Tanawan. MIRAMIENTO. in. Pagrnamasid. j Pitagan; pagtaimti'm at ingst sa paggawfi n isitng bagay. MIRAR, v. a. Magnali~s; inagmnasid. I Matyagdin ang mga kilos ng isd1ng tao. K Pakundanganian; tairntiminn ang is~ng bagay. 11 fig. Isipin; tingna~n. fl fig, Injgatan; Isalo6b; lingapin; tang kilikin aug isiiug tao. MIRON, NA. adj. Nanono6d; naginaralas. MISAR v. n fain. Maginisa ~ fain. Makinig ng ruisa. MISCELANEA. f. Pagkakahaloha1b nt mnga iog'1t ibing bagay. I Akia't na naglalamnAu ng ibA't ib~ing bagay.

Page  367 - 3O7 MISCELANEO, A. adj. Hl~ohahM. MISERABLE. adj Kulangpalad; abii. II Mararnot; mnaiinot. MISERACLON. f. Awan; hahkv, MISEREAR, v. n. famn. Mautipf~d na tuto6 sa paggtigugol. ~ v. a. Tumawad, MISERIA. f. Kasawilngpalad. if Karalita~in; kahirapang labis ng buhav. 11 Karainutan. MISERICORDIA, f. AwA; babdi. MISERICORDIOSO. SA adj. y s Maawain; inahabag~n. MISERO, RA. adj Y s Kaawaawa; aba. MISERO, RA. adj fain. Nauukol sa taong inaibiging mnakinig ng miss~. I fain. Nauukol sa paring map aumisa. MISION, f. Pagpapadabi. H R pangyarihanag ibinibiga-y sa isdng tao upana guinarnip ng isdng atas. I Pangangaral sa ba3a'n hayaln ng mnga parl. MISIONERO. in. Tagapagbansdg ng ebanbelyo ni Cristo sa bayan nig m~a di binyagan. MISIVA. f, Liharn; sulat na ipi. nadadalA sa is~ifg tao. MISMO, MA. Rdj Waking ib:1; dill ibil. 11 Asi mismo. in. adv. Gayijn din. MISTERIO. in. Hiwagh. IfAng alinm~ng bagay na di sukat ma. tar6k DR iSip. MISTERIOSO, SA. adj. Mahiwagi. 'MISTICO, CA. adj. May taglhiy na hiwagA; mahiwag't MITAD. f. Kalahatj. MITI MITIGAci6N. f. Pagpapalui~y 6' paulubdiy uk anom6ing dab~s as tag'aiy, Ya isdlng bagay. MITIGAR v. a. Palubayfa; pag. bawasin ang dab'is. fJ v. r. Maglubdy; rnagbawas ang dahis ng isaing bagay. MITOLOGI'A. f. Kasaysayan nA mg~a diyusdiyusan at mnga bayani DR inga di binyagan. MIXTO,9 TA. adj. May hal6. I in Halohah50. MIXTURA. f. PagbahaI~ng inga iba' t ibdng bagay. MIXTURAR. v. at. IbaI6; ilab6k ang isding bagay sa ibdi. MOBILIARIO, RIAM ad'. Mga kasangkapang -bubatfn. ti m. Katipunan ng rnka kasangkapan sa lo6b rig bahay. MOBLAJE in. Katipunan DRi ina kasangkapan Ba lo6b ng bahay. MOCARRO. in. fain. Uhog na sa kapabayaan ay tuinutub6 sa ilo'ag at di napapabid. MOCEAR. v. n. Gumnawa nk- ing kilos Da katutub6' sa binatA; rnagk-agiingta6. MOCEDAD. f. Kabataan. MOCERO, adj. Y s. Malibog; inaibigin sat babae. M\OCETO'N, NA. Mn. y f. Ang binatang mnatangkad, malaki ang tindig at mnalak~is. MOCION. f, Paggakiw. 11 fig. Batisa. 11 Tugt6g nig Diyo's faa kalooban,g tao. N Mungkahl. MOCITO, TA. adj. y a, Nagha. bagcngtao'.

Page  368 - 368 - MOCO MOCO. m. Uhog. 11 Ang bagay na malagkit at malapot na namumu6 sa tubig j] Tilamsik ng nagbabagang bakal. 11 Tulo Dn kandil, MOCOSO, SA. adj. Uhugin. II fig. Waling muang; pabht. II WalAng gaanong kabulubdn. MOCHIL. m. Utusdn ng mga magsasaka. MOCHILA. f. Kabang pinagsis d lan ng niga kawal ng kaniaing mga damit at dalaidlaahan. MOCHUEILO. m Kuwago. MODA, f' Gamit; ayos 6 kaugaliang napapanahon sa panana mit MODELO. m. Huwaran; papari. san; ulirdn. MODERACION. f. Katamtaman. MODERADTO, DA. adj. Nasa ka tamtaman. MODERAR. v. a. Ilagy sa katamtaman 6 katatagfin. v. r. Lumagay sa katamtamar 6 katatagan. MODERNISMO. m. Hilig na malabis sa mga bagay na nababago. MODERNISTA. adj. Nauukol,a mga bagay na nababago |, s. Ang mahilig sa mga nababagong bagay. MODERNO, NA, adj. Nagbabago; bago. | Elindi pa naluluatAn. MODESTIA. f. fKahinhinan; hinbin. MODESTO, TA. adj. Mahinhin. IMODICO, CA. adj Katatagnn; katatmtaman. gODIFICABLE. adj. Mababago I MODI MODIFICACION. f. Pagbago 6 pagtbabago MODIFICAR. v. a. Baguhin ilagay sa karampatan ang ising bagay. | v. r. Magbago; malagiy sa karampatan ang ising bagay. MODISMO. m. Ayos na natataDng 6 katutubo sa pagsasalita ng is ang wika. MODISTA. corn. Ang manggagawa ng ma damit ng babae. i f. Ang babaing may tindi ng mga damit na nababago sa panah6n. MODO. m. Ayos na nagbabago at tiyak ng isang Ltaay. 1 Katatagan 6 katamtaman sa pagsasalitA 6 paggawa. 1t Galang; pitagan. MODORRA. f Hllik 6 tulog na inahimt)ig. MODORRAR. v. a. Magkaramddm ng hiiik. 1[ v. r. Magsimulang mabul6k ang bungangkahoy. MODORRO, RRA. adj. May sakit na hi k. [j Nauukol sa bungangkahoy na nagsisimalang mabul6k. MOFA. f. Aglahi; uytlm; libk. MOFADOR. RA. adj. y s. Mapangaglahi; mapanguyam; mapa glibak. MOFADURA. f, Aglahi; uyam; libak. MOFAR. v. n. Umaglahi; manglibak; manguyam. MOFLETE. m. fam. Pisn3ing matamb6k at malaman na parang namammgA.

Page  369 -369 - MO-0F L MOFLETUDO, D.k. adj. Pl~isibin. MOHARRA. f. Dubo nR sib~t. MOfT ATRA. f. Paghibili na kunwarl at masy patub6. MOHECER. v. a. pagamagin. v. r. Magkaamag; amagin. MOHO. m. Arnag. 11 fig. Kata. mnaran. MOHOSO, SA. adj. Inaamag; pun6 ng amag. MOJADA. f. Pagbasfi 6 pagkabasa'. Hfamn. SUgat Dg matulis na patali(J. MOJADOR, RA. adj. v s. NagbabasA 6- bumnabasA. 01 Pangba sA ng papel.MOJADURA. f.kabaq-&. MOJAR- V. a. Maba —A. MOJICON. ma. ha. MOJIGANGA. Pagb as 6 pg Basaln. II v. r.Sunt6k sa inuk. f Pagpipisting MOLD MOLDE. m. Hulmahan; bubua~n. B Katipunan ng mga tifik na ayos na sa limbagan. H fig. Ang taong uliran dahil sa pagsapit sa isaing bagay na matads. MOLE. f. Bagay na malaki ang burit6r. B adj. Malamb6t. MOLtCULA. f. Ang kafititlitang, bahag~i ng isding bu6. MOLEDERO, RA. adj. Maliligis 6 maaaring ligiSin. MOLEDURA. f. Pagligils. K Dami og naliglis na ng- paminsanan. MOLENDERO, RA. m. y f. MangIllinis; mangmumulf. MOLER. v. a. Ligisi a; mulihin,. 11 fig. Paguring mabuti. N$ fig. Sirain; sakta'U. MOLEROI m. Ang manggagawh IMOLESTAR. v. a. Abalahin; Mang. abala; muhifn 1 v. r. Maabala; mamuht. MOLESTIA. f. Abala; yam-t; pagdl; galit. MOLESTO, TA. adj. Nakaaabala; nakamumuhi; nakayayam6t, MOLETA. f. Bat6ng pangligis. j Kasangkapang panginis. MOLICIE. f, Kalambutan. MOLIENDA. f. Pagligis. jf Ang dami ing asukal, trigo at ibp. na niligis ng minianan. Hf Gilingiin, 1I fig. y fain. Pagod; paga'l; abala. MOLIFICACION. f. Pagpapalainb6t; paglamb6t. MOLIFICAR. v. a. Palarubutin.1 V. r. Lumamb6t. MOLIFICATIVO, VA. adj. Nag. papa!amnb6t. 47 haydg na g~inagawfi na may rnga nakabalatkay6ng nakatatai"' at nakamaskarda na itsurang rnmga hayop. 1 Ang eJ'nmdng bagay na katawaltawal na tila naagbibir6 sa kapuw?~. MOJON. in. Tandi ing bangga Dg mga Iupah. 11 Lar6ng tangga. Io Bunt6n. MO0JONACION. f. Pagpapalagay ng hpngga. ilk luPa'. MOJONAR. V. a. Lagya'n ng hangg6 ang lupa'. MOLA. f. Kayawh. MOLAR, adj Nauukol sa baging. Maiging Iumnigls.

Page  370 - 370 - MOLM MOLINERO. in. Ang nagiingat 6 guinalawa sa gilingdin. MOLINILLO. Mn. Pangligis na, inalift. MOLITIVO, VA. ad'. Nagpapalainb6t. MOLONDRO. in. fain. Lalaking tamald at batugan, MOLLAR adj. Malamb6t at madaling pirasuhin. MOLLEAR. v. n. Mahubog; maba'ukt6t. MOLLEDO. mn. Babaging inalamfin at inabilog ng katawain ng hayop. 11 Dur6'li n~ tinapay. MOLLEJA, f. Ang inabilog na lamang nasa ilalimn nl balilt;,balurnbalu-an. MOLLEJO"N. in. Laaking napa* katabA at inahina. MOLLERA. f. Bumbunan. MOLLETA. f. Tortang tinapay na may halong gatas, H p1. PangMOLLETE. in. Tinapay na bu haghig at inalamb6t. 1i PisngfncmatabAi at mnabilog. MOLLETUDO, DA. adj. Pi~ngihan. MOLLINA. f. Ulfing inahinA. MOLLIZNA. f. Arnbon. MOLLIZNAR, v. n. Uinamn6n. MOMENTANEO, A. adj. Dagli; Saglit. MOMEMITO. in. Sangdall; sagIft. 11 Al momento. Kapagkaraka. AROMtA. f. Bangkdly na pinatuMOMLIIO, A. adj. Pay~t; walaing taba. INTOM0. in. Bikas 6 any6ng gi I MOMO naaw upang mnagpatawdl. MOM6RDIGA. f. Htdlamang am.. palaya. MON'A. f. Mat;Fng na babae. MONACA.L. adj Nauukol sa m~a pal 6' mooghe MION ACATO. in. Ang kalagayang, pagkainonghe'. MONACILLO. M. Sakristain. MONADA. f. Kilos na katutubb nR inatsing. II Kilos na nakamnumuhi 6 nakagagalit; pagiul iiululan. MONAGUILLO.in. Sakristdn. MONARCA. En. Harl. MONARQU1A. f. Kaharian. j Pamahaladin rn~ barl. MO7N-i&QUI-CO, CA. adj. Nauukol sa hanl 6 kaharifin. I MONASTERIAL. adj, Nauukol sa kuinberito n~ mina monghe. MNcONASTERIO. in. Kuinbento 6 tahanan ng rn~a inongbe. iVIONASTICO, CA. adi. Nauukol sa kalagayan ng mnga iongbe 6' kurinbento ni t6'. MONDA.- f. Paglilinlis 6 paghawan nk nakasusukal. Jj Paghukay ng mias but6 sa libingan. MONDAT)DIENTES. m. Kasangkapang panglinis ng ngipin; panghinuki. MONIDADURA. f. Pag~lns Pinagtalu pan; pinagktayasan. MONDAOREJAS. in. Panghinulf. MONDAR.v. a. Linisin ang isan bagay; hawanan. 1l Pulakin ang inga halaman. f1 Taluptin rig ba,. hIt ang mga bungangkahoy. Il Putulan Dg buh6k. 11 fig. Pag.. nakawan ang isning Wa.

Page  371 - 371 - - MOND MONDO, DA. adj. Malinis at walang sagahal. II Mondo y lirondo. loc. fg. y fam. Malinis at walang halong anoman. MONDONGO. m. M~a bituka at tiyan ng baboy. I1 fam. Bituka at tiyan ng tao. IONEI)A. f. Salapt; kuwalta. MIONEDAJE. m. Ang bayad sa harl sa paggawA ng salapt, MONEDAR. v, a. Gumiawa ng salapi. MONEDERIA. f. Hanapbuhay na paggawA ng salapt. MONEDERO. m. Manggagawa ng salapi. MONERfA. f. Kilos na katutub6 ng mga matsing. |] fig. Ang anomaug bagay na walang kabuluhan. MONESCO, CA. adj. fam. Katu. tuo6 sa m9a mmatfng. MONETARIO, RIA. adj. Nauukol sa salapi. II m. Katipunan ng I MONI MONIS. f. Bagay na mallit,. m. pi. fam. Salapt' MONITOR. m. Tagipagbalita 6 tasgipagtawag. MONITORIO, RIA. adj. Nauukol sa tagpagbalita 6 tagapagtawag. 11 m. Babala. MONJA. f. Mongha. MONJE. m. Monghe 6 paring uagtitira sa ilang na po6k. MONO, NA. adj. fig. y fam. Makinis; masayA. 1I m. MatEing 6 ung6y na lalaki. MONOCEFALIA. f. PagkakadalawAng katawan na iisang ulo. MONOCtFALO, LA. adj. Nauukol sa may dalawang katawing iisa ang ulo. MONOCULO, LA. adj y s. Iisa ang mata. II m. Salamin sa isang mata. MONODACTILO, LA. adj. y s. May isang dalirl lamang. MONOGAMIA. f. Pagaasawa sa isa lamang. MONOGAMO, MA. adj. y s. Kasal sa is&,. MONOPOLIO. m. Paglangkom Dg anomdng kalakal. [1 Kasun. duan ng mga mangangalakal sa pagbibili sa tiyak na halagd. MONOPOLISTA. cor. Ang lumalangk6m sa pagbibilf ng anoming kalaksl. MONOPOLIZAR. v. a. Langkumfn ang pagbibilf ng anoming kalakal. MONOSfLABO, BA. adj. Nauu. kol sa pangungusap na iisA ang silab,. mga salapi at MONETIZAC6l N. ng salapi MONETIZAR. V. magpakalat ng MIONCI6ON. f. simbahan. medalya. f. Pagpapagala a. Magpagala 6 salapt. Pagtatawag 'a i MONIGOTE. m, Uld6g sa simbahan. 1[ fig. y fam. TaongmangmAng at whalng muang. 11 fig, y fam. Manika 6 tautauhan. MONIPODIO. m. Kasunduan ng mga taong magkakaanib at magkakasapakat sa paggawA ng labig sa matur id.

Page  372 -.." 3 72 - MO_0NO0 MONOTEISMO. Mn- Aug pag. sambdi sa iisdng Diy6s. MONOTEISTA. adj. y s. SuinasamLA sa is~ing Diy6s. MONTANA. f. Bund6k. 1I Kabundukan. MONTAN19S, SA. adj. y s. Ta. g~ibund6k; taong bund6k. jj Nauukol sa. bundo'k. MONTAROSO, SA. adi. Nauukol sa bundo'k, fi Bulubundukin. MONTAR. v. n. y r, Suinak~y; lumnulan. If fig. Magkahalagd ang Wisng bagay. II v. a. Pagakinaffn ang piraso 6 bahagi ing iiang kasangrkapan. MONTE. in. Bund6k. ffKagu-' batan. MONTEAR. V. a. Mangaso Sa blind6~'. MONTERIA. f. PaD~auDAxso rja i~a, baboy damn6, usa" at ibp. I Kaalaminn sas panganpaso. MONTERO, RA. in. y f. Mannandns6 MONTON. mn. Bunt6n; salans~in. MONUMENTAL. adj. Nauukol sa alaalang panghansA 6 panghabaing panaho'n. MOS1O. in. Puso'd ng buh6k. 11Lasong panglag.4y sa pus6d ng bu. h6k. 1I Ang tuinp6k DR Mnga balahibo sa batok ng ibOD, MORUDO, DA. adj. May pus6d. It Nauukol sa balahibo sa tuk. t6k ng inca hayop na inay pakplik. MORADA. f. Tahanan; bahay. MORADO, DA. adj. Kulay ubi; inurado. MORADOR, RA, adi. y s. Na MORA ninirahan; tumataiAn sa isding po6 k. MORAL. adj. Nauukol sa kabutihang asal at ugali. 11 f. Ka.rununga~ng nagtuturo6 ug kabu. tihang asal. MORALEJA. f. Ara!; mnabuting balimnbawa. MORALIDAD. f. Kabutihang asal. MORALIZAR v. a. Baguhin aug massmdnfg asal; aralan. MORAR. v. D. Tumnaha'n 6 manirahan sa 'isdng po6k. M0ORBIDO, DA. adi. May Sakit 6 nakapagkakasakilt. MORBO. m. Karamndarnan; sakilt. MORBOSO SA. adj. Maysakit. HNakFApagkak8,-aki't. MORCILLA. f, Bituka ng baboy, tupa 6' bakang shiisiksik~n sa lo6b ng- dug6tig Iut6 at may sangk6p- na pangpalws.~a MORCILLO. in. lKalamnmaln~ bisig. MORDAZA. f. Busal sa bibig. MORDEDURA. f. Pagksgkt. Kagait MORDER. v. a. Kagatin. uGasgasin ang isdng bagay. N fig. Laitin; inurahin ang isdlng tao. MORDICAC16N. f. Pagkatf ng bakit Da parang kinakagAt ng hayop. MORDICANTE. adj. Makati. MORDICAR. v.- a,. Kumnating parang kinakagat ug hayop. KORDICATIVO, VA. adi. Nagpapakati.

Page  373 - 373 MO0R D MORDIDO, DA,. adj. fig. SirA; kap6s; kulang. MORDIMIENTO. in. Pagkagtit. 11 Kag'it. MORDISCAR. v. a. Kagatin ng mnarahan. MORDISCO. rn. Pagkagait ng upirahan. 14Piraso~ng nakukuha sa is —Ang bagay na kagalt. MORENO, NA. adj. Kayumanggf1. MORGUE. f. Builwagang pinag. lalagy.4n ng rnga bangkaiy na di mnakilala, upang tuntunin D9 kaniking m~a karmaganak. MORIBUNDO, DA. adj. Y S. NaghihingaI6; malubhA aug lagdiy. MORIGERACION. f. Katatuta. man 6 kaisukattln sa rnga pag. uugall at ayos ng parnumuhav. MORIGERAR. v. a. Iiagaly sa katamtaman aug uaga pagulugall at mn~a kilos. II V. r. Magpigil ng Io6b. MORIR. v. n. Mamataiy. II fig. Matapos; mnaubos. j fig. MainAtty ang ilaW 6 ap~oy. MORISCO, CA. adj. Nauukol ea muoro. 11 adj.- y s. Aug worong binyagan. MORISMA, f. PananamPalataya ng m~a inoro. Kawan ng mga Ifr01., MORISQUETA. f. La16ng 6' pakandlng katutubok sa mga inoro. fig. _Y fain. Hangid ng is-ani tao na gumnawa ng daya, libik 6 Wahlah sa kapuwA Sinaing; kanin. MORO MOROSIDAD. f. Kabagalan; ka. tagah'n. 1,1 Kawahin ng s~pag. MOROSO, SA. adj. Mtibagal; matngfjl. MORRA. f., Tukt6k ng ulo. MORRADA. f. Unt6g ng ulo. MORRI6N. ma. Bakal na pan Iglag liy sa ulo Da ginagainit na pananpagalaing sa pakikipagbaka. MORTAJA. f. Sapot sa bangkay. MORTAL. adj. May karnatayan. 6 mawjamatdy. 1f Nakamamnatay. 1I s. An'sr tao. MORTALIDAD. f. Pigkakaro6n D9 kamatayan. j4 Bliang ng in~a namrnartmiy sa isdng bayan. MORTANDAD. f. Pagkakarnatiy. MORTERO. m. Lantaka; ksnyo'nt msalakii. 14 Lus6ng. MORTIFERO, RA. adj. Nakamnamatiy; pumapata'y. MORTIFICAci6N. f. Pagpapakabiap pappkasakit sa sarn1. fig. Pagpipigil sa sariling kag~us Luhan. MORTIFICAR. v. a. Pahirapan; pasakitan ang sarili. Ji- fig. Pigilin aug sariii II fig, Pagpighatim. 11v. r. Magpakahirap; inagpakasakit sa sarili. MORTUORIO, RIA. adIj. Nauukol sa patAy 6' namat~ly. MOSAICO, CA. adj. Nauukol kay Moi~ses. II Nauukol sa gawa'ng pinamnutihan jag mga bat6ug ibd't ibdng. kulay. MOSAISMO. in. Ang kautusdn ni Moise's.

Page  374 - 374 - MOSC MOS(A. f. Linaw. 11 fig. y fam. Ang taong nakamumuhi at ma ulit. MOSCA RDA. f. Bangaw. MOSCARD)ON. m, Bangaw. 11 fig, y fam. Taong maulit at naka-,yayamo6t. IMOSC6N. m. Langaw na malikf. MOSQJEADOR. m. Pangbuuaw ng latlgaw. LMOSQUEAR. va. Bugawin ang langaw. 1i fig. Paluin; hampasfn. 11 v. r. Mabugaw ang langaw. MO()SQUtEO. m Pagbugaw ng langaw. Mi()SQUE(). m. Biaiis ng dam6 6 papel na ginupit na ginaga wang pangbugaw ng langaw, MOSQUIL. adj. Nauukol sa laniaw, MOSQUITERO. m. Kulamtn6. MOSQUIT(). m. Lamok. MOSTACO(). m. Bigote; balbgs sa ngusb. MOSTAZA. f Halamang kelwh; mustasa. MOSTO. mn. Katds ng ubas na inaala. MOSTAR. v. a. Itur6; ipakilsla; itanghAl. n Ipaliwanag ang isang bagay. 11 v. r. Magpakilala; magpakita. 1M(TA. f. Himulm6l ig kayo. Bur6l; pantukin. 1I Pilapil. iMOTE. m. Alamat na nagtataglAy ng isAng lihim na nangangailangan ng isdng paliwanag. 1| Palayaw. (OTEJAR. v. a. Palayawan ang mga kilos 6 gawt ng isang tao. MOTI MOTfN. m. PdgaalsA; paghihimagsfk. MOTIVAR' v. a. Bigyang dabilin ang ising bagay. i1 Magbigay ng katuwiran 6 dahilan sa paggawi ng isang bagay. MOTIVO. m. Dahilin; sanhi. MOTO6. m. Kalo. MOTOR, RA. adj. NagpapagalAw. In m. Ang nagpapagalaw sa isang bagay. MOTRIZ. adj. Nagpapagalaw. MOTU PROPRIo. m. adv. lat. KusA; sa sarili. MoVEI)IZO. ZA. adj Madaling gu. malaw; lipatlipat. I| Walang kapanatagan. Ii fig. Silawan. MOVER. v. a. Kilusin; galawfn. || fg. Udyukin; ibuy- 11 v. r. Kumilos; gumalaw. MOVIBLE. adj. Gumagalaw. i fig. Nagbabago; walang kapanasagan. M(VIL. adj Gumagalaw. H Walaog kapanatagan. 11 m. Ang. nagpapagalaiw sa isang bagay. MOVILIDAI). f. Kagalha in. MOVILIZACI6N. f. Pagpapakilos; pagapapagalw. MOVILTZAR. v. a. Pakilusin; pagalawin. MOVIMIENTo. m. Pagpapagalaw; raggalaw. 11 Galaw; kilos. |1 fig. Pagbabago ng kalooban; kaba. lisahn. MOZO, ZA. adj. y a. B;natA 6 da. laga. || m. y f. Utusan sa bahay. MUCETA. f. Balabal na ipinapatong sa balikat hanggAng dibdib

Page  375 - 375 - MUCO MUCOSIDAD. f Bagay na malipot na kahawig ng uhog. MUCOSO, SA. adj. Kahawig ng uhog MUCHACHADA. f Kilos na katutub6 sa mga bata. MUCHACHEAR, v. n, Magkilos bata MUCHACHERIA. f. Kilos na ka. tutuhb sa mga bsti. MUCHACHEZ. f, Pawaasal bath, MUCHACHO, CHA m. y f Bata. 11 Ang wa, pang muang; musm6s. 11 Utusan 6 alii. MUCHEDUMBRE. f, Karimihan at kakapalan ng mga tao 6 bagay. MUCHO, CHA. adj. Maram'; h nl mabilang. MUDA. f. Pagbabago ng isang baway. MUDABLE. adj. Madaling magbago. MUDANZA. f. Pagbabago, II Pagsasalawahan,. MUDAR. v. a. Baguhin ang kalagayan ng iaing bagay. 1| Magbago, 11 Magiba ng balahibo ang mga ibon. H fig. Baguhin 6 ibahin ang pauukala. 11 v. r. Magbago ng pamumuhay 6 kal ga. yan. 1I Magbihis ng damft.!I Lumipat ng tirahan. MUDEZ. f Pagkap pi. MUDO, DA. adj Pipi; hindi makapagsalitA. j| fig. Walang imfk 6 kib6. MUEBLE. m. Kas ngkapang buhatbuhat MUECA. f. Ngiwj. MUEL MUELA. f. Gilingang bat6. H Batong hai ain; bugaan. II Ba/anu. MUELLAJE. m. Buwfs na sinisingil sa pagda6ng ng sasakyan sa daungau, MDELLE adj. Maselang; malamb6t. 11 m. Kasangkapang bakal na nayuyuty6t. II Dauu)gan 6 punduhan ng mga sasakyn,dagat. MUERTE f. Kamatayan. 11 Pagkamatay. f1 Paipatay sa kapuwa. II fig. Paggiba; pagsira; pagguguh. MUERTO, TA. adj. Patay., i Nauukol sa apoy na pinatay sa tubig. 1j fig. Kupas; lanta. MUESCA f. Kabkab 6 sabak. MUESTRA. f. TandAng kinakikilalanan ng isAng bagay 6 kalakal. II Retasorg oaparisan. ] Hilwiran; uliran. 1j Bikas; kilos. MUGIDO. m. Ung& ng baka. MUGIR. v. n. UmungA ang baka. MUGRE. m. Dumi ng lana; libag, MUGRIENTO, TA, adj. Malibag. MUHARRA. f. Sibdt sa dulo ng tspgdai ng bandiiA. MUJER. f. Babae. I| Ang babaing rasa hustung gulang. 1 Ang asawang babee. MUJERCILLA. f. Babaing laba. sa. MUJERIEGO, GA. adj. Nauukol sa )babe I Nauukcl sa lalaking mahilig s% miga babae. I| m. Katipunan ng mga babae.

Page  376 - 376 - MUJE MUJERIL. adj. Nauukol sa habae MUJERIO. m. Katijuaan ng mga babae MULA. f. Kabayong bab~e. MULADAR. m Tapauin ug mgi tai ng kabayo 6 sukal. MULAR. adj. Nauukol sa kaba VO. MULATO, TA. adj. Nanukol sa taong anak n& ising puti at isang itim; kayumangging magulang. MULETA f. Tungk6d na ginagamit ng (t makalakad. MULO. m. Kabayonia lalaki, MULTA. f. Kaparusahan sa pamamagitan ng salaot; multa. MULTAR. v. a. Parusahan ng multa. MULTICOLOR. adj. May iba't ibd 6 sarisariog kulay. MULTIFORME. adj MAy maraming sny6 6 hugis MULTIPLICACION. f. Pagpaparami 6 pagdami. MOLTIPLICADOR, RA. adj. y s. Nagpaparami. MULTIPLICANDO. adj Ang nauukol sa pinararami. MULTIPLICAR. v. a. Paramihin; palakihin ang bilang. 11 v. r Dumami; kumapal ang bilang. MULTIPLICID.D f. Karamihankakaralan ng bjlang. MULTITUD. f. Karamihan tng mgo tao 6 bagay. MULLIR. v, a. Buhaghagin ang is&ng bagay upang lumamb6t. MUNDANO, NA. adj. Nauukol sa kalupa'n. "i Nauukel se taong MUND mahiig sa mga bagay sa kalupaan. MUNDO, m. Daigdig. 11 Liupa. 11 Kapisanan ng mga tao; sangkatauhan. MUNICION. f. Mga kasangkapang ginagamit sa isung hukbo. MUNIFICENCIA. f. Kagandahang lo6b, II Kagandahaug asal ng isng harl 6 puno MUNiFICO, CA. adj. Marangai na kalobban; maganddng lo6b. MUNECA. f. Galaonggalanin. [ Manika. MUNIR. v. a. Tumawag ng pulong 6 n, ibaint bagay. MURAL. adj. Nauukol sa kuta. MURALLA, f. Kuti; muog. MURAR. v. a. Lagyan ng kuta 6 mu6g ang isaing siyudad. MURCILAGO. m. Kabagk,,big. MURMUJEAR. v. n. f g. y fam. Bumu!fi ibulong, MURMULLO. m. Bulong. I| Bu. lungbulung an MURMURACI6N. f Pagalimura; pagwiwika ng masama sa kapu. wa. MURMURACI6N. v. n. Umunonr ang tubig na umaagos. U Umugong ang anoming bagay. 1 fig. Bumul6ngbul6ng. I1 fig. y fam. II Alimurahin ang kapuw^. MURO. m. Bakod na ba 6. Kuta. MUSA. f. Ang bawa t diyusdiyusang nagtitira sa kagubatan. MUSEO. m. Bahay na laan sa pagaarat ng mga karunungan, I1 Taguan ng mga bagay na ukol sa karunungan.

Page  377 — M 3 77 - MUSG MUSGO. m.I Lumot. MUSGOSO, SA. adj. Malurnot. MUJSICA. f. Tugtugin. MUSICAL. adj. Natiukol sa tug. tugin. MUSITAR. v. n. Bumuli~hgbul6ng. MUSLO. m. Hita". MUSTIO, TIA. adj. Mapangl~w; mnalungko't. 1,Lu6y; lanta'i MUTABILIDAD. f. Pagbabago nQ isdng bagay. MUTACION. f. Piagbabago. MUT~I MUTILACIO6N. f. Pagputol 6 paglurdy ng bahagi DR kataw~an ng tao 6" hayop. MUTILAR, v. a. Putul'in 6 pagluraylurayi'n ang kataw~n ng tao 6 hayop. II Putulan 6 bawasan ang babagi ng anominng bagay. 11v. r. Magkalur4ylur.4y. MUTISMO. mn. Pagkapipi 6 kapipihan. MUTUO, TUA. adj. Nauukol sa ginagawA kapuwj nig dalawai, MI2TY. adv. LubbA; napaka'. Li 48

Page  378 N N,.Iq f. Ikalabinganim na titik ng abakadang kastiIh at panglablngtatl6' sa kaniyding nmga cofBonante. NACAR. m. Bagay na matig~is, maputt, makindtng at may kulay imhagharl ang loo'b, gaya ng kapfs, koatsa at ibp. NACARADO, DA. adj: Kakulay at kasingkin~ing jag nakar. NACER. v. n. Sumilang; ipanta. DOk. jf Sumibol ang balarnan, 11 fig. Sumikat ang bituin. 11 fig. MagsimulAi. 1i fig. Bumnuka-1. NACIDO, DA. adj. Katutub6" at 1ik~s ng iWng bagay. 11 m. Bukol. NACIENTE. p. a. Dg Nacer. Sumisilang. 11 adj'. fig. SariwangsariwA; hindi Pa natatagaldn. NACIMIENTO. m. Kapangana. kan; pagsilang (f Pook na Si. Imisiputifl nig isang bukdl:J Bukal. 11 Po6k na pinagmuId'an g is~ng bagay. NACION. f. Bans,4. JJ fain. Pag. silang. NACIONAL. adj. Nauukol sa bansA. 11 Tubb sa isaing bansA. NACIONALIDAD. f. Ang kalagayan at kaugaliang katutub6 sa mnga bayan at mga inamamay~in sa ising bansA. 11 Kalagayang likdo rig isding taong sumilang sa is~ing bansA. NADA. f. Kawahing gantip DRi isiing bagay. I adv. Di. Kaihiin man. NADADERA. f. Timbulan sa pagIango~y. NADADERO. m. Languyan. NADADOR, RA. adj. y s. Lumalango'y. 1f m. y f. Ang sandty lumang6y. NADAR. v. ni. Lumang6y. 1f Lumutang ang anomdn sa ibabaw ng tabig. 11 f ig. SumaganiA sa istng bagay.NADIE. pron., indet. Sinomtdng tao.

Page  379 - 379 - NAIP NAIPE. in. Baraha. NALGA. f. Pigi. NALGADA. f. Anig lainzdn sa ga. wing pigt tn9 baboy. 11 Hanptds sa, pigi. NALGAR. adj. Nauukol sa pigt. NALGUDO, DA. adj. Matatainbo'k ang pigi. NAO. f., Dao'ng. NARANJA. f. Bunga rig suhha. Ii PunR16 rig kany6n. NARANJAL. in. Poo~k na tanjimna ng mn~a punong suhh. NARANJERO, RA, in. y f. Mag. susuhh. NARANJILLA. f. Dalanddin. NARANJO. in. Pun6 ri g suhA. NARC6TICO, CA. adj. Med. Nagpapatulog. in. Pangpatulog. 1'IARIGUDO0, DA, adj. y s. Ilunkfn. Hugis ilng. NARIZ. f. Ilong. NARRABLE. adj. Maisasaysajyo. NARRACION. f. Pagsasaysdiy ng isding bagay. NARRADOR, RA. adj. Y S. NagSasaysfiy. NARRAR. V. a. Magsalaysdiy; mnagsabi rig ng-a pangyayari nig isding bagay. NARRATIVO, VA. adj. Nauukol sa pagsasayeay. N-~AT A NATALICIO, CIA. adj. Nauukol sa araw nig kapanganakan. II in. Araw nig kapanganakani. NATALIDAD. f. Bilarig rig i~ng suinisilangt sa isiing bayan.. NATATORIO, RIA. adj. Nauukol sa paglang~y. NATIVIDAD. f. Kapanganiakan. NATIVO, VA. adj. Tumnutubong sadyA. 1] Nauukol sa bayang pinanganak~n sa isfing tao. II KaNATURAL. adj. Nauukol sa kalikasin. 11Katutub6; likes sa is~rig bayan 6' bansA. 1 in. Ugall; asal; g awi. NATURALEZA. f. Kalikasa-n; katutubonig gawi 6" ugall. 11Kinainulatang bayan. NATURALIDAD. f. Pagkalik~ls rig isa-ag bagay. (1 Katapatan at kabanayaran sa pakikiharatp sa kapuwj. NATURALIZAR. v. a. Tariggapin arig isfing tao nig parang tub6 sa isdlng bayan. II pasok sa is~ing baysan ang inga bagay na parang katutub6 do6n. 1ii v. r. Manirahan sa is~ng bayan arig tagaibdlng lupA ria paranig do6n tub6. NAUFRAGAR. v. ri. Malub6g arig isdung sasaky'ingdagat. 11 fig. MapasainA ang is~lng hangarin 6 ka. lakal. NAUFRAGIO. in. Pagkalub6g rig sasaky~ingdagat. II fig. Pagkalu.. ginig inalakf; pagkapahainak. NA(JFRAGO, GA.- adj. Nalub6g ang sasaky~ngdagat, mii, Pating. NASAL. adi. NauukolV sa il6ng. NATA. f. Liria'b rig gatas 6 sabt~w. j1 fig. Arig pinakadakiIlh at mahalag'J sa isdnrg bagay. NATACIO'N. f. Paglanig6y. Karunurigan sa paglarig6y. NATAL. adj. Nauukol sa kapariganakan. 11 mn. Kapanganakan.

Page  380 - 380 - NAUS NAUSEA. f. Alibadbad ng sikmura; pagkaibig na masuka. I fig. Yam6t 6 kamuhidng nililikhA n. ising bagay. NAUSEABUNDO, DA. adj. Nakasusuk,. [1 MapagsukA. NAUSEAR. v. n. AlibadbarAn ang sikmurA; magkaroon ng pagkaibig na masuki. NAUSEOSO, SA. adj. Nakasusu NAVI ari ng sasakyangdagat. NAVIO. m. SasakyAngdagat na pangdigmA. NEBLINA. f. Ulap na makapAl at mababa NEBULOSO, SA. adj. Maulap. 1| fig. Mapanglaw; malungk6t. II fig. Madilim. [1 fig, Mahirp maunawA. NECEAR. v. n, MagsalitA ng mga k,. kaululan. || Ipagpilitan ng paNAUTICA. f. Karunungan sa ungd8 ang ising bagay. paglalayAg. NECEDAD. f. KaungasAn; kaNAUTICO, CA. adj. Nauukol sa hunghangn. 1| Gawt 6 salitang paglalayag. paungas. NAVAJA. f. Pangahit; labasa, l1 NECESARIA. f. Palikuran. fia. Pangil ng baboy dam6. NECESARIO, RIA. adj. KailaNAVAJADA. f. HiwA ng labasa. ngan; kinakailangan. NAVAL. adj. Nauukol sa mga NECESIDAD. f. Pangangailangan. ssaskyngdagat at paglalayag. I Lah-t ng mga bagay na kaNAVE. f. Da6ng 6 easakying- ilangan sa buhay. If Necesidad dagat. mayor. Pagdumf. || Necesidad NAVEGABLE. adj. Malalayag. menor. Pagihb. NAVEGACION. f. Paglalayag. 1I NECESITADO, DA, p. p. nig NePanab6ng itinatagtl ng paglala- cesitar. f[ adj. y s, Gipit; nay-4g. ngangailangan; kinakap6s. NAVEGADOR, RA. adj. y s. Nag- NECESITAR. v. a. Kailanganin. lalaydg; manglalayag. 1 v.n. Mangailangan; magipit NAVEGANTE. p. a. ng Navegar. buhay ang isang tao. ManglalayAg; naglalaydg. NECIO, CIA. adj. y s. Ungas; NAVEGA. v. n. Maglayg; mag mangmIng hangal. |) Walng lakby dagat. II v. a. Paglayagfn; bait; matig;s ang ulo. paglakbayfn dagat. NAVETA. f. Da6ng na malift. J NECROLOGIA. f. Maikling kaLalagyfin ng insiyensong pang- saysayan ng buhay ng is&ng taong su6b sa oras ng pagmimiss. hindt pa naluluatang namat&y. NAVIDAD. f. Kapanganakan sa Talaan ng mga patay. ating Maill na Pangino6n. If NECTAR. m. Katds. Pask6 ng panggananik. NEFANDO, DA. adj. Hindi kaNAVIERO, RA. m. y f. Ang may- rapatdapat; katakwiltakwil. I

Page  381 - 381 NEGR NEFAI NEFAR1O. RIA. adj. Napakasa rnaA; napakalupit. NEGABLE. adj. Matatan9ggibaW11 mat atatuwadin. NEGACION. f. pagtanggf- pagtatuwf.. HI Kawlahing garntip ng isajng bagay. NEGADOR, RA. a&J, y s. Tuinatatuwwi. INEGAR. v. a. Tanggihifnl t~ituwadln; ipagkaila' ij v. r. Mag(lah4hiflg gawiaau is~ng bagay; turnanggi. NEGATIVA. f. Pagtanggfl; pagkakailAi. NEGATIVO, VA. adj. TumnatuwA; tumatanggf. N Nauukol sa pag-. tanggl 6" pagtatuw~a NEGYLIGENCIA. f. Kapabayaan;: kawa',ing ingat. NEGLIGENTE. adj. y s. Pab a,~ waling ingat. NEGOCIABLE. adj. Makakalakal. 6 inaaaringi kalakalin. iNEGOCIACI'ON. f. Pani-rangalaNEGOCIANTE. in. Mangangala. k~il. NEGOCIAR. v. n. Mangalakal, I Mavusap ang inga bansa hirpygil sa i'uing bagay 6' Usavin. NEGOC1O. in. Aug alinmaing ga. wain, hanapbuhay 6 Pinlapasukan. IIK'alakal. II Ang anoma'ng, ba. gay na pinagkakakitaan. ~jTubo5 6 pakinabang sa isa~ng hanapbubay. NEGOCLOSO, SA. adj.. Masipag at inaingat ea' kani- dng inga kalakal. NEGRECER. v, n. y r. Urmitim. NEGRO, GRA. adj.- y s. Maitim; itt. fig. Napakalungk't; kapang~dwpanwildw. f fig. Kapo'spalad. II fig. y fain. Gipit sa kabuhayan. NEGRURA. f. Ktitirin-n NEGRUZCO, CA. adj Kayumnangging inagulang;, maitiinitfim. NtmJNE DISCREPANTE, loc. lat. Walking pagkakaal't; pinagkasunduda 6 pinagkayaridin. NE6FITO, TA. in, y f. Aug bagong binyagan, NEOLOGIA. f. Pagtuklds ng inga bagoing pangungusap sa ising wikA. NEOLOGISMO. in. Pangungusap ng mga bago sa isdug wikA. NEOMENIA. f, Unang araw ng buwdn. NtRVEO, A. adj. Nauukol sa NERVIG. in Litid. 11 Kuwerdas ng kasarugkapaflg panwtugt6g, I fig. Jikds. II f g. Bish' ng ka. tuwiran. NERVIOSO, SA. adj. Malitid. Nauukol, sa mn~a litid. 1I Masin. dakin. Ij fig. Malakds. NERVOSIDAD. f. Lakus, at gakiw jag mna litid. 11 fig. Lakds at hishi ng katuwiran 6 paginainatuwid. NERVOSO, SA. adj. Malitid; inatibay. N.ERVUDO, DA. adj. May malalkak's na litid.

Page  382 - 382. - NETO NETO, TA. adj, Malinis at waking hal6. 1f Kabuudlng natirdisa pagtutu6s ng isaing kuwentahin. NEURASTENIA. f.- JMe. Sakft na buhat sa panghihina' ng inga litid. NEURASTtNICO, CA. adj. Med Nauukol sa sakf't sa inga litid. fl adj. y s. May sakf t na nerbiyos. NEUTRAL. adj. Waking kinikilingan. iNEUTRALIDAD. f. Kawalain ng pagkiling faaanrnain. NEUTRO, TRA. adj. C~ram. Hindi lalaki 6' babae. NEVADO, DA. a(Ij. Natatakp~ln ng busilak. I1 Maputing parang busilak. NE VAR. v. n. Umnuldn ng bu- silak, fl v. a. fig. Paputlij ang isdng bagay. NEVERA. f. Taguin nig busilak 6 yelo. I fig. Ta~hanang napakalatnig. NEVOSO, SA. adj. Mayelo; ina. busilak. NI. con,. cop. Man; kahit; dIi. NICHO. inm. Guang sa bat6ng pinaglalagy'n ng m~a es.tatuw", 6- ibling bagay. 11 Butas sa bat6ng pinaglilibingdla n- ing-a bangk~iy. NIDADA, f. Katipunan ng mnga itlo'g sa pugad. Ij Katipunan nig inga inak~y sa pugad. NIDAL. adj. Pangidugan. f pa~ nigating itl6g. f~'fig. Simalfi 6 batay-in rig isdng bagay. NIDIFICAR. v. ni. Magpugad ang rmga ibon. ND NIDO. in. Pugad. It fig. Tahanan rig isdlng tao. ~ fig. Poolk na pinagtataguan ng inasasanmang tao.NIEBLA. f. UMap na inababA. U1 fig. Kadilimdin at panglalab6 na di ikakslala sa isdng bagty. NIETO, TA. in. y f. Ap6 NIEVE. f. Busilak. II fig. Kaputhing lubha', NIMBO. in. Sinag na mnabilog rig buwln at sa ulo ig inga santo, NIMIEDAD. f. Kalabis6dn; kalaNIMIG, MIA. adj. Malabis; la] 5. NINFA f. Hit. Diwatab I f~g. Dalagang inagand6. NINGUNO, NA. adj. Walfi isa' man. U1 pron indet. Waking kabuluh6dn. 11WakIng sinomdln. NIfRA f. Batang babaing ulila. 11 Niua del o.jo. Balintat~lw. NINADA. f. Gawdlng batA. NIEAR. v. ni. Magkilos bat". NINERIA. f. Gawo, 6 kilos bat&. H fig. SaiitAi 6 gawing waking gaanong kabulubAn, NI1RETA. f. Balintatdw ig mnati. NINEZ. f. Kabataan. fl fig. SiinulAi rg islng bagay. NINO, NA. adj. Nasa kabataan. fig, Musrn6s. m i. y f. BatA. NIPA. f. Pawid. NIQUELADO. in. Paglulub6g sa nikel. NIQUELAR. v. a. Ilub6g sa nikel. NITRAL. in. Po6k na kinukunan ig, salitre.

Page  383 - 383 - NL T R NITRERI'A. f. Po6k na pinagtataguan ng salitre. NITRO. mn. Salitre. INITROSO. SA' adj. May balong salitre. NIVEL, m. Pamatag. ftig. Kapantayding lub6s D~g anomin~tg bagay. NIVELACIO-N. f. Aug pagkilala nig kapantay~in sa painaiagitan np kasangkapang painantay. NIVELAR. v. a. Kilalanin ang kapantay~in ng isa'ag bagay sa pamnamagitan rig kasangkapang pamanttdy. NIVELAR. v. a. Kilalanin ang kapantay.4n rig isa~ng bagay sa pamamagitan ng kasangkapang pamiantaiy, NO, adv. n. Hind!; di; huw-'g. No ma's. expr. Lamang. NOBLE. adj. Marilig; mnahaiI,j Dakila'. NOBLEZA. f. Kamrahalani; karilagdn; kadakilaan. NOCI6N. f. Pagkakilala 6 diwA sa isang bagay. NOCIVO, VA. adj. NakasasarnA; nakapi pinsaliA. NOCTURNO, NA, adj. Nauukol sa gabil 6 ginagawa sa gabi.. Aug naglalakaid ing magis- 'at inalungko't. NOCHE. f. Gabf. II fig. Kagluban; kadilirnan; kalunpkutan. NODRIZA. f. Tagapagalagi rig batA; sisiwi. NOMBRAMIENTO, mn. Pagtawag sa pangalan rif isdng tao 6' bagay. 11 Katibayan Dig pagbirang NOMB sa isaing tao upang guman~p rig isding tungko'l. NOMBRAR. v. a, Tawagin aug pangalan nig isaing tao 6 bagay. 1I Tukuyin; batiggitin. 11 Hirarigin ang isainig tao upang ma. nupad rig isAng tungk6l. NOMBRE. in. Pangalan; nigalan; pamnagdt; tawag sa isaing tao 6 bagay. NOMINA. f. Talaan rig panplaan, NOMINACION. f. Paghirang ea isdlng tao upang manupdd rig isfing tungko'l.I Pagtawag sa rigalan nA isting tao 6' bagay. 1t Pagnigangalan., NOMINAL. adj. Nauukol sa pangalan: f May pankalan. NOMINAR. v. a. Ngalanan; tawagin ang pangalan rig is~rng tao 6 bagay. NON. a dj y s Gans~lI. NONAGENARIOI RIA. adj. y ss may siyarnnapuing tao'ng gulang. NONAGtESIMO, MA. adj. Ikasi. yOmr na pfi. NONATO, TA. adj, Hindi kusang ipinangantik kungdt kinuha sa tiyiln DRi inai. NONO, NA. adj. Ikasiydm. NORIA. f. Makinang pangpaakydt Dig tubig. NORMA. f. Eskuwala. 11 fig. Alituntunin (lapat sufldlif. NORMAL. adj. Nasa kalagayang inahusay. 11 Nagsisilbfng alituntuni-n 6 patakardin. NORTE. in. HilagA 6' hilagailn, NOSOTROS, TRAS. pron. pers. Tayo 6' kaml.

Page  384 - 384 - NOST NOSTALGIA. f. Damdaming likba ng pagkalay6 sa kaniyng bayan 6 kamaganakan at mga kaibigan. NOTA. f. Tand. 11 Punni 6 pansing ginagawa& a isarng aklat II Paliwanag. )| Babala; paunawa. R Kabantugan: bunyl H TalA. NOTA BENE. loc. lat. Pallwanag. NOTABLE. adj. MAhalagd; dakila. NOTAR. v. a. Tandain. II Pu nahin; pansinin. | Lagyan ng mga paliwanag ang isang aklat. NOTARIA. f. Tungkuling pagka notaryo. 1I Tanggapan ng mga aotaryo. NOTARIADO. m. Pagnunutaryc. NOTARIAL. adj. Nauukolsanotaryo. U Ginawa ng notaryo. NOTARIO. m. Ang tagapagpatutoo ng mga katibayan 6 ka. sulatan. NOTICIA. f. Kaalaman. l| Balita. NOTICIAR. v. a. Ibalita; ipaalam. NOTICIOSO, SA. adj. May kinalaman 6 balita sa isusg bagay, NOTIFICACION. f For. PagbibigAy alim; pagpapatalsstas. NOTIFICAR. v. a. For. IpagbigAyalam; ipatalastAs ang ising bapay sa pamuamagitan ng hukuman, NOTORIEDAD. f. Kahayagan 6 pagkahayag sa sinoman. NOTORIO, RIA. adj. HayAg sa madl&. NOVATO, TA. adj. Baguhan. NOVE NOVEDAD. f. Kabaguhan; baf gong litaw. N Pangyayaring nababago; balita. fI fig. Pagtataka 6 panggigilalas na likh, ng mga bagay na di pa nakikita. NOVEL, adj. Bago; walA pang kaalaman sa i-ang bagay. NOVELESCO, CA. adj. Likas 6 katutukbt sa mga nobela. NOVELISTA. cor. Ang sumusalat ng mga nobela, NOVENA. f. Pagsisiyrm. NOVENARIO. m. Pagsisiygm na ginauawa sa mga simbahan bago magpist4. NOVENO, NA. adj. IkasiyAm. | Ang bawa't ikasiyAm na bahagi ng isAng kabuuan. NOVENTA. adj. Siyamnapu. NOVENTON, NA adj. Nauukol sa may gulana na siymnapung ta6n. NOVIA. f. Babaing bagong kasal. 11 Babaing malapit nang magasawa. NOVICIO, CIA. m. y f. Ang bagong kapapasok sa isang relihiyon. 11 fig. Baguhan 6 nagsisimula pa lamnang sa isnfg gawA 6 karunungan. NIVILUNIO. m. Bagong buwin sa langit. NOVILLA. f. Bakang hindi pa maamb. NOVILLADA. f. Kawan ng mga bakang bat, at hindt pa maamb,

Page  385 -385 - NOVI NOVILLERO. in. Ang nagsalaght jag ma bakang bath at di pa maarnb. Kural ng inga baka. NOVILLO. m. BakaDg bath at hindi pa msamfloNOVI0. in. Lalaking bagong kaF-61. ii Ang lalaking inalapit ing inagasawa. if fig. Ang bagong pasok sa is~ino katungkulan. NUBARRON. in. Ulap na mnalakf Iat makapafl. NUBE. f, Uliip; panganorin, if NUBLADO. in. Ulap 6' dilfm in g langit. NUBLOW0, SA. adj. Maulap; inadilim ang lantit. IIfig. Sawing. palad. NUCA. f. Batok. NTJCLEO. in But6 ng inga bungangkahoy, N Ubod. NUDILLO. in. Buk6" ng dalirl. NUDO. mn. Buh6l* 1I Buk6'. H fig. Tall; gapos. ~ fig. Ang malakfng dahihln 6' alinlaugan sa isdnlg bagay. NUDOSO, SA. adj. Mabuh6l; inabuk6. NLUERA.f Manugang na ba NULI nuevo. in, adv. Muilf. NULIDAD. f. Kawaldng bisA 6 kabuluh~ln. Kawahln nig ka. kayaha'n. Taong waling kakayabdrn. NULO, LA. adj. Wahlng bisa"i 6 kabuluha'n.H Wala'ng kakayaharn. NUMEN. in. Ang alinuntn sa rnga diyusdiyusang siriasamnbd ng mga di binyagan. ~f Pagiisip sa paggawA ng isting bagay. NUMERABLE. adj. Mabibilaag. NUMERACION. f. PaghilangNUMERAL. adj. Nauukol isa hilang. NUMERAR, V. a. Bilaagin N Lulat rig nuimzero; nuiniruba'n. NUMERICO, CA. adj. Naidukol sa bilang 6 nviuaero. NUMERO. in. Bilang. Ang dami nig inga tao 6 bagay na may is~lng url. NUMEROSIDAD, f. K~arami-han ng bilang. NUMEROSO, SA. adj, Maramin ang bilang.NIYNCA. adv. t. Kailanmd~ng panab-n. INunca jam's. in. adv. Magpakailanmrun, NUNCIO. in. Tagapagbalita, L Sug6 ng Papa. H f ig. BabalAi; palatandaan. NUPCIAL, adj. Nauukol sa kas~il 6 pagiisdng dibdfb. bae. NUESTRO, TRA. pron. Arnin; atim; natin. NUEVA. f. Balith. NUEVO, VA. adj, Bago. darating sa ising bayan. poses.I KAI De 49

Page  386 a- 386 - NUPC NUPCIAS. f. PI1. Kas,41; pagiisingdibdijb. NUTRIC16N. f. Pagpapalusfg 6 paglus6g.NUTRIMIENTO. m. Pagpapalu.. 86g [6 Paglus6g. II Pangpatsbfi 6 pangpalus6g. NUTRIR. v. a. Palusugin; pata. bafn sa pamamagitan ng pagkain. NUTR Ifig. Palakasfn. 1 v. r. Lumnuso~g; tumabAi. NUTRITIVO, VA. ad'. Nagpapalus6g; nagpapatabfi. NUTRIZ. f. Sisiwa. NY. f. Pangatl6ng titik ng aba. kadang gr'!yego, at katimbdng ngene, sa kastili.,

Page  387 - E3EN - S I — ~~~~ff~ff lack" -Ws I-f N N. f. Ikalabingipit6ng titik ng abakadang kastila at panglabingapat sa kaniydng mga consonante. NAGAZA. f. PaDgating ib6n. H fig. Pakana; silb. NIQUINAQUE. m. fam. Tao 6 bagay na lubhdng alipustA. NOCLO. m. Minasang may ha. long asukal, mantika, itl6g at alak, NONERiA. f. Kilos 6 gawdng katutubb ng mga ulian. NIONO, NA. adj. fam. Nauukol sa taong mahinA ang isip, masasaktfn at magugulatfn; ulian, NUDOSO, SA. adj. Mabuh61 6 mabuk6.

Page  388 0 0. f. Ikalabfngwal6ng titik rig abakadang kastilh at pangapat sa kaniy~ng mnga vocal. 0. conj. disy. 0; dill kayfi. OASIS. in. Po6k na inahalainan sa gitna ug is~Ag ifi~ng. OBCECACION. f. Pagdidilfim ng 'sip. OBOECAR. VI a. Padiliminf 6 Panglabuin aug isip. 1i v. r. Magdiii i 6 manglab6 aug isip. OBEDECER. v. a. Suinun6d; manualimna. 11 fig. Suinun6d ang is~ng bagay sa pamsaiagitan nig lak~s 6 batak.OBEDIEL!CIA. f. Pagsuno'd; pag. taliina, H1 Kasunuran, OBEDIENTE. p. a. ng Obedecer. Sumusuni6d. 11 adj. Masunurin. OBESIDAD. f, Katabaang- labis. OBESO, SA, adj. Matabding tutoo.OBICE. mn. Sagwifl; hadltdng;, sagabal. OBJECION. f. Katuwirang imi. hahar~p laban sa ib~ng palag~y; tutol. OBJETO. in. Bagay. j4 Akala'. Dahihari 6 Iayunin ng isdng bagay.OBLACLON. f. Hand6g at paghabain sa Diyo's. OBLIGACLON. f. Katungkulang pagtupa'd. Paggantf ug utang na 1o6b. Kasulatang kinatataladln njg kapangakuan sa ikatuttipad ng isdng bagay. OBLIGAR. v, a. Piliting gumawA 6 tuinupa'd ng ising bagay.f Akitin aug kalooban ng kapuwa" sa pamainagitan nig inabuting pakitang lo6b. 11 v. r. Mapili. tang turaupa'd sa isling bagay. OBLIGATORIO, RIA. adj. Sapilitin. OBLONGO, GA. adj. Talihaba. 6BOLO. mn. fig. Abuloy. OBRA. f. GawA 6 yarl. 1I KathA; akdA. ui Obra de caridad. KawaniggawA sa kapuwA.

Page  389 - 3 89, OBRA OBRADOR, RA. adj, Y s. Gurnagaw wii. Pagawaan 6 gaw aan, OBRAR. v. a. Gumawa"; yurnarl, 11 LumikhA; kumatb,4. 1Mag, tay6. 11 v. n. M~gkurs6'. OBRERO, RA. in. y f. Manigga gawa; upahAn. OBSCENIDAD. f Kahalayan; kalaswadn. OBSCENO, NA. adj. Mahalay; malaswsA. OBSOURECER, v. a. Padiliminn. 11fig. Pagdilirnfn aug isip. 1 Pi~nt. Soinbrahaing inabuti ang inga larawan, jjv. n. Duinilfm; gurmabl. I v. r. Magdlilfw; inagkulimifin ang langit. OBSCURECIMIE1NTO. in. Pagpapadili'm, OBSCURIDAIJ. f. Kadiliminn. 11 fig. Kababaang 106b; pagkaha mnak sa pakikipagkapuwa'. 1fig. Kadilimin ng isip. I fig. KaIlabuan ng sinuilat. OBSCURO, RA. adj. Madilim. 1 fig. Mababang Ioo'b. ji fig, MIA la56; inagui6ng mnagsalita". OBS1ECUENTE. adj. Masunurin; inatalimabiti. OBSEQUI AR. V. a. Magalay; inaghando'g sa kapuwA. IMag pakitang gilas. OBSEQUIO. Mn. Pagaalay; paghahand6g. ii Alay 6 kalo6b. OBSEQUIOSO, SA. adj, Mapag-. alay; mapaghand6g. OIBSERVACION. f. Pigsisiyasat; paginamatyt'g. OBSERVADOR, RA, adj. y s. Nag.. OBSE sisivasat; nagmnamaty~g. OBSERVANCIA. f. Pagtupiddng gandp sa iniuutos. jH Galaing;' papuri at pitagan sa in~a puU6. OBSER VAR. v. a Siyasa tin; mnatNlavar. Y Tu-mupdd sa iniuutos. 11Punahin; pansinin. K Subukan. OBSTALCULO. in. Sagwi I; balakid; hadhing. OBSTANTE. P. a.- ng Obstar. Buinabalakid. Hj No obstante. M, adv. Gay(in madn, OBSTA~R. v. n. Bumalaki'd; puMigil. II jinpers. Magfnri balakid 6 kalaban ng isaing bagay. OBSTINACION. f. Kaulitan; katigasSan n& ulo. OBSTINARSE. v. r. Maginaulit;, wagmsfigds sa kaniy~ng Iik6ng kagustuban. OBSTRUIR. v. a. Hadlangdn;ar hain aug daan. N v. r. Magsard, angi kisng butas 6' puang. OBTENCIO'N. f Pagtatamn6; pagkakamit; pagkakaro6rn. OBTENER, v. a, Tarnuhin; kaintan; nasundludn aug isdug bagay. IIMagksro6n. OBTUSO, SA. adj. Pulpol. j figi. Mahagal umnunawh,. OBVIAR. v. a. lasyO66alisifnaug nakasasagabal 6' nakahahadla'ng. Ii v. n. Makasaccabal. OBVIO, VIA, acij. Hadiag, 11 fig. Napaknlinaw; napakaliwanag. OCASION. f. Pagkakatta'n.f Sainht; dabilan. 11 Kapankaniban. iOCASIONAR, v. a. Maging dahiI-'a 6 sanh'i nA pangyayari ng isa~ngba.. gay. ~ Magudyo'k. U Ilaga'y tsa panganib.

Page  390 0 390 OCAS OCASO. m. Pa~lub6g na araw.!~Kariuran. I f g. Pagkahapdly; 2%gkatapos. OCCIDENTAL. adj. N,,uukol sa niiuluibuwan ng araw 6 kanluran. OCCIDENTE. in. K~nluran; Iu. bugan ng araw. OCEANICO, CA. adj. Nauukol sa karagatan. OCEANO. in. Karagatan. OCIAR. V. D. Magpahingj sa pagv~awf; inagliwaliw, OCIO. in. Pagpapahingil sa paggawA;, pagliliwalfw. OCIOSIDAD. f. Katamaran; pagpapagayulnggay6n. OCIOSO, SA. adj. y s. Tamld; walking gawfi. N Wali~ng kabuluba'n; waking pakinabang. OCTAVO, VA. adj Ikawal6-. Nauukol sa ikawalo'ig bahagi Lg isang bu6. OCTOGENARIO, RIA. adj. y s Ang may wautuugpiing tao'ng gulang. OCTOSILABO, BA. adj. Maywa I6ng silaba. OCULAR. adj, Nauukol sa inatA OCULISTA. corn. Mauggagamnot sa sakft ng matdl. OCULTACION. f. Pagkukublf; pagtatag6. OCULTAR. v. a. Ikubli; itaga; ilinkld. fl IpagkaifA. 11v. r. Ma~gkubif; inagtag6 OCULTO, TA, adj. Kublf; tag6, I En oeulto, mn. adv. Pal him. OCUPACI6N. f. Pagkuha. NJ Gawain. I Pinapasukan; hanapbuhay; katungkulan., OCUP OCUPAR. v. a. KuniD; ariin 0 sakuoin ang isaing bagay, Nf Magkamnit; guianamip ng ising gawA 6 tuagkulin. Jj L'iindnn ang is~lug po6k na waldiag lain~n. j1 Tira. han ang isdng bahay. I Bigydn ng inagagawA aug isAng tao. Il V. r. GuinawA; gumandp ng isAng tungkulin, 11Magabali sa isang bagay 6' kalakal. OCURRENCLA. f. Paokakata6n; pangyi~yaring di sinasadya. I Pagsaksalk ng b~gIA sa gunitA ng isdnw bagay. OCURRIR. v. r. Magpaund; inaghandii; suinalubong. 11Mangyari; mnagkatao'n. 11 Suinakadk na b~glA sa gunitA aug Wisng bagay. ~ DumaI6-; makisalamuhA. OCHENTA. adj. Walungpil OCHOCIENTOSJ TAS. adj. Wa.. kinag dada. ODIAR. v. a. Kainuhian; kapootdn; ipagtaniin sa Ic6b. ODIO. in. Pagkamnubt; pagkapo6t; pagtatanfim sa lo6b, ODIOSO, SA, adj. Nakamuinuhi; nakanopo6t. ODONTALGIA. f. Med. Sakft ng baga4ng 6" ina ngipin na may kasainang parnatnagA. ODONTOLOGIA. f. HAgaaral as m~a nainin. ODORIFERO, RA. adj. Mabang6; rnihaliinuyak. OESTE. in- Lubultan ng araw; kanloran. N Hanging habagait, OFENDER. v. a.- Sakta~n; tainpala. isanin. q Murabin; laitin. Hf Yatnutifn; pagalitin. V. r. Magalit; inapo6t.

Page  391 - 391 - OFEN OFENSA. f. Palatamnpalasan; pagsakit..I Pagmur a; paglait. Hj Pagpapagalit. HPagkapokt. OFENSIVO, VA. adj. Umnialimnura; lumalait. H Nakagagalit; nakapopo6t. OFENSOR, RA. adj. y P. Nanampalasan; nanakift. Ii Umnaalimura; lumalait. 11Nagpapagalit. OFERENTE. adj, Y s., Nagaalay; naghahando'g. OFERTA f. Pangakong magbi,g~iy, tuinup~d 6 gumawA ng isang bagay., I Alay; band6g. OFICIAL. adj Nauukol sa pangkalahat~n. jf Mn. Ang gumagaw sa is~ng banapbubay. H Ka waning nasa ilalimn ng ising Pu ri6. OFICINA. f. Poo~k na ginagawain,UR is~ing bagay. I Kawanihan. dFICIO. mn. Gawain; hanapbuhay. HTangkuljn. OFICIOSIDAD. f. Kasipagan at pagsisikap sa pgaw. OFICIOSO, SA.- adj. Nauukol sa taong mnasipag at mnasikap, Makabuluhdni; inapakinabang. OFRECER. V, a. Mangak6. Ihando'g; ialay. 11 v. r. Sumagunit~ng big1A sa alaala ang is~ing bagay. 11 Managyari; mnagkata~n. II Huinand6g, OFRECIMIENTO. mn. Paghahan. d0g; pagaay OFRENDA. f. Alay; hand6-5i; hain sa Diy6s. OFUSCACIO N. IU Panglalaba ng Paningfu. I fig. Pagdidiliju ang isip. OFUS OFUSCA~R. v. a. Pansglabuin ang panin~fn. jj fig. Paidiliminf ang isip. 11 v r. Manglabb ang paningin. v. r.' fig. Magdililn ang isip. GD.f. Pakiknig. 1 De oidas M. adv. Sa dinfgdinig. GIDO. m. Pangdinfg. N Tain~a. GIDOR, RA. adj. y s. Durnidinig 6 nakfkinfg, 1 m. Ang tagahatol sa kabarian sa m~a usapln. QIR. v. a, Pa kin gga'n; dinggin. II Makinfg. OJAL. M. Suutan no- bitones; uhales. 1OJALA! interi. Kahimnanawari; mnanu nangA. OJALAR. v. a. Maguhales. OJEADA. f. Sulvdip. OJEAR. v. a. Maginasfd; inagmnalas. II Jtaho'y ang pinangangaso sa pamamagitan rig sigidw, inaav at palakpaik. OJERA. f. Mansaing nanigingitirn sa paligid ng matal. OJERIZA. f. Po6t at pagtatanfni sa kapuwa'. OJERUDO. DA. adj. Malaki ang inga tainga. OJETE. in. Uhalei na nalijjt. f faam. Tumnb6ng. OJO. m. Mati~. Butas ng ka-. rayomn, palak6l at ibp. OLA. f. Alon. OLAJE. in. Sunuiidsun~d na aJon. OLEADA. f. Along amalakf; iqalp6k ng alon. OLEAGINOSO, SA. adj. Mala. ~f S. OLEAJE, Mn Sunlfidsun6d n alon.

Page  392 - 392 - OLEO OLEO. m. Langis. OLEOSO, SA. adj. Malangfs. OLER. v. a. Amuyin 6 aruyan. fig. Maninanan ang isa Ig bagay na kubli. I v.. Mangam6y. OLFACCION. f. Pagam6y. OLFATEAR. v. a. Amuyang ma. dalAs. 1) fig. y fam. Siyasatin; nmanman. OLFATO. m. Pangam6y OLFATORIO, RIA. adj Nauukol sa pangamoy. OLISCAR.. a. Amuyfng mabuti at madaias ang isang bagay. | v. n. Man-&amoy; umalingasaw. OLOR. m. Aab6y; samy6. 11 fig, Pagasa; pagak' b 6 pagaalay Dg isAng bagay. I fig. Ang dahilan ng ipinaghihinala. 11 fig. Kabantugam. OLOROSO, SA. adj. Mabang6; masamy6. OLVIDADIZO, ZA, adj. Makakalimutfn. OLVIDADO, DA. adj. Nakalimutaa; nalimutan. OLVIDAR. v. a. Limutin; pagkalimot sa isang bagay. OLLA. f. Palay6k; balanga; ka tingin. OLLERIA. f. Gawaan ng mga palay6k, balanga at ibp. OLLERO, RA. m. y f. Magpapalay6k; manggagawa nA palay6k. OMBLIGO. m. Pusod. g fg Ubod ng ising bagay. OMBLIGUERO. m. Pamigkis sa pusod ng mga sango6l. OMIS OMISION. f. KakulangAn sa pag. tupad sa ising bacay; pagpapabaya. OMISO, SA. adj. Pabaya; mapaupabayA. OMITIR. v. a. Ipagpabayang gawin ang isAng bagay. 11 Huwag kibufn ang isang bagay. | v. r. Mapabayaan. OMNIMODO, DA. adj. Sumasaklaw s6 ihbat. OMNIPOTENCIA. f, Ganap na kapau.; rrlig taglay ng Diy6s. Kapangyaritang wmalaki. OMNIPOTENTE. adj. Ganap na makapangyarihan. OMNISCIEWCIA. f. Karunungan sa lahat na taglay ng Diy6s, OMNISCIO, CIA. adj, Marunong ha lahat. y Naiuk.* sa maalam ng marami ug baga;. OMOPLATO. m. B t6 sa paypAd. ONCENO, NA. adj. Ikalabingisi. ONDA. f Aion. 11 Pagaspas sa hihip ng hangin. ONDEAR, v. n. Umalon ang tu. big sa hihip ng hangin. U Madali ng alon ang isang bagay. v. r. Pwmagaspas sa hihip ng hangin. ONDEO. m. Pagalon. | Pagaspas ng isdng bagay sa hangin. ONDULADO, DA. Alunal6n. ONEROSO. SA. adj, Mabigat; may blwis. ONOMASTICO, CA. adj. Nauukol sa mga pangalan. ONZA. f Ikalabfnganim na bahagi ng isang llbra.

Page  393 - 393 - OPAC OPACIDAD. f. Kalabuan 6 pag kamalsb6 ng iF 'ng bagay na di tinatagus~in ng liwanag. OPACO, CA. ad'. Madilfim; hind! tagus6in ng liwanag. jj fig. Mapangl6dw. OPCION. f. Kidayaan at kapangyarihang makapill Pagpill. OPERA, f. Dula-ng nasa tugtu. gin. OPERABLE. adj. Magagawb,. OPERACION. f. Paggawf iI Pagyarl ng isding bag,-y. Ujr. Pagbusb6s. OPERADOR, RA. adj, y S. oir. Buinubusbo's. OPERAR. v. a. Cir. Bumusb6s. Ii V. n. Gurnawa. OPERARIO, RIA. m. y f. Manggagaw~.k OPIMO, MA, adj. Masagana';- maIus.~g. OPINABLE. adj. Mapaguukulan ng kurtikur6. OPINAR, v. n. Magpalag"y D_ kuriakur6. OPINION. f. Kurtikur6; palag~y. OPIPARO, RA. adj. Masaganj at inaalind6g, na kadalasa'y ins uukol sa handaan 6 pig! og. OPONER. v. a. Salansanglin; tu. tulan; isalungatin, R v.'r. Sumalansing; tuinutol; sumaluJ2gtt. OPONIBLE. adj. Masasalansdng; matututulan. OPORTUNIDAD. f. Kagalingan at kaayusau ng panaho'n at po6k upang igawl ng ising bagay. OPORTUNO, NA. adj. GinagawAi 6 nangyayari sa& kalrampatang Pa nah6n. OPOSICI6-,N. f. Pagsalansting; pagtutol; pagsalungat, I Pagkakala. ban ng dalaw6dng bagay. HPaligsahan. OPOSITOR, RA. mn. y f. Ang sumasalansdng 6 tumututol. I Aug nagaadhikA ng isfing bagay sa parnamagitan ng is~ing paligslahan. OPRESI6N. f. Pagiinpit; paginils. OPRESIVO, VA. adj. Uminiipit; ufiniins. OPRIMIR. v. a. Impitin; dagainfn. Inis'ia. Ii fig. Pahirapan ang iSAng tao. OPROBIO. Mn. PalibhasA; sipha.y6. OPROBIOSO, SA. adj. Punapa-. fibhash; sumisipbay(. OPTAR. v. a. Pasukan ang i'sdng katungkulan. 11 Piliin ang isang bagay sa inararni. OPTIMISTA. adj. y s. Minaina. buti aug laha~t ng bagay. OPTIMo, MA. adj. Napakabuti; kabutibutihan, OPUESTO, TA. adj. Kasalungtt; kalaban. OPULENCIA. f. Kasaganaan; kayamnanan. OPULENTO, TA. adj. Masagana sa lahdt nA bagay; inayalnan. OPUSCULO. n. Akddng mnunt as karunungan 6 sa wik&. ORA- conj. dist. Naroon; man. ORACION. f. Talumapating binibig. kas sa barip ng madIg,. Ii Pana-. langin; dastiJ. ii Gram. Buong kawikaan; kafisip~in. 50

Page  394 -394 - ORAC ORACIONAL, mn. Ak16dt nu; mng panalangin. ORADOR, RA. in, y f. Mananalurnpatt. II in. Tagapangaral. ORAL. adj. SiuasslitA 6 sinazabi sa bibig. ORAR. v. n. Magtafuinpati. Manalangin. U1 v. a, I~sam6; ilu. hog. ORATE. corn. Aug sirA ang isip. rH fig. y fain. Aug taong mnaikli ang isip. ORATORIA. f. Pananaluinpati, ORATORIO, RIA.' adj. Nauulkol sa pananalumnpatl 6 pagtataluinpati. ORBE. in. Kabilugan. I Kabilugan DRi luPA 6 langit. U1 Daigdfg. ORBICULAR adj. Mabilog. ORBITA. f. Astron. Ang ailalakaran ug isdnrg tangh~w sa langit k Ang hukay na kinalalagyi~n ng inga matfi. ORDEN. in. Ayos 6 husay ng inga bagay. I~Knayusan ng inga bagay. - Alit untuning sinusun6d sa pagsasagawA ng is~ng bagay. JjHanady 6 pagkakasunu'dsun6d ng mga bagay. II f. Utos 6 atas. 1ainb. Aug bawa't isA sa mg& baytai.g rig sakramnentong pagpapari. ORDENANZA. f. Paraan, husay atpagkakaayos ng ruga bagay na ginapiwA. 1i Kautusidn. ORDENAR, v. a. Ayusin; italatfig; ihanay ne rnaayos ang anomi3ng bagay. U1 Magutos. H Bigydn nig tungkuling pagkaparl. Jj v. r. ORDE Magparl. ORDENADERO. in. KasangkaPna pinagsasahuran nig gatas. ORDE1RADOR, RA. adj. y s. Gurinagatas; inalggagstas. ORDENAR. v. a. Gurnatas. ORDINARIO, RIA. adj. Kara. nl~wan. anon'aralan. OREAR ttiuy U rigin. 9 mnagap OREJA. H Palasak at waldng gahalagtl._, II Walking pinagv. a. Pahanginan; paang is:6ng bagay sa hav. r. Magpabangf n 6 suDg hangin. zf. Tainga; pengdinfg. OREJEAR. v. in. Pagalawin ng inga hayop ang kanil6ng tainga. 1fig. Gawin ang isaing bagay ng inatarnhiy at bigI'bigla'. OREJUDO, DA. adj. Mpy inga tainaga. 1I Nauukol sa hayop na may miibahaba' at malalaking *tsinga. GREG in. Whiip na muarahan na ORFANDAD. L Pagkaulila. IH fig. Kawulln ng sukat na tuinulong 6 lumingap. ORGANISMO. mn. Katipunan ng mga nagpapagaklw sa katawtin. ORGANIZAR, v. a. fig. Itatag 6 ayusia aug is~ng bagay ng ayon sa mnga tuntunin at pagkakaayon ng kaniyplng rnga bahagi. ORGANO, in. Kasankapang tinutugt6g na, kahawig ng piyano. flAug alinmdtng bahagi rig katawailk ORGULLO. in. Pagmnamnalakf; kaPalm luau.

Page  395 - 3 953 - ORG9. ORGULLOSO, SA. adj. y s maoawmialakf; palaI6. ORIENTAL. adj. Nauukol sa si. langanan. ORIENTE. in. Pagsilang ng isdng bagay. ii Siianganan. ORIFICIO, in. Butas. M Tuinbong. ORIGEN. in. Pinagmnuldn; pinagbtibatan. 11 Tinubuang bayan. H Angkdln. 0 fig. MulA; sanhi ng isding bagay. ORIGINAL. edj. Nauukol sa pi. nagmnulin, in. Akddng sarili na d'i kinuha sa iba'. if Alinma-ng sulat na pinagpaparisan. ORIGINAR. v, a. Paginu1a~n; paizbuhatan~. if v. r. Magm~ula'; iag~ buhst. ORILLA. f Tabi; gilid ng isa'ng bagay. IUr,~ -a 6 laylayan. J3 kayo. flBaybayin; dalamnpasigan rq iog 6 dagat. Hj Tabi ng da aug nilalakaran ng mnga mnanglalakbly. 4J fig. Hanggg 6' wakds ing isa'ng bagay na waldiag katawdin. ORILLAR. v, a. f ig. Tapusin; husayin ang isiing h~gay. Il v. n. y r. Duinadn 6 luinaga-y sa tabi'. H Tutupin ang urya' ri kayo. ORIN. in. Kalawang. jj' pl* INi. ORINA. f. Wb. ORIN-AL. in. Saburin ng ihi ORINAR, v. n. Umihl, ]l v. r. Mapaihi. ORINIENTO, TA.- adi, Kalawa. ORIU ORIUNDO, DA. adj. Galing 6 bubat sa isdng bayan. ORLA. f. Palainuting inilalag,4y sa laylayan ng inga damit. ORNAMENTAR. V. a. Gayakihi; palainutihan~. ORNAMENTO. in. Palamnuti; ga.. yi14k. Hf pI. M~a kasangkapan at kasuutan ng parl. ORNAR. v. a. Gayakfin; palainutiban. ORNATO. in. Gtydk; palainuti. ORO mn. G-nt6. fig, Salapt; kayarnanan.OROPEL. in. Palardbtg kulay gin.. t6, R f~g. Bagay na wahhig ga. ariong halagd. OROPELERO. m. Ang lalaking rnagpapalarA, OROPPNDOLA. f. Ibong kulya wan. O.RTIGA. f. Halamanag lipid. ORTODOXO, XA. adj. Kaayoni sa pananainpalatayang' kato'liko. ORTOGRAFIA. f. Gram. Bahagi Dg gramnatikang nagtuturb ng wast6 at inaayos na pagsulat. @RTOGRAFICO, CA. adj. Nauukol sa wast6 at inaay6s na, pagsulat. ORTOLOGIA. f. Karunungan sa, pagbigka's na, iabuti iug nga, pang~uJgusap.

Page  396 - 396 - ORUG ORUGA. f. Uod na nagiging parupar6. ORZUELO. m. Gulitl. OS. pron. pers. Kay6. OSADIA. f. Kapankahasan; kalakasaug loo'b, OSADO, DA. adj. Panjaha-s; malaktis ang lco-b. OSAR. v. n. Mangahds; rnagla.. kits lo6b. j1 m. Hukay na pi. nagbabaunfin ng mga but6 nk tao. OSARIO. m. Hukay na pinagbabaunAtn ng mga but6 ng tao. OSCILACI6N. f. Pagug6y; pagundayog. 11 Ug6y. OSCILAR. v. ni. Umnugo'y; umundayog. OSOULO. mn. Hallk. OSCURECER. v. a. Padilimfn. v. r. Magdilfm. OSCURIDAD. f. Kadilimnin. OSOURO, RA. adj. Madili-m. OSEQ, A. adj. Sa but6. j1 May uring but6. OSIFICARSE. v. r. Magling but6 6 magparang but6, OSOSO, SA. adj. Nauukol sa but6 I May mga but6. OSTENSIBLE. adj, Maipakikialai 6 maipakikita. OSTENSI60N. f. Pagpapakilala 6 pagpapakita ng ieting bagay; pagpaparangalan. OSTENSIVO, VA. adj. Nagpa. -pakilala 6 nagpapakita ng- isdn I OSTE bagay; nagpaparangalafl. OSTENTACION. f. Pagpapahayag; pagpaparaflgalari; PagPaPa1a16. OSTENTAR. V. a. Ipakilala 6 ihaytdg ang isaing bagay. 11 Maogparangalan; magp-aranyft. OSTENTATIVO, VA. adj. Nagpaparangalan 6 nagpaparanyg. OSTENTOSO, SA. adj. Marilig; Idaikila'; maringal. OSTRA. f. Talab~i. OSTRAL. m. Pabiyayan ng ta.. OSTRERO, RA. M. y f. Magtatalabg. OSTRO. mn. Timog. OSUDO, DA. adj. Mabut6. OTORGAR. V. a. Ipahintulot; pumayag. I For. Makipagkasund6. OTRO, TRA. adj. IbAt; kaib6i. OTROSI". adv, c. Bukiid dito; tang1 dito. 11S. For, Pangalaw~ng kahilingan. OVACION. f. Palakpik 6 papuri ng mnadlA sa is~ng tao 6 bagay. OVAL. adj. Hugis itl6g, OVALADO, DA. adj. Hugis; itl6g; taluhabA. OVALAR. v. a. Gawfng hugis itl6g. OVAR. v. a. Mangitl6g. OVEJA. f. Tupang babae.

Page  397 - 397 OVEJ OVEJUNO, NA. adj. Nauukol sa, tupa.OVILLAR. v. ni. Magkidkfd ng sinulid. 11 fia. Paiklifn 6 dagIin.1 v. r. Mangurong na parang kinikidkfd. OVILLO. in. Kinidkj'd na sinulid. 11fig. Bagay na, gus6t at na OVIP OVIPARO, RA. adj. Nauukol s mga hayop na, nangingit16'g. OVIVORO, RA. adj. Nabubuhay sa pagkain ng m~a, itl6g. OXEAR. v. a. Bumugaw ng mga, mnan~k. OYENTE. p. a. ngOir. ys. Nakikinig,

Page  398 P P. f. Ikalabingsiy,-Im na titik ng abakadding kastila' at panglabfnglimii sa kaniyalinz mqa consonante. PABELLON. in. Barongbarong na lonang pahingahan n;( rmga huikho' J1 Gay~k na inilalag~y sa iba12aw ng hihig6n; kulgadura. BandilA ng isdng bansA. PABILO. mn. Mitsai 6 pabilo. PABULO. in. Pagkain. PACER. v. n. Manginain ang mnAs hayop ng dain6. fl v. a. Pa nginainin aug u4ga hayop ng dain6. PACLENCIA. f. Pagtitilis; pagbabatdi. PACIENTE. adj. Mapagtiils. comn. Aug mnaykarandainan; a!,g nagpapagarnot PACIENZUDO, DA, adj. Mapsg-~ 6jis na tuto6. PACIFICACION. f. PagpayapA, l KspayspeAn; katahiinfkan. PACIFICADOR, RA. adj. y S. Pumnapayapa-; nagpapatahimik. PACIFICAR. v. a. Payapain; patahirnikin. I v. r. fig. PuinayapA; tutnabiiik, PACIFICO, CA, S(lj. Payapa"; tahimik; wol'ng bassgulo, PACTAR. v. a. Makipagkasund6 sa ising kalakal 6 bagay. PACTO. in Kasurduan. PADECER v. a. MagdanaS Dg sdkit 6 hirap. Magdamdatin. I Damndamin aug mga pagapi, alimura at ibp. PADECIMIENTO' in, Pagdaranas ng salkit 6' hirap; pagdaramdairn. PADRASTRO. in. Aminan sa pa. kinabang. R- fig. Arnang muasauaA. PADRE. in. Am6; tatay. Pa.. rl. 11 fig. Ang maygawA ng ising bagay na karunungan. B pl, Aug ainA't ind; inagulang. PADRINAZGO. mn, Pagaamin sa binydg, kurnpfl at ibp. I PagkainaarnAi. N fig. Pagtatangkifik.

Page  399 -399k PAbDR PADRINO. in. InaamA~. 11 fig. Tagapagtangk lik. PADRON. Mn. Talaan ng mga pangalan ng mga naninirahan sa ising bayan. PAGA. f. Pagbahayad, 11 Bayad 6 kabayariir. H Saibod. PAGADERO, RA. adj. Babayaran sa tantng na panahri. H Maibabayaran. 11 m. Panlah'a 6 palugit sa pagbabayad sa utang. PAGADOR, RA. adj. y s. Nagbabayad; tagabayad. PAGAMENTO. in. Pagbabayad. PAGANO, NA. adj. y S. Nauukol sa mga dIi binyagan; hind! bimv agan. PAGAR, v. a. Bayaran. ~ fig. Pagbayaran ng dusa ang kasa.. lanan. Garntihfnglo6b, PAGAR. in. Kasulatan sa pag. habayaqd sa taning nia panahon. PAGINA. f. MukhA ng dahion n~ akhlt. PAGO. mn. Bayadj GantifogPala'. PAGODA. f, Siinbahan ng mga di' binyagan. PALS. mn, Bayan; lupafn. PALSAJE. Mn. Pinturang naglalarawan ng isdng bayan. 1I Pa.. noor in. PAISANO, NA. adj. y s. Kababayari. 11 i. Y f. Tagabukid. I ua. Aug hindt kawal. PAJA. f. Ginikan; dayarni. I fig, Bagay na inagaiin at waldng gaanong. kabu!uhdn. PAJAR. mn..Po6k na jimbakan 6 tagwin ng inga dayamni 6 ginikan. PAJA PAJAREAR. v. a. Marngibon. II fig. Magpalkboylaboy. PAJARFRRA. f. Kulung4n ng ibo'n. PAJARERIA. f. Kawan 6 kara.. ruhan nDR mg&r ibon. PAJARO, mn boo.- 1 fig. Taong mat alas3 mapaulala'Dg at inaingat.PAJE. in. Utusdlng lalaking kaalaalakbiiy ng kaniyiing patiginoon. PAJERO in. Maggiginikan 6 inagdad'ityaini. PAJIZO, ZA. adi. Yarl 6 nata-. take an ng dayauni 6 ginikan. II Kulay ginikan 65 dayamni. PALABRA. f. Pangungusap; sa. lita. II PagsF sQalitA. IIPangako". PALAI3RAL)A. f. Pangungusap na inalasv A 6 mnagaspiAhg. PALABRERIA. f, Karamihan ng inga saliti~ng waiting kaniunasan. PALABRERO, RA. adj. y s. Ma-' salita", dedddtl. 1 Mapagpangak6 ng hind! natutup'cl. PALABRIMUJER. in. farn, Lala. king may tinig babae. PALABRISTA. adj. y s. Masali~ PALABROTA. f. Pangungusap na rnalasw&, 6 magasptng. PALACIEGO, GA. adj. 1~(auukol sa palasyo. 11 Nauukol sa naglilingk6d 6 dumnadalo6 sa palasyo, PALACLO. in. Tahanan ng harl. li Ang alinmaning bahay na mra-laki at inagarang tinitirah6,n ng nmga taong mnarangal4. PALADAR. Mn. Ngai~ngald. fig, Lasa ng pagkain,

Page  400 .- 400 PALA PALADEAR. v. a. Lasahlin; nainnamin; tikmanij. fK v. r. Malasaban; inatikin~n. PALADiEO. in. Paglasa; pagntimn~im; pagtikfm. PALADIAL. adj. Nauukol sa ngalingali. PALADIN. mn. LWaking bislitk sa tapang sa diginA.. fig. Tagapagtangg6l na mnasugid sa isaing tao. PALADINO, NA. adj. HaYtAg; mnaliwanag. PALANCA. f. Panikw~t; pingga. PALANQUIN. in. Manainasan. PALCO. mn. Upuan sa dulaan n in~a nagsisipano6d. PALIACION. f. Pagtatakfp; paglilingi'd sa isring bagay. PALIAR, v.a. Pagtakpa~n;iHiDafd; ijihim. j1 Palubayfin ang sumpong ng sakit. PALIDECER. v. nl. MarnutlAi. PALIDEZ.- f. Painumutlfi. PALIDO. DA. adj. MaputlA. PALILLO. in.. Kasangkapang panggawfi nt miedyfis. ~ Panghinuki. fiPanagt6g ng tainb6l. PALIZA. f. Pal6 6 bamp-is' PALKVA. f. Kao~ig; sasi. 11 Pa lad Dg kain~y. 1U fig. Luwaihatl; tagumPAY. PALMVADA. f. Tampa'I. 11pl. Pa. Iakpalkafl. PALMAR. adj. Nauukol sa palad ng kamniY. Nauukol sa dangkil. I fig. Hay~g; mnaliwanag. I Po6k na may mnaraminifg puziong kaong 6 SasA. PALMAR1O, RIA. adj. Nauukol PALM sa palad nig kama-y. flHayi4g; mnalwansg. ii Nauukol sa punong kaong 6 sasa'. PALMATORIA. f. Pasnah6 sa pa. lad nig inga bath nang unangr dako sa inga paaraldn. 11 'Ising kiaseng tirikin Dg kandila'. PALMEAR. v. in. Pumnalakpik sa tuwAi 6 pagpupuri. PALM EO. m.- Sukat sa pamainagitan rig darigkil, PALMETA f. Panighamrpis sa palad nig nags bath sa paaral'an. PALMATIESO, SA. adj. Nauukol sa kaba~ong may kuk6ng tay6 6 pantfiy. PALMO. mn. DangkAl.I Lar6 rig inga batang, palino. PALMOTEAR. v. ni. PumalakpAk. PALMOTEO. in. Pagpalakpfik. 11 PaghampAs ng panghainpis Ea Palad. PALO. mn. Piratso ng kahoy na mnahabi, na karaniwa'y bil-og. PALOMA. f. Kalapati. H fig. Taong may tahimijk na kaugali. an. PALOMAR. m. Bahay- kalapati. PALOMERO, RA. in. y f. Ma. riganpalak~l nig kalapati. PALOMINA, f. Tali ng kalapati. PALOMO.- m. Kalapating lalaki. PALPAIBLE. adj. Mahihip6 ng kam~iy. U1 fig. Maliwanag; hay'g PALPAMIENTO. m. Paghip6 rig karn~y sa isfing bagay. PALPAR. T. a. Ilipuin ng karndy;,salatfo. Hl fig. Makilala ang isAng bagay ng bueng liwanag na parang nadadamA ng m~a kaindy.

Page  401 .~401 - PALP PALPITACIO"N. f. Pagtib6k. f Med. Tbo'k jag push; kabA. PALPITAR. v. a Tuinib6k ang r)US6; kumaba ang dibdib. PAN. in. Tinapay. PANADEAR. v. n, Gumawfi ng tina pay. PANADERI"A. f. Gawaan ng ti.. napay. PANADERO, RA. in. y f.. Mang. pagawA ug tinapay; magtitinpay. PANAL. m. Bahay-pukyutafl, PANERA, f. Ban~n, ng trigo 6 nalay. PA'NICO, CA. adj. Nauukol sa malakfng takot. ftm. Malak'Ing takot; kaduwagdng labis na wahing dahbi.n. PANIFICAR, v. a. Gawing tina. pay.PANTANO in. Lubktk PANTANOSO, SA. adj. Malubik. jfig. PuD' ng mnga sukal 6 sagabal. ANEI~ i.Libingan; panti* y6n PAN~TORRILLA, f. Bintd. PANTORRILLUDO, DA. adj. May matstabing binti. PA1~ZA. f Tiy~n. PA1SAL. m.Lampin. ft fig. Kabatasn. PANG. m. KaYODg lana na manipis at masinuslu. Aug alimmi~ng piraso ng kayo 6 damnft. I mansA nDA balat ng katawin 6 muikbA. PARAOLETA. f. Pany6ng ginagamit ng mn~a babae ea lMg. PAIRO PARfOL6N. mn panyo'ng ginagamit na balabal ng mnga babae., PASUELO. m. Pany6. PAPA. in. Ang kataastaasang pu.. n6 ng mnga paring katolik6. PAPA. m, fain, AMC; tataY. PAPADO. in. Katungkulan ng PePa. 11 Panah6ng ipinanunungk6l ng Papa. PAPAGAYO, YA. in. y f. Loro. PAPAL. adj;- Nauukol sa Papa. PAPEL. in. Pap'l. U Bahagi DA dulAng tinutungk6l ng is~ng tao. Hj Katibayan. PAPELEAR. v. n. Maghalungk-t sa bunt6n ng in~a papel nA iFdng kasulatanag hinahanap 6 gustfing inabasa. if fig. y fain. Gunawfi ng pape'l. PAPELERA. f. Susulat~n; ka. sangkapang taguAn ng mga pap61 N Kasaganean ng pap6l na sinusulatafl PAPELERIA. f Katipunan ng mga pape-I na gus6t at sab6g. Tindahan ng m~a pap6l. PAPELERO Ml' Ang gumnagawA, 6 nagtitindA D- rap6l. PAPERA. f. Bikl. PAPO. in. Butsf ng mga bayop na may pakpgk. PAPUDO, DA. adj. Malakf aug butst PAQUETE. in. Balutan. PAR. adj. Kamnukba; kaparis; kapai. 4 in. Katipunan ng inga bagay na mnagkakamukhA nIA url. I A la par. Mn. adv. Kalakip 6 kais'ng pansah~. I Kaparis; kamukh&.H ]Pe par en par. n. adv. fig. Walfing kadliing; aliwalas.

Page  402 - 402 - PARA PARA. prep. Sa; upang, PARABI1fN. m. Biti. PARABOLA. f. Salaysy na hindl tu)o6; kuwento. PARADA. f. Pagtigil 6 pawhint6 11 Pt 6i na hintuan. II Mil. Pagtitipon ne mga kawal ne hukb6. PARAOERO. m. Hantuagan; timilAn II fig. Waks 6 hanggA nff ia4nu bagay. PARADIGMA. w. Halimbawa 6 tjarlsal. PARADISIACO, CA. adj. Nauukol sa paraiso PARADOJA. f. Paghahakang hin ci tutoo na may mga any6ng parang ituto6. PARAFRASEAR v. a. Palawipin aug pagsasaysay ng isALg ka PUla t f~i. PARAFRASIS. f. Pagpapalawig ng pagsasaysay 6 pagpapaliwanag nD isang kasulatan. PARAITJAS. m. Payong. PARAGUERO, RA m. y f. Manggasawa 6 nagtitindd ng payong. PARAISO. m. Pook na kaayaaya na pinaglag3an ng Diy6s kay AdAn matapos itong malikha. H fig. Ang alinmang po6k na ka ayaaya. PARAJE. m. Po6k; dako. H KawaGavan ng isaog bagay. PARALISIS. f. Papkawala ng pangdamd6m 6 gaiSw ng alinmang isahai ng katawin ng tao. PARALIZAR. v. a. Patigilin ang galaw ng alinmang bahagi ng katawin, U fig. Pigilin; pahin. tuin ang kilos ng isdng bagay. PARA H v. r. Mamatay ang alinmnng bbaaui ng katawan. I v. r. fig. Tumigil ang kilos o galAw ng isWng haiay. PARAMENTAR. v.a. Gayakan 6 palamutihan ang isang bagay. PARAMENTO. m. Gayik 6 palamut ing inilalagiy sa isAng bagay. I Gavak sa aitA. PARAMO, m. Parang; kalawakan. PARANG6N m. Pagpaparis; pagtutulad; pagkakawangis. PARANGONAR. v. a. Iparis; itulad ang i-Ang bagAy sa isa. PARANINFO.. Iaama ea kasil. I Aig nagbabalita ng isdng kaligyahan | Bulwagan ng mga matataas na paaralan. PARAPETAR. v. a.!Kutaan. M v. r. Maglaggy ng mga kuti 6 kanlungan. N fig. Umilag sa isang panganib sa pamamagitan ng isang pananggalAng. PARAPETO m. Barandilya na iuilalagay sa tulay. N KutS 6 kaulungan. PARAR. v. n. Humint6; tumigil. N Magtigil; maghint6. n v. a. Pigilin; pahintuin. PARASITO, TA. adj. Nauukol sa hayop 6 halamang nabubuhay sa katais ng iba. I m. fig. Ang kumakapit sa ibd upang kumais sa gugol nit6. PARASOL. m. Payong sa tagarAw. PARCELA. f. Pitak ng lupi.

Page  403 - 403 - PARC PARCIAL. adj Nvilukol sa isang bahagi ng bu6 |I Hindi ganap. K inikilni. II S,nusun6d sa pangkatin rig iba. PARCIALIDAD. f. Pagpapangkat. | K tipunan ng maramirig bumubu6 ng isang angkan. j Pag kikilal; paglalapit ng loou, pagpapaitaavan ng loot). PARCO, CA. adj. Maiklt; kapos 6 katamtaman sa paggamit ng mga bagaybagay. | Katamta-, man sa pagkain at pagin6m. PARCHE. m. Patse 6 tapal. PAREAR. v. a. Pagparisin ang dalawag bagay. 11 Gawfng mag kapai ang anomang bagay. PARECER. m. Kur6; palagay; paesi\. 1| v. n. Pakita; lumitw. v. r. Mamukha; mawangis; mah,,wig. PARECIDO, DA. adj. Kahawig; kamukha; kawangis, | m. Pag kakahavwig; pagkakawanukt. PARED. f. Bakod 6 dinding na bat6. PAREJA. f. Pagkakabalansang ng dalawing hagay na magkawang ki. I Kapareha sa sayaw. PAREJO, JA. adj. Magkaparis 6 magkawangis. | Patag 6 palas. PARENTELA f. Kamaganakan. PAR, NTESCO. m. Pgkakamag. anak, J fiy. Pagkakasama; pag. kakats1i ng mga bauay. PARANTESIS m. Gram. Tan dang ginagamit na paughiwaldy sa isAng pangungusap na katulad nit6. ( ). I fig. Pagkatigil 6 pagkaputol sa pagsasaysiy. PARI PARIAS f. pl Buwfs na ibina. bayad ng isalng prinsipe sa ib& bilang pagkilala ng kapangyari. han nit6, PARIDAD. f. Pagkakamukh&; pagk kk wangis. PARIENTE, TA adj. y s. Kamaianak; hinl6g. D fig. y fam. Kawangis 6 kawaigkf. 1 m, fig. y fam. Asawa PARIR v. n. M^nganAk. I| Mangit 6g. H Mahayag qa madla ang isang oagay na natatag6 6 kubli. PARLAMENTAR. v. n. Makipanayam; tnakiiagsalitaan. PARLAMENTARIO RIA. adj. Nauukol sa oakikpa ayim. in m. Kasanggunl sa isang kapulungnn. PARLAMENTO mi. Kapulungan ngr mga o(kilA' sa isang kaharian 6 bayan. H[ Ptpapanayam. PARLANCHIN, NA adj. y s. Mapaasaliia ng waring katututan. PARLAR. v. a. Magsalit, ng wa. lang gat6l. 11 MassalitA ng waling katuturan. U Magpahayag ng isPng bagay na dapat ilihim. PARLERO, RA. adj. MadaldSl; masalita. P.-RNASO. m. Katipunan ng mga makatA. [I Katipunan ng mga tula ng iba't ibaug maykatha. PARO m. Pagtigil ng mga paggawA sa mga pagawaan. PARPADEAR. v. n, Kumurdpkurap ang mati. PARPADO. m. Talukap ng mat9.

Page  404 - 404 - PARQ PARQUE. m. Poo'k na nababakod at may mnga halarnan na Ii waliwdn. PARRA. f. Ubas. PARRAIFO. in. Gram. Talata' PARRAL, mu. Ubasdng nasa balag. 11 Tabong lupang pinagsisidlain ng pulft. PARRICIDA. comn, Aug purnat-Ay s3a a m,1 6 inwi PARRICIDIO. mu. Pagpat~iy sa amn, 6 intl 6 sa is~ng kainag. anak. PARROCO. mn. Paring nanffanga siwA sa sirnbahan sa isfing bayan; kura. PARROQUIA. f. Simnbaban. 11 Po6k na nasasakop ng isdng s~iibahang pinangangasiwaau ng iQ,4ng parn. K Sukl. PARROQUIANO, NA. in. y f. Su. ki; marnimnili sa msdng tindahan. PARSIMONIA. f. Kataintamnan sa, paggugol. f4 Kabaitan Ba paggawAi ng anoma-n.PARTE. f. Bahagi ng Wsing bu6. fi Hatl 6 pangkdt. ~ For. Naguus~ip fmu. Pasabi; pahayag; balitA. Hf. pI. Mga kasuutang nagpapadildg isa is~ng tao. Kabahagi 6 punung kataw~n.N Partes de la oracion. Gram. MOa bahagi ng kawikadn. N Part et 'del mundo. Mga bahagi ng sangdaigdfg. PARTEAR. v. a. Magpaparigana'k. PARTERA. f. Hilot. PARTERO. m, Salag. PARTIBLE. adj. Mahahatl 6 muabbabhagi. PART PARTICI'ON. f. Pagbahati 6 Pginumudin6d nig kayamnanan sa mnga tao PARTICIPACIO'N. f. Pagbibigfiy alirn; pagpapahayag. IIBabalAi; pasabi; balitA. PARTICIPAR. V. a. Ipagbigdiy ah~m; ipahayag; ipagbigaiy sabi. 1I1 V. n. Makihati 6' makibahagi sa ising bagay, PARTICIPE. adj. Kahati sa isang bagav; kaalhn. PARrICULA. f. Bahaginig inalift ng isdng bagay. 11 Gram. Ang bahsgi rig bindi nagbabago rig is~ng kawikaan. PARTICULAR. adj. Sarili ng isding bagay Hf Tangi; di karaniwan. PARTICULARIDAD. f, Katangian; pagkakabuko6d. PARTICULARIZAR. v. a. Ipahayag aug is~ng bagay ng buk6dbuko'd ang nmga bahaging burnubu6. 11 v. r. Matan4; mnaruko'd ang ist~ng bagay sa ib6.. PARTICULARMENTE, adv. mu. PARTIDA. f. Pagyao; pagalfs; paidipat K Talaan isa biny~g, I Karnatayan. PARTILDARLO, RIA. adj. Kapa. nalig sa ising lapian 6' kapisanan. PARTIDO. Mu. Lapian; pangkatin. PARTIDOR. mu. Tagapainahagi ng isding bagay,' PARTIR. v. a. Hatiin; pagbahibahagihin aug isj'ng bagay. 11 Ipamnahagi; imuudn6d, H v. n. y r. yumnao; urnalfe; tuinulak.

Page  405 - 403 - PART PARTITIVO, VA. adj. Mahahatl 6 mnababahagi. II Gram Nauukol sa bilang na buunabahagi. PARTO. ua. Panganganfk. Ang likhA ng kaisipdn. PARVEDAD. f. Kaliitan; kaunWiin. a Kaunting pagkaing kinakain sa umaga sa araW Dg pag. aayulo, PARVO, VA. adj. Maihit. PARVULEZ. f. Kaijitan. L Ka' musmus~in; larO nk iga' WAt. PARVULO, LA. adj. Malift, I adj. y s. Batht. jj fig. Wal~ng malay; inadatfing da3-aiz. 4fig. Mahinhfn. PASABLE. adj. Makararaan. PASADA. f. Pagdaraan. PASADERO, RA. adj. Madalling mxakararaan. 11 Mababatdl; inaipagpaparayfi.I PASADIZO. mn. Lagusang inaki. pot sa bahay 6 lansangan. PASAJE. mn. Pagdaraan. 11 Bayad sa pagdarsaa ea isiing p66k. N Po6k na pinagdaraanidn. 1f Ba~ ad sa pagsakay. PASAJERO, RA. Nauukol sa p06k na pinagdaraanan. I Madalfng duinaan 6 luinipas, I i. y f Manglalakbi~y. PASAMANO. in. Paldbabalidn. PASAPORTE. in. Pahintulot, 6 Latibayan upang rnakapagda~n sa istmg bayan. j fig. Pahin. tulot 6 Iayang imakagawAi ng isiang bagay. PASAR. v. a. Maghatfd, 1i Ibago; ilipat. 11 Paglagusfn. ui Ipadali5J M Lumagp~s; mnakahigil. 1f Mag PASA srrst 6 burnasa na walA sa, lo6b. If Patuyuiln sa ar aw 6 sa hangiia arig istdng bagay. ti v. n. Kurnalat; makahawa. jf Magbago;inagi~)`II Mainatdy; magbago aug pamnuinrhay. n1 Magdaan, jf v, r. Magbaigo ng lapian. Ii Malimutan 6 mawa1A sa alaala, aug ising bagay. 11 Magslimuldng inabul6k ang bunaangkahoy. PASATIEMPO. in. Pagpaparadng panah6n; pagli~liwalfw. PASCUA. f. Pask6, PASCUAL. adj. Nauukol sa pas-. k6. PASE. in. Pahintulot. PASEADOR, RA. adj. Mapagpasydi. PASEAR. v. n. y r. Magpasy~il; lumnibot, PASEO. in. Pagpapasy,41. jf Pas-,y alan. PASIBILIDAD. f. Pagkainaram da, n ina. PASIBLE adj. mnapagdamo dm. PASICORTO, TA. huinakbiing. PASILARGO, GA. humakbding. Maramnd-aiin 6 adj. Maiklfng adj. Mahabang PASILLO. mn. Lagucang mahabi at mnakipot ng alinindng tahainan. PASION. f. Pagpapakasikit; pag. durusa. I Pagkagul6 ng lo6b, fi. Malabis na pagkabilig 6 pagmainabij sa isidng tao. H Mapilinfg pita sa is~dg bagay.

Page  406 - 406 - PASM PASMAR. v. a. Palamigfng big(t. | fig. Manghafng labis | v r Lumamig na bi~c I Mapammdn 6 mamanhfd. I v. r fig. MamanghA ng labio; magtaka. PASMO. m. Pamamanhft 6 pag kapasma. [I fig. Pag^amnaghA nD labis. PASMOSO, SA. adj Nakama. marihA 6 nHkatataka. PASO. m, Paghakhban; hakhbng j Baytang. Pvadaraan. l Po6k na pinaadadaanan. PASQUiN. m Sulat na walaog lagda na idinidikft sa lansangan at naglalamAn ng mga pahayp laban sa Pamahalaan 6 sa ising tao PASTA. f. Kinamil na hqrena mantika at ibf pang bagay; minasa j Balet ng aklit. 11 Buena pasta fig Asal na mahinahon. PASTAR v. a Magquga ng mga haycp; magpast61. j v, n. Manginain ang mga hayop ng dam6 sa parang. PASTEL, m. Minasang?tinayay na may palaming karnd at ibp. I fig. y fam. Kasunduang lihim. ng iln sa masamang layon. PASTELERIA. f. Gawaan 6 tin. dahan ng mga minasang tinapay na may palaming karn( at ibp. PASTELERO, RA. m. y f. Manggagawa ng minasang tinapay na may palamang karnd at ibp. PASTO. m. Pagpapast6l. | Dam6ng kinakain ng mga hayop. I Po6k as pinagpapastulln sa mga PAST hayop. PASTOR, RA. m. y f. Mamamast6i 6 tagapagalagh ng mga havop. PASTOREAR. v. a. Magpast6l ng mga hayop sa parang. H fig. Pangasiwman ng parl ang kaniyAfnu ma alag,4d. PASTOREO. m. Pagpapast6l ng mga hayop. PASTORIA. f. Tungkulina pagkapast6l. 1I m. Kat punan ng mga ma ma mast ol. PASTOSiDAD. f Kalambutang karara ng masa. PASTOSO, SA. adj. Malamb6t 6 malating kapara nB masa. PATA. f. Paa ng mga hayop. | Patong babae. PATADA. f Tadyak; sipa [| fig. y fam. BakAs ng, aiak. PATALEAR v. n Dunsabog; pumasag ang mgS paa. f Tumad. vik. PATALEO. m. Pagpasbig 6 pag. tadyak ng mga paa. I Ingay na gaw& ng tadyak PATEAR v. a. fam. Manipa. l v. n. Tumadyak sa galit o6 samA na lo6b, PATENTE. adj. HayAg. |I fig. Maliwanag- I f, Katibayan 6 pahintulot na ibinibigay sa ka. nginomAn upang manatili sa is&ng hanapbuhay. PATENTIZAR. v. a. Ihayag 6 ipaliwanag arg isng bagay, PATERNAL. adj. Nauukol sa ama. PATETNIDAD. f. Pagkaam,.

Page  407 - 407 - PATE PATERNO, NA. adj. Nauukol sa W11 a. PATETICO. CA. adj Nakatata'au ug damdamin; nakalulungi, 6t PATIBULO m. Bibitayan. PATIO m1 Harapang aliwalas ng i-Ang hbhay 6 simbahin. PATITUERTO, TA adj. Pilipit arli minga ua, PATIZAMBO, BA. adj. y s. Piki PATOCHADA. f. Salitdng ungas 6 aallaspDing. PATRANA. f. Kasinungalingan 6 balitang hindi tuto6. PATRAiERO, RA. adj. y s. Ma. pagbalitA ng hindt tuto6. PATRIA. f. Bayang kinamulatan n0 isang tao. PATRIARCA. m, Tawag sa mga taong pinagmulAn ng maraming angktDn. PATRIMIONIAL. adj. Nauukol sa kayamanang minana sa magulang, 0 Nauukol sa isang tao sangayon sa kaniyang tinubuang bayan 6 am&. PATRIMONIO m. m. Ma kayamanang minana ng anak sa kaniyang magulang. 11 fig. Kayamanang sarili. PATRIO, TRIA. adj. Nauukol sa bayang tiuubuau. y Nauukol 6 buhat sa ama. PATRIOTA. m. Makabayan. PATRI6TICO, CA. adj. Nauukol sa makabayan 6 bayang tinublan. PATRIOTISMO. m. Pagibig sa PATR bavsng tinuhuan. PATROCINADOR, RA. adj. y s. Tumatangkilik' PATROCINAR. v. a. I agtangQ6l; tangkilikin; ampunin; kupkurin. PATROCINIO. m. Pagtanrkilik; pagklpk6p; tulong. PATRON NA. m. y f. Tagapagampon; tagapagtangkilik. A Ang ma) arl ng isang bahay.aupahan. [I Psnginoon. i m. Punb ng isang sasakyangdagat. | Parisdn. PATRONO, NA. m. y f. Tagapaganuog61; tagapagamp6n; tagqtagi angkilik. PATRULLA. f. Mga kawal na nwgialakad sa mpa lansangan upang magbantAy sa mga mama. mayvan. PATRULLAR. v. n. Maglakad ang mia kawal sa mga lansangan upang magbantay sa mga mamamayan. PATUDO, DA. adj. fam. May malalakfng paa; paahan. PAULATINAMENTEi. adv.m. Un. tilntt; dahandahan. PAULATINO, NA. adj. Mabagal gumawa 6 yumarl ng ieang bagay. PAUSA. f. Bigling hint6 ng kilos 6 galaw. H Kabagalan; kataga. 1In. PAUSADO, DA. adj. Mabagal; mahinay. PAUSAR. v. n. Tumigil ang ga. law 6 kilos.

Page  408 - 408 - PAUr PAUTA. f. Kasangkapang pang, guhit ng pape4 na pinagcaaralan isa pagsulat ng rnga bath. I fig. Paparisfn. PAVESA. f, Titis; alipato. PALVIDO, DA. iPdj. poet. Matatakutin; inasindakiD. PAVIMENTO. mn. Sahig na niya' apakan. PAVONEAR. v. na. y r. Magma.. galing; mnagparangalan. PAVOR. mn. Takot na maay halong sind~ik. PAVOROSO, SA. adj. Nakasisind~k.I PAYASO. m, Ang ioagpapatawd sa dulafin 6 kasayahan. PAZ. f. Kapayapaan; katahimiksin. PEAJE.- i. Bayad na sinisiO11I sa pagdai~n sa ising po6k. PEAf4A. f. Tuntungan ng ising larawan; piyanya. PECA. f. Pekas sa mukhA. PECABLE. adj. Mangyayaring inaskassala. PFECADO. in, Kasalanan. PECADOR, JRA. adj. y S. Maka. salanan. I f. fam. Babaing maSArnA. PECAMINOSO, SA. adj. Nauukol sa kasalanan 6 mnakasalaDan. PECAR. v. Ya. Magkasala. 11 Mag kulang Ba Inga utos. PECINA. f. Lub~k na pawalaan ng mg&a isdA sa lo6b ng halamnanan. PECIOLO. ra.- Bot. Ta-ngkt~y in-9 lahou 6 bulaklIk. PECO PECOI;O, SA adj. Mapekas. PECTORAL ad', Nauukol sa dibdib. Makabulubin 6 mabuti sa dibdfb. tj mn. Krus na inilalag~y ea dibdfb ng inga obispo. PECULIAR adj. ]Katutub6 6 sarn'l ng hawbs't bagay. PECULIARIDAD. f. Pairkakatutub6 ng bawat bagzay. PECULIO. in. Kayarnanan 6 salapi ng inagulang 6 pangino6n na ginagamnit 6 ipinaghahanapbuhay ng an~k 6 lingk6d. 4 fig. Sahapi na katutub6 ng bawa't tao. PECUNIA. f. fain. Salapt PECUNIARIQI RIA. adi. Nauukol sa sala- i PECHERA. f. Pangdibdfb na kapirasong tela. B Bahagi ng damnit na nagagawi sa dibdib. Bahaging labi~s ng dibdfb. PECHO. in. Dib~dib. 11 Suso ng babae. N fig. Kalooban ng tao. N, fig. Tapang; laka's. I Buwisna ibinabayad sa ~arj. PECTIUGA, f. Dibdib mg hayop na may pakpiik. flfig. y fain. Dibdib ng tao. PEDAGOGfA. f.' Karunungan sa pagtuturb sa mnga bath. PEDAG6GICO, CA, adj. Nauukol sa pagtutur?6 sa mnja bata". PEDAGOGO. in, Gur6; tagapagtur6. PEDAL. mn. Yapakfin. PEDANTE. adj. Mapaginaraling inaranong. N m. Gur6ng nagtutur6 nA gramatika sa mnga bat asa babaybabAy.

Page  409 - 409 - PEDA PEDANTEAR v. n. Maapangg6d na marunong; magdunfngdunuDpftD. PEDANTERIA. f. Pagpapanggip na marunong. PEDAZO. m. Kapirafo 6 bahagi ng iaAng bu6. PEDESTAL. m. Tuntungan '6 patungAn. PEDESTRE. adj. NAglalakAi,. I| fig. Karaniwan; hindt nagaral; hamak. PEDICOJ. m. Tal6n ne is^ng pas; kandirft. PEDIDO. m. Kalo6b na hinihingt ng mga pun5 sa kanilang nasasakop sa mga pangangailangan. II Buwfs. | Tali ng mga ka. lakal na hinihingt. N Kahilingan. PEDIDOR, RA. adj. y s. Humihingf; palahingiin. PEDIG.tEO, 1A. adj. y s. Pa lahingiin. PEDIMENTO. m. Kabingian. For. Kahilingan sa hukuman tunak61 sa is8ng bagay. I A pedimento. m. adv. Sa kshilinpan. PEDIR. v. a. Humingf; lumuhog; sumamb | Mangh'ngt; humilfng. H MaghalaHg sa kalakal na ipinagbibi l. PEDO. m. Ut6t. PEDORRERO, RA. adj. Utulin. PEDRADA. f. Pagpuk61; pagba labAg. I Bugb6g 6 tamA ng pu. k61. n fig. y fam. lalitAng pa. rinig. PEUREA. f. Pamumuk61 6 pang. babat6. I Pagbabatuhan. I Pag. PEDR ulAn no yelo PEDREGAL. m. P(,6k 6 lupang msbat6; kabatuhin PEDREGOSO, SA. adj. Mabat6 U adj. y s. Biiabalisawssw. PEDREJ6N m. Bat6ng malaki. PEDRERA. f. Tibagan n; bat6. PEDRERfA. f. Katipunan nR rumabah slaAng bat6. PEDRERO. m. Manginginis ng bat6. PEER. v. n. y r. Umut6t. PEGAJOSO, SA. adj. Madalfag maiakib. I Nakahahawa. PEGAR. v. a. Idikit ang isfng bagay sa ibi. H Ilakip; isama; pagtaiiin; itat 1. Idaiti; iakep. H fig. Paluin; hampasin; unatan. 1 v. r. Dumikit; maniait; madikit. PEINADA. f. Pagsusuklfy. PEINADO, DA. p. p. ng Peinar. I adj. fam. Nauukol sa lalaking nagasyos na mahuti na kapara rg hahae. I, m. HswM ng buh6k. PEINADOR. RA adj y s. Nagbusukl*y; manunuklAy ng.bub6k. J m. Balahal na inilblaagy sa liiF sa pagsusukljy 6 pagaabit. PEINADURA. f PagsusuklAy ng tbuh6k. I Pinagsuklaying buh6ck. PEINAR. v. a. Sukla)ia.j: fig. Husayin 6 linisin ang balabibo ng iiADg hayop. I Alisin 6 putulan ang bahaai no bat6 6 lupi ng isfng bund6k. I v. r. Magsuklsy. PEINE m, SuklAy. f Bub6ng rg pai. S2

Page  410 - 410 - PEIN PEINERfIA. f. Gawaan 6 findahan ng inea sukl~y. PEINERO, RA. in. y f. Mang. gagaSwA 6 tagapagtindii ng inga sukliy. PEJE. mn. IsdA ii fig. Taong inatalas ang isip at inasipag. PELADA. f. Baldt ng hayep na inanit at inalisdn ng balahiho. PELADERO. in. Po6k na pinagaanitan ng bala't ng rnga bayop. PELADO, DA. adj. fig. Nauukol sa, rnga bagay za walding gayilk, palainuti 6 takfp. J4 Nauu~kol sa, hilang na pilado. PELADOR. in. Mangaalfs ng halift ng is~ng bagay. PELADURA. f. Pagaalfs ng ha. 1bit ng isfing bagay. PELAFUSTAN, NA. mn. y iT. Ta. ong tarmid at hanp~isluph. PELAGALLOS. Mn. fig. y farn. Ta. ong hainak at walin marangMl na, banapbuhay. PELAGATOS. Mn. fig. Y fain. Taong inahirap at alipustA. PELAMBRAR. v. a. Babarin ang babit sa tubig at apog upang inaalfs jang halahibo; magkultj'. PELAMBRE. in. Katipunan ng mgca haldt 6 katad na kinukultf. 1B Pinaghalong tubig at apog na pinaghababaran nig mga habit ing hayop, II Kawalin ng balahibo sa gawing dapat rnagkaro6n. PELAMBRERA. f. Po6k na pi. nagkukultibiln rig ina habit. PELANDUSCA. f. Babaing nagbibjif ng lamnii. PELAR. v. a. Putulin; bunutio; PELA ahitan nig balahibo ang babit. I Hiinulnuldn; alisan ng halahibo. jjAlisqin ng habit; anitaun. 1I fig. Nakawin ang kayamanan ng kapuwa'. H fig, y famn. Talunin sa sugill ang lahilt nig kuWaltt1 rg kasugail. 11 v. r. Maslisdn ng halahibo; inahiinulnulain. i 'Iv. r. Malugon 6 inapanot ang buho'k sa sakft. PELARRUECAS. f. fig. y fain., Ba. haing inahirap na nahubuhay sa PELDahi. m. Bayt'ng. PELEA. f. DivmAi; paghahaka. j Away; babag, jjfig. Pagbabanigay nig inga hayop. I fig. Pag. haka sa inga hilig, ng katawa'n. PELEAR. v. ri. Buinaka; kuina. laban. B Uinaway; huinahag. K fig. Magpilit na matain6 aug istlug hagay. 11 v. r, Magaway; inaaghahbg. PELECHAR. v. n. Tubuan ang inga hayop ng unang halabibo. I fig. y fain. Magsiinuldng huinuti ang painuinuhay. PELEONA. f. Away; hahblg. PELIAGUDO, DA. adj. MahabA at inalarnh6t Da balahibo. I fig.y fain. Nauukol Isa hanapbuhay 6 bagay na inahirap tainuhin. 11 fig. y fain, Nauukol sa taonig inatalas 6 inaparadln. PELIBLANCO, CA. adj. Maputi anw buh6k. PELIBLANDO, DA. adj. Malam. b6t anix buh6k. PELICANO, NA. adj. May uhan, PELICORTO, TA. adj. Maikit ang buh6k.

Page  411 - 411 - PELI PELICULA. f. 'Balft na mnanipis at makinis. 11 Pelikula sa sine. PELIGRAR, v. n. Sumnapanganib. PELIGRO. in. Kapanganiban. PELIGROSO, SA, adj. Mapangauib. 1 fig, Nauukol sa taong inatiga-s ang lo6b at inapagsubo Ba panganib. PELILARGO, GA. adj. Mahab& ang buhb'k. PELILLOSO, SA. adj. Manipis 6 inararmdamin sa pakikipagusap;, makilitiin. LELINEGRO, GRA. adj. Maitfm aag bub6k; PELIRRUBIO, BIA. adj. Mamu 1Umuli ang buho'k., PELITIESO, SA. adj. Matigdts at nangangatisag na bub6k. PELMACERIA. f. fain. KabagaIan sa paggavv.4 PELMAZO. in. Alintnang bagay na inahigpft 65 lapat na mnabuti. 11Pagkaing nasa sikmurh at di inatunaw. 1j fig. y fain. Taong inabagal 6 inakupad sa paggawA. PELO. in. Buh6k; balahibo. HJ Bulo na balit ng mga bungangkahoy. ~tHimulin6I 6' hilats~ing pino, PEL6N, NA. adj. y s. Waldng balahibo 6 bub6k; mnadalang aug balahibo 6' buho'k. PELONERfIA. f. Kasalata'n sa buhay; kahirapan; karukha~n. PELOSO, SA. adj. May buh6k 6 may balahibo. PELOTA. f. Bolang malift. PELOTON. mn. Bolang inalaki. PELU IIKatipunan ng mnga buho'k inagkakapisan. Hj fig. Katipunan rig m~a taong waling kaayusan; pulut6ng, H Hijl, Malift na puluto'ng ng mnt-, kawal. PELUDO, DA. adj. Mabuh6k, 6 mnabalabibo. PELUQUERI-A. f. Pagupitan ng buh6K. PELUQUERZO. in. Manggugupit ng buh6k. PELLEJA, f. Katad; bal6it na inanit sa kataw~n ng hayop. PELLEJO. in. Baltit, ii fig, y fain. Taonx lasiog. PELLEJUDO, DA. adj. Mabahtt. PELLIZCADOR, RA. adj. Nangungur6t. PELLIIZCAR. v. a. Kuruti n; mangur6t. I v. r. Makuro't. PELLIZCO. in. Pagkur6t. II Kur6t; bahaging munt( ng ising bagay na piniraso 6 kinuha. PENA. f. Parusa; kaparusahdn, jfDusa; s~ikit: pighati. 11 Pakpi k Dg amga hayop na lumnilipid PENABLE. adj. Maparurusahan 6 mnangyayaring inagdusa. PENACHO. Mn. Balahibo sa tukt6k nA inga ibon na parang pa.. long. ti Pluinaheng inilalagdiy se suinbrero 6 ulo ng kabayo. I fig. y famn. Kapalaluan; pagmainatafis PENADO, DA. p. p. ng Penar. I1 adj. Lip6s ng dusa, N Mah'irap isagawa. M i. y f. Naparupaban.

Page  412 - 412 - PENA PENAL. adj. Nauukol sa parusa 6 kaparusahan, PENALIDAD. f. Hirap; hinagpis; dusa } For. Kaparnisahbn. PENAR. v. a. P.rusahan. [| v. n. Magdusa; mtgtifs U Mag hingali6 n; matagAl. B v. r. Maghinagpf-; mastka-Aikt, PENCA. f. Balaba 6 palar&. PENDEJO. m. Balahibo sa gawing pls6n at sirngit. II fig. y fam. Taong duwfg. PENDENCIA. f. Away; babig; takapan. PENDENCIAR v. n. Makipag away; makipagbabhg; makipae. takap;an. PENDENCIERO, RA. adj. Pdla. awfty. PENDER. v.. Mahitin; bumiiii. q Maukol. | fig. Mabitin anu usa )in. PENDIENTE. p. a. ng Pender. Nakabitin. II adj. fig. Nabibitiu ang ustpfn. 1 mi. Hikaw na may palawft. I f. Libfs PENDOLISTA. com Aug sandy sumulaat at mainam ag titik. PENDON. m. Bandild ng isAng iukb6. I| Bandilang ipinangu. ouo a sa pruss 6n. PgNDOLO, LA. adj. Nakabitin. | m. Palawft na aakabitia at mangyayarinD pumalAw. PENE. m. Pagearl ng lalaki. PENEQUE. adj. fam. Lang6; lasfog. PENETRACION. f. Pagpapatag6s. U Pagtar6k sa isWng mabigAt na PENE bagav. PENETRAR. v. a, Patagusfn; papanootfo. 1 Pumasok na pilit sa lo6h. II Mano6t; tumaAb, II1 fll. Tuma6s na mabuti ang damdamin 6 hinsgrsfs sa ksituturan n/ pus6. fl fig Tarukin anu lc6b ng kapuw& 6 Dg isdng mabigAt ns bagay. 1j v. r. fg. Matar6k ang 1o6b ng kapuw,. PENINSULA. f. Lupang naliliuid ng tubig, matanul ang munting bahagi na nakakabit sa isang lupan g malaki. PENITENCIA f Parusang ga. wad ne paring pinagkukumpisa1In. 1 Pags;sisi sa nagawing ka. salaran. PENITENCIAR. v. a. Gawaran ng purlsH PENITENTE. adj. Nauukol sa parus,. i May taglAv na parusa. | corn. Ang nagpaparusa s.arill. II Ang nangunigumpisAl. PENOSO, SA. ad.. Na bibi~by dusa 6 pasakit PENSAI OR, RA. adj. Umiisip. N| Nagliliining nagiisip. II m. Ang nasaHral ngt mga dakilang bagay. PENSAMIENTO. m. Pagiisip; ki si Ari. i Pagisip; paninimdim. PENSAR. v n. Ihipin; kuruin; akalbtbi 6 panimdimfn. I LiniDgin; siyasating mabuti ang isAng bagay. I Tangkaing gawin ang ising bsgay. PENSATIVO, VA. adj. Palaisfp; mapanimdimin,

Page  413 - 416 PENS PENSIL. adj. Nakalitin sa alangaansr. I m. f g. Halamanang kaligaliiaya. PENSION. f. Buwfs sa ta6nta6n ng isAng palaa'l. I Pauyang ta6ntabng ihinibi^,y sa isdng tao dahil ss kani6^ng mabuting paglilingk6d bilang uarntfinpila. PENSIONADO, DA. p p. ng Pen siona U adj. y s. TumatanggAp ng pabuy 6 sumisingfl ng pabuwis. PENSIONAR. v. a. Pabuwisfn H Paak 6lobar ng isang pabuyA. PENSIONAR'O m. AnK nagbihi.v ne buwvf- 6 pabuw\ PENSIONISTA. corn. Ani tumatanuga p at sumisfngfl ng buwfs 6 pabuya. N Ang nakatira sa isAng.t aaraln nt bumabayad sa psgkain at pauaaral. PENtLTIMO. MA. adi. y s. Kasun6d Ug hutl.'PENURI-. f KasalatAn 6 pananlat sa mea bagay na pangunang kailanpan. PEiA. f. Bat6ng malakina hindi kin nis 3 Buni6k na mabnt6. PERhSCO. m. Bat6ng malakt at rnatayog, PERASCOSO, SA. adj. Mabat6ng buhay. PE6N. m. Ang naglalakad. | Manggagawang araww. 1 Kawal na lakad I Piy6n sa lar6ng dama. PEONAJE m. Katipunan ng mga naglalaklai 6 mga kawal na lakad. I Katipunan ng mga manggaga. wang arAw. PEONERIA. f Lupang nagagawA PEOR nE ising tao sa isang araw, PEOR. adj. comp. Lalung masam,. PEPITA. f. But6 ng bungangka. hoy, gaya ng kalabasa, miloU at ibo. P1PITOSO, SA. adj. Mabut6. PEPON. in. PakwAn. PEQUERiEZ. f. Kaliitan. f Kai ataan. 11 Bavay na walAog gaanong halagA PEQUEIO, NA. adj Maii. | Ba a; kap6s sa gulang. U fig. Hamak; alatabA. PERA f. Peras. I| BalbAs sa duI), nl babi. PER ACCIDENS. loc. lat. Sa pagkakta6n; at sinasadya. PtERiL in. Pai6b ng peras. PERALEDA. f. Lupang taniman g per,.s PERCAN.E m. Kapakinabangan 6 tut)ong di pangkaraniwang na. uaragdag -a sahod. I| Kapahatink,4n; sakunA; kapiasalaan. PERCATAR. v. a. Isipin; alala,iaLia; ingatan. | v. r. Maisi. pant; magirgat. PERCEPCION. f. Pagtangglp. A Pa^iatalastas; pagkabatid. v DlPERCEPTIBLE. adj. Mangyayar no mabatid 6 matanggAp. PERCIBrR. v. a. Tanggapin ang ising bagpy. | Damdamia sa sarili asg anoming pangyayari. | Talastasia; unawain; kilalanin ang isAng bagay. PERCIBO. m. Pagtanggap.

Page  414 4 I1 4 - PERO PERCUDIR. v. a. Sirain anDg kinAng ng is~ng bagay. K Tajabt~n ng karumib~n ang Is~ng bagay. PERCUTIR. v. a. Umnpugfn; dagukan. PERCHA. f. Sabit~in ng damit; sampayan. ifPangsil6 ng mga ibon. PERDER. v. a. Iwala ang isding bagay; aksayahfn. Sayangin; lugsakfn aug isang bagay. 11 Ma tigulugi sa isaing.bagay; ruasiraeng puri. 1j 'v r. Malig~w ng daa'n. iiMatuk6l. H v. r. fig. Magipit. IIv. r. fig. Magpakagumon sa masamang hilig DR katawa~n. fJ v. r. fig. Maputol ang diwang itinatalumnpati. 11v. r. fig. Malub6g sa tubig ang sasaky~ingdagat. 11v. r. fig. Umnibig ng labis sa isfing tao 6' bagay. PERDICION f. PagkawalA; pagkaaksayd; pagkasa~ aug. 1f fig. Pagsintfing labis. 1I fig. Pagkapasamnang walIng' katapus~in. PPRDIDA. f. Pagkawtill. ii Kalugih~n 6 pagkalugi. PERDIZ. f. Pug6. PERDON. M. Kapatawarmtn sa kas-ilanan, pagkakautang at ibd paong bagay, PERDONABLE. adj. Mapatatawad. PERDONAR. v. a. Magpatawad, UItangl aug isdug tao sa kasamahm~n. PERDULARIO,,RIA. ali. Y s. Na. pakapabay~i sa sariling kapakasinA 6 katawtdn. PERD PERDURABLE. adj. Waling hanggd; babang paniah6n, Tumatag61 ng 'ma udt Da panah6n. PERDURAR. v. n. Magluit na tut(t6. PERECEAR. v. a. famn, Papagluatfrn aug is~tng bagay sa pamamnagitan ng katamnaran 6' pagpauahavA. PERECEDERO, RA. adj. Wabing gaanong tagil; mamamatdy; matatapos.. PERECER. v, n. Matapos; ma- matty, J.'fig. Magdusa. I] fig. Maghirap; mawali~n ng sukat na pagkunan sa bubay. fl v. r. fig.' Magnais ng labis sa isdnix bagay. Il v. r. Magdanas na big. ]& ng ist~ng paggiliw 6 pagdurusa DA damd~min. PERECIMIENTO. m. Pagkataro- 6 pagkarmat~y. PEREGRINACIO'N. f. Paglalakbmdy sa ibaing bayan. ii Pagday-o sa isdng larawan na pinangakuan. 11fig. Ang lakad rig buhay ng tao sa ibahaw jag lupA. PEREGRINAR. v. n. Mangibmng bayan. fH Dumayo sa isfing la-, rawsn dahil sa pangako". J fig. Manatili sa, buhay na ito6 hanggang ea suinapit sa kabildrig buhay. PEREGRINO, NA. adj. Nauukol Sa Dangingibi~ng bayan. UJ Nau. kol sa duinadayo sa iming larawan dahil sa pangak6. 1I KakaibA; tang'; pangbibirA. I fig. Napapamutihan ng katangitanging karlikitan, 11 f~ig. Nabubuhay sa libabaw ug lup&,

Page  415 ft.- 4 131 PERE PERENDENGUE. in. Gay.1k na initalag~y ag m~a babae, sa kaniling tainga; hikaw. PERENNEP. adj. Patuloy; waking tigil; habang panah6n. PERENTORIO, RIA. adj. Haydig; Iub6s. jiMadall; d9glian. PEREZA. f. Katarnaran. Kabagalan 6' kapabayadn sa pag. gawki ng isting bagay. 11 Kakuparan ng kilos. PEREZOSO, SA. adj. Tarmnd; inakupad; mabagal; pabayA. PERFECCION. f. Pagyari ng ga'p. I Kaganap'n. N Bagay na y'rlr nlg genDip, PERFECCIONAMIENTO. in. Pag. kayaring gan'p pakaganaip ng is'fng bagay. H Kaayusan ng ya. ri ng islng, bagay, PERFEC-CIONAR. v. a. Yariing gantip ang isfing Ibagay. I A. r, Magainlp ang kayarian ng isting bagay. PERFECTIBILIDAD. f.- Pagkagan'p ng yarl ng is~ing bagay. PERFECTO, TA. adj. Gan~ip ang pagkakay art Lub6s. PERFIDIA. f. Kataksilin; pagi'lilo0. PARFIDO, DA. adj. Taksfl; flo. PERFIL. m. Palamuting mnanipfs na karaniwang inilalagtiy sa panulukan 6 dulo ng isdlng bagay. PERFORABLE. adj. Mabubutasar,. PERFORACI6N. f. Paghutas. PERFORAR. v. a. Butasan; lag.. yiln ng butas. PERFUMAR. v. a. Pabanguhgin. Ii fig, Suubln ng pabang6. ~ PIL RF PERFUME, in. Panu6b na maban~6, f( fig. Pabang6. II fig. Alinfi~ng arn6y na mnabanp6. PERFUMERI"A. f. Gawaan 6tindaban ng pabango6. PERFUMISTA. coin. Manguaga w& 6 nagbibilf ing pabang6. PERICARPIO. mn. Balok ng but6 rig bungangkahoy. PERICIA. f. Karunungan, kabibasinir at kasanaypln esa islng bagax. PERIGALLO. in. Lamnbi 6 bala. hibo sa babb, 6 lalamunan dahdl sa katandaain 6' labis na kapayat6in. II List6ng puli na inila. laody sa ulo ng mnga babae. fig, y fain. Taong matangkdd at PERIHELIO. Astron. Gawfal? ki. natalagyin ng iedng bituin na ialungrnalapit' sa lupA. PERIMETRO.in. Paligidligid. PERIODICO, CA. adj, Nauuikol sa panah6na. I Nauikol sa firn. bdlg na inilalathala arawaraw. 1 in. Pabayaging panuiarawaraw. PERIODISMO. mn. Pagkatnamama bay fg. PERIODISTA. mn. Mainarnahaydlg. K Ang sumnusulat sa mg~a pahaPEgRL ODSTICO, CA. adj. Wauukol sa pahayagtln 6 manarna - bay~lg. PERfODO. in. Panako6n. 11 Agwdtt DR Is 'ng tiydk na fz anab " ng tag] y ng is~ing bagay. i Sakit n' g tiya'n ng inga babae. PERIOSTIO. in' Anat. Lainad ug but6.

Page  416 - 416 - PERI PERITO TA. adj. y s. Maalam; san^v; bihasa sa isang karuru npan 6 gawain. PERJUDICAR v. a. MuminsaaI; magpanganyay I| v. r. Ma pinsala; mapanganyayA. PERJUDICIAL. adj. Nakapipinssla. PERJUICIO. m. Kapinsalaan; ka. pnDgaayayafin. PERJURAR. v.. y r. Manum p& ng dl katutcbanin. i v. r. Magkulang sa pinanumopaan. PERJURIO. m. Kasalanang panunumpA ng dM katutohanan. j pagkukulang ea pinanuimpain. PERJURO, RA. adj. y s. Nanu numpp nA dt katutobanan. H Nagkukulang sa pinauumpaain PERLA. f. Muty PERLADO, DA. adj. May kis'ap 6 hugis ng ising mutyA. PERLERIA. f. Katipunan ng maraming muty,&. PERLEStA. f. Sakit na pangaDgatAi ng katawin. PERLINO, NA. adj. Kulay mutya. PERMANECER. v, n. DMimalagl; manatili sa isang po6k. PERMANENCIA. f. Pamamalagl; pananatlii sa isAng po6k. PERMANENTE. adj. Namamalagi; nananatili sa ising po6k. PERMEABLE. adj. Tinatagusan un tubig. PERMiSIBLE. adj. Mapahihiatulutan 6 matutulutan PERMISI6N. f. Pagpapakintulot. | Pahintulot; kapahintulutna. PERMISIVO, VA. adj. May tag PERM lAy na kapahlntulutng makagawA nA isAng bagay. PERMISO. m. Pahintulot; kapahrntulrltin. PERMITIR. v. a. Pahintulutan; magbi.Ay ug kipahilttulutn. Payasan; rllwau pigilin anga mag-.svthri at dmpat iwasan I v. r. Maipahini uit PERMUTA. f. Pagpapalft. PERMUTABLE. adj. MapapalitAn. PERMUTACION. f. Pagpapa it. PERMUTAR. v. a. PalitAn; ha. linhlin ayTg is^ngU bagay ng ihd. PERNIABIERTO TA. adj. Sa. kAtg. PERNICIOSO, SA. adj. Naka pipinma ang t t',6; naka.asamA. PERNITUERTO, TA. adj, Pilipit ang rnWa ptaA PERNOCTAR. v. a. Magparadn ng gabf sa tbAng po6k. PERO. coIj. advers. Nguni; datapu A; subtill. PEROL. m Tats6. PERORAC16N. f. Pautatalumpati 11 Ret Huling balagi ag talump i, na kinapapalamanAn ng mia pangbikayat sa damdamin ng mTa nakikinfg. PERORAR. v. n. Magtalumpatl. PERPENDICULAR. adj. Geom. Patay6ng auhit. PERPETRACI6N. f. Paggawf ng kasalanan. PERPETRAR. v. a. GumawA ng kasalanan.

Page  417 - 417 - PERP PERPETUAR. v. a. Gawin sa waldng hanggdn ang isding bagay; painalagiin sa inahabang pana. b6n ang mnga bagay. 11v. a. Mamnalagl se habang panab6n ang isding bagay. PERPETUO, TUA. adj. Waking bangg~n; lagi Da sa habang panah6n. PERPLEJIDAD, f. Pagaalinlangan; paguuriingsulo'ng ng 1o'b. PERPLEJO, JA. adj. Alinlangsio; uriingsul6ng ang lo6b. PERRA. f. Asong babae. if fig, y fain. Balbaing Ilang6. PERRADA. f, Katipunan ng m~a aso 11fig.;y fain. GaWA DR taong hindt nagaral at harnak. PERRENGUE. in. famn. Aug madalfng magalit; bugn6t. PERRERf A. f. KatipUnan ng mnga aso. 11 fig. Katipunan ng taong inasarni. PERRO. mn. Asong lalaki. PERRUNO, NA. adj. Nauukol sa aso.PER SE. expr. lat. Sa kani3Aing sarili. PERSECUC16N. f. Pagusig; pagtugis; paghabol. PERSEGUIDOR, RA. adj. y fU Naguusig; huinahabol. PERSEGUIR. v. a, Usigin; habulin. j1 fig. Hanapin sadnmnang dako.1 fig. Yainutin; pagurin. PERSEVERANCIA. f. Katiyaga. an. H Painamalagl nig jisng bagay. PERSEVERAR. v. a, Magtiyagft. 11 MarnamaLagi sa mnahabang PERS panah6n, PERSIGNAR v.- a. Lagdai~n. I v. r. MagantandA 6 magkurii's. PERSISTENCIA. f. Pananatili so kalooban 6 sa paggawA ng isling bagay. PERSISTIR. V. n. Mamnalagi; inanatili sa ising bagay. B1 Magtag~1 ng mnaluat na panah6n. PERSONA. f. Tao. 1J Ang lalaki 6 babae. jj Lalaking marang~l Sa iking bansA.4 PERSONAJE. m. Taong tany~g sa is~ing bansAi. HJ Aug 1uinalabds sa is~ing dulat. PERSONAL. adj. Nauukol sa tao. HI Katipunan ng in~a taong bumnubu6 ng sarnahan. PERSONERO. mn. Katiwali sa isfing kalakal. PERSPICACIA. f. Kaliksiht~n at katalasan ng paningfn. ~ fig, Katalasan D9 fisip. PERSPICAZ. adj. Matalas ang paningfin. Hi fig, Matalas ang isip. PERSPICUO, CUA. adj. Mali. wanag; malinaw.PERSUADIR. v. a, Akitin; upaO~n; udyuktin. Nv. r. Maskit; mnaupatsin; miaudyukdn. PERSUASION. f, Pagaklit; pag. upt~t. 11 Kur6, PERSUASIVO, VA; adj. Nakaaakit; nakauup~t. PERTENECER. v. ni. Maukol.H Magfng dapat sa is~ng katUngkulan. PERTENECLENTE. p. a. ng Per. tenecer. Nauukol; ukol. $3

Page  418 0 418 PERT PERTENIENCIA. "f. '"Kaukulfin; ptoktkauko1. PERTINACIA. f. Kaulitan; kafigassin ng ulo. PERTINAZ. adj. Maulit; ma tig~s ang ulo. H fig. Napaka. tagfil. PERTINENTE. adj. Nauukol S'a istiag bagay, A1 AkinA. PERTRECffOS. mn. pl. "Mga kagamit~n, mnga sandata at kaSangkapang ganmit sa inga sasakyang. dagat. PERTURBACI6N. f. Pagligalig; pagkaligallig. PERTURBADOR, RA. adj. y s. Mlangliligalig; inanggugul6. PERTURBAR. V. A. Ligaligin; guluhfn. ii Hadlang~n ang, nagtatalumpatl. 11 v. r. Maligalig; magU16. PERVERSIDAD. f. Kasamadng PERVERSO, SA. adj. y s. NapaPERVERTIR. v. a. Guluhin ang ayos ng. inga bagay. 1l Pasainafn sa painaiagitan ng inasainang aral a~t halimbawa ang kaugalian nj isding, tao. PESA.,f. Paniinbdng. PESAflEZ. f. Kabigat~n. oi fig1. KaulitaD; katigas~tn g Ulo. 1i fig. Abala; pag~i1 PESADILLA. f. Ban-ungot. Pangarap. PESADO, DA. adj. Mabigat na tuto6. R fig. Matindf; inalalim kung sa panaginip. j( fig. Mabagal. II fg. Nkaaaaa nakagagalit. I PESA PESADUMBRE. f. Kabigatt~n. I1 fig, Daindamnij at sukal na Io~b. PASAME. in. Pakikidalarnhati; pakikipighati. PESANTVZ. f. Kabigatin.PESAR. in. Daindainin; dalainhati., Pag-ilsisil Ba nagawing sala.,_H v~~ n. Magtkaroon ng bi. g~t 6 timnb~ng. 11 Bumnigait na tutO6 [I v. a. Tiinbangin. PESAJROSO, SA. -adj. Nagdaramd~im 6' nagsisisl- sa -1nagaw6.ng sala II NagdaraindaiM. PESCA. f. PanginjisdA. jj Hanapbu hay na pangingisdi. j1 Aug pinankisdi. PESCADERfA., f. Po6k na tindahan ng inga isdA. PESCADERO, RA. in. y f. Ang taong naglalak6 ng inla isdA. PESCADO. mn. Lsddng -huli. PESCADORY RA. adj. y S. MangingisdA. PESCAR.' v. a. Mangisdi. R~ fig. y fain. ~Iuhihin ang Isdng tao sa pagsasalitA 6 paggawl. ng di inaani~y. I fig. y fain. Makaintiln ang bagay na flinanais, PEscoz6N. mn. Dagok sa batok 6 ulo. PESCOZUDO, DA. adj.' Malakf ang lifg 6 batok. PESCUEZO. mn. Batok 6 lilg. PESEBRE, in. Sabsaban; labagn~ U9 M hayop.PESEBRERA. f.- PagkakahanAy ng inga labang~n. PgSIMO, MA. adj, Ka~samlsama

Page  419 A1Q PESO PESO. i. Bight; timb~ng. Tirabangn. PESQUERA. f. Po6k na pan-is. daa~n PESQUERfA, f.!PangingisdA. PESQUERO, RA. adj. Mangingis. di. PESQUISA. f. Paghahalungktit; pagsisiyssat. PESQUJISAR. v. a. Maghalung. k~t; inagisiyaspt. PESTARA. f. Pi11jkn~ati1. PESTARFAR. v. n. RKumisip ang PESTANEO. mn. Pagkisdp ng mnga PESTE f. Saki't 'na salot. Masaminng ama6y. PESTI'FERO, RA I adj. Nakapagpapasalot; lumnilikbfi ng pagka.. kamaui y. PESTILLO. in. Kaling ng Pint6; panarangki, ng pint6 sa gawing lo6b. PETACA. f. Kalupt. PATALO. inX.Bot. Talulot. PETATE. in. Bani'l. PETICION. f. Paghingf. Kaksingian;- kahilinaan. PETICIONAR10, RIA. adj. y s. Humihing~t 6` humnihilfng ng ising bagayPETIMETRE, TRA. in. y f. Mapag.,.un6d sa, bagong kalakarin 6 inoda. PETITORIA. f. Kahilingan 6 kahint ian. PETO. in. Balutl sa dibdib, i Palainuting inilalagiy sa dibdi'b. P19TREO, A. adj. Mabat6; naba L RJ --- PETR balot n - bat6, Ii May uring bat 6., PETRIFICAR. v. a. Pagbatuhfn; *gawing kapara ng bat6. Iv. r. Magbat6"; magparang ba6. PETROSO,, SA. adj. Mabat6.' PETULA'NCIA. f. Katainpalasa-. nan; kapangabasan. PETULANTE.- adj. yes. eTampalasan; pangah-as. PEZ. mn. Isdi sa -tubig. PEZ6N. in. Tanagky nj dahon, bulakla'k 6. bunga rng mg& ha*lamnan. Ut6ng ng, suso. PEZUNA f. Kuk6 n% kabayo, haka, baboy at ibp. PIADA. f. Pagiyiik ng mnga sisiw 6 inakdy ng inan6k, ibon at ibp. PJADOSO, SA. adj. Maawain.PIAN, PIAN. mn. adv. famn. Utfkuti'k; in6tin6t PIAR. v. n. Uiniydk ang sisiw, 6 inakiy nA, man6k, ibon- at,~ ibp. fig. y famn. Tuinawag 6 luinuhog. PIARA.' f. Kawan ng inga baboy, kabayo' at ibp. PICA. f. S~bdt na miahabi. PICADA. f. Sund6t ug tukA.I Sugat n a gawfi ng tUk. PICADURA. f. Pagtuki. I Dlur6. Sugat 6 tund6 ng tukA. Tabakong ginayat. PICANT. -P. a. ng Picar. Nanunuki. R adj.. fig, Salitang ma-vi bigit at nakzipagdaramdAin. Mn. Ang. maasnghdng'. PICAPLEITOS. in. fam. Mahilig sa pakikipaguslp. N faw - Miananangg6l na walingmiga usapfn, us nagpapalibotlibot upang nmakakita.

Page  420 420 - PICA PICAR. v. a. Duruin ng matulis. I| Tukain. 11 Tadtarfn ng malilift. | Tumuk& ng palay o pagkain ang mga hayop na may pakpik. II Kumagpt sa pain ang isdn. j Kumati ang alinmnAg bahagi ng katawln. PICARDfA. f. Gawang tampalaean; kapusungdn. j|;KalikutAd ng mga bath. i| Gawang mahalay. II pl. Malalaswang paDgungusap. PiCARO, RA. adj. Hamak; tampalasan; magdarayA; waling hiyA. I SanAy sa mga gawdng pailalim. PICO. m. Tukh ng mga hayop na may pakpdk. II Tangos 6 ngusng6s. |1 Pangkinis ng bat6 6 piko ng kantero. |1 Talukt6k ng bund6k. 1| fig. y fai. Bibig. PICOTAZO. m. Sundot ng tukA ng mga hayop na may pakpak. 1i PasA ng tukA. PICOTEAR. v. a. Tukain; sugatan ng tukA. 1 fig. y fam. Dumald&l; magsalitO ng waling ka munasan. 1| v. r. fig. y fam, Magkagalit ang mBa babae ng nagtatakapan. PICT6RICO, CA, adj. Nauukol ss pintura. PICH6N. m. Inakiy ng kalapati. PIDIENTERO. m. Nagpapalim6s. PIE. m. PaN,. 1 Bataydn 6 tun. tungan ng isng bagay. 11 Ang bu6ng katawAn ng punungkahoy, lalu na't batA. II Tining. || Sukat na may labfngdalawang pulgada, 11 A pie. m. adv. Lakaid PIED PIEDAD. f. Awa; habAg. PIEDRA. f. Bat6. 11 Gilingan. 11 Po6k na pinaglalagy6n sa mga batang tapon. H Pingkian. 1} fig. SimulA na pinanggagalingan ng ising bagay at nagsisilbiDg batayen. II Piedra iman. Batubalanl. 1 Piedra pdmez. BugS. PIEL. f. Balit. I Katad. 11 Dar uno la piel. frs. fig. y fam. MamatAy. PItLAGO. m. Laot ng dagat. 11 Dagat. PIERNA. f. Bintf. l HitA ng mga hayop na spat ang paa at mga may pakpAk. PIEZA. f. Piraso 6 bahagi Dg isPng bagay. |1 Salapl. 11 Hiyas; kasangkapan. N Bul6s nP damit. |I Alinming bahagi ng isAng bahay. II Pieza de artilleria. Sandatang pangdigmA. PIGMEO, A. adj. y s. fig. Nauukol sa tao 6 bagay na napakalift; ang bagay 6 taong napakalift. PIGRO, GRA. adj. Tamad. PILA. f. Lalagytn ng bendita sa pagbibinyig. PILAR. m. Hanggahang bat6 na ginagawAng tandA sa mga lan. sangan. || Haliging bat6. PILON. m. Sahuring bat6 na itinatay6 sa mga batis. II Asukal na hinulmAng bu6. 1j Pabat6 sa timbangang romano. PILOTO. m. Ang nmamaahalA sa istng sawakyingdagat. PILLADA. f. fam. Gawdng katutubB ng mga hindi nagaral; kapilyuhin.

Page  421 - 421 - PILL PILLAJjO. mn, Pangungumnft; pa. npungulimbdt; r agnanakaw. PILLAR. v. a. Manguoait; magnakaw. Halibin 6' unaggabtin aniz is~ng batzav. PILLERI'A. f. Katipunan ng ma pilyo. if fain. Gaw6dng katutubb sa mnaa di nagnaral. PIMIENTA. f. Pamintdi. PIMIENTO. m. Pun6 ng 8i11. j Bunga na sili. PIMPOLLECER, v. n. Magusb6ng; mnaglanub6 PIMPOLLO. mn. Talbo's; usb6ng; lanub6. I' fig, y farn. Bath 6 binat& nta namuinuk6d sa iba' sa gandd at kisig.PIMPOLLUDO, DA. adj May maraming usbo'ag 6 talb6s. PINACULO. m. Buhungain 6 ta luk~tok DR is6ine malaking tahia PINT flfig. TandA sa lab~s na kiDakikilanhin og mabuti 6 masamning uil ng ising tao 6 bagay.PINTADO, DA. p. p. ng Pintdir. I adi. May ibd't iba'ng kulay; may sarisaring batik. PINTAR v. a. Pintah'n; ina~pint~j. fl fig. Ilarawan sa pamamagitan ng m~a pangungungusap arg is~ing bagay. I v. n. Mag-n siinulang mnagkulay ang mnga biingangkahoy sa pagkahin6g. r v. r. Maglaga'y ng kulay 6a mnukhA. PINTOR. RA. in. y f. Ang nagsasanay 6 marunong ng pagpipinta" PINTURA. f, Karunungan sa pagpinti. Il Larawang pinint6. 1I Mga kulay na ginagainit sa paglp i ati, PLO, A.Maawafn; mahabagin. f in. IY~k ng m~a inakdy tig rngka hayop na may pakpa'k, PIoJo in. Kuto. PIOJOSO, SA. adj. y s. Kutubin. II f ig. AbA; mnaramnot. PIPA. f. Bariles na pinaglalag. y.in ng alak. 11 Hititan ng tabako 6 sigarilyo. PIPAR. v. n. Magpipa. PIQUE. in. Sukal ng Io6b na likhA ng pagtatalo. 11 Pagpipilit rg paggaWA OR iS6.ng bagay dahil sa, palakaibig na labia 6 pagkakaro6n ng kapangagdw. N A pique. in. adv. Malapit, nasa panganib. 11 Echar a pique. frs. Afar. Palubugin ang sasaky~ingdagat, 11 Irse a pique. fra. Mar, Lurnub6g sa tubig ang saaakyangdagat. nan 6 isiibahan. dakilA ng isdng ibitug; bagay. PINCELAR. v.. a, Maglaraw an.PINCHADOR, RA. dudur6. PINCHADURA. f. kadur6. 11fig. Bahaging karunungan 6 magpiutd. II adj y s. Nang-. Pagdur6; pag-' PINCHAR. v. a. Duiruin; sufldutfa ng inatulis. I v. r. Madurb; masundo-t ng inatulis. PINCHAZO. in. Dur6; sundo-t. PINCHO. mn. Pangdur6 6 pangsund6t. PINGUE. adj. MatabA; mnaman. tikA. g fig. MasaganA; maluso'g. PINTA. f. Batik sa balahibo ing inga hayop. jj Pat~k ng tubig. I

Page  422 422 - PLAC PLACEME. m. Batl. PLACENTA. f. Zool Inunan. PLACENTARIO, RIA. adj. Nauukol sa inunan. PLACENTERO, RA. adj. Kalu. gfidlugod; matiwasAy; maligaya. PLACER, m. Kasiyahan ng lo6bb [1 TuwA; lug6d. I Ligaya; alfw. 1 pagliliwaliw. v. a. Makalug6d; makagalak. PLACIBLE. adj. Nakalulug6d; nakagagaiak. PLACIDO, DA. adj. Tiwas6y; payapA; tahimik; I Nakalulug6d. PLAGA. f. Hampps ng Diy6s; malaking kasakusaan sa isSng bayan. I Karamdamang dumapb sa isAng tao. I Sugat. H AlinmAng kasawingpalad. I Kasaganaan sa mra bagay na nanakapagkakasakit. PLAGIAR. v. a. fig. Umangkfn ng akdi ng iba; manghuwAd sa ipnulat ng iba. PLAGIO. m. Panghuhuwd sa akdA ng ibM. PLAN. m. Tans ng ibabaw ng iupa. Panukal&; balak. PLANA. f. Ang bawa't mukbA ng dahon ng papel. | Impr. Katipunan ng mga titik na Dumubu6 ng isAng mukhA. PLANADA. f, Kapatagan. PLANCHA. f. Piraso ng bakal na kininis at pinalapad. K Kasangkapang pamirinsa. PLANCHADOR, RA. m. y f. Ma. mimirinsA. PLANCHAR, v. a. Mamirinsa; amaalansa. PLAN PLANICIE. f Kapatagan. PLANO, NA, adj. Patag. I[ m. Sukat at ayos na pinagkukunan sa itinata36ng bahay; sukat ng lup&. PLANTA. f Talampakan. t Halaman. I Pananim. PLANTACI6N. f. Pag.tatanim. H Pananim. PLANTADOR, RA. adj. y s. Nagtatanim. | m. Kasangkapang pangtan m. PLANTAR. v. a. Magtanfm. K fig. Ita o 6 itatag ang is4ng bagay. |I fig. Magtatag; magtay6. PLANTEAR. v. a. Tayahin; balakin. 1I fig. Magtatag; magharip. PLANTEL. m Po6k na alagaon. ng mga hayop. PLANfO, A. adj Nauukol sa lupang taniman 6 maatatamnn, I m. Pagtatanim. H Paaanim. PLANIDERA. f. Babaing upahbn upang suwmama at manangis sa libing. PLANIDERO, RA. adj. NakaiiyAk at nakababagb^g ng lo6b. PLANIDO. m. Himut6k; bibik; taners. PLASIR. v. n. Humibik; tumagh6y. PLASMAR. v. a. Gumawa, humugis 6 yumarl ng isAng bagay sa pamamagitan ug luid. PLASTA. f. Alinmdng bagay na malamb6t, gaya ng kinamal na luld at ibp. PLASTICA. f. Karunungan sa paggawa sa mga bagay na luad, yeso at ibp.

Page  423 OW-423.PLAT PLATA. f. Pilak. PLATAFORMA. f. Tantungang tabli. jj Sahig sa itba's lna parang suteya rig maga tore at ibp. I Tuntu'n~an sa pagpanhfk sa uDah-I1 at hulih.4n ng inga trambiyti na tinatayunij ng konduk tor, rnaniningil fit ihp. PLATANAR. m Sastingain. PLATANO. mu. Saging. PLATEABLE. adj. Mailulub6g s pilak. PLATENIDO, DA~. p. p. ng Platesir. H adj. Kulay pilak. PLATEAR. v. a. I ub6g sa pilak aug, is~ing bagay. PLATEIdIA. f. Gawaan n~ rmga hiyds na gint6 at pilak. Il Tindahan ng mga hiya~s. PLATICA. f. Usapaun; panlay6m I Pangaral ng parl sa simbahsn. PLATICAR. v. a. Makipagusap; makipasnayfim;!nakitungo sa pangangalakal. PLATIFICAR. v. a. Gawfng pilak ang is~ing bagay. PLATILLO. mn, Bilao ng tjinba. nftan. pi. Pumpiydnw PLATO, in. Pinggdn. jH Ulanm 6 pagkaing idinudulot. PLAUSIBLE. adj. Kapuripuri. PLAYA. f. Dalamupasigan; bay. bayin. PLAZA. f. Liwasan, I Pamnilihan 11 Katungkulan; hanapbuhay. j Kuti; tanggulan, PLAZO. mu. Taning na panah6n; takd~ing araw. PLEAMAR. f. Lak! ng tubig s dagat. PLEti PLEGABLE. adj. Mailulupt; miatitikl6p. PLEGADIZO, ZA. adj. Madaling rnailupt 6 mnatikl6p. PLEGAR. V. a. Kubut,~n ang isiing bagay; piligesan. 11 Ituj; itikl6P. n1 v. r. fig. Pabinutiod; sumun6d. PLEITEAR. v. a. Makipagusi-'p. PLEITO. m. Us~p; usapian. Pagtatal6; pagaaway. PLENILUNIO, mu. Kabilugan n6, buw6,n sa langit. PLENITUD, f. Kabuu.4n; kapunuai ii PLENO, NA.- adj. Pun6; tigfb. PULTORA. f. Kbisaganaan sa duw6 PL9YADE- f.- fig. Lipon ug pit6ng taong maririlt~g. PLIEGE. mu. TikI6p; lupf; pileges. PLOMO. mu. Tingg&. Pabigtdt. N fig. Pung~l6 PLUMA. f. Pakp~k; bagvifs. Panulat; panitik. B1 fig. Ka~uslingan sa pagsult II fig. ManunulAt. PLUMAJE. mu. Katipunan ing ba. lahibong nsapapadilag sa bayop na may pakpdk. f Balahibo ng ibong inilalag~y na palainuti sa sumubrero at ibp. PLUMISTA. m. Aug naghahanapbuhay sa pamamuagitan ng pagsulat. Ang gumagawA nigma bagay na yariag balahibo 6 pakpdk rig ibon. PLURAL. adj. y s, Mararni,

Page  424 .- 424 PLUR PLURALIDAD. f.Krrnihan ngbiflang. PLUS ULTRA. Ice. lat. Sa dako pa ro6n. PLUVIOSO, SA. adj. Maublin. PO03LACION. f. Pamnamayafl. Bilang ng mnga tao sa is~ag bayan, N Siyudlad; kabayanan. POBLADO. in. Siyudad, bayan; nayon 6 po6k. POBLADOR, RA. adj. y s, Ma. inamayin. POBLAR. v. a. Mainayan; pama yanan ang is~ng po6k, I Mag paraini. 1i v. r. LumiAg6; duwami ang mnga dahoti ng punung. kahoy 6 halaman. POBRE. adj. Mahirip ong bu.. hay; dukhAi. ii fig. TimawA; hamnak,. fig, Kulangpalad; kaawaawA. POBREZA. f. Kahirspan ng buhay; karukbaiin. fl Kawahin ng sukat na pagkunan; kasalatiin. POCILGA. f. Kultungfn ing m~a baboy. 11fig. y fain, Aliinning po6k na mnababb at nakaririinarim. POCO, CA. adj. Kaunti; kap6s. 11 mn. Kakauntiinfl. B adv. c. Kaka~untt. 11Poco 4 poco. in. adv. Untfuntt; dahandajian. 1V Poco mds o mnenos. mn. adv. HunmigdL kumnulang. IA Por Poco. in. adv. Munti na. PODA. f. PagPulak jag mna sa n~fng labis ng halarnan. PODAR, v. a. Pulakin aug mnga sangiing labis ng halainan., PODER. in. Kapangyarihan; lakfis na akaawPODE na makapautos. ~IPagmamay-arl sa isdnhg bagay. v. a. Maka pangyari. n1 Magkaro6n ng kavanw~yarihban, 1 Mangy ar; inaarj. PODERDANTE. coin;Ang nagbi.. bigajy ng kapangyarihan sa ibA~ Upang mnakapangatawdn sa kaniyd PODEHABIENTE. in. Ang bi. nigydn og kapangyarihang makapangasiwi sa kayainanan 6 -pagaarl ng nagbigaly. PODEROSO15, SA adj. y s. Makapangyari tmn. ii Napakayartnbn 11 Dakila'; tanyiig. N MabisA. PODRE. f. NanD\. PODREDUMBRE. f. Kabulukiin. Nara". fig. Daindainin sa lo6b na di naipahahayag. PODREDtJRA. f. Pagkahui6k. POEMA. Mn. Akditng tuIA. POEPOLA. f. Tull j PagtufIA. POETA. in. MakatA.. PORTICO, CA. adj. Nauukol & tu'a. POETISA. f. Babaing inanurtilA. POETIZAR. v. D. TumulA. 11 v. a. Tulain. POLEA.- f. Ka 0. POUtMICA. f. Karunun'~ang nag. tuturb ng mnga kaptiraanan sa paglustb 6 ~pagtatangg6l sa ahninrnng kutA. U1 Pagtatalong ginagawA sa painamagitan ng sulat. POLEMISTA. corn. Manunuldt na nakikipagtalo sa sinusulat. POLEN. in. Pulb6s nat nasa ubod ng mn-a bulakl~k.

Page  425 - 425 - POLI POLICE. m. Daliring hinlalaki" POLIGAMIA. f. Pagaasawa sa minsanan ng is~ng lalaki sa ma. ramning bhaae. POUfGAMO, MA. adj. y s. Na. utikol sa Waaking maraining asa wa, POLIGLOTO, TA. adj. Nqsusulat sa ibd't ibding wika. flNauukol sa taong rnaalarn ng inaraining wikh, POLILLA. f. TanAA. 11 fig. y famn. Ang taong nakamurnuhi. POLIN~. m. Panggulong. P6LIPO. rn. Dikya'. POLISILABO, BA. adj. Nauukol sa panaungusap na may maraming si'aba. POLITtCNICO, CA. adj. Suma-, sakiaw ng maraminilg karunungan, POLITEISMO. in. Aral na nagtutur6 Dg maraining Diy6s. POLI'TICA. f. Karununaan ng pa. mamnahala sa bayan. HKabutihang pakikihardip sa kapuwA, POLITICO, CA. adj. Naunkol sa karUnDU~an ng parnamahalA sa bayan. Magalang; mabuting mnakiharip sa kapuwa-. POLTRON, NA. adj. Mahirnan; tam W. POLTRONEAR. v. n. famn. Mag. tan6~d. POLTRONERiA. f. Katamaran. POLTRONIZARSE. v. r. Magpakatarmid. POLVARBDA. f. Alikab6k na i81 nasab6g ng hangin. POLVER.A. f. lalagya'n ng pul. b6s sa MAWh~ POLV POLVO. in. Alikab6k. A Pulb6g., POLVOREAR. v. a. Alikabukin ang isfing bagay. POLVORIENTO, TA. adj. PunO ng alikabo'k. POLVOROSO, SA. adj. Maalika.. b6k. POLLA. f. Duinalagang man~kPOLLERIA. f. Po6k na pinagt;.tindahb4n ing mna maD6k. POLLO. mn. Sisiw. 0J Inak~y ng mga pukyutan, POMEZ. f. Bug&. POMPA. f. Dingal; garb.. j Pagsasaydng inariogal. POMPOSO, SA. adj. Maringal; ma a rA. POMULO. in. But n- pisngf. PONDERABLE. adj. Matitiminbng. PONDERACION. f. Pagtaimt'im, pagsasalo6b at pagiingat sa sinasabi 6 ginagawfing bagay. HI Pagpapahalagi sa isdng bagay. 11 Pagtimnb~ng sa isdng bagay. PONDERAL. adj. Nauukol sa timb~ing. PONDERAR. v, a. Tiinbangfn. 1I Pahalagahtin; painahalin. PONDERATIVO, VA. adj. Nagpapahalag6, sa isiing bagay. H Nauukol sa taong nagbibigdy ng inalahis na halagd Ba inga bagay. PONDEROSO, SA. adj. Mabigit. fig. MahfIl na asal. PONEDERO, RA. adj. Nauukol SA mnga hayop na may pakpdk na nangingitl6g.

Page  426 -01 4 20 - PONE PONER. v. a. Ilagly sa isting po6k sag is~ng tao 4,6 bagny. H IhandA aug isadng batzay. I BumihI&ng. Il purnust'. Il I-aubaya* ang isdung bagay saa kapasyaba'a ang mga laayop na may pakpmik II ukol ang iSdng tao S ~a' iin a hanapbuhay 6 katungkulan. 1I Ikapit; iakmnA I Tinait sa pa n0anib. II Y. r, Lumnagity. I1 v r. Tuinuto'; maakipaghardp; lumnaban. N v. r. Magbihis; tnaggaydk. v. r. Lumub6g ang araw. PONIENTE. ivi. Kanluran; lubugan nj araw. PONTAZGO. m, Bayad na sii nisimjfl sa pagdaraan sa uja tuliy. PONTEAR. v. a. Gumnawl ng tu "iy. PONTIFICAL. adj. Nauukol sa Papa 6 Arsubispo.PONTfFICIE. m. Ang Arsubispo 6 Ubispe sa ising bayan. PONZONA. f. Kamnandfig; Iason. N fig. Aral na surnisira" sa mabuting kaugalian. PO.NZONROSO, SA. adj. Mtikamuandt~g. Il fig. NakasasajnA sa kagalingan ug kaluluia'. POPA. f. Hulhbmd Dg mta stosaky~ingdagat. POPULALCHERIA. f. Kabantugangnatatam.6 sa inga tacng pangka rainiwan. POPULACHO. Da. Mamamayang pangkitrariiwan. POPULAR. adj. Nauukol sa bav an. POPU jj Hi, Ag sa bayan 6 inamainayan. POPULARIDAD. f. Pagkabantog nig i,! —ng tao sa bayan. POPULARIZAR, v. a. Ibaiit6g 6 itanox~g arm is~ing tao sa bayan. v r. Mubant6g 6 matainydlg sa bayan. POPULOSO SA. adj. Naiiukol sa Il~awisvan 6 siyudad na may mar min z maamayra3an. POQ-UEL)AD f. Kauntiin; katiruawasn. Kabinean nk Ioo~b; kaduwiAg~n. POR. prer. Sa; dahil sa. PORCI6N f. Bahaging kinuha sa karamihan. PORDIOSEAR. v. n. Magpalim'Os PORDIOSEO. Mn. Paughihinki ilt lin6s. PORDIOSERO, RA. adj. Y s. Nagpapalimo's. PORFfA, f. Pakikipagtalo nj maulit. It Pagmamaulit. PORFIADO, DA. adj. Matig~s ang ulo; waulit. PORFIAR V. D. Makipagtalo ng mauilit. 11Maginauift; magpilit. Hj Magpilit Iva is~ng gwawk. PORO. Mn. Kilabot DR ba]At; butas na mnailift. POROSO, S4. adj. May inga bu. tas. PORQUE. coni. caus. Sapagka; pagka. H i.Porque? Bakit. f conj. final. Upang; nang, PORQU9X in. fsmnu. Dahilfin; sanhM.

Page  427 - 427 - PORQ PORQUERIA. f. frn. K rrimihan; lir)na: silk 1. farn. Gawaig marutmi 6 kabastusain. PORQUERIZA. f. Ku'unglial ng baoo v. PORQUERIZO. m. Ang taapagalauh ng mga baboy. PORRA. f. Pangbamb6. PORRAZO. m. Hampls n2 barn b6. PORTADA. f Palamuting inila lagAy sa harAp Dg mra tahanang malaki. II fig, Mllkhi ng i;aign bagay. 1t Takfi 6 unang makha nt aklat. PORTADOR, RA. adj. y s. MWy taglay 6 may dali. PORTAL. m. Pintibg mqlaki ng bahay. PORTAR. v, a. ant. Dalhia. 1 v. r. Magpakaigi; magpakahusay. PORTATIL. adj. Buhatbuhat PORTAVOZ. m. Mil. Pakkak. PORTE, m. Pagdadada. i Upr sa pagdadala ng isang btgay sa ibing po6k. 1[ Paguugall 6 kaasalan. PORTEAR v. a. Dalhbn 6 ihatid aag ising bagay sa ibatng dako.! v. n. Kumat6g sa pint6 6 bintana. PORTENTO. m. Hiwapa- paug yayaring nakamamangt a PORTENTOSO, SA. adj. KaisAisA at waling kaparis na naka mamanghf. PORTERfA. f. Pintuasg malakf na pinapasukan Pa bahay, II Katungkulang pagkatanod pint6. PORT PORTERO, RA. m. y f. Tanodpint6. PORVENIR. m. Panah6ng haharapin 6 darating. POS. pre) insep. Sa lik6d; sa hulf. 11 En Pos. m. adv. Sa kabila. POSADA. f. Tahanang sarili ng isArg tao. I Bahay patuluyan, POSADERAS. f. pi. Mga pigt. POSADERO, RA. tdj- y s. Ang a,; papatuloy sa kaniyiang bahay sa pamamagitan ng upa. POSDATA. f. Ang inihahabol sa hulf ne sulat. POSEEDOR, RA. adj. Nagmamay- ari. POSEER. v. a. Magmay.arl ng isiaJ bagay. H[ Makaalim ng ganip nD ising wlki. N v. r. Makapangyari sa sarili. POSESION. f. Pagmamay-ari; pagkakamft ng isaig bagay. POSESIONAR. v. a. Ipaert ang isdng bagay. 1 v. a Magmayari no ising bagay. POSIBILIDAD. f. Pangyayaring magkaro6n 6 makagawA a; ising bagay. H Kapangyarihang makagawA. 11 Kayamanan n| ising tao. POSIBLE. adj. Mangyayari 6 maaari. POSICION. f Tindfg; lagAy; tay6. HI Paalalagiy. N Kalagayan 6 katayuan ng bawa't tao. POSITIVO, VA adj. Tunay; hindi mapagaalinlanganan. POSO. m. Tining; latak. | Kstahimikan; katiwasayan.

Page  428 - 428 POSP POSPONER. v. a. Ipagpahulf. I fig. Tiwngnin ang isding tat) 6 baany ng mnababA kaysa ibd. POSTE. in, Haligi. POSTEM[A, f. PigsA; bagg. POSTERGACIO-N. f. Pagantala. POSTERGAR. V. a. Antalahin; patagalfi POSTERIDAD. f. Inap6. POSTERIOR, adj. Hull; kasun6d. POSTERIORIDAD. f. Pagkahuli.' POSTILLA. f. Langlib nk sugart, POSTILLOSO, SA. adj. May Ila n gb. POST MERIDIEM. loc. lat. Sa hapon, POSTRAR. v. a. Pasukuin; pa pagpakurnbabajln 6 igibA ang istdag bagay. R Papanghinain ang isding tao. H v. r. Manikluh6d; inangayupapa. POSTRE. adj. HUl' I in. HiinagaB. 11 A la Postre. mn. adv. Sa hulf; sa waka's POSTRER. adj. Hull, POSTRERO, RA. adj. Hull sa handy; katapus~n. POSTRIMERfA. f. Mga hulling tao'n DI kabuhayan, II Ang bawa't isd sa apat na hulfng bagay na sasapiit sa tao na gaysa nit6: kainatayan, paghuhuk6mn, ap6'y na waiting hanggtin at; kaluwalhatian. P6STUMO, MA. adj. Suinilang sa, maliwanag pagkarating mamnattiy nA amnt 6 ng may gawAi. POSTURA. f. Tay6; bikas; astA, N ~ PaglalagtAy 6 pagtatanfin ng inga punungkahoy. POTA POTABLE. adj. Maiin~in POTENCLA. f. Kapangyarihang inakagtiA nj D is ding bagzay. I Kdihariin; pagsakop. 11 Kapangyariban at lakais lag isdng bansA. I Ang alinmain sa tatng bish ng kaluluwa, na isip, bait, at alaala. Bansk. POTENTADO. in. Harl 6 prinsipeng inakapangyarihan at may aOanRL. POTENTE. adj. May laka's 6 kapaugyarihan. II Makapangyarihan. poTESTAD. f. Kapangyarihan sa is,4ng bagay. POTRA. f. fain. Luslo's. POTROSO, SA. adj. Niluluslustin. POZA. f. LuLAk. poZO. in. Balo'n. I Kalalmnan D9 ibog. PRACTICA. f. Pagsasanay sa alinintng gawA 6 tungkulin. PRACTICABLE. adj. Maisasagawfi. PRACTICAR. v. a, Sanayin; isasmawA, 1 Magsanay. PRADERA. f. Pastulan; parang. PRADO. in. Pastulan Q mnga hayop; parang. II Po6k na kaayaaya na pasyalan. PREAMBULO. mn. Pasiinult; pa. PRECAUCION. f. Pagiingat; 84 anointng kapanganibtin. PRECAUCIONARSE. v. r. Magju~at; mangilag sa kapanganiban. PRECAVER. V. a. liagan aug isfing kapanganiban. 11 v. r, Magingat; uinilag sa kapanganiban.

Page  429 - 4 2~, - PREC PRECAVIDO, DA. adj. Maingat. PRECEDENCIA. f. Kaunahdn; pagakakauna'. 11 Katangidn; kada. kilsan, PRECEDENTE. p. a, ng, Preceder. Naunna 6 nangunguna. mI. Pangvayaring nauna. PRECEDER. v. a. Ip,,agpauna. II Juna fl fiit. Magkaro6n ng katankign ang isaing tio sa ibd. PRECEPTO. mn. Atas; utos. PRECEPTOR. m. Tagavaotur6'. PRECEPTUAR. V. a. Maglagdfi ng utos 6 tuntunin. PRECES. f.' PI. Mga satn6 6 1uhog. 1( Mqa panalangin sa Diyos, sa Mab6.l na Birhien 6 sa mga Santo. PRECIADO, DA, adj. Mabalaga'. I1 Malag'mapuri; mnapagpahanga'. PRECIAR. v. a. Pahalagahdnn. li v. r. Magmapuril; inagpabaPRECIO. mn. Halaga'. 1I fig. Kainahalan 6 kahalagahan. PRECIOSIDAD.- f. Kahalagahan. fl Bagay na mnahalaga'. PRECIOSO, SA. adj. Mabalagi.flMapagpatawdi; mnasaya'. jj famn. Magandid. PRECIPICIO. mn. Bangin. Pag. kahulog na biglA. PRECIPITADO, DA. adj. Bighi. biglAi; dalosdalos. PRECIPITAR. v. a, lbulfd; itulak mnulA sa po6k na mnatags. 11v. r. fig. Magdalosdalos sa paggawA ng ising bagay. PRECIPITE. adi. Nasa panganib na inabulid. PREC PRECISAR. V. a. Takdain 4 tiyakfa ng Iubusan~. H Piliting guIMIIWA TR~ isding. bagay. PRECISION. f. Pangangailangang hindi inaiwasan. PRECISO, SA. adj. Kailangan; bindi maiiwasan; sapilitAn. R Ga-, PRECITADO, DA. adj, Nabanggft nang mauna. PRECITAR. v. a, Banggitfng mauna.' PRECLARO, RA. adj. Marildg;, dakilh. PRECOCIDAD. f. Pagkamaaga; kaunahdln sa panah6n. PRECONCEBIR. V, a. Isiping rnaaga ang iselng bagay. PRECONIlZACION. f. Pagpuri sa isgmn, tako 6 bagay ng hayaganPRECONIZAR. v. a Purihin ng hayagsn ang isaing tao 6 bagay. PRECONOCER. v. a. Hulaan; kilalaning inaUna aug is~ing bagay. PRECOZ. adj. Maqya; una sa panaho'n. 0 fig. Nanuukol sa tao na nas& kabaiaan pa ay nagpapakilala na rig malabis na katalinuban. PRECURSOR, RA, adj. Nanguniguna. PREDECIR. v. a. Hulaan. PREDESTID{AR. v. a. Ilaain ka-m pagkaraka na ang isdng bagay sa kinatiukulan.PRBDICACLON. f. Paghahayig ug ising bagay. Pangauga ral. II Aral na inihbahay~g.

Page  430 - 430 - PRED PREDICADOR, RA. adj. y s. Na ngsagaral. N i. Tagapangaral ng ebaaghelyo. PRIDIC&R, v. a. IPyiasv ang ising baeay. 1 M -igaral 6 raig sermon | Pnrhiiun labis anu iing tao. | fig. Paugisapan ng bu6ng bagsia aug i-il tao sa masamAng hilig PRIDICCI6N. f PaRhulA. PREDILECCI6N. f. Pa nmmatBal sa isAng tao ng tanli ia iba PREDILECTO, TA. dj. Pinakamnamahal ng tadl. PREDISPONER. v. a. I anding mauna ang mga ba!gay 6 kalo oban ng mga t o s9 isang tlyaI na layunin. II v. r. HumandA PREDOMINAR. v. a. MAoi'g. Humigit sa ta.s aang ising bagay sa ibA. PREDOMINIO. m. Kipangyarihao; kataasan; panan-ig. PREFACIO. m. Paunang saltA. PREFERENCIA. f. KslamsngAn 6 katangin ng isAnng tao 6 bagay sa ibi. PREFERENTE p. a. ng Preferir. Itinatangi: minamagalfig. PREFERIBLE. adj. Karapatdapat itangi 6 magalingin. PREFERIR. v a. Itangi; magalin:i'A. j Pdlaluin; lurnamAng, PREGON. m. Pagtatawsg. PREGONAR v. a Magpatawag 6 magtawdg. Magduro. 11 fig. Isiwalat; ihayig sA mnad'A aog ising hagay na nakukublf. PREGONERO, RA. adj. y s. Nag. tatawag 6 naghahayia,. I m. Ta PREG gapaitawag. PREGUNTA. f. Tanans. PREGUNTAR. v. a. MgWtanoMn:; PREJUICIO. m. Paukukurong nma agi sa ising bagay. PREJUZGAR v. a. Magkurong nmaga sa isdng bagay; magpasyang mauna. PRELADO. m. Paring may maths ita katuzgkulan. PRELIMINAR. adj. Nagsisill iag pasimulit. il Paslmult. PRELUDIO m. Simuli. PREMATURO, RA. adj. Maaga. N Nangyayari Dn una sa panahbon. p For. Nauatkol sa babaing hiudt pa makapagiasawa. PREMEDITACION. f. Pagiisip muna sa isang bagay bago isaPREMEDITAR, v. a. Isipin muns ang ising begay bago isagawi, I For. Iiping mabuti arg ising kasalanan bago gawfn. PREMIAR. v. a. GantihingpalA, PRE MIO. m. Gautfn;pala. PREMURA. f. K higpitan; kagip tan; pagmamnadali. PRENDA. f. Sangli. 11 AlinmArng hiyi.4, kasangkapan 6 palanuri sa bahay. | fig. Ang pinakaiibig na lub6s, gaya ng mga andk, asawa at ibp, PRENDAR v. a Magpasangla. 1 Maakit ang kalooban ng isang tao. II v. r. Mahilig; urmibig ng latbi sa isang tao 6 bagay.

Page  431 - 431 - PREN PRENDER. v. a. Tangnin 6 hawakan ang isang biuay. | Hulih'n; pilitin. || v. n. Mtaugat ang hitlaman sa lu a. K v. r. Maglagiy ng hiyis ang mna babae. PRENDIMIENTO. m. Ptihuli; pagpift. PRENSA. f. HapitAn. fig. Limbagan. || fig. P gKmnamahaPRENSAR. v. a. Hapitin; dagaBRln. PRENSI6N. f. Pagtangan sa i atrg bagay. PRINADO, D-. alj Buat's |I fig. Pun6 6 tipib. m nr. Kabuntiisn; pabubuntip. PREFEZ. f. Kabuatiagn; pagbubu atla. PREOCUPACION. f. Kaabalahia is isip sa ising bagay. PREOCUPAR. T. a. Pagkaabl1ahin ni iAip ang isang hagay., fi. Ihand^ng mauBa ang kalo ot(an ui isang tao. i1 v. r. Hu. mandA sa isang bagay. PREPARACION. f. Paghahandi; pa lhaTdl. PREPARAR. v. a. Maghanda II IhaadiA a) iiaing tao -a isanz gawa, N v. r. Humanda. PREPARATIVO, VA. adj. Nauu. kol sa inihahanda. 1 m. Hal)da PREPUCIO. m. Balat na nakababalot sa dulo ng pagaari ng lalaki. PRESA. f. Paghuli 6 pagkuha nD PRES is3ang bagay. 1 Bagay na nakuhs; huli. H Padaluyangtubig. Ij Pangil ng mYa hayop,. 11 Kuk ng mga iboug nmagdaragit, PRESAGIAR. v. a. Hilaan aug mangyayari ss pamamam;gitan rig tga palatandaan. PRES AGIO. m. Palatandaang nagbababala, n mangyayayri. PREqCIJNCIA f. Pagkakilala sa m:a bagay na dhrating. PRESCINDIBLE. adj. Maiiwasan 6 maipauubayA; maaariag huwir gawfn. PRESCINDIR. v. n Iwasan; alisfi; huwug isagawM. PRESCRIBIR. v. a. Iutos; itakda ang isang bagay. U Frr. Tamnhjhin ang pagmamay-arl Dg is8ig bagay Ba pamamagitan ng paglampas ng panah6n. N Mawa. ling bi&a ang ising tungkulin 6 kasalnana sa pamamagitan ng paglipas ng panah6n. PRESCRIPCION. f. Paguutos; pagtatakdA ng isang bagay. 11 For. Pagkatam6 ng isAng bagay sa pamamagitan ng paglipas aB panah6n. PRESEA. f. Hi) As bagay na mahalbtgK. PRESENCIA. f. Pagharip. iI Tin. dfi, bikas at ayos ng katawdn. 11 fig. A'aalang kasalukuyan sa isrng bagay. PRESENCIAR. v. a. Humarip. PRESENTACION. f. Paghaharip 6 pagharip,

Page  432 - 432 - PRES PRESENTAR. v. a. Ipakilala ang isang bagay; ihardp sa isang tao. |l Ibigay ng walang bayad at kusangloob sa kapuwA ang ising bagay. j Ipalagay ang isaag tao sa isang katungkulan. v. r. Magpakilala; humarp. v. r, Humand6g ng kusanglo6b sa kapuwa. PRESENTE. adj. Nasa harap; kaharip. | Kasalukuyan. 1 m, Kalc6b 6 alay na ibinibigay sa kapuwa. PRESENTIMIENTO. m. Kut6b ng lo6b; kaba ng dibdib sa mangyayari. PRESENTIR. v. a, Kamut6b sa lo6b ang anomAng pangyayarfng daratiag. fI Makinikiniti; kumaha ang d bdib. PRESERVACION. f. Pagliligtas; pagkaliatas. PRESERVAR. v. a. Iligtas ang ising tao 6 bagay sa panganib. B v. r. Maligtas sa panganib. PRESIDENCIA. f. Katungkulang pagkapangulo. 1 Pangungulo. 1I Po6k na kinadoroouan ng pangulo. PRESIDENTA, f. Aun babaing nangunguio. | Asawa ng pangn lo. PRESIDENTE, m. PaDgulo, I Punb ng isAng kapuluniga 6 pulong. PRESIDIARIO. m. Bilangg6. PRESIDIO m. Bilangguan. PRESIDIR. v. a, Mangulo. | Pumangulo. PRESI6N. f, Paghigpit 6 pagpis&. PRES PRESO, SA m. y f. B langg6. PRESTACION. f. Pagpapahiram. PRESTAMISTA. cor. Ang nagpapahirrm ng salapt sa iha. PRISTAMO. m. Pagpapahiram ng sa'api. PRESTAR. v. a. MagpahirAm. ji Timulong sa ikapagtatamo sa isang bagav. |] v. r. Humand6g. PRESTATARIO, RIA. adj. y s. Nanrhihirarnm ng salapt. PRESTEZA. f. Kadalian; kaliksihan sa paggawA 6 pagsasabi ng isang bagay. PRESTIGIO. m. Kabantugan; katanyagan sa madla. PRESTO, TA. adj. Madalt; maliksfng gumawa. 1 adv. t. Kapagdaka; kagytt. PRESUMIDO. DA. adj. Palalb; mapagpanggap. PRESUMIR. v. a. Maghinala; magpalagay. I v. n. Magpalal6; magpanggap. PRESUNCION. f. Paghihinala; pagpapalagy. II Pagpapalal6; pagpapanggap. N For Hinali. PRESUNTUOSIDAD. f. Kapala. luan; pagpapanggap. PRESUNTUOSO, SA. adj. y s. Palal; mapagpanggap. PRESUPONER. v. a. Magpala. [ay. 11 Magbalak. PRESUPUESTO. m. Sanhi; dahilan sa paggawA ng isang bagay. b Palagay; balak. | Handang gugol. PRESUROSO, SA. adj. Madalt; matulin. -- -. -I:i 1::. Iii ".~I.,~: I sv -'"-a- ~; I- ~-~I i _,~:. i;:;,; a:-l "':i~ -~-:, ,i~:::::;- 1: ~r 4:~C1;~::~;.~ -

Page  433 :;l;t, "~,"W'c'::'BY; r;~ ". - 433 - PRET PRETENDER. v. a. Hangarfn; naisin | Pagsikapan. PRETENDIINTE. p. a, ng Pretender Nashabaugid; nagnanais. PRETENSI6N. f. HangEd; nais. 1I ni. MSa mittbtin PRETERICION. f. Pagbawas 6 papkaili^t& sa isAng tao 6 bagay. PRETElRIR. v. a. Bawasin 6 kaliutaAn ang isng tao 6 bagay. PRETIRITO, TA. adj. Nauukol sa nakart^ii 6 nanuyari na. PRETEXTAR. v. a. MagdahilAn. PRETEXTO. m. Pagdadahilan. PRETINA. f. Platina ng saya 6 salawal. PREVALECER. v. n. Makapang yari; mllhf<; makahigit. PREVENCION. f. Papagap. | PaghahandA upang makaiwas (a isdng kapahamakdn 6 makagawa ng isdng baeay. | Laang pagkain.!j Pgtatanod sa isAng po 6k upang maagapan ang mass. samAng lo6b. PREVENIDO, DA. p. p. ng Prevenir. |1 HaadA; laan. I Sagana sa mea kailangan. 11 Maagap; maingat. PREVENIR. v. a. Ihand&; ilaan. I Asapan ang ising kapahama kn 6 kapinsalaan. H I aasaD; pigilin ang isong baeay. i Iba lit&; ipagbigsallm. v, r. Ha mandl; umagap. PREVER. v. a. Makitang mauna; huiaao ang mangyayari sa pa mamagitan ng mga palatandaan. PREVIO, VIA, adj. Una; nasa unahAn,: *.. *:,,,,.i%' * PREZ PREZ, amb. KaraQialang natatam6 sa isfing pagtatagumpAy 6 pagwawagf. PRIESA. f. Pagmamadalt. N A. o de priesa. m. adv. MadaI. PRIETO, TA. adj. Halos itim 6 itimDn. PRIMACfA. f- Kataasan at kahiutAdn ng isAng bagay sa lbs. PRIMA FACIE expr. adv. lat. Sa unang malas. PRIMARIO, RIA. adj. Una. PRIMAZGO. m. Pagpipinsan. PRIMERIZO. ZA. adj. y a. Ba. guhton. 1 Nauganganay. PRIMERO, RA. adj. Nauuna; una. I Dak&J at nakahihigit sa ibi. PRIMICIA. f. Unang bunga ng alinomng bagay, PRIMITIVO, VA. adj. Una;walang pinanggalingang ibdng bagay. PRIMO, MA. adj. Una. I Dakil&, 1 m. y f. Pinsan, PRIMOGIgNITO, TA. adj. y a, Palganay. PRIMOGENITURA; f. Pagkapa.nganay. PRIMOR m. Kagalingan; kaa.; yusan sa paggawA 6 pagsasabi Dg isio8 bagay, PRIMORDIAL. adj. WalAng pinanggalingan; una. I\ Nauukol;s simulaug batayn ng isuag bia, gay. PRIMOROSO, SA. adj. 'Marikit, maayos at ganip. I SanAy.,,*f g ' '.1 *;:.,:^ 1 ^^ y: a.a' ~ r-t 4 4,4: ~4.

Page  434 ..- 4 34 - -PIRIN PRINCIPAL. adj. Nauukol sa taong dakila at nangunguna sa in Purib sa, isaing babay kalakcal. PRfINCIPE. in. Ang, unia at pinaktadakilh sa is-og bagay. An~k na Waaking panaganay ng barl. N Hanl sa is~ug bansA. 11 Katibayang pangdangil na ipinastkakalo6h rig in~a harl. PRINCIPIANTE. P. a.. ng Prin. cipiar. NawtsisimulA. N Mn. Ba. gong nagsisiinuling inagaral 6 gwumsiwip ng ising katungkulan. PRINOIPIAR. V. a. Simuldn ang Wisng bagzay. PRINCIPIO. in. SiinulA., II Saligain; pinagrnul'n. Ii Simulain. PRINGOSO, SA. adj. May man. tikk PRINGUE. amb. MantikA rin ta. bA 6 ib~ng bagay na kainukhA. o fig. Karumnibha 6 mnantikang naninikft sa dainit at ib6, pang bagay. PRIORIDAD. f. PagkcaunA sa ha. ndy 6 sa, panah6n rig. is~ng bagay sa ibd. PRTSA. f. Kadalidn. PRISI6"N. f. Pagdakfp; pagsung. pdb; paghuli. I Bilangguan. -ii pi. Pangiw. PRISIONERO. in. Bihag na ka. wal., PRIVACIO"N. f. Pagbabawal; pagBausala; pagpapaalfs. [j Kawa'Idn De, is&Dng bagay sa i'sdng taom~ dapa akaro6n. PRIV PRIVADO, DA. adj. Hindi hayagan; tangi. PRIVAR. v. a. Afisdn ang iQdrig tao rig bagay na tagldy 6' iaanl; ilitan. U Alisain ng tungk6l. IPagbawalan. 11 Athsdn ug malay'. 1I V. r. Mawaldn ug Malay. PRIVILEGIO. in. BiyayAt; pahintulot. PRO. amb. Kapakinabangdn. II En pro. in. adv. Kasaingaycri. PRO A. f. Unahdn ng bangkA;.doo'ng ng sasakyiagdagat. PROBANZA. f. Pagsubok. PROBAR. v. a. Subukin. ~ Si. yasatin. Il Patibayan; patutoha. nan. PROBIDAD. f. Kabutihan;, kamahalan ug ugal'i; karangalan. PROBLEMA. f. Suliranin. PROB0, BA. adj Mabuti; mahfil na ugall; maran~.il, PROCAZ. adj. WahinghiyA; panI ahds; tampalasan. PROCEDENCIA. f. Pinaginuldn; pinagbuhatan. PROCEDENTE. p. a. ng Proceder. Nagmula"; nanggaling sa isdng tao 6 bagay. 11 Sangayon sa matuwid 6,utos. PROCEDER, m. Paraan ng pa. kikihardp at pamamnahalA sa sarili. it v. n. Sumun6d ang isdng tao sa ibA na tagidy arng mabuting ayos. 1I Maniggaliig; inagbuhat ang isdng bagay sa ibA. HMagpa~kabuti ng asal at pam~aiahali sa sarilli. 1I IsagawA.i- MaaYOn, sa matuwfd 6 utois. L

Page  435 - 435 - PROC PROCEDIMIENTO. m. Pamamaraan 6 kaparaann ng paggawa ng isang bagay. PROCER. adj. Matais; dakilA. 11 m. Taong may matads na katungkulan. PROCERIDAD f. Kataasan; ka. dakilaan, 11 Lakes; kalaguin. PROCE3I(N. f. Panggagaling 6 pagbubuhat ng isng bagay sa ibd. 11 Prusisy6n. 1i fig. y fam. Hangy ng mga tao 6 hayop na nagtutunzo sa isAng po6k. PROCLAMA. f. Pahayag sa madIA; tawag sa ikinakasal. PROCLAMACION, f. Pagpapa tawag; paghahayg sa madlA ng isang utos. | Pagpupuring hayPg. PROCLAMAR. v. a. Itawag 6 ipagpatawag; ipahayag sa madlfi. | Ipagsay, ang unang pagtatatag n, kaharian at ibp. PROCREAR. v. a. Paramihin ang tao 6 mga hayop, PROCURADOR, RA. adj. y s. Ang nagsisikap upang matamo ang is&ng bagay. 1[ m. Ang gumagawA ng isAng bagay sa pangalan ng ila. L PROCURAR. v. a. Pagsikapan ang isang bagay na ninanais. PRODIGALIDAD. f. Paglulugsdk 6 pagaaksaya ng sariling kaya. manan. I Kasaganaan, PRODIGAR. v. a. MaglugsAk 6 magaksaya ng sariling kayamanan. I Ipagbiyay,. U fig. Magukol na madals ng papuri, paglingap at ibp. Jv~kS~,e- '@ W Wts48 —loa'kia PROD PRODIGIO. m. KababalaghAn. |( Bagay na tan1a at di pangkaraniwan. I[ HimalA PRODIGIOSO, SA. adj. KahangahanAA; kahimahima i. PRODIGO, GA, adj y s. AlibughA; mapaglugsak ng sariling yaman; II Mapagbiyayang lubh&. RRODUCCION. f. PaglikhA; ragpaparami. Ii Bagay na nlikhL 1 Ani. PRODUCIR. v. a. Lumikh&; magparami. | Umani. u Msgbigdy Lg pakinabang. v. r. Mawpaliwanag so pamamagftan ng salitA. PRODUCTO m. Bagay na nilikt^. 11 Ai 6 pakinabang. PROE VIO. m Paunang,alita. PROEZA. f. Katapangan; kabavsnihan. PROFANACI6N. f. Paglapasta. ngan. PROFANAR. v. a. Lapastanganin; huwag iaalang ang isang bagay na kawalanggalang. 1I fg. Panglabuin; dungisan ang kapurihAn. PROFANO. NA. adj. Hindt ka. galinggalang. N Nalalaban sa pagialaog sa mga bagay na kagalanggalang. || Mahilig sa mga lavaw a lupA. PROFECfA, f. Hula, 1I Panghuhula. PROFERtR. v. a. Bigkasfn; wikain; ipsnasusap. PROFESAR. v. a. Gumanaip ng isiug karurungan, hanapbuhay at ibp. 11 Maptur6 ng isdng karunuDgan 6 arte. M Pumasok sa pagpa. parl 6 pagmomongha. MI Magpaka" hilig nr paggandp ng i8ang bagay. [ Sumampalataya.,,,.:: * -1 ";.- - '` "!11.,li 11 1-B 1111 1'I

Page  436 - 436 - PROF PROpFE6ION. f. PagganAp ng isdug karunungan 6 hanapbuhay. I Ha aupbuhay; katungkulan PROFESOR, RA. m. y f TagapaRtiJ6. PROFETA. m. Manghubulang lalaki. PROFETISA. f. Manghuhulang babae. PROFETIZAR. v. a. Manghu'. PROFICUJ, CUA. a sj. May ka. pmkinatang.a PROFUGO, GA. adj. y s. Tuma. kis; tanan. PROFUNDIDaD. f. Kalaliman. I Lal m. PROFUNDIZAR. v. a. Laliman; palali itu. if fig. Tarukia ng isip. PROFUNDO, DA. adj. Malalim. i fU!. Dt sukat mataI6k. PROFUSION f. Kisaganaan. 11 K'labisai sa paggugugol; kabiyyayan. PROF;USO, SA. adj. Masagani; malaius gumugol. 'PROGENIE. f; Angkin. PROGENITOR. m. Kanunuang pinagbuhatan. PROGRAMA. m. Patawag 6 pahayag sa madlA. I Pala. tun unan. PROGRESAR. v. n. Umun!,d; sumulong sa isAng bagay. PROGRE-IVO, VA. adj. Umuunlid; sumusulong. PROGRESO.. PagunlAd; pagsulong. PROHIBICI65N. f. Pagbabawal. PROHIJAR. v. a. ParahinganAk PROH ang ispng tao. PROHOMBRE. m. Teong tanPROJIMO m. Kapuwa PROLE. f. Lahi; iuanak. PROLETARIO, RIA adj. Mahirap ang buhay. II fig. Pangkar niwan PROLIJIDAD, f Kahabaan 6 kawil;w glng luhhA. PROLIJO, JA adj. Mihabh; mawgfiz na lubhj, I Napakamai g.t. li Nakamumuhf. PROLOGO, m. Paunang salita og isDnK akd,. PROLOUISTA m. Ang sumusIJlat nr mas paunanan' salitA. PROLONGACION. f. PagpapahabA 6 paghaba. H Bahaging mahahb ng ising bagay. PROLONGADO, DA- adj. MahabA; mhlawig. PROLONGAR. v. a. Pahahain; palawigin. II Paluatfn 6 patagalfn. v. r. Humabe; lumawig. U v. r. Maglut; tumagal. PROMEDIO. m. Kalagitnaan. PROMESA. f. Pangak6. | Panat a. PROMETER. v. a. Mangak6. I v. r. Asahan ang isAng bagay. l Magpanata.. rec. Mag. pangakuan sa pagiistngpalad. PROMINENCIA. f. Kataasan ng isina bagay. PROMINENTE. adj. Matais. PiOMISCUAR. v. a. Maghalb ng pagkaio ng karn6 at isdt sa araw ng kurismi. 07:~ai

Page  437 - 4; PROM PROMISCUO, CUA. adj. Halobal. II May daiawring kahulupAn na mangyavaring gamitin ang aFlinman sa dalawA, PROMTSISON. f. Pangak6. PROMOCI(N. f. Pagkataas sa tunuk6. PROMONTORIO. m. KtaRssang turo6 ng lupa; tugatog. n TaT gos. PROMOVER. v. a. Pasulungin an s wang bagay hangaing sa sumapit sa kaganapan. U Ilads at tunkl6l. PROMULGAR. v. a. Ihayad; ipa alim sa madl,. II fit. Pakalatin sa kaalamdn ng lahdt ang isAug bhasfv. PRONOMBRE. m, Gram. Pangbalili sa ngalan. PRONOSTICACI6N. f. PaghulA. PRONOSTICAR. v. a. ManghulA. PRONTITUD. f. Kadaliu. 11 Ka. PROP wa'at ang isang bazay na lihim. PROPASAR. v. a. Lamoasin. | v r. Lumnmpts; lumabia. PROPENDER. v. n. Mahilig ang isAang tao sa isiog hagay. PROPENSION. f. Hilia. PROPENSO, SA. adj. Mahilig. PROPICIAR. v, a. Pahupain ang g palit na isaog tao. PROPICIO, CIA. adj. Mabuting 1o6-; mahilig na gumawA ng ma-.ui.. PROPIEDAD. f. Paga^il. 11 Uring katitub6 ng ising tao 6 bsgay. 11 fie. Pagkakawangkl 6 pagpaparis na lubos. PROPIETARIO, RIA. adj. y s. NaumHmay ari PROPINA. f PabuyA; paragala. PROPIO, PIA. adj. Sarili. 1I Katftub6. H Bagay at karapatdapat. PROPONER. v. a. Ipalagly; imungkhi. | v. r. Magpasyi sa sarili. PROPO CION. f. Pagkakabagay 6 pagkakaukol ng mga bahagi \ nD isang bagay as kabuuan. PROPORCIONAL. adj. Bagay; an k6p; ukol, PROPORCIONAR. v. a. Bagayan; pagukulao. I Ilag4y sa ayos ang mga bagay upang matam6 ang: nilalayon, | Ilag&y sa kaFakanina ng isAng tao sag kinakailaagas w 6 nararapat. PROPOSICION. f. Pagpap a- gy. -?: talasan ng isip. PRONTO, TA. adj. tulin. II HandA sa PRONUNCICICION. 11 Pauhataydg. PRONUNCIAR v. nagbadya. |I For. hatol. H v. r. fig. PROPAGACION. f. Madalt; mapaggaw. f. Pagbigkas. a. Bumigk8s; Ipabayag ang Maghimagsfk. Pagpaparami; pagdami. I Pagpapalaganap 6 paglaganap ng isng bagay. PROPAGANDA. f. Pagpapakalat; p gpapaplaganap. PROPAGAR. v; a. Paramihin., fig. Palaganapin. I v. r. Dumasmi. I v. r. fig. Lumaganap. PROPALAR. v. a. Ihayg 6 isi

Page  438 ~W a ~ FA -438 - PROP PROP6SITO, mn. TangkA;. hanafd iiBagay na tinutukoy.I A ~proposi~to. in. adv. Bagay. 11I)e Prop~sito. Mn. adv. KusA;' aadPROPUESTA. f. Palapaiy. PRORRATA. f. Bahaging nauukol sabawa't isa; kapart-. A pr-orrata. in. a'dv. Untiunttl PRORROGA. f. Palugit. PRORROGABLE. adj. Mapalulugitan. PRORROGAR. v. a. Palugitan. Ahalahin; pigilin. PRORRUMPIR. v. a. Lumahb~s xia bgIA ang isting bagay. II f g. Bumulal's ang tinig, bunt-anghining, 6 daindarnin. PROSAPIA. f. Angkdan, PROSCRIBIR. v. a. Itapon ang is~tng tao sa kaniyaug bayang tin ibuan. PROSCRIPCI6N. f. Pagtatapon sa isdng tao sa kaniydng bayang tinubuan. PROSECUCION. f. Pagpapatu. b0Y. PROSEGUIBLE, adj, Maipagpapatuloy. PROS5EGUIR. V. a. Ipagpatuloy; Mnagpatuboy. PROSALITO. in. Hindt binyagang nagbalik lo6b.4 fig. Kakainpi sa is~ng lapian 6 arab. PROSODIA. f. Gram. Bahagi ng grarnatikang nagtuturo6 ng inaayos at wast6ng pagbigkds ng inaa pang'ingusap. PROSPECTO. mn. Maiklijg pata. lastas sa inad1A hinggib ta sisng akdA. PROS PROSPERAR. v,. a. Pasaganain; pauginbawahin. fl v. ni. Luinusog;" guminhawa. PROSPERIDAD. f. Kasaganaan; kaginhawahan; kapalarang mabuPROSPERO, RA. adj. MasaganAi; inapabad; maginhawa. PROSTITUCIO'N. v a Pagbibil ng puri: pan~angtdakal ng lamd~n.PROSTITUIR. v a Maghaif fl puri; miargalakab DRIsm bnrnn I fig. Sraan D~ purn; inagbif- ug katiungkuban. jjv. r, Surmaum. PROSTITUrA f. Puta; inasamang babse. PROTAGONISTA. corn. Pinaka. vangulong luinababds sa dulA,. PROTECCIO'N. f. Pagkalingi; pagkupk6p. PROTECTOR, RA. adj. y s.- Ku. niakabingO; nagkukupk6p. PROTEGER. v. a. Kabingain; 1 upkupfn. PROTELGIDO, DA. in. y f.,Kinakalingh; kiriukupk6p. PRO TEMPORE. loc. lat. Sangayon sa pana[~6n; pangsainantabll. PROTE'-TA. f Pagtutol. PROTPtSTAR. v. a. Tumnutol. PROTOTWVO. in. Paridn. PRO VECHO in. Kapakinabangin. Pskinabaing na tinhtsmn6 PROVECHOSO, SA. adj. May k~ipakinabang~n. PROVEER. v. a. Magbaan at inagtipon rng mga kaibanpan, Ii Pagkalooban ng katungkulan. Bigydin nA kin'akaiangan sa isang Iayon.1 4 v, r. Magkaro6n zig mnga iaab&ga

Page  439 P,# 1 W - 439 - PROV PROVENIR. v. a. Magbuhat; manggaling ang ising bagay sa i!. PROVERBIO. m Kasabihin. PROVIDENCIA. f Katalagahan. 11 f-. Diyos. 11 For. Hatol ng tuk rn. PROVIDENCIAL, adj. Nauukol sa katqlagahan. PROVINCIA f. Lalawigan. PROVINCIAL. adj. Nauukol sa l Ilav i an. PROVISION. f. Pagbibigay ng nga ki akailangan. H Paglalaan ng m&a pagkabuhay 6 kayamansn. (I Ptgkain 6 pagkabuhay. PROVISIONAL. adj. PangsamI, ta, a PROVOCACION. f. Paghamon; pautludx 6k. PROVOCAR. v. a. Udyukan; sulsulan 11 Hamunin. PROVOCATIVO, VA. adj. NakapsglJud6k; nakatubuy6. PROXIMIDAD. f. Kalapitan; kadulltsan PROXIMO, MA. adj. Malapit; dulot. PROYECTIL. m. AlinmAng panudli, gaya ng sibit, pungl6 at ibp. PROYECTO. m. Balak; panuka la. PRUDENCIA. f Kabaitan. n Hinahon; lumanay. PRUDENTE. adj. Mabaft; ma. lumanay; mahinahon. PRUEBA. f. Pagpapatunay. I Pitunay 6 patuto6. I Subok. 11 Tikfm. PRUR PRURITO. m. Med. K-ati. I fig. Pitang malabis. PSEUDONIMO. m. Pangalang di tunay 6 sagisag. PSICOLOGIA, f. Bahagi ng pi. losopiya na tumutukoy sa kaluluwa at kapangyarihan nit6. PUA. f. Tulis; subying. I Ngipin ng suklIy, 1| Panugt6g sa aitara. 11 Pak6 ng trump6. PUBER, RA. adj. y s. Magbabagingta6; magdadalaga. PUBERTAD. f. Pagbabagungta6; pagdadalaga. PUBESCER. v. n. Magbagungta6; maudalaga. PUBLICACION. f. Paglalathali. PUBLICAR. v. a. Itawag sa madlI ang isang bagay. e Ilathali; ihayag. 11 Isiwalat ang isang lihim. PUBLICIDAD. f. Paakahay6g; pagkalathala. I Paglalathalk. PUBLICO, CA. adj. Hayag. I Karaniwan 6 alam ng lahIat,. Nauukol sa bayan. I! m. Mamamayn. i| En Publico. m.adv Hayagan. PUCHERO. m. Palay6k. H fig y fam. Pagkain sa arawaraw at karaniwan. PUDENDO, DA. adj.,ngit; nakahihiyA. (| m. Pagaarl ng lalaki PUDICICIA. f. Kahinhinan ng mga kilos at pagsasaliti. PIjDICO, CA. adj. Mahinhin; malinis na asal. PUDIENTE. adj. y s Makapagg.; yarihan; mayaman.

Page  440 .-440 1 PUDO PUDOR. m KahiDifir4D "PUDOROSO SA. adj. Mitdinhffl. PUDRICION. f. Pagkabul6k I Kahuluka'n. PUDRIR. -v. a. Bulukfn. 1I v. r Mabul6k..PUEBLO. m. BayanU1 MamamaNin. 1f Ban-A. PUENTE. amnb. Ttilaiy. PUERCA. f. Baboy na babse. I fig. y f a m. Babaing ~,alaulh. H fig. y fain. Babaing waIting pinagaralan. PUERCO. m. Baboy na lalaki. fig. y famn. Lslaking salaula\ Iffig. y famn. Lalaking walang pinagaraaifi. PUERICIA. f. Kabataan. PUERIL. adj. Nauukol sa batA. PUERILIDAD. f. Pagkabatj II Gawfi 6 saliting batk,. fig Bagay na wal~ng gaanong ha-' PUERTA. f. Pinto — PU ERTO, m. DaUD~an iak m~a sasaky~ingdagat, 11 fig. Ampu. nan. PUES. Coni causal. Saipagka't; dahil sa.H conj. continuativa. NOA. /j COnj. ilatiVa. Kung ga y6n PUESTA. f. paglubo'g ng araw 6 buw~n. If PustAi. PUESTO, TA. p. p. irreg. ng Po. ner. n im. Kinalalagydn ng isfing bagay. 1B P`o6k na pinagsasagawtin ng ist~ng baga~r. II Pinagtitindishdnr. If Katungkuian. II, f g. Katayuan rig isfing bagay, HI Pue8to quae, modo ComjuJtivo. Yayainang. PUGIPUGILATO.' m. PagpapanuntuPUGNA. f. Labaio.n; away.,f P~.iiIakaalit ng roga tao 6 bagay. PUGNA1A. V. n. Bumabag; uma. way. I fig. Magsumikap. I fig. Magvil t upang inatain6 ang ising hagay. PUJANZA. f. SiglA; lakdis uipang mia kaira nip. PUJAR. V. a. Magpilit na mauiiii 6mrakapagpatuloy sa i~iing gawfi. jf Magdagddg ng tawad sa ti3-k na balagd ng is~ing PUJO. mn. Hilab. ff fig. Nais ina inapilf Sa is4ng bagmy. PULCRITUD. f. Kagandaban; kari kt~n. PULORO, CRA. adj. Magandi; marik it, PULGA. f. Pulg~s. PULGADA. f. Dali. PULGAR. mn. Dtiliring hinlalakfi. PULGARADA. f. Kat6 ng hinlalaki. PULGOSO, SA. adj Mapulgis. PULIDEZ. f. Kakinisan. PULIDO, DA. adj. Makinis; mariki't. PULIMENTAR. v. a. Pakinisin; pakinfta bfn. PULIMENTO. mn. Pagpapakinis; pagpapakintAb. PULIR. v- a. Kinisin; pakintahin. If Painutihan; ayuain_. PULMON. in Ag. PULMONAR, adj. Nauukol' -a bagA.

Page  441 441 - PULM PULMKQNf A. f. lied. Pamnaiag-A ng bagh. PULSACION. f. pagpuls6. I Tib6k ng puls6'. PULSAR. v. a. Hipuin; tapikin. fl Palsuhdn. H fig. Tayabin ang isang bagay. 11 v. n. Ta. inib6k aug puls6, pusb at ibp. PULSO. m. Tibo-k, fl Puls6'. pagtaya sa isdng kalakal. PULULAR. v. n. Magusb6ug 6 rnagsuwf ang halaman. 11 Du inaiing biglA sa is.4ag po6k aug mg&a hayop.PULVERIZAR. v. a. Pulbusfn. K v. r. Magpulb6s. PUW9DONOR. in. Kapurihdn; ka.. rangalafl. PUNDONOROSO, SA. adj. May puri; iaraugAl.PUNTBLE., adj. Kaparuparusa. PUNTA, f. Tulis. Dulb. Lupaag nakaung6s sa dagat; PUNTADA. f. Durb ng karay6mn, balibol at ibp. PUNTAL. Mn. Suhay. [1 fig. Tukod; batay.4n. PUNTAPIt. mn. S~iph 6 tad~dk. PUNTIAGUDO, DA. adj. Matulis; mflhayap. PUNTO. in. Tuld6k. PUNTUAL. adj. Madalt; inasipag; hust6 sa panah6n. o Han. dt in~pagaalinllanlganafl tunay. I I Ay'on; akmin. PUNTUALIDAD. f.- Ingat at sipag sa'paggaWk& D. ist~ng bagay. Jaazigkpf sa bagay as pinagikulaut PUNZ PUNZADA. f. Sugat us gawft nl, durb. I fig. Damdamini ng kalooban. PUNZAR.- v. a. Duruin; saksakfn. H fig. Daindamnif sa Io6b ang is6ing bagay. PUfRADA. f. Sunt6k. PU1RADO. mn. Dak6t. PUNAL. in. Panarak. PURALADA. f. Sakslk; ulos ng panarak. PUN~ETAZO. in. Sunt6k, PU1RETE. in. Sunt6k. PUNRO. in. KainiY na nakatikorn ang mn~a dalirl. II Dak6t. I Puny6s. f1 Puluhin. PUPILA. f. Batang babaing ulila. 11 zool. Balfintatiw PC matti. PUPILAJE mi. Kalagayan ng batang ullIa. II Babay patirahams sa mina nagaaral. H Upa sa pag. tirei ng mnga nagaaral PUPILERO, RA. in. y f. Aug tuinatanggi~p ing pagbrir ng mg% nagsisipagaral sa painainagitan ng upa. PUPILO. in. Batang lalaking ulila. I Ang nagbabayad sa pagtirdi sa bahay Dg ibi. 'PUREZA. f. Kadalisayan. PURGACION. f. Paglifinis; pag. dalisay ng isiug bagay. PURGAR. v. a. Linisin; dalissyin ang isang bagay. H Purgahln. v. r. Magpurgd1. PURIDAD. f. Kaliuisan; kadali. sayan. II Libjin. PURIFICACIO5N. 1. Paglilinis; pagdalisay. Paigkadalfiuay 58:

Page  442 -442 - PURI PURIFICAR. v. a. DalisaYin; linisin. f v. r. Madalisay; lumninix. PURO, RA. adj. Dalisay; malinis. ii fig. Wag6is; lub6s. PURULENTO, TA. adj. Med. May nami. IPUS. in. Nani. PUSILANIME. adj. y s. Mabinang Io6b; duwdg. PUSILANIMIDAD. f. Kahinaan ng Io6b; kaduwagfin. PUTA. f.- Babasing inasamiA. PUTAISMO. m. Pagpuputa. PUTA PUTAIREAR. 'v. ii. Magpakahilig sa mnasamn~ng babae. PUTAT IVO, VA. adj. Inaaring amtA, kapatfd at ibp. PUTREFACCION, f. Pagbul6k. PUTREFACTIBLE. adj. Mabubul6k 6 madalinfg mnabul6k. PUTREFACTO, TA. adj. Bul6k. PUTR[DEZ. f. Kabulukfin. PUYTRIDO, DA, adj. Bul6k. PUTRfVORO, RA. ad'. zool. Ku. makain ng mga bul6k.

Page  443 I %nkL-%L -orp C -jot, —:EPJP O-AFF TW-qv,- 6 m AR06% A WeAft AO- a Q Q. f Ikadslawangpfing titik ng abakadang kastilI, at panglabfng. anim Ba kaniytdng mnga consonante. QUE. f. pron. rel. Na, pron. interrog. jAn6? H COD' cp At. conj. caus. Sapagka't. QUEBRABLE. adj. Mababasag. QUEBRADA. f. Bitt~k sa, mga bund6k. QUEBRADIZO, ZA. adj. Marup6k; miadalding niabasag. QUEBRADO, DA. adj. y s. Na. lugi. Ii Niiuluslusdn. Qj Mahinh. 11 Nauukol sa lupang bakflba. kW. 11 m. Kasiraan; kabakihin. QUEBRADOR; 'RA. adi. y B, Bumabasag 6 sumisir& ng isding bagay. I fig. Lumalabig ma is~ng battgs QUEBRADURA.- f. Baiag; lamat. II LusI6s. QUEBRAJA. f. Lahang. PU1BBRAJAR- '. A. Palahangin. ~jv. r; Maglahang. QUEBRAJOSO, SA. adj. Marup6k. 11 Malahang.I QUEBRANTABLE. adj. Mabahasag. 11 Malalabig ang kautusin. QUEBRANTADOR, RA. adj. y B. Sumisirh; bumabasag. I Lumalabt~g. QUEBRANTAMIENTO. m. PagsirA; pagbasag; pagkasirk; pagkabasag 11 Paglabd1g ea kautusin. QUEBRANTAR. v. a. Sirain; basagin. II Paglahangin. I Dikdikin. u Lapastankanin. ii fig. La. bagin ang kautusgin 65 kapangakuin. fig. Papanghinain.3 v. r. ManghinA ang katawtra dahil sa damdamin 6 sakft. QUEBRANTO. mi. PagsirA; pag. basag; pagkasiri; pagkabasag, J fig. PanghihinA. I fig. Panghi. hinayang; habi.g. 3fig. ]Kalu. gihin 6 kasiraing malakl. fig. Pighati; damdaminm.

Page  444 M 4 14 - QUEB QUEBRAR. v. a. Basagin; sirain, j~Baluktutln; balii. ft v. n. fig. Surnira' ng pagkikilala ng kapuwA. Qv. r. Lus1us6~n.!1 v. r. Corn. Maingulugi. QUEDAR. v. n. y r. Maiwan 06 magpaiw~n sa isfing po6k. 11 MatiriA; rualabi ang bahagi ng isL~ng QUEDO, DC. adj. Tabimik. a adv. m. Bul6ng. jJ A, 6' de, quedo. mn. adv. Dabandahan. QUEHACER. m. PI. Gawain. QUEJA. f. Dafng; hinanakift. 'QUEJARSE. v, r. Dumaing. I Maghinanakit., II Maghara-p ng sumb6ng. QJJEJICOSO, SA, adj. Madaingin; mahi hinakitin. QUEJIDO. mn. Daing; halinghfng. QUEJOSO, SA. adj; May hina. nakft; dumaraing. 11Maselang; maramdsmi'n. QUEJUMBRE. f. Daing na ma. dahds na, karaniwa'y wal"Ang gaanong dahi1.4n. QUEJUMBROSO, SA. adj. Madainging labis. QUEMA. f.- Pagsaunog 6 Pagkaaunog. 11 Sunog. QUEMADERO, RA'. adj. Mang. yayaring sunugin. m n. Sunug~n. QUEMADOR, RA. adj. y s. Sumusunog. Manununog. QUEMADURA. f. PAS6. II Palt6s sa pagkapas6. QUEMAR. v. a. $unugin. Pasumn. IIv. n. Vinnini ng lab'ia QUEM QUEMAZON. f. Pagsunog 6 paizkasunag. 1j MalaUS D inait. ' fig. y fain. Kati ng bahdt. QUERELLA. f. Dairg. 11 Kagalitan; away. II For. Sumb6ing. QUERELLANTE. p. a. ng Querellarse. a. Dumnarafing; nagsusu mb6ng. QUERELLARSE. v. r. Dumaing. 11 For, Magsumb6Dg laban esa is~ing tao; magsakddl1. QUERELLOSO, SA. adj. y a. Nagsusuu'ib6ng. 11Madaiu gin. QUERENCIA, f. Pagibig. 1H Hilig ng tao 6' ildng hayop na, manumbalip sa po6k na kinamulatan. fl Po6k na kinawiwilihan n-g sinom6n. QUERER. v. a. Nasain; pitahin. o Ibigin; sintahin. N Sin quere'r. rn. adv. Hindi sinasadyAi. QUERIDO, DA. p. p. ng Querer. IIadj, Iniibig; sinisintdi. 11 m ' y f. Kaluny&4. QUESEAR. v. n. Gumawfi ng keso. QUESERA. f. Babaing gumagawAi 6 nagtitindl nt keso. I Gawevan Dg keso. 11 Tagu~n nig keso. 1i Lalagyin ng keso sa meQUESERIA. f. Panah6ng iginagawA, ng k eso I Gawaan ng keso. II Tindahan ng keso. QUESERO. m. Lalaking gumaUawk 6 nagtitindi ng keso. QUESO. m, Gatas DA pinatigis 6 keso.

Page  445 -445a-_ QUIC QUICLO. in. Kahoy na kinaka. kabitin rig pint6 6 bintanh sa pagpaspas. QUIEBRA. f. Basag. Lahang 6 bit~k ng IupA. Kalugibin 6 pangulugi. QUIEN~. pron. rel. Na: sino. QUIENQUIERA. pron. indet. Sinorn~n. QUIETO, TA. adj. WalAng ga. la1w. H filz. Tahimik; mnatiwasdy. QUIETUD. f. Kawaltin ng gakiw. V fig. Katahimikan; katiwasay~n. QUIJADA f. Pangfi; sihang. QUIJAL. mn. Pan~d; sihang. Baga'ng. QtJIJARUDO, DA. adj, Pangsa hlan QUILATE. m. Url. QUIILATERA. f. Urifin. QUILLA. f AfMar. Lunas ng sa. saky~ingdagat.QUIMERA. f. fig. Gunfguni; hakahakh. 1j fig. Away. QUIMARICO, CA. adj. Malikmatd; bakahaki. QUIMERISTA. adj. y a. Maibi. gin sa mnga hakahak&. It PalaawAy. QUIMERIZAR. V. n. LumnikbA ng inga, bagay na hindi uc 6 hakahakA. QUINICALLA. f, Katipunan ng mga bagay na yaring bakal na karaniwa'y inalift ang halag'a, gayt ng guntfng, didal at ibp. QUINCALLERfA. f. Gawaan, tindahan 6 pangan-alskal ng mnga bagay na yaring bakal, gaya ug QUIN ountfng, diddl at ibp. QUINCE. adj. Labfnglimi. rn Ang kabilangang labfnglimna. QUINCENA. f. Ss Io6b ng la. bfnalina'ng araw. 1j Sahod sa lo6b nA lablinglima'ng 8raw. QUINCENAL. ad'. Sumusun6do6 niuulit sa tuwfng lablingliming araw. 1I Nagtatag~l ng labinglimAng araw. QUINCUAGENARIO, RIA. adj. May bilang na liinangpft, jj Lilimananpufn tao'ng gulang, QUINCUAGtSIMO, MA. adj. IkaIimnangp~ft. QUINDPCIMOI MA. adj. y s. IkalabfnglimAng bahagi ng isAng bu6. QUINDENJO. in. Labfnglimwing ta6n. QULNGENTtSIMO, MA. adj. Ika limnng dttan. QUINIENTOS, TAS, adj. Limningdaian. QUINQUENIG. in. Liminng ta6n. QUINTA. f. Bahay liwaliwan fsa parang. QUINTAL. mn. Timbing na sang. daang libra. QUINTO, TA. adj. IkalimA4. QUINTUPLICAR. V. a. Gawing nmakalimnAng dam j1 v. r. Ma. migiakalimning dami. QUfNTUPLO,.PLA. adj. Maka. linnAng damni. QUINZAVO, VA. adj. Arit. Ika. latfaglimAng bahagi ng isdng bu6. QUIROMANCIA. f. Pangubulhu sa painamagitan ng inga guxhit ng palad. V7

Page  446 - 446-!. QUIS QUISCOSA. fClamn. Bugt6ng. QUITAAGUAS. m. Payong. QLJITAPON. m. Tanggalin. QUITAR. V. a. Alisfn. Jf Umitfn. A Pigilin. I Pagbawalaia. II Pawaling bisA ang is~nia batis. I v. r. Maalfis aug isfing bagay. if Lumnay6. QUITASOL. mn. Payong na gi QUIT aoagamlt kurig tagairiw. QUITASUENOS. in. Pangalfs mg aut6k. QUITE. in. Pagaalfs. QUIZA. adv. d, Marahil; tila, QUIZAS. adv. d. Marahil; tila. Qu~jkum. mn. Bilang ng mnga kaqangguning kinakailangan.a pagpupulong, 'I

Page  447 I" A — 4 Ara -W I or I R R. f. Ikadalawangpi~t is~ng titik ng abakadang kasti1A at panglabingpit6 sa kaniyding m~a consonante. RABADILLA. f. Tulat6d. RABANAL. in. Lu pang taniinan ng laban6s. RABANERA, f. Babaing nagtitindl na laban6s. RABANERO, RA. adj. fig. y fain. Nauukol sa darnft na mnaikIt nA inga babae. 11 fig. y famn. Nauukol sa kilos at pagsasalittng magasliw at bast6s. I in Lalaking nagtitindA ul laban6s. RABANIzA. f. Binhi ng labaa6s. RABANO. Mn. Laban6s. RABEAR. v. n. Pumnasp~ds ang bunt6t. RABEO. in. Pagpasp~s ing bun. t6t. RABIA. f. Sakft na nagbubuhat sa kamnandig ng kagdt. m fig. Galit; po6to RABIAR. -v. n. Magkasakit dahil ea kagidt na mnakamandig, R fig. Magdaindkn ng Wa~g mnatinding kir6t na ikinahahaIinghfng. Ifig. Magngitnglt; mnagalit. RABIATAR. v. a. Talian sa bun. t6t. RABICORTO, TA, adj. Nauukol sa hayop na mnaikIl ang bunt6t., I f ig. Nauukol asa taongna nanamnit 0 mnaikli kaysa kara. niwian.RABIETA. f. fig. y famn. NOit ngit; malaking po6t. RABILARGO, GA. adj. Nauukol sa hayop na mnalabA ang bunt6t. fI fig. Nauukol ea taong Ijananamint ng mnahabang huinihilahod sa 1up&. RABIOSO, SA. adj. y s, May eakit na buht' asa kagi't ua rnakamnandt~g. 11 Nagagalit;, nagtngingitagit. I fig. Masidbt; ra rahis.

Page  448 - 448 RABO0 RABO. M Bunt6t. }I fig.; y f ain. Alinninng bagay na, nakalawlt na paranig bunt6t DRi hayop. RABO6N, NA. adj. Nauukol sa hayop na mnaiklt ang bunt6t kaysp karaniwan. RABOSO, SA. 8kdj. May bunt6t 6 hirnulrn6l ang Iayiayan. RABUDO, DA. adj. Malakf ang bunt6t. RACIMO. in. Buwfg. RACIMOSO, SA. adj. May buwig; mabuwig. RACIOCINAR. v. ni. Magwriff; inauisipisip. R.ACIOCINIO. in. Isip. II Paglisip 6 pagwawarl. 11 Matutwfd. RAC16N. f. Bahagi ng pagkaing ~ibinibigi~y sa tao 6 hayop sa bawa't oras nk paakaini. RACIONAL. adj. Nauukol sa katuwiran. ii adj. y s. May pag. fisip. RACIONALIDAD. f, Pagkamatuwi'ran 6 pagkamayisip. RACIONAR. v. a. mit. Mama hagi nig pagkain sa mnga kawal. IRACIONERO. in. Ang tagapamrabagi rig pagkain sa isaing kapisanan. RADA. f. Kanhirngan rig inga sasakyingdagat. RADIANTE. adj. Nagsasabog ing liwanag. Il fig, Nagninirignirig. fig. MasayiA; Dasisiyabiin. RADIAR. v. ni. Magsabog rig iiwanlag. RADICAL. adj. Nauukol sa ugit. fig. Pinagbabatayao. RADICAR. v. in. MagugtU. RAED RAEDERA.f. Kudkuran. RAEDIZO, ZA. adj Madaling kimdkurfn 6 kakasin. RAEDURA f. Pagkudk6d; pagkakas. 11 Pinagkudkurfin 6 piinagkakasani. RAER. v. a. Kudkurfn; kaka sin, RAFAGA. f. Alinmnung' ulap na mnanipfs, kapag nagbabago ang panah6n. H Hanp~is rig liwanag na inatindf at biglAi. RAIBLE. adj. Makukudk6d 6 makakakas. RAIDO, DA. p. p. rig Raer. ~ adj. Gasgtis; gamft nanig tuto6. fladj. fig. Hindi nahihiyA. RAIGON. in. Ugdt nia mnalakf. j1 Punb1 Ing bagang at rigipin. RAIZ. f. Ug~t Ing halamanar. fig. IbabAi 6 paA rig is~ng bagay. 11 fig. Pinaginuldn rig is'ng bagay. RAJA. f. Pidpfd rig kaboy.H Lahang; Iamat rig isaing bagay. ff Piraso ng bungangkahoy 6' Nibng kakanin. RAJAR. v. a. Sipakfn; tilarfn.j Biyakfn. 11 fig. y fain. MagsaealitAi; dumaiddi. RALEA.R. v. ni. Marigdalang; Iumnabn~w. RALEZA. f. Parigdadalarig; ka. labriawan. RALO, LA. adj. Madalarig; ma1al~ndw. RALLADURA. f. Daanrig kayod. j~Nakayod, 'RALLAR. V. a. Kayurin; gad. garin. RALLO. in. Gadgaran; kayuran..

Page  449 .- 449 - RAMA RAMA. f. SangA. 1fig. Angkidn; ~RA~MAJE. m-, Katipunan ing i~a RAMERA. f. Babaing nangangalakal ng puri. RAMIFICACION. f. Pagsasangi. RAMIFICARSE. v. r. MagsaugA. RAMILLETE. M. Kump6I ng mnga bulakli~k na ginagawdag palainuti. RALMIZA. f. Katipuinan ng inga san~dng pinutol. RAMO. mn. Sangdng may kaliifitan. l Sang~ng pinutol sa pu. nb. U Kuinp6l ng mnga bulakldk, sang'j 6 darn' na pinagsalitsalit. flfg. Bihagi ug isang kabuRAMONEAR. v. n. Pumutol ng inga sanka ng punungkahoy. RAMOSO, SA. adj. Misangaii RANA, f. Palakfi. RANCAJO. in S dubs6b. RANCIQ, CIA. adj Miauitai. RANGO. Mn, Uri ng kalagayan ng i~firg tao. RAPACIDAD. f. Pagkamnangda. ragit 6 pagkamagnanakaw. RALPADOR, RA. adj. y s. Urnaabit, II m. fain. Mangaahit r~g balbAs.RAPADURA. f. Pagahit 6 pagashit. RAPAR. v, a. Ahlitan. ~ fig. y fain. Umititn 6 pagnuakawan. f v. r. Magabit. RAPAZ- adj. Magnanakaw; inang, daragit. I 1apaz, za. in. y f. Batang paslift. RAPI RAPIDEZ. f. Kabilisin; katuli.. nan. RAPIDO, DA. adj. Mabilfs; maRAPIN-A. f- Pangdaragit; pangat. ngagdw. RAPIN~AR. v. a.fn. Dagitin; agawin,. RAPISTA. Mn. fain. Mangaahit ng balbAs, RAPTAR. v. a. Agawin ang habee. RAPTO. mn, Pangangagaw, 1I Pag. agaw ng babae. II ed. PagkawalAL ng malay. RAPTOR, RA. adj. y s. Umagaw; tupn~gdy sa babae. RAQUITICO, CA. adj. fig. Malift; m~hina,. RA&RO, RA. adj. BihirA; hindf karaniwan. I Dakila; katangiR ASADURA. f.- Pagkalos. MJ pag.. sagi ng marahesn. RASA&R. v. a.- Kalusin. 11 Isagilog inarahan anig isdng bagay isa ibA. RASCADOR. in. Pangamnot. RASCADURA. f. Pagkainot, RASCAR. v. a. Kamnutin; kas.. kasin. j v. r. Makainot; makas ka's ai RASCAZON. f ai RASERO in. Kalos. RASGADURA. f. Pagpunit,~ Punit. RASGAR. V. a. Punitin; pilasin. RASGO. M,. Guhit na Pajagpa.. gandi sa titik na sinusulat. 1 fig. Kilos na makisig at dakilA na katutubb sa daradaminin 1 Taba'n mnukhA.

Page  450 - 450 - RASG RASG6N. in. Punit ng damit 6 kayo. RASGUR1AR. v. a. Kamnutin 6 galusan. RASGUNO. in. Karnot; galos; gurlis. RASO, SA. adj. Patag: makinis RASPADOR. in. Pangkatk~t sa sinulat. RASPADURA. f. Pagkatkdit. IfI Pinagkatkati~n, RASPAR. V. a. Katkatin. f Su.. mionigd ang alak sa n~alingahd. RASPEAR. v. n, GurnaralgdlI aug panitik. RASTRALLAR. v. D. Humaginit ang Iatik6 kung ipioapal6. RASTREAR. v. a. Bakasin, fig.~ Siyasatin; hanapin aug i6-iug bagay. RASTRILLO. in. Pangalayk'ay. RASTRO. m. Baka's. RASTROJO: Mn. Dayaini. RASURA. f. Pagabit. I Pinag'kakasan, RASURAR. v. a. Ahitan. H v. r. Magabit. RATA. f.- Dagiing babse. RATEAR. v. a.- Bawasan ng un. ti'untt.. 1j Pagbahagibin ng inagkas'ingdamini 11 Mangurnft ng inga bagay na inalift ang halag6d. v. n. Magip6d sa lupah. RATERfA. f. Panguuinit. RATERO, RA. adj. y s. Tekas. Ii adj. Nagiipo'd sa 1upA. RATIFICACION. f. Pagpapatu. nay; pagpapatibay. RATIFICAR. v. a. Patunp~yan;, patibayan. ft v. r, Mapatunsyan; I RATO RATO. mn Sangdali; saglif. RAT6N. mn. D;Bagng lalaki. RATONA. f. Dagting babae. RATONAR. v. a. Ngatn~atilngn dagA. RATONERA. f. Panghuli Dg dag.Lunggd ng da ),a. RATONESCO, -CA. adj. Nauukol sa dauA. RAUDAL mn. Kasaganaan ng tubia na tuinatakb6 ng ruatulin. 11 fig. Karainihan ng rnga ba.. gay noa biglA at painiusanaug nagkakatipo n. RAYA.- f. Guhit na inahabA. H Hauggahan. ng isaing lalawigan 6" bayso. I mn. Isddng pagi. RAYAR. v. a. Guhitlan. 11 v. n. Humnanggai ang isdlng bagay sa ibii. 11 Mamuko~d sa ibd sa pananaruft 6 inka kiloss. RAYO. in. Sinag na nagmnunulAi sa ising liwanag. IiLintik. j TadyAng, ng gul6rg. fig. Alinmning bagay na inay inalakling lakas. 11 fig. Taong mnaliksil at may inadalfug pagkukur6. 11fig. Pagdaramchim na matindi at dagli ng isaing sakilt sa bahagi ng kataw~inRAYOSO, SA.- adj. May mn~a guhit. RAZA. f. Lipl; lahi. 1f B'Jalk. Sinag ing araw na Pumapasok sa ising butas RAZON. f. Katuwiran. NPagi. isip. 11 Pangangatuwiran. ft Dahiitn- 11 Ayos at paraan ng ising bagay' 11 Katarungan. A4,,Z

Page  451 - 451 RAZO RAZONABLE. a d j. Mituwfd; ayon sa katuwiran. 11 fig, Katatag~n. RAZONAMIENTO. Mn. Pagmamatuwid. RAZONAR. v. n. Mingatuwiran. RE. prep. inse). Mull. 1 mn Mus. Pangalaw~ing tinig sa inusik56. REAL. adj. Tunay. ~ Nauukol sa barl. fig. Mabutinig asal; dakilh. fig. y famn. Napakahuti. fl m. pl. Poo'k na bimpi. Ian Dg hukb6'. m. Kuwaltang nngkakahalaga4 ng sikapat, REALCE. in. Palarnuting naka. umbok sa ibabaw ng isding baslay. Il fig. Kiining; kadakilaan. REALEGRARSE. v. r. Magdanas ng- di pangkaraniwang tuwA. REALIDAD. f. KatunayaD. REALIZABLE. adj. MaisasagavwA. REALIZACION. f. PagsasagawA. REALIZAR. v.. Isagawi ang isdng bagay. IICorn Ipagbilf ang mga kalakal sa mababang halag,4 upang maging salapt sa madalfag panah6n. 1n v. r. Maismgawfi aug ising bagay. REALZAR. v. a. ItaAs aug ising bagay ng higit sa dati. JJ Pa umbukin ang palarnuti sa iba. baw. I fig. Padakilain. 1t v. r. Tumnags. ng higift sa dati ang iBsflg bagay. Nj v. r. Umumb6k liug 'palamuti sa ibabaw. H v. r, fig. Madakilh. REANIMAR. v. a. Palakasin. Patapangin; buhayin ang lc6b. ~ v. r. Lumakis. jj Tumnapang; raabuhay aug loo~b. REAN REANUDAR. V. A. fig. Ulilin aug kasunduan, pagaaral, gawA 6 paguusap na natigil. 4 v. r. Maulit 6, magpanibagong mutt. REAPARECER. V. ni. Lumitdw 6 pakitang mull. REAPARICION. f. Paglifilw na mull. REAPRECIAR. v. a. Halagahg~ng mult. 11 Magbig~y ng panibagong halagi sa ising bagay. REAPRETAR. V. a, Higpitfng mull. jH Higpitfng mabuti. REARAR. v. a. Araruhing mull, REATAR. v. a. Taliang mull.I Taliang mahigpft. REAVENTAR, v. a. Pahanginang mul ang isaing bagay. REBAJA f, Bawas. REBAJABLE. adj. Mababawasan. REBAJAR. v. a. Bawasan aug halagt4 ng isfing bagay. Ii fig.~ Pagpakumbabain; pangayupapa. in. 11 v. r. fig. Magpakumba. ban mangayupapi. REBAJO. in. Sabak. REBALAJE. in. Agos ag tubig. Ii UliUli D agos. REBANADA. f. Hiwang inanipfs, malapad at pahabA ng isfiog ba. gay, 6 tinapay..REBANAR. v. a. Hfwain nig manipils, inalapad at pahab& ang istiug bagay. REBANO. M,. Kawan nig mng' alagang hayop. 11 Katipunan rig mga binyagang may sinusun6d na ising pun6. REBATE, Mn. Pagsasagupaang mull; pagaaway. 1I fig. Pagtats"0 7 4A

Page  452 - 452 - REBA REBATIR. v, a. Sagupabi ang, Iak~s ngisdng tao. Ii MaglabanDg mult. fl Maglabang mnabuti' Tutulan; pangatuwiranan. REBELARSE. v. r. Magbimnag. sik; mfagalsi. REBELDE. adj. y a Naghihirnags1ik; nagaalsi. fl Suwall. REBELDIA, f. Pagkasuwail; ka. suwaildo. H For. Dt pagbardep ng sakdAl 6 kalaban sa oras ng paglifitis. REBELI6N. f. Paghihimnags~k. RL~BLANDECER. v. a. Palamn. butin ang iis~ng bagay. Ii v. r. Lumamb6t. REBLANDECIMIENTO. in. Pjigpapalamnb6t; paglamno6t. REBOSAR. v. a. Uinapaw. J fig. Sumaganang tuto6 mag isduag bagay.REBOZAR. 'v. a. Takpa'ng halos ang buti'ng inukhAi ng kumnot [j Balutin aug ularn sa itl6g, harena, pul6t at ibp. Ii v. r. Ma. takpdn halos aug buidhg imukAdi ng kuinot. REI3OZO. mn. Pagtataki'psa Mnuk. ha ng kumnot. f fg. Pagjkukunwart. 1f De rebozo, in. adv. fig. Pakubif; palihiin. II Sin rebozo. m. adv. fig. Tapatan. REBUSCA. f. Pagsisiyasat 6 pag. harnap ng buong ingat. 11 fig. Pinagpilian. REBUSCAR. v. a. Siyasatin 6 hanapin ng buong ingat. I fig. Magisip ng paraan Upaug inakaahon sa kumnun6y. RECA 'RECABAR. v. a. Tamubfo; ma. sundt Ani sa bilifng 6 pakiusap Iaug mninanash. RECADO. Mn. Pasabi; katugunang, ipinadadaht sa ibAi. 11AlI ala sa pagunaiabaha 6 giliw na tamlaiv sa iS ang tao. I1 Kalo6b; alay. Jj Katir,'uDan DA m11a 6agay na kailangan sa paggawA ng anca~g sangkmip. 11Pagiingat. RECAER. v. n. Mahulog na mui.II Malbinat. It Mahulog, na inuli sa dating mnassmfing hilig, pagkakarnalt at ibp, RECAIDA, f. Pagkabulog na mull. jj pagkabinat. RECALCAR. v. a, IakmA; bigpit~ng mabuti. jf Siksikiulg mabuti it fig. Ipaghady~ng mahi. nah6n at buong garL aug isding pangungusap Upang maunawaang mabuti ang taglity na kahuluguing ibig sabihin. RECALITAR v. n. Uinuronp; inagballk. ii fig. Suinuw y. RECALENTAR. v. a. Pa initing mull. 11Painiting tutoo. 11 v. r. Maginit na tutoo. RECAMARA. f. Silfd na tagua-n ng inga damint at hiyds. RECAMBIAR. v. a, Magpalft na mull. RECAMBIO. mn. Pagpapali't na mull. RECANCANILLA. f. fain. Pagpipildypilayan un inga bat&. I

Page  453 - 453 - RECA RECAPACITAR v. a. Alalahaniv; sariww'n sa alaala ang isang bngay, 11 v. n. Sumariwa sa ala a-a ang isang bhgav RECARGAR v. a. IDasing mu'l. 1k11 Dagdaggn ang pasan. 1| For. Dagdagau ang parusa Ig isaug salarin. RECARGO. m. Pa;aning mull 6 pagdaragdIg ng pasanir. 11 For. Pagdaragdig na parusa sa salarin. N Med. PagtiDdi ne lagnat. RECATADO DA aij. Miingat. I| Mihiohtin. RECATAR. v. a. Ipaglihim. | v. r. Malihim. RECATO. m. Inaat. nan. REC,UDACION. f. paglilikom ng salat. RECAUDADOR m. manglilikom ng sala RECAUDAR. v a. lumikom ng sala t. 1 Ki hinhi Paniningil; Maniningil; i. ManiogfIl; RECI matanggap. li m. TagatanggAp sa pint6. RECIBIMIENTO. m. Pagtangg&p. H Pagsalubong. RECIBIR. v. a. Tanggapin. | Tumanggap 6 sumahod. H Salubungin ang panauhin. V '. r. Tumanggap ng katibayan sa pi. naaaralan. RECIBO. m. Pagtanggap. II Katibayan ng pagkatanggap ng isang bagay. RECIrN. adv. t, Hindi pa natatagalAn; bago. RECIENTE. adj. Sariwa; bago pa lamang. RECINTO. m. Kaluangang nasa lo6b ng isang po6k. RECIO, CIA. adj. Malakas. N Mataba. || Matulin; maliksf. RECIPIENTE. adj, Tumatanggap. U m. S sidlan. RECIPROCO, CA. adj. Kapuwa tumatangga p. RECITAR. v. a. Magsalaysay 6 magbigkAs n r malakas ng isang taiumpati, tula at ibp. RECLAMACT6N. f. Pagtutol: paghinging pilit ayon sa matuwfd. RECLAMAR. v n. T-uwag pu. mayag; tumutol sa salita 6 sula. 11 v. a. Hinging pilit ng ayon sa matuwid ang isdng bagay. RECLAMO. m. Ibong pangatt. 1l Pagtawag sa isfng tao. 11 For. Paghinging pilit Dg ayon sa ma.' tuwid ng isang bagay. I RECAVAR. v. a. Hukaying mull. RECELAR. v, a. Katakutan; pag hinalaao. II v. r Matakot. RECELO. m Takot; hinali. RECELOSO, SA. adj. Matatakutin; mapaghinala. RECEPCION. f. Pjgtanggap. RECEPTACULO. m. Sisidlan. RECEPTAR. v a. For. Ikanlong 6 pagtakpAn ang mga salarin 6 mga bagay na ipiaagkakasala II Tanggapin; kupkupfn. [ v. r. Paamp6a, RECETA. f. Hatol ng mangga. gamot. RECIBIDOR, RA. adj. y s. Tu "-i; ~ -~~~~~:O it

Page  454 - 454 - RECL RECLINAR. v. a. Isandfg; ihilig U Isand,4 ang isang bagay a ib&. I v. r, Suamandig; humilig. RECLINATORIO. m. Sand gan. II Luhuran. RECLUIR. v. a. Piita; ibilang uA. II v. r. Mapift; mabilangg6 RECLUSION. f. Pagkukulo6g ng kus& 6 sapilitan. 11 Bilangguan. RECOBRAR. v. a. MAkuhang mult; mabawl. II v. r. Makabawl, H Mahimasmasin; pagsaul|ng malay. RECOBRO. m. Pagkakuhang mult 6 pagkabawl. RECOCER. v. a. Lutuing mull. | Lutuing mabuti ang isang bagay. II v. r Malutong mabuti. RECODO. m. Lik6 ng daan, ilog at ibp. RE3OGER. v. a. Makuhang muli. j Patpisanin 6 tipunin ang mga tao 6 bagay na nagk&katiwalig. r Mamit8s nD mga bungang. kahoy. 11 Ampunin. 11 Kulungfn ang isAng tao dahil sa nasiqiraan ng bait. 11 v. r. Magtag? 6 mag. kubli sa isng po6k. 11 Umilag sa pakikihariP sa kapuwa. I Mag pahing& 6 matulog. RECOLAR v. a Salaing mull RECOLECCI6N. f. Pagpipisin; pagtitipon. II PamimitAs 6 pagani ng mBa bungang halamai.ij panining[il. RECOLECTAR v. a. Anihin ang mga bungang halaman. RECOLECTOR. m. Mluinionil. RECOMENDABLE. adj, Kara RECO patdipat ihabilin 6 mahalfn. RECOMENDAC10N. f. Paghahailin | Habiiin 6 pakiusap. RECOMENDAR. v. a. Ihabilin. RECOMPENSA. f. Paggantiog palA 1I GantfngpalA; upa. RECOMPENSAR. v. a. Gantihifog palA. 11 Upahan RECOMPONER. v. a, Ayusing mull. RECOMPOSICION. f Pagaayos na mull. RECONCENTRACION. f. Pagtitipon sa gitnA. RECONCENTRAR. v. a, Ipasok; ipagitnf ang ising bagay sa iba. II Tipunin sa isang po6k na pi. nakagituA, arg imga tao 6 bagay na tlwatiwalag. | v. r. Gumitni. || v, r. fig. Tumaos sa lo6b. RECONCILIACION. f. Pagpapa. kasnnd6 o pagkakasund6. RECONCILIAR v. a. Papagka. sunduin ang nagkakagalit. I v. r. Magkasund6. i v.r. IpagkumpisAl ang ilang mBa salang magana na nalimutan sa unang pagktukumplsAl. RECONDITO, TA. adj. Tutoong tag6, lihim at kubli. RECONOCER. v. r. Kilalanin; siyasating maigi. jt Haluhnkatin; halughugin. U Itangi sa iba. |I v. r. Makilala aug isAng bagay dahil sa mga tandAng taglAy, v. r, Kumilala sa pagkakamali. RECONOCIDO, DA, p. p. ng Re. conocer. 11 adj. Kumikilala ng utang na lo6b.

Page  455 455 - RECO RECONSTRUIR. v. a. Itay6 6 itatag na muilL RECONTAR. v. a. Bilangin 6 saysaying mult. RBCOPILACION. f Pagtitipon 6 pac-a~ama ng ibdit ib~ing ba. REC OPILAR. V. a. T;punin 6 pagsaru~samahin arig ibd't ib~ing hauay. RECORDABLE. adj. Manmzyayavor nz uaalaald. j Dapat alalahaninr. RECORDACION. f. Pagguriita' sa isding bagay. II Alaala. RECORDAR V. as. Alalahanin anti iAng bagay. 11 v. D. M a alaala. 1J Ipaalaala. 11v. n, fig. Gisingin ang natutulog. IIv, r fig. Magising. RECORDATIVO, VA. adj Nag. papaalaala. RECORDATORIO. m. Paalank. RECORRER. V. a. Libutin. IN lialughugfn ang is~ng po6k upang T~auhfl,)Udlg~fl ang hinahanap. 11 Paraanan ng baisa ang siilat. 1 v. n. Lumnapit 6 pakupk6p. RECORTAR. v. a. Putulan ng labis. 11Tabasin RECORTE. mn. Pagputol ng labis. 11 Pagtaihas. 1I p1. Pinagputulan. RECOSTAR. v. a. Isandlig. 11 v. r. RECOVECO. M. LikliO n0 daan 6 sapA. 1 fig. Pagpapalfk. w~itlikw~t na ginagawft ng ising tao upang matam6 ang isding layunin. RECREACION. f. Paglilibadng 6 REOR pagkalibdng. IIPaxliliWaliw:' RECREAR. v. a. Libangfn; ali-. win. j v. r. Maglib~ing; mag. RECREO. m. Paglilibainizr; pagaaslw. 1,Po6k na libangan. RECTIFICACION. f. Pagtutuwfd DR malt. RECTIFICAR. v. a. Ituw'd ang mali; itumpdk. RECTITUD. f. Katuwirin. H11 fg. Pagkamatuwfd. j1 fig. Katuwiran. RECTO, TA. adi. Tuwfld. 11 fig. matuwid. RECUENTO. mull. RECUERDO. Alaala. RECULADA. RECULAR. fig. y fain. m. Pagbilang na m. Paalaala. I PI. f, Pagurong. v. DI. Umurong. (I Isuk&, ng isdng tao aug kaniyang palagdky 6 pasiya'. 11v. r. Lumakad ug paur6arg RECUPERACi6N. f. Pagbawl 6 pagkabawl ng nawalh. RECUPERAR. v. a. Bawiin; ma.. bawl aug nawalfi. 11 v. r. Ma. numbalik aug dating isip 6' lak~s. RECURRIR. v, n. L'imapit, 6 dumul6g sa isdng huk6in 6 maykapangyariban upang magsakdd1l IIPskupk6p. 11Bumalik ang iF&ng bagay sa pinanggalingan. RECURSO. m. Pagdu!6g. j 1 Pagbalf ksa, po'k na pinanggatingan. IIKahingiang nasusulat. pi. Kayarnanan; pagkiabubay. RECUSAciON. f. Hindi pagtang-. grip sn isdng bagay,

Page  456 - 4.56 - RECU RECUSAR. v. a. Huwdg taug.. gJaplo ang isdng. bagay' RECHAZAR. v. a D~igln. 1I fig. Paurcungin aug kaawaY. ii1 fi~g. Tutulan 6 salansangin aug kap-iwa' sa sinasabi 6 palagiy. RECHINAMIENTO. m. Paglangitnigit. RECHINAR. v. a. Lumangitnait. RECHONCHO, CHA adj. Nauukol sa taong muatabA at pan. daik. RED. f. Lamba-t. jj fig. Sil'6 6 dayA. REJIACCION. f. Pagsulat DA panukalang bat6,s, kurb at ihp. ii Pasulattln. REDACTAR. v. a. Surnulat nk' mn~a panukalano bat.4s, kur6 at ibp. REDACTOR, RA. adj. y s. Su.. mnusulat. REDAR. v. a. Ibascis auig lamb~t sa tubig upang mangisdi. REDEDOR. in. Paligid. ii Al 6" en rededor. mn. adv. Sa paligidlgd REDENCION. f. Pagtub6s; pagkatub6s. REDENTOR, RA. adj. y s. Ma. nunubo's. REDERO, RA. adj. Nauukol sa lambit. II M. y f.- Manggsg&aw ng lambgit. REDIMIBLE. adil. Matutub6s.,REDIMIR. v. a. Tubusfn. IIBib. hing Mull aug is~ng bagay an naipagbilf na. 1j v. r. Matub6s. RADITO. m. Pakinabaing Dg Pu. REDI REDITUAR. v. a. Ma~gbigtiy ng pakinabang. REDOBLAR. v. a. Pauibaviihin, 1i Biluktu- In. Il tWitin; gawing mull ansr is8ng bagay. REDOMADO, DA. adj. Lubhding Mnaingat. REDONDEAR. v.. Bilugin. U v. n. Bumnilog; muabilog. REDONDEZ. f. Kabilugan. Bilog, REDONDO, DA. adj. Mabil~g 1 fig, Maliwanag; wahI~ng ligoy. j in. fig. Salapt. REDUCCION. f. Pagpapaliit. REDUCIR, v.- a. I balfk ang Is~ng bagay sa dati Paliitin 6 ba. wasan. li- Ipagpalft aug kuwalt a ng WAY. Paiklifn ang is-ang talumpati, salitA at ibp. I Paghatibatfin ng malilift ang isding bagay. I Akitin ang isiog too sa pamtsaiagitan ng mga pali. waniag. U1 v. r. Magpakahusay ng parnumuhay 6 kilos REDUNDA-NCIA. f. Kalablisan 6 labia ina kasaganaan Dg alinMihig bagay. REDUNDAR. V. n. Umapaw; lurnabis. Il Makabuti 6 mnakasa. REDUPLICAR. V. a. Pagibayu-. hin. fl Ulitin. REEDIFICACIO-N. f. Pagtata. tag 6 pagtatay6n~g inUl Dg naREEDEFICAR, v. a, Itatag 6 ita. y6ng mull aig nasirA. REELIGIR. v. a. IalW fla mu

Page  457 -457 -REEM REFO REEMOARCAR. v. a. Isakfiy na mull; gawing panibago, l balik mull. na mult sa dati. H Ayusia; itUMREEMBOLSAR. V. a. Singilin pik. H v. r. Magbago; magpa-. aug ipioautang. Iv. r. Masinagi1 kahusay. aug ipinautang. REFORMATORIO, RIA. adj. BuiREEMBOLSO. mn. Pagsingfl 6 mabago; uinaayos.. Bahay pagkasinkfl ng ipinautang. ainpunan sa inga salarin. REEMPLAZAR v. a Palit'dn ng REFORZAR. V. a, Dagdag~n ang kainukhA. jj Halinb~n, lak~s. 11 Palakasin. Buhayin REEMPLAZO. m. Pagpapalft. fl ang Io6b. 1i v. r, Mabuhay 6 Paghahaliti. Il Kahalili. lu-nakis ang lo6b. REENCUENTRO, mn, Pagkaka- REERAN. mn. Salswikain.'! bauggaan. I Pagsasaguph Dgmnia REFREGAR. V. a. Kuskusi'n; kawal na magkaaway. hagurin. REEXAMINAR. V. a. Suliting REFREIR. V. a. Mant~iaiang inuif. inuit. 11Mantikaang mabuti. REFECTORIO. mn. Po6k na ka. REFRENAR. v. a. Supili-n ang indn sa m~a paarali~n. kabayo sa pamnaiagitan ng preREFERENCIA. f. PagsasalaYSAY no. 11 fig. Pigilin; itumpi~k. II jog is~ng bagay. I Pagkakawang- V. r Magpigil.. kt 6 pap kakaukol ng isfing ha- REFRESCAR. v. a. Bawasan ang gay sa Mib. init ng ising bagay. D PapanaREFERENTE. p. a. ng Referir. riwain. Bv. n. fig. Magkaro6ag Nauukol sa ibting bagay. lak~s. ~jMagpalamfg. 11 Umiu6in REFERIR. v. a. Jsalaysiy; ipa- ng pangpalasnig. j1 v. r. Maghayag. fl Iukol. v. r. Mau- bawas aug init ng is~ng bagay. kol. REFRESCO. m. Pangpalainfg. REFINAR. v. a. Dalisayin; lina- REFRIEGA. f. Pagaaway; pag-. ngin. II fig. Paghusaying mnabu- sasagupaan. ti ang is~ng bagay. REFRIGERAC16NT. f. Pagpapa. REFINO, NA adj. Dalisay. larnig 6 paglamig. REFLEX16N. f.- Pagwawarl., REFRIGERAR. V. a. Palamigign; REFLEXIONAR. v. a. Warfin bawasan ng init aug isdng bagay. aug is6~ng bagay,R v. r. Luinamlig. REFLUIR. v. n. Umurong 6 ku- REFRIGERIO. Mn. Ginhawang mati aug tubig. natatain6 sa kalamigin. Rj fig. REFLUJO. in. Pagkati ng tubig. Ginhawa 6 kaaliwan sa alinmin*g REFORMA. f. Pagbabago ng kagipitan 6 pagdurusa. j~f hugis. Kaunting pagkaing nageasauli ng REFORMAR. V. a. Eugising, ina lakis. 58

Page  458 458 - REFU REFUERZO, m. Pangpatibay na inilalagAy sa isWng bagay upang magkaro6n ng lalong lakis. j Saklolo 6 tulong. REFUGIAR. v. a. Kupkupin ang is8ng tao. II v. r. Pakupk6p; magkanl6ng. REFUGIO. m. Kupkupan; am. punan, REFUNFUiAR. v. n. Umangil. n Bumuliaogbul6ng. REFUNFUNO. m. Pagangil; pagbu ingbul6ng. REFqTACION. f. Pagsalansdng. N Pangangatuwirang pangsirh sa mga matuwfd ng kalaban. REFUTAR. v. a, Salansangin; tutulan sa pamamagitan ng mga katuwiran ang sinasabi ng ib&. REGADERA. f. Pangdilfg. REGADfO, DfA. adj. Nauukol sa lupang madidilfg. REGALAR. v. a. Ipagkalo6b ng waling bayad ang isdng bagay sa kapuwA bilang tand, ng pag. mamahal 6 utang na lo6b. H Suyuia. t Libangin. REGALO. m. Alay; kalo6b. | Pagkain at inuming dt pangka. raniwan at masarAp. | Kaginhawaban. REGAL6N, NA. adj. fam. Lu. makt sa ginhawa; layAw. REGASAR. v. D. Magalit. II Pumut6k ang balAt ng mga bungangkahoy kapig hin6g na. | v. a. fam. Pangusapan, REGAIO. m. Galit; angil. I fam. Pangusap. REGAI)N, NA. adj. y s. fam. REGA Magagalitfn. REGAR. v. a. Diligin. H fig. Wilig.n. REGATEAR. v. a. Tawaran ang halagd. [1 Ipagtingt ang mga bagay na nabili ng marami. REGATEO. m. Pagtawad. I Pagtitingt. REGATON, NA. adj. Nagbibili ng tiigt. |1 Palatawdd, REGAZO. m. Kandungan. 11 Sinapupunan. REGENCIA. f. PamamahalA. REGENTAR. v. a. PaDgasiwaan. REGICIDA. adj. y s. Natdy sa harl. REGICIDIO, m. Pagpatay sa hari. REIGIMEN. m. Paraan ng pamamahala. REGIO, GIA. adj. Nauukol sa harl. [ fig. Marangdl; dakilA. REGION. f. Bayan; po6k. REGIR. v. a. Patnugutan; pamahalaan. 11 Patnubayan; samahaa. 11 v. n. Umiral. REGISTRAR. v. a. Siyasating mabuti. II ItalA; isulat. I v. r. Magpasulat. REGISTRO. m. Pagsisiyasat. t Pagtatala. |i Pagpapasulat. V Talaan. REGLA. f. Pamitfk. I Palatuntunan. II Alituntunin. # Panah6n ng babae. REGLAMENTO. m. Katipunan ng mga tantuning sinusun6d sa isang kapisanan. REGNfCOLA, adj. y s. Tuba sa ising kaharian.

Page  459 -459 REGO REGOCIJA~DO, DA p. p. ng Regocijar. I adj. Nagbibfgd4y tu. wA. Il Masayi; mnatuwA. REGOCIJAR. V. a. Pasayahf a; bigy~ing tiiwp, I v. r. Magalik. REGOCIJO. rn. TuwA; galtik,N Kilos na nagpapakilala ing kasayaban. REGOLDAR. v. n. Dumigh~y. REGRESAR. v, n. Magbalf'k Sa pinaniigalingan; uinuwT. REGRESO. Mn. Pagbabalfk 6 palguwt. REGUELDO. mn. Pa'gdigh~ty. REGULAR. adj. Naaayos sa tun. tunin. II Kataintainan. I v. a. Sukatin at iayos ang isa-ng bagay. REGULARIZAR. v. a. Ihyos sa tuntunin ang Wsalg bapay. REHABILITAR. v. a. Iballk na mult ang ising tao sca dating kalagayan. N v. r. Magbalfk na mull aug isiAng tao, sa dating kalagayan. REHACER. v. a. GawIng mult. I Isaull sa dati ang nasiri. Q v. r. Masauli ea datl ang nasirA. iiv. r, Magpanibagong lsa'~s. REHARTAR. v. a. Busugfng mabuti. 11v. r. Mabus6g na mabuti. REHftN. in. Taong nasa kaparigyarihan ng mga kaaway bilang sanglA hanggfing di nagkakaro6n ng kasunduan sa kapayapaan. REHENCHIR. v. a. PaPilktug fag mull ang ising bagay. II V. r.' Mamint6g unavmull aug ising REHE bagay. REHERIR. v. a. Sutgatng mull., RE HERVIR. v. n.- Kumul6ng mull. 11v. n. fig. Magalab aug lo6b dahil sa daindamiya. Rt v. a. pakuluf ug mull. RE ROGAR. v. a. Lutuin -ea bags aug ising ulam na, nilulut6. REHUIR. v. a. Ilay6 ang isfing bagay dahil sa takot Oa isfing panaanib. 11 fig. ]Itakwil sing is~ng bagay. j1,v. r. Luinay6; umilag, REHUNDIR. v. a. Ipakalub6glub6g aug ising bagay. 11 Tunawin. 11 fig. Gugulin ng waling paki'nabang~n. REHUSAR. v. a. Tanggihin; biuwa'g tanggapin. REIDOR, RA. adj. y O. Palata. W". REIMPRIMIR. v. a. Liinbagfug mull. REINA. f. Asawa, ng barl. Babaing harl. REINADO. Mn Paghabarl. I fig. Kapangyariban. REINAR. v. a. Magharl. 3 Ma.. kapangyari. I fig. Manaig. REINCIDENCIA. f. Paggawing mull ng dating kasalanan; REINCIDIR, v, n. Makagawing mull rig dating kasalanan. REINO. ma, Kabarian. REINTEGRAR. v. a. Isaull 6 bayaran ng gandp aug isfing bagay. K v. r. Mabawing. lakit ang nawalAi.

Page  460 -460 - REIN REINTEGRO. mn. Pagsasaull 6 pagbabayad nj ganap sa isng bagay. it Pagktibawing lahdt ng nawala. REIR. v. n. y r. Tuinawa. fig. Manglibdii. v. a. pagtawandn. REITERACION. f. Pagulit. REITERAR. iV. a. Gawfng mull; ulitin.0 fv. r. Magawing, mull; nau lit. REIVINDICACIO-N. f. Pagbawl REIVINDICAR. v. a. For. Ba. wi'in, REJA. f. Salang bakal. REJUVENECER, v. a. Pabatain; bigy~ln ang isfing tao ng lakAs na katutubco sa kabinataan. I~ V, a. y r. BuinatA; inagkaro6ng lakf~fs na katutub6' ia kabina. RELACION. f. Pagsasalaysay. ~ Pagkakaayos ng ising bagay sa ibA. u pi. Pakikitungo; pagkio kilala. RELACIONAR. v. a. Magsalay* 5My3 ri is*1ng pangyayari. f Iayos aug mnga tao 6 bagay. v. v. MagkaayosRELAJACI6NI. f. Pagpapahin&; pagpapalamnb6. IIPanghibinA; panglalamb6t. Ii Lusl6o. RELAJAR. V. as. Parighinain; palainbutfn. I v. r. Manghin&; mnanglamnb6t. RELAMER. V'. a. Hitnuring mull. It v. r. Pakahimiudhimiurin ng dil saug nguso't labl. RELAMPAGO. mn. Kidi*t. I RELA RELAMPAGIJEAR. v. n, Kuinid. 16t. 11 fig. Magsabog ing liwao. nag. RELAMPAGUEO. mn. Pagkidl*1t. RELAPSO, SA. adj. y s. Nahulogna mull sa kasalanang pinagsisihan Da. RELATAR. v. a. Msgsalays*1y. RELATIVO, VA, adj. Nauukol sa isfing bagay. 11 Hindli ganilp. RELATO. in. Pagsasalays*1y. RELATOR, RA. adj. y s. Nekg. SaSaIayB*1y Dg isantg bagay. RELEER. v. a. Basahing mull. RELEVACION. f. Paghahalifi. RELEVAR. v. a. Alisin ng pas*1n 6 tungk6l. II Saklolohan. 11 Pa.. wahlng Bala; patawarin. 11 fig. Padakilaiu. ft Halinh*1n. RELEVO. Mn. Paghahalili. i Kawal na kahalili. RELIEVE. f. Painuting nakaaopt a ibabaw. RELIGION. f. Pana~nainpalataya sa MY36s. RELID4AR. v. a. Kikiling mult. RELIMPIAR. v. a. Linising mull. j1 Pakalinisin. v, r. Malinis na iMult. RELINCHAR. v. n. Humuni aug kabayo. RELINCHO. in. Huni nj kabayo'l RELOJ. in. Orasfin. RELOJERIA. f. Kaalamndn sa paggawA ng orap*fil. 1Pangsntalakal ug orasAn. j1 Pakumnpu. niban 6 tindahan ng oras*1n.

Page  461 -461 RELO RELOJERO. in. iAng inanggagawA 6 nagtifind6 rig orasdln, RELUCIR. v% nM KumniAIP.i Magningnfng. RELUMBRAR. v. n. Magliwanag na inabuti. RELUMBRE. Mn. pag'iliwanag. na inabuti - RELUMBROSO, SA. adj. Mali wanag na mabuti. RELLENAR. v. a. Pakapunuin ang i~ting bagay. RELLENO, NA. adj. Punfingpuni6 jj Mn. Tinoadtdld Da kar, 6ng ipinapalo6b sa bituka, man6k at ibp. REMACHAR. v. a Pulpulfn 6 ibatukt6t ang dulo P9 pakoing nakatag6s upang huwdig inabu. not. REMACHE. mn. ~Pagbalukt6t ng dubo ng pakong nakatago's upang huwag inabunot. REMANECER. v. n. Pakitang inul na d'i inaakaIA, REMANENTE. Mn. Labis ng is Rng bagay. I REMAR. v. n. Gurnaod 6 sumagwAn. REMATAR. V. a. Tapusin ang isAng bagay, fj Alisdng patulu. yan ng bubay ang tao 6 hayop na nasa, pagkamatAy. ii v. n. Matapos. I v. r. MawalA 6 ma. airA ang ising bagay, REMATE. mn. Wakds 6 dubo n-9 ising bagay. 11 HulIng balagA sa pagbibilf sa madlA 6 almoL~eda. REMECER. v. a. Uguyjng walIdno lubdy ang isAng b H REME v. r. Umnuco6y ng waking lubLy ang isdng bagay. REMAEDAR. v. a. Gagarin.1 REMEDIAR. v. as. Lunasan. S~ikI(Iohan. 11 Iligtds sa panganib. REMEDLO. m. Lunas. REMEDIR. v. a. Sukating mnult. REMEDO. m. Paggagtld. REMEMORAR. v. a. Ipaalaala. REMENDAR. v. a. Tagpifin." Ayusin. REMENDON, NA. adj. y s. Mananagpt. REMERO, RA. in. y f. Mangagagaod 6 inananagwAn. REMESA. f. Pagoapadalit sa ibdng po6k ng isang bagay. REMESAR. v. a. Bunuting ma. dabtis ang balb'~s 6 buh6k. ~ Corn. Magpadaldl Dg salapt 6 k-dakal. REMEO6N. Mn. Pagbunot ag buh6k 6 babba-s. I Tipon u2 buh6k na binubunot. REMETER. v. a. Iso6t na inult. I Ipakalo~blo6b. REMIENDO. in. Tagpt. IIfig, Dagdtig. RRMLNISCENCIA. f. Paggift esa gunitA ng bagay na, nakaraan. REMISIBLE. adj. Maipadadabti. UMapatatawad. RBMISIO N. f. tagpapadali. I Pagpapatawad. REMITENTE. p. a. ng Reinitir., s. Ang nagpapadahl. REMITIR, v. a. Ipadalti. Ni Pa. tawarin. RE MO. m. Gaod; sagw~ln.

Page  462 462 REMO REMOCION. f. Paglilipat ng ising bagay sa ibfing poo'k. IIP.Aghi Pat. REMOJAR. v. a. Basafug mull; ibabad. REMOJO. in. Pagbababad Ba tubig ng is~ng bagay. REMOLCAR. V. a, Hilahin ang is~ng sasaky~ngdagat 6' ibdog bagay Ba ibabaW DA tubig. REMOLER. v. a. Ligisfng mabuti ang ising bagay. REMOLINEAR. v. a. Pa'nuuin ang ii~ng bagay na, parang ipo. ipo. Jj v. r. Maguliull REMOLINO. Mn. IPoiPo; uliull, ii Puy6 ng buh6k.. REMOL6N, NA. adj. y B. Tain~d at ay~w guinawfi. REMOLQUE. in. Paghila 6 pagakay sa sasakyfingdagat 6 bagay sa ibabaw ng tubig. REMORDER. V. a. Kagatfng mull1; pagkakagatin. fig. Balisahin ang Io6b. flv. r. Mabalisa ang Io6b. REMORDIMIENTO. in. Balisa nA Io6b. REMOTO, TA. adj. Malaya. f fig. Maliwag na inangyari. REMOVER. v. a. Ibago ng'kiinalalagy~fn ang iBsfig bagay. h Alijin ang Inakasasagabali A Haluin. o Alisfn ang is~ng tao sa kaniy~Wg tungkulin. H V. r. Mabago sa kinalalagydin ang isfing bagay. RE MPUJAR. v. a, fain. Itulak. REMPUJON. Mn. farn, Tulak. REMUDA, f. Paghahalili; pagha, REMU liIi. I Katipunan ng damilt nla bi hisan. REMUDAR. v. a. Ihalili. K v.,-r Mahalili. REMUNERACi6N. f. Pagganti. REMUNERAR. v. a., Gantibin; pagbayaran. RENACER, v. i. Surnilang 6 tumubong mnuli. RENACIMIENTO. in. Pagsilang 6 pagtUbong mull. RENACUAJO. n.- Kitikiti. fig. y fain. Taong mnallt at h'amnak. RENCILLA. f. Alitan. RENCILLOSO, SA. adj. Mahilig sa pakikipagkagsljt. RENCO, CA. adj. Tingk6d. RENCOR. Mn. Pagstatai'm Sa Io6b. RENCOROSO, SA. adj. Nagta. tanlMn Ba lo6b. RENDiciON. f. Pagpapasuka; pagsukb. II Pakinabang 6 tuba. RENDIJA. f. Bit~k; puang. RENDIMIENTO. in. Pagsukb; pagod. IPagsun6d; kapakuinbabaan. Pakinabang 6 tub6'. RENDIR v. a. Pasukuin ang kisaway. I bigaiy sa iseing tao aug nauukol 6 isaul1 ang kinuha sa kaniy.4. H Bigydn ng kapakina.bankdn ang isttng bagay. Pagurin. Ij v. r. Sumnuk6. v. r., Mahapa. RENEGAR. v. a. Pakatanggihin ang is~ng bagay. U Itakwll; kasukiamnin. I fig. y fam.n. Tungayawin angX kapuw&.

Page  463 -463 - RENG RENGLON. m Talath. l pI. fig. y fam. Alinnmong sulat 6 limbig. RENOMBRADO, DA. adj, Bant6g; balitA. RENOMBRE. m. A-elyido 6 sariling pamafut 1| Kabantugan. RENOVACI6N. f. Pagbabago 6 pagkabago. RENOVAR. v. a. Gawfng parang bago aug isAng bagay 6 ibalfk ang is3ng bagay sA dating ka. lagayaa.'^ I Ipagpatuloy ang isang bagay na natiail. II Halinhin ang ising ba^yv. 11 Palitan ng bag) ang isng bagay La luma. H Lathalang mull. 1j v. r. Ma bafuo. RENQUEAR. v, n, TumingL6d. RENTA. f. Pakinabanr na na. tatanio ta6nta6n sa isang baway. || Bayad ng isnag namumuwi. san 6 nangungupahaL. RENUENCIA. f, Pagtanggfng ipi. namamalas sa paggawa ng isang bagay, RENUEVO. m. Usb6ng; supling. I Pagbabago. RENUNCIA. f. Pagtanggf sa is4ng bagay. | Paghibitiw 6 kusang pagpapabayA sa ising bagay na inaari. RENUNCIAR. v. a. Ipaubayang kusa ang isAng bagay. [I Tang r gihbn,. I HuwAg pahalagahdn; iwan. RE1fIR. v. n. Makipagkagalft; makipagaway. | v. a. Pangusa. pan aag ising tao; tangaan. REO J REO com. Salarfa. IAng nasasakd.l. REOJO. (M rar de) fr3. Tumingfn ng panakaw. II fig. Umirap. REPARACION f. Pagaayos; paghuhusay sa sira ng isAng bagay. REPARAR. v. a. Ayusin ang sirA ng is&ag bagay. I| Ma9sdng mabuti; pansinin. 1 Isalo6b; bulaybulayin. 1 I a y o s. 11 Sanggahin. ti Lunasan 6 ilagan ang isAng panganib 6 kapinsalaan. II Papanaultin ang lakis. I| v. n. Humint6 sa isang po6k. 1 v. r. Magpigil ng lo6b. REPARO. m. Pagsasauli sa dati. 11 Pansin sa isong bagay. 11 Alinlangan REPARTICI6N. f. Pagmumudm6d; paamarahagi. REPARTIDOR, RA. adj. y s. Nagmumudm6d 6 namamahagiREPARTIMIENTO. m. Pagbabahagi. REPARTIR. v. a. Imudm6d 6 ipamabhgi. P1 Pagbatfhatfin. REPARTO. m. Pagbabahagi. REPASAR. v. a. Magdatng mull sa isang po6k.. II Tingnan 6 siyasating muli aug isAng bagay. | Paraanang mull ng basg ang na. pagaralan na. REPATRIACION. f. Pagpapauwt 6 paquwt sa kaniying bayan. REPATRIAR. v. a. Pauwif sa kaniyAng bayan.|| v. n. y r. Umuwt sa kaniyAng bayan. REPELAR. v. a. Sabunutan 6 bunutin ang buh6k, i Putulan ng dulo ang mga dam6. H fig. Alisfn; bawasaa...,;;, 1. 0 E f.. ~,. fE;,.,,.:i: 0, > -

Page  464 a. 464 - REPE REPELER. v, a. Iwaksi Dg biglA 6 mailakids aug isinhg bagay. I Sumangin ang Is~ing palag'iy. REPELO-N. M. Pagsabunot sa buh6k. REPENTE. m. fara. Gala'w na biglA ng MOa tao 6 hay'op. II De repente. m. adv. Bigliug bigift; ka-ginsaginsa. REPENTINO, NA. adj. Madali; biglA. REPESAR. v. a. Ticnbaugfcig mull aug isdng bagay. REPETICI6N. f. Pagulit 6 pag kauilit, Maulit. REPICAR. v, a. Tadtaring mabuti ang isdng bagay. 11 Pihitin aug kampanA. 11Duruing mull. REPIQUE. M. Pagpihit DR kampsnAt, REPLETO, TA. adj. Puntuingpun6. RAPLICA. f. Pagtug6n, jj Pakif. REPLIdAR. v. n. ya. Tumug6u; mangattuwiran'. REPLICON, NA, adj. y s. Masagutin. REPONER. v. a. IlaufAy na mult. i Halinh~n. 11 Pumakif; tumutol. II v. r. Mabalfk aug dating Iskis 6 kayamanan. REPORTACIO'N. f. Katiwasaydn; hinahon. REPORTAR. v. a. Pigilin 6 pa. lubayfu aug sigabo ng damdaMin. I Kamtfin; masunduin. II MagtagI'y. 1j v. r. Magpigil ng lo6b. REPOSADO, DA. p, p. ug Re.. REPO posar. II adj. Matiwssdy; niatahimnik. REPOSAR. v. ni. Magpabing A Turmahimik; humimidy. 11 v. n. y r. Malihfng, 1 v, r. Tumining. REPOSICION. f. Paglalagi~y 6 pagkaiag'v na mull. REPOSO. m. Pagpapahing4. I Ka'ahimikan. REPRENDER. v. a, Pangusapan 6 pagrsabihnn sa pagkiaksmalj REPRENSIBLE. adj. Karapat. dapat panirusaipan. REPRENSION. f. Pangusap. REPRENSOR RA. adj, y S. Nangunkusap sa namamall. REPRESALIA. f. Pagsams~m ng kaaway sa m~a kayamanan ng isa-Itg bansAng kadigmAt. REPRESENTACION. f. Pagpapaalaala. fl P~tghardp. II Kapangyarihan, karangalan, katangian ng ising tao. 11Katipunan Dg mnga taong kumakatawdn sa i~fng kaoisanan. REPRESENTANTE. p. a. n- Representar. K corn. Kinatsw~ln. REPRESENTAR. v. a. Ipaalaala aug Wisng bagay. j1 Ipabayag. 1t Kumatawin isa isAng tao. II Magfng larawan 6" sagisag Dg- isdng bagay, REPRIMIR. V. a. Pigilin. ii v. r. Magpigil. REPROBAR. v. a. HuwAg magalingin; rmasam'afn. RPPROBO, BA. adj. y s. Pina.. rurusahan sa ap6y na, waliug katapusa'n. REPROCHAR. V. a. Talampakia 6 pamiukba~n. U HuwAg Magaliugin.

Page  465 .M.M4 6 5 REPR REPROCHE. m. PagpapamukhA. j1 Pangungusap na dtl minamagalling. REPRODUCIR. v. a. Likhafng mull 6 gawfng painibago. ISiriin AI v. r. Malikhfing mull. REPTIL. m. Zool. Hayop na walt~ng pa6r at tiy~n ang iginagapang sa lupa. REPUDIACION. f. Pagpapabayang kusA sa is~ng bagay. REPUDIAR. v. a. Itakwfl ang, asawang tunay. l paubayanig kusA ang ist~ng bagay. REPUDIO. mo. Pagtatakwil sa asawang tunay. REPUDRIR. v, a. Buluking mAbut;. 1 v. r. Mabulo'k na mabuti. 11 v. r. fig. y famn. Mag. Dgitn~lit ang lo6b dahil sa dt paghahaypig ng dinaramdamn 6 pighati. REPUGNANCIA. f. Pagkakasa. lung~t ing dalawdng bagay. H KamuhihW sa moga ioagay 6 tato. REPUGNANTE. adj. Nakamu. muhi; naka~usukldmn, REPUGNAR. v. a. Masalungdt ang ising bagay sa ibgi. H Turn tulan ang is~ng bagay. I) Kamuhidn. 1 Gawfn ng matamlaiy ang lo6b ang is~ng bagay. REPULGAR: v. a. Maglilip. 1 fig. Matulog. REPULGO. to. Lilip. REPULSA. f. pagtakwfl 6 pagtanggf sa hinihingt. REPULSAR v. a. Itakwfl 6 parn walbing halagA aug isfing bagay; tanggihdn ang hinihingf. REPU REPUTACi6N. f. Kabhitugan. REPUTAR. v. a. Halagahin; barn tulan 6 pagukulan ug kuro ang kalagayan 6 url ng istdng tao 6 bagay. REQUEB RAR. v.- a. Basaging mull ng maliflt ang toga bahaging bas~g na. Il fig. Purihin ang isainsg babse upang panuyuan. REQUERIR. v. a. Ipatalasttgs ang ising bagay. jj Siyasatia ang kalagayan ng ising bagay. II Kailanganin ang isang bagay. ii Mag hey g ang is~ng tao ng ka.niyfing nash 6 pagsinti. 11Ibuy6. REQUIEBRO. m. Pagbasag na mull ng basig na. Salitt~ng panunuy6 ea babae. REQUISA. f. Pagkapktip 6 pagbalugh6g. RIEQUISAR. v. a. Kapkapin 6 halughugin. REQUISITO. Mo. Kabagaying kailangan sa ising bagay, RES. M. Alintodng hayop as apat ang padRESARCIR v. a. Pagbayaran 6. bigy~n ng katapfit ang i'stng sirA 6 kapinsalaan. j~-Tag` idn; husaying panibago. RESBALADERO, RA. adj. Naka. duduhts. iimt. Po6k na madu. RESBALADIZO, ZA. adj. Mas. dul~s. Fl NakadudulAs. RESBALADURA. f. Bakhis Da kinadulasAn. 5,

Page  466 - 4 66 --- RESB RESBALAR. v, ri. Magduh~s. ~ v. ni. fig. MakapagsalitA 6 makagawAi rg wal'ng ingat 'at di iniisip. j1 v. r. Madul~s. RESBAL6-N. Mn. Pagdul~s 6' pag. kaduliis. RESBALOSO, SA. adj. Madulds. 'RESCATAR.- v. a. Tubusin. II Ipagpalit aug gint6 at ibAng bagay na inahalagtg sa karaniwang inga kalakal. 11 fig. Palayain sa paggsaw. RESCATE, mn. Pagtub6s. II Sala. ping itiniutub6s. RESCINDIR. v, a. Pawalhihg bi' sA aug isdng kasunduani, kasulatan at ibp. RESCISIO-N. f. Pagpapawaling bisi sa ising kasunduan, kasulatan at ibp..RESECAR:. V. a. Patuyulng ma..buti. I v. r. Matuy6ng mnabuti. RESECO, CA.- adj. Napakatuy6. RESEMBRAR. v. a. Pagtamndng inult. RESENTIMIENTO. in. Pagdaramdain; pagdadahinig galit. RESENTIRSE. v. r. Magsiinulaing minaghinA 6 daindainin aug isring bagay, jj fig. MagdamrdAmn; magalit. RESER VA. f. Paglalaani Di iSdug bagay upanig inagamit sa ukol na panah6ni. ti Pagingat upanig huwAg inatuklas aug bagay ria nalalainai 6 infisip. 11Bahagi rig hukb6ng panglaan. RESERVADO, DA. ridj;, Mainlat; inalihimr. 'RESER VAR. v. a. MaglaAn. j I RESG Ipaglibiin. IIf v. r. Magingat. RESGUARDAR. v. a. Ipagsanggal~ng. ii v. r. Magingat 'Sa isAng kapinsalaan. RESIDENCIA. f. pagtah~n. I Po6k na tinatahangn. RESIDIR. v. ni. Manirahani 6 tu. inaban sa isdng po6k. RESIDUO. mn. Tird; piriaglabisan. RESIGNAR, v. a. lbigluiy rig isdng taong nanununigkulan aug paina. inahalh sa ibA. j v. r. Makiayon; sumrun6d. RESINA. f. Dagtng mnalapot rig ila4ng halarnan. RESINOSO, SA. adj. May dagtA. RESISTENCIA. f. Paglaban; pagsalansdng. RESISTIR. v. ri. Luinaban. j Sumralansdng. 1 V. a. Tfiinl. Kalabanin aug inga daindainin, nasA at ibp. 11 Daigfn. RESOBRAR. v. n. Lumnabis rig mnaramni. RESOL. in. Pagilanding rig Iiwanag iug araw na tumnatanmA sa ibabaw ng is~ing bagay na inakinttdb. RESOLUCIO'N. f. pagpapasytd. Kapasyahari.!4 Tapang, RESOLVER. v. a. Magpasyti. j pagpasyahain aug ising alinlarigan. It Sirain*, v. r. Magrilt na inagsabi 65 guinawi rig isfing bagay.RESOLLAR. v. ri. Huminji, RESONANCIA. f. Alingdwngdw rig tunog na unitlunting niawawalft. RESONAR.- v. ni. Tuinagintirig; uinaliagawngdw aug tun6g.

Page  467 467461 RESO REPORBER. v. n. Higulping mu. RESORCION. f. Paghigop na muli. RESPALDAR. in. Sandalan. RESPALDO. in, Sandalan. 11 Kabiling inukha' ng papel. 11 Su. lat sa kabihing mukhA ing papel. RESPECTIVO VA. adj. Nauukol. RLESPETABLE. adj. Kagalang. gala ng. RESPETAR, V. a. Guinalang; inag pit agan. RESPETO. in. Galang; pitagan. RESPETUOSO, SA. adj. Mapa. lang. RESPIRACION. f. Paghirgd. Hanging sinisingho't. RESPIRADERO. in. Butas na labasan ng hangin. 11fain. Daanan ng hiningd. RESPIRAR. v. n. Humingd. I Suminir4w ang isdng amo'y. fig. Suinighi; magkaro6ng lakaes. RESPLANDECER. V. II. MagninguIng; inagliwanag na inabuti. RESPLANDECIENTE, p. a. ng Reqplandecer. Nagnin-sngwing. RESPLANDOR. in. LiWanag ng araw. jj fig. Ningrfng nUg iling bagay. RESPONDER. v.- a. Sumnag6t; tumug6n. 1 v. n. Magsasag6t. RESPONDO'N, NA. adj. y s. Masagutin. RESPONSABILIDAD. f. Kapana.. gutan.RESPONSABLE. adj. Nanana. g6t. RESP RESPtJESTA. f. Kasagutan-. RESQUEBRADURA. f. Bitt~k; lahang. RESQUEBRAJO. m. Bitfik; la. hang. RESQUEBRAJOSO, SA. adj. Nag.. bibitdlk 6 inadaling inagbitlk. RESQUEBRAR. v. n. Maglamat; mnagbitaik ang ising bagay. RESQUICIO. in. Puang ng pint6 at ng kinakakapitan. jj Alinmndng siwang na inalit. RESTABLECER. v. a. Itatag Da mult ang isding bagay; isaull sa dati. 1 v. r. Masaull 98 dati; mnabawl ang nawahing lakis;' guimaling. RESTABLECIMIENTO. m. Pagtatayo'ng mull; pagsasaull sa dati. I Pagkasaull sa dati. it Paggaling sa karamndamnan. RESTAURACIO0.N. f. Pagbawl; pairsassull sa dati. RESTAURAR. v. a. Bawiin. f RESTITUOJION. f. Pagsassaull. RESTITUIR. v. a. Isauil. II lult sa dati. Nl v. r. Magbalfkc sa piianggalingan. RESTO. in. Tiri. it Restos mar. tales. Mai but6' Da patily. RESTRICci6N. f. Paglalaggy Yag hanugAt. RESTRINGIR. v. a. Hanggah~ln. RESUCITAR v. a. Buhayin ang Pat a-,y t v. n. Mabuhay na inult. RESUDAR. v. n. Pawisan ng babagyA. RESUDOR m. Pawis na bahag.. yA.

Page  468 ..- 468 - RESU "RESUELLO. in. Hinin-A 6 paghing~ng mnalak&-s RESULTA, f. Kinapangyarihan; kinasap~tan. RESULTADO. mn. Kinahanggan~hn; kinalabas~1n. RESUMEN. -in. Pagpapadalt 6 pagpapaiklt iig inca pangunguesp ng isdng sulat 6 kawikaan. RESUMIR. V. at i'aiklifn aug misa panuauigusap ing isdng su. lat 6 kawikaan. RESURRECCI6-N. f. Pagkabuhay na mnult. RESURTIR. v. n. Buinalifk aug is~ng bagay dahil sa pagkabaig. g. Uanagkt; bumnuk,4l. RETABLO. m. Katipunan ng inga any6ng napipintfi na nagpapa&alaala ng ising kabuhayan 6 pangyayari. it Gawdtng inukit na ipinapalamnuti sa is~ng dalangin~n 6 alti. RETADOR. in. Naghahain6n. RETAGUARDIA, f, Dakong hulihin ng hukb6, RETAR - v. a. Maghain6n.U fain. Pangusapaun; painukhaiAn. RETARDAcION. f. Pagantala 6 pagkaantala. RETARDAR. v. a. Antalahin. ~ "v. r. Maantala. RETARDO, in Pagantala 6 pag. kaantala. RETASAR. V. a. HalagaIhing inult. RETAZO. in. Pinagtabasan ng kayo. RETENER.V" a. pigilan. ~fTan. daAn sa isip auig ising bagay. 11 RETE Ingatan. ffPigilin. flPilting pangsamnantala. RETENTIVA. f. Alaala. RETE~RM. v. a. Tinaing inuli raug isdung bagay. RETINTIN. in. Tagintfng ngkainpaRDA 6 ibdng bagay na inatun6g. RETIRACIO6N f. Impr. Pagliinbia sa kabihing inukhA ng papel. RETIRADA. f. Paglay6. 11 Mil. Pagurong Dg bukb6 sa kaaway. RETIRADO, DA. adj. Malay6. 1 Nauukol sa kawal na hiudi na naglilingk6d sa hukb6. RETIRAR. v. a. Ihiwal~y 6ilay6 aug iSAug tao 6 bagay sa kapuwh 6 sa isdng po6k. H Ikubif aug isdnug bagay. If lurong. it Impr. Limbag~n ttnag kabilfing inukhA DR papel. fH v. r. Lumay6 6 humiwaldy sa pakikihar-'p, pakikipagusap 6 pagkikilala. RETIRO. in. Paghiwaldy. ff Pol6k na tiwaldg at mnalay6 sa gul6 ng inga tao. f1 Pagla3'6 6 pagilag. RETO. rn. Paghainon. 11 BantAi. RETOCAR. v. a. Hipuing mnult. H Hipuhipuin. 11 Pintab~iug mull aug napintahAn upang pagayusing inabuti. RETO1RAR. v. n. Magusb6ng- it fig. Tumnubong inult. RETORECER. v. n.- Magusbft'g. RETO1RO. in. Usb6ng.

Page  469 - 469 - RETCO IRETOQUE, mn. Paghipong ma. daliis at paulitulit. jJ Hulfnig Paraan ng PiutA bilang pagaayos na inaibuti sa naipinta' na. RETORCE1R v. a. PiNbW 6 pilipiting inabuti ang isdng bacray. flfig. Bigydni nj- kaib~ing kahulugain aog is~ng bagay sa dapat taglayfu. jjv. r. Mapilipit; waia. piling inabuti. RETORNAR. v. a. Isaull. fl Ba. lukutngmulj aug isang bagay. ii Paurungin ang is~ing bagay. II v. ni. y r. Magbalf k sa pi-, nanggalingan. PETORNO. mn. Pagsasauli; pagbahalfk. IIGanti, 88 kautangiing 106b. RETORSION. f. Pagpilipit. RETOZAR. v. n. Lumuks.6 esa saydi. jf Maglar6. RETOZO. m. Pagluk86 Bsa sayi4; paitlalar6.0 RETRACTACi6N. f. Pagtalikod sa sinaibi 6 naipangakb. RETRACTAR. v. a. Talikuran aug sinabi. if v. r. Tumnalikod ea sinabi:, RETRAER. v. a. Taglayfng9mul. Paudluti n sa ising hangarin. 11 v. r. Magkoul6ng-11 v. r. Magball k. RETRASAR. v. a. Antalahin. j v. r. Maantala, RETRASO. Mn. Pagantala; pagkaantala. RETRATAR. v. a. Ilarawan. 0j Parisan; mnahawig. RETRATISTA. corn. Aug mnang. gagawA ng mnga larawan. RETR RETRATO. mn, Larawan. RETRETE. in. Palikuran. ~RETRII3UCI6_N. f. Gantf 6 ba. yad. RETRIBUIR, V. a. Gantihfna 6 bayaran. RETROCEDER v. ni. Bumnalfk; uinurong. RETROCESO. Mn. Paghabalik; pagurong. RETROGRADAR. v. n. Bumnalfk.' RETRONAR. v. a. Umnugong og malakits. RETRO VENDER. v. a. For. Pag. bibiling mult nk is~ng bagay sa bi nil hdn. RETUMBANTE. p. a' ng Returnbar. Urnuugong ing malakims. RETUMBAR. v. n. Umugong ng inalakims. RETUMBO in. Pagugong rig ma. lak.4s. REUMATISMO, in. Med. Panenakit rig katawima. REUN16N. f. Pagtitipon 6 pagkakatipon. fl Kapisanan ng inga tao. REUNJNR. v. a. Tipuning mull. II Pagpisanin; ibunt6n. II v. r.. Magtipong mull. Magpisan; mnabunt6n. REVALIDACION. f. Pagpapati. l~ay. REVALIDAR. v. a.' Patibayan ang Wisng bagay. IIv. r. Mageulit sa pinagaralan upang magkamint ng katibayan. REVEJECER. v. n., y r.1ag rnukbhmng - intaudA$ agidd.

Page  470 -470 REVS REVELACION. f. Pagpapaba3-ag nA lihim. REVELAR. v. a. Ipahayag -aug iss~ng lihim. I Ihaydg ing Di~6s sa tao aug clarating 6 lihiin REVENDER. V. a. IpagLiling mull oa~ tingt ang mnga bagay na nabill ng biglaan. PEVENIRSE. v. r. Mangurong; mnaubos ng untliuntl aug isdng bajzay. ~jMapanis aug wga tinggd 1. REVENTAR. v. n. y r. MagpuL6k ang isdng bagay. j~Mabasag aug alon. 11 Puniusi* us bigIl. 11 fig. Magpitang inahig. pit sa ising bagay. II fig. y farn. Suinarnbulat. 11 v. a. Pagputu. kin.REVENTON. rn. Pagpapaput6k 6 pagput6k. REVER, v. a. Tiugnan 6 siyasating mull. REVERDECER. v. n. Manariwang mull ang mnga paania~i. 11 v. a. Papaniariwaing mnuli. REVERENCIA. f. Galang. 11 Pagyuk6d bilang pagpipitagan. REVERENCIAR. v. a. Igalang.,REVERENDO, DA. adj. Kagalauggalang. REVERENTE. adj. Magalang. REVERSION. f. Pagsasaull nag ising bagay sa dating kalagayan. REVERSO. in. K:%baligtar~n. REVERTER. v. ni. Urnapaw REVERTIR. v. n. For. Mabalik sa dating may. ar aug, isdng bagay.* REV19S. in. Lik6d 6 kabaligtar~n REVI DA is~uw ba~ay. If Dagok ns PMQsaliwAi. 1fi'g. ]Kasawiainr palad. A1',. reve's. m. adv. PA,a~~iwfi. PEVESTIR. v. a. SUSUDAD, aug darnit sa kataw~n, II V. r. fig.. Magmalaki sa togl~y ua katungkulari. REVIEJO, JA. adj. Napakatandfi. I m. Sang~ng tuy6' at waldng silbi ng pu ungkahoy. REVISAR. v. a. Suriing inabuti. REVISION. f. Pagsusuring maREVIS OR, RA adj. Sumusurl. I ro. Tagapagsurl. REVISTA. f. Pagsisiyasat. 11 Pagsusurl rig ising pun6 sa in~a tao 6 bagay na nasa kaniying kapangyarih1an. 11pahayag~ng parang skkit Da naniDi~is. REVIVIFICAR. v. a. BuLayin. REVIVIR, V. n. Mabubay ua mull. 1j Pagsauiiin ing hiningd REVOCACION,. f. Pagpapawalabog balag:1. REVOCAR. v. a. Pawsahng halaii6 an g hatol 6 ul os. REVOLCADERO. in Lubluban na mnga hayop. REVOLCAR. V. a;" 1buw61l aug is~ng tao at gurnukin. BV, Ir. Maggumo'n; inaglubl6b. REVOLOTEAR. -v. n. Pailauighing. 11 v. a. Ihagis ng mialaka's at patatts aug isQdg bagay, na rarang umiikit. REVOLOTEO. in. Pagpailanh'ng; pagsa~liofdpfid. d.Mpn. REVOLTOSO, SA. aj aag gul6; nmapanghimnagsik. Malik6t.

Page  471 571 REVO REVOLUCIOW. f. Paghalukay 6 pagkbhalukay. II aguluhaD. II Paghihimags~k., fig. Pagbabago ng kalawayan ng mfl bagay. REVOLUCIONARIO, RIA. ad'j. Nauukol sa hiinagsikan. if adj. y s. Manggugul6; inanghihiinagsfk. REVO"LVER, in, Rebolb&r. REVOLVER. v. a. Halukayin 6 haluin ang ising bagay. H1 Balutin ang ising bagay sa ibd. ~ lbaling ang inukh-A sa kaaway upang. kalabanin. II Halugbugfn, tjLigaligin; gulubfn'. fiPagbaIik~ng lakarin ang nalakad na. ft v. r. Magpabalikbalik; inagpakabikabilg. f v. r. Magbago Sng takb6 ng panaho'n. REVUELTO, TA. adj. Balisi; imalik6t;miag~u16, ji Mahirap mawatas. REY. in'. Harl. REYERTA. f. Pagtatalo; pagaaway. REZADOR, RA. adj. y s. Mada.. salin. REZAGAR. v. a. Ipagpahuli ang isding bagay. ftAntalahin; Pigifini sa ihtng pan~ah6n ang paggawfi sa i-sAng bagay; ft v. r. Mahulf, REZAR.- v. a. Magdasiil 6 ma.nalangin, " fain. Sabihin sa isdng sulat ang isdng bagay. REZO. mn. Pagdaras~iI. it Das,41. REZONGAR. v. ii. Uinungol; buinul-'agbuio'ng. REZONGON, NA. ad'.ys fain. Palaung6l; palabul6ng. REZUMARSE. v. r. Tunmagas ang tubig sa sisidltin, RIACHUELO mn. Batis, RIADA, f. Bahb. RIBVZO. in. Burl.. RIBERA. f. Baybayin ng dagat 6 ilog. RIBERENO0, RA. ndj. Nauukol sa baybayin. RIBERO. in. pilapil sa paligid na mnga bangba'ng. RIBETE. mn, Tut6p. 11 Karagda. gan. RIBETEAR.. v. a. Tutupfin. RIBETEO. in. Pagtutut6p. RICACHO, CHA. in, y f. Napakayainan. RICO, CA,. adj. Mayainan. I Masaganh. ft Masarttp. ft Napa-. kabuti RIDICULEZ. f, Saliti. 6 gaw~ing kakaib~i at di pangkaraniwan. RIDICULIZAR. v. a. Aglahiin ang isfing tao 6 bagay sa mina kasiraanig tagIa-yRIDICULO, LA. adj. Nakatatawni. 11 Kapo's; waiting gaanong hfoaga-. ft Iakaibtt. RIEGO. in agdidilig. RIEL. in. Daang bakal. RIENDA. f. Renda. RIESGO. in. Kapanganibanv RIFA. f. Lar6ng ripa. j Talta. Ian; away. RIWAR. v. a, Ripahin. ~ v. n. Makipagaway; makipagtalo, I v. r. Mar. Mapunit aug layag. RIGIDEZ. f. Kahigpitdn, RIGIDO, DA. adj. Mahigpit; la. pat.

Page  472 -im 47 4~ RIGO RIGOR. mn. Bagelk. )1 Kabanfi-A6n. Tindi. RIGUROSO, SA. adj. Mabagsfk. ii Mabangfs. 11 Mahigpit. 11 Ma. tindl. RIMA. f. Pagkakasingtun6g ng salitAt. RIMAR. v. iD. Magkasingtun6g ang mnga saliti. RIMBOMBAR. V. n. Urnugong Da mabu~ti. RIMBOMBO. rn. Ugong Da MaRII.CN. f. Sulok. ii Po6k na kubli. fifig. y fain. Tahanang buk 6d ng bawa't tao. RR1A. f. Away; babdig. RINON m. Bat6 ng katawAn ng tao, baboy at ibp. li fig. Gitnfi ng ising 1upb& 6 po6li, RIO. M. ho0g. RIQUEZAA. f. Kayamnanan. RISA. f. Tawa. IIAug riakatatawli. RISADA. f. Halakbhik. RISIBLE. adj. Katawatawti. f Nakatatawfi, RISOTADA. f. Halakbfik. RI SU ERO, N-A. adj. Masayi ang mnukhA; -nakangiti. ii Matatawa. nfn. I fig. Kalu~g6dlug6d; katu. watuwA. II fig. Malus6g. RITMO. in. Tugi& Dg ing& pangungusap; tulAi. RITO. m. Kaugaliani, RIVAL. corn. Kaagfiw. RIVALIDAD. f. Pogpapangagtiw. it Pagkakagalift. RIVALIZAR. V, D. Magpanga. RIZA RIZAR. v. a. Kulutfo ang buhok, ffItupt ng malilift &Dig paper 6 kayo. If v. r. Mangul&t ang bu h6k. RIZO, ZA. adj. KuI6t 6 kinul6t fla bub6k, JI ma. Buh6k na kinulot. ROBAR. V. a, Magnakaw. 11.Agawin ang babae. ROBIN. in. Kalawang. ROBLADURA. f.- Pagkabalukt6t ng dulo ng pakong nakatag6s sa kabila. ROBLIZO, ZA. adj. Malakds, inatibay at mnatig~s. ROBO. mn. Pagnanakaw. 11 Bagay Da ninakaw. ROBORAR, v. a. Bigy~ng lak~s at tibay Sag isa-ng bagay. ROB ORATIVO, VA. adj. Nag. pap ati'bay, ROBUSTECER. v a. Palakasin. llv- r. Luinakds. ROBUSTEZ. f. KalakasdinROBUSTO, TA. adj. Malakds. ft Matibay at inalus6g na kata. w~n. ROCA. f. Ba'60g bubdy, 11 Kabatubting nasa luph 6 dagat. I fig. Bagay na napakstigA s. ROCE. in. Pagkiskfs 6 pagkakis. kfs. fl fig. Pakikibarip na ma-' dalfis sa kapuwA. ROCIADA. f, Paghamo'g.j Ham6g. ROCIADERA. f. Pangdilfg. ROCIADO, DA. p. p. ng Rociar. g adj. Basfi ng hain6g. ROCIADOR. M., Pangwillig sa damint,

Page  473 - 473 -' ROCI ROCI AR V. n. Humainfg ii1 v. a. Wiligdn 6 wisik~n ing tubig. ROCIO. in. Hamo~g. RODADA. f. Bak~s ng gul6ng sa luph. RODADERO, RA. adj. Madaling guiMUlong. RODADIZO, ZA. gumiulong. RODADOR, RA. long. RODADURA. f. RODAPIP, M., Pa6, ng hihigp.n. adj. Madalfng adj. Gurnugu.. Paggulong. Tabing sa mis~ RODAR. v. n. Puinihit. I Gumiu. long. N Mahulog ng gumulonggulong. RODEAR. v. n, Lumigid. i f ig. Magligoy ng pagessafitA. uv. a. Ipaligid. 11 Ligirin. I PNikitin. RODELA. f. Kalasag. RODEO. m.- Paligid.- H Pagpapaligoyligoy. ii fig. Pagpapalawig sa paggawA% ng isjng bagay. HIODILLA. f.- Anat. Tuhod. - De roditlas. in. adv. Palu. h6d. RODILLADA. f. Sakst~k D9 tuhod, 11 Pagluh6d. RODILLAZO. in. Sakefik ng tuhod. RODILLO. in. Panggulong. Painikpfk ng IupA, RODILLUDO, DA. adj. Malaki aug mnga tuhod. ROEDURA. f. Pagngatuglt,I PinagngatagatAn. ROER. v. a. Ngatngatln. II fig. Gaisgasin. 11 fig, PAhirapan sag ROST sariling kalooban. ROETE.- m. Alsk na gain6t na kuha sa& katds ng granada. ROGACL6"N. f. Pagdalankin. ROGAR. 'V. a. Duinalangin. I Lumuhog. ROGATIVA. f Pagtawag Bsa Diy6s upang inakamtun aug lunas sa isfing inalakfing sakunA. ROJEAR. v. ni. Pumnuli 6 mainulA. ROJIZO, ZA. adj. Mamnulimnuli. ROJO, JA. adj. MapulA. ROLLAR. V. a. Baluinbunfa. ROLLIZO, ZA. adj. Mabilog na parang balumb6n. n Malakis at mnatabfi. ROLLO. m. Balumb6n. ROMADIZARSE. v. r. Masip6n. ROMADIZO. in. Sip6n. ROMERfA. f. Paglalalakbi~y 6 pangingibing bayan. ROMO, MA. adj. Pulp6l aug dulo. ROMPEDERO, RA. adj. Madaling masirA. ROMPEDURA. f. Pageiri 6 pag. kasirh. ROMPEOLAS. M, Pangbasag. alon. ROMPER. V. a. Sirain. I Basagin. ll Gasgasin. N Pagwatikwatakim ang isfing hukb6. I Iwaa'n 6 sugatan A V. a. Siimulin. i fig. BumnukA aug zxia bulaklgk. ROMPIMIENTO. in. Pagsirb, 6 pagkasirk. I S~irA; basag, RONCADOR, RA. adj. y a Nag. hihilik. RONCAR. v n. I Maghuik. 60'

Page  474 -474 - RONC RONCEAR v, D. Magiiwag Lg paggawA u| isAng bagay na dI tamr sa Io6b. RONCERIA. f. PAgbabagAl ng pagnawa Bln isong bagay na dt tam& sa lo6b. RONCERO, RA. adj. Mabagal at tamAd sa paggaw&. RONCO, CA. adj. Nanmamalat. II Nauukol sa tinig na paos. RONCHA. f. TagulabAy. 1j Latay 6 pasa. 11 Hiwang manf[is na pabil6g ng anomang bigay. RONDA. f. Pagtatanod sa gabi sa isAng bayan. H Pulut6ng ng mga taong nagtatanod sa ising bayan. RONDAR. v. n. Tumanod sa gabi sa isAng bayan. H MagpasyAl ang mga binata sa mga lan, saDgang tinitirahdn ng mga dalagang kaniling pinanunuyuan. U v. a. Ligiran ang isdng bagay. N Ligfdligiran 6 sunddnsundan ang isAng tao upang makamtan dito ang isAng bagay. RONQUEAR. v. n. Mama'At. RONQUEDAD. f. PagkamalAt. RONQUERA. f. Pamamalt. RONQUIDO. m. Hilfk. ROPA. f. Damit; bar6. ROPAJE. m, Kasootan 6 gayfk sa labas ng katawan. ] Katipunan ng mga damit. ROPAVEJERIA. f. Tindahan ng mar lumang damft. ROPAVEJERO, RA. m. y f. Ang nagtitinda ng mga lumang damit. ROPERtA. f. Hanapbuhay ma ROPE paghibilf ng mga yaring damoit 1 Tindaban ng mga yaring da. mit. U TaRguA- ng mga damit, ROPERO, RA. m. y f. Tagapagbilf ng mga yvring damit. M Taong nagiingat r a damit ng isng kaoisanan. 11 m. Tagudn ng damit. ROP6N. m. Damit na mahabi. ROQUEDA. f. Po6k na mabat6og buhay. ROQUENO, RA. adj. Nauukol sa po6k na mabat6ng buhAy. U Matgis na parang bat6ng buhAy. ROSA. f. Bulaklik na mabang6 at mamuliAmulA. ROSACEO, A. adj. Kakulay ng bulaklAk na mamulmulb. ROSADO, DA. adj. Nauukol sa kulay na mamul&mulg. R6SEO, A. adj. Kulay na mamulimula. ROSTRILLO, m. Gayik na inililigid sa mukbh ng mga babae 6 ng larawan ng Mabhl na Birben. ROSTRITUERTO, TA. adj. fig. y fam. Mukbang galit 6 nagdaramdim, ROSTRO. m. Tuka ng hayop na may pakpAk. 1 Mukhb. ROTACI6N. f. Pagikit. ROTO. TA. p. p irreg. ng Rom. per. II adj. Sir&; basg. I Gulanit at punitpunit ang damft. R6TULA. f. Zool. But6 s tuhod. ROTULAR. v. a. Maglagay ng kartel. R6TULO. m. Pamagit. II Sulat na idinidikit sa hayAg na po6k.

Page  475 - 475 - ROTU ROTUNDIDAD. f. Kabilugan ROTUNDO. DA. adj. Mabilog. 1I fip. MIliwanag; tiyakan. ROTURA. f SirA; basig. ROZADURA. f. Paakiskik ng ising bagay sa ibd. ROZAMIENTO. m. Pagkiskfs ng isang bagay sa ibi. ROZAR. v, a. Guaarir ang lupa; hawanan ng sukal. M K~-kasln ang ibabaw ng isang bagay. | v. n. Kamiskfa. 1I v. r. Mapa. tfd 6 masugatan ang isAng paa sa ibA. 11 v. r. fig. Magpalagsyan ng lo6b ang dalawt 6 higit sa dalawang tao. RUBI' m. Bat6ng mapuli at ma kinang. RUBIFICAR v. a. Papulahin ang isinc baffay. RUBIO, BIA. adj, Mapuldng malinaw aa kahawig ng ginto. RUBOR. m. Kulay na mapulA. H Pamumula ng mukhb sa hiy&. n fig. Kadungufn at kahihiyan. RUBORIZARSE. v r. r MamulA ang m ikhA. H fig Mahiyf. I v. a. Pamulahfa ang mukhA. f v a. fig. Hiyaio. RUBOROSO, SA, adj. fig. Mahi. hiyain. RIBRICA. f. Tandang pula. X Guhit na inilalag8y sa ilalim rg lagding pangalan. RUBRO, BRA. adj. MipulA. RUDEZA. f. Kag3spangdn. RUDO, DA. adj. MagaspAng; ma galns. H fig. Waling galang; bast6s. RUEDA. f. Gul6ng. 11 Katipunang RUEG pabilog n mwga tao 6 bagay. RUEGO. m. Luhog; sam6. RUFIAN. m. fig. Ang lalaking waling punri, masamA at hamak. RUGIDO. m. Ungal ng halimaw. RUGIR. v. a. UmunDal ang ha. imaw. RUIDO. m. Ingay; ugong;' kalatis. RUIDOSO, SA. adj. Maingay; maugong. RUIN. adj. Hamak; alipustA. I Maramot. RUINA. f. Pagkbst;r 6 pagka guh6 ng isang bagay. I fig. Kalugiban 6 pagkaubos ng yaman. II pl. Mga tira ng mga bahay na sirA 6 gumuh6. RUINDAD. f. Kaalipustain 6 paxkah5mak. II GawAng hamak RUINOSO, SA. adj. NagsisimulA naizg z:umubb 6 masirA. RUMBO. m. Tumpahia. I Landfs. I fig. y fam. Dingal; pagpapa snay; gilas RUMBOSO, SA. adj. fam. Ma. rinaal II fam. Mapagbiyay&. RUMIANTE p. a. ng Rumiar. Nginuigu3ang mull ang kinain nang pinababalik sa bibfg. RUMIAR. v. a. Nguyafng mull ang nakain nang pinagbabalik sa bibig, na katutuba sa mga kalabaw at ibp. RUMI6N, NA. adj. fam. Mapag. nguy nrg nakain nang pinagba. balfk sa biLig. RUMOR. m. Bulungbulungan; ali-, ngawngw. II Ingay na pa6s at i patuloy.

Page  476 - 476 - RUNR RUNRtN. m. fam. Bulingbulungan; alingawnigw. RURAL. adj.' Nauukol sa parang. RUSTICAR. v.n. LumabAs 6 mag. tirT sa parang RUSTICIDAD. f. Kagaspangin. RtiSTICO, CA. adj. Nauukol sa parang. |I fig. Magasping; maga 1is. [ m. Lalaking tagaparang RUTA RUTA. f. Tumpahin sa paglalakb&y. RUTINA. f. Ugaling pinagkamihasahan. RUTINARIO, RIO. adj. Ginaga. WA sa pamamagitan lamang ng kamihasnAn. RUZAFA. f. Halamaidn.

Page  477 t1'S S. f, Ikadalawangpu'rdalawing titik nr abakadang kasti a at pangla. bfagwal6 sa kaniyAng mga cotsonante. SABADO. m Ikapit6 at hulfng araw ng sanglinpg6 SABALAR. m. Lambbt na panghuli ng bana6s. SABALERO. m. Magabbanf6s. SABALO. m. Zool. Bang6s. SABANA. f. Kumot. SABANA. f. Kapatagang malawak na walAtg mga punongkahoy. SABANDIJA. f. Ang aliaming hayop na nakapangdidiri, gaya ng uwAng at ibp. SABAi6N. m. Alipunpi. SABEDOR, RA. adj. Npkaaalam 6 nakatatal6s. SABER. v. a. Malaman. | Matute; dumunong. 11 v. n. Maglaoa. 1I m. Karunungan. SABIDO. DA. p. p. ng Saber. || adj. Maalam; marunong. SABIDURfA. f. Karunungan. SABIENDAS. (A) m. adv. Alim; tinalagA. SABIHONDO, DA. adj. y s. fam. Nagpapanggap na marunong. SABIO, BIA. adj. y s. Marunong; pahAm. II Ikinakapit sa mia bagay na nagtutur6 6 naglalaman ng karunu;gan. SABLAZO. m. HampAs ng sable. II Sugat na gawa ng sable. SABLE, m. Patalim na mahabb at hub6g. SABONETA. f. Orasing pangbulsA. SABOR, m. Lasa; sarip. SABOREAMIENTO. m. Panglasa; pangnamnnm. SABOREAR. v. a. Pasarapfn. |l Lasabin. 11 v. r. Lumasa. 11 v. r. fig. Masarapin. SABOREO. m. Paglasa; pagnam. nDm. SABROSO, SA. adj. MasarAp, it fig. Kaligaligaya; katuwatuw,. II fig. y fam. Maalsitalit. SACA. f. Pagkuha. 1 Pagpapadaj

Page  478 - 478 - SACA 6 pgpagpapalabs ng kalakal. 11 Unang saiin ng isang katibayau. SACABALA. f.Kasangkapang pangkuha ng pungl6 sa lo6b ng ka. tawun. SACACORCHOS, m. Pangkuha ng tap6n ug bote, SACAMANCtAS corn. Tagapagalis ng bakat 6 mausa ng damit. SACAMUELAS corn. Manabubu. n6t ng baging. | fig. Taong masalita. SACAR. v a. Kunin. 11 Alisi; ilay6 ang isang tao 6 hagsav sa po6k n a kinaialagyan. I| Pigaralan; siyasatin ang isaag oagav sa pamarmagitan ng pagaaral. | Kilalanin ang ising bagay sA pamamagitan ng mea t nda. [ Hugutin. 11 Tamuhin. 11 Huwv^g isa. ma 11 Ialin ang nakasulat SACARIFERO, RA. adj, Napsasu kAl. SACARIFICABLE. adj. Maaaeukal SACARIFICACION. f. Pagaasu. kal. SACARIFICAR. v. a, Asukalin 6 gawiog asuka1. SACARINO, NA, adj. May asu kal. SACAROSA. f. Tamis na kinukuha sa tub6. SACAROSO, SA. adj May pagkaasukal SACERDOCIO. m. Pagkaparl. SACERDOTAL. adj. Nauukol sa parl. SACERDOTE m. Pari. SACIABLE. ad j. Mangyayaring SACI mabu;6g. SACIAR v. a. SaLidatfn 6 busugfng mabuti. II v. r. Masandit. SACtEDAD. f. Pagkasandtt. SACIO, CIA. adj. Sandat. SACO. m. Sipot. lAng lamAn ng supot. 1[ p gsamsSm sa balang masumpunatn sa miang po6k. SACRA. f, A'ig bawa't isa sa rngs kuwadrong may titik na nakalagAy sa aitMng pinagmimiisban ng parl SAGRAMENTAR. v.. Hstdaa ng hiyatiko ang maysakit. SACRATfSINIO. MA. adj. Tato6nge agalanggaiang. SACRIFICAR. v.. Magalay 6 maghii ea Div6s 11 f g. Papagtiisin ng hirap. 11 v. r. Humand6g sa Diy6s fq v. r. fig. Magtiis ng hirap. SACRIFICIO. m. Pagaalay 6 paghahain sa Diy6s. 11 fig. Pagtitifs ng madiAug kanirapan. SACRILEGIO. m. pjglapastangan sA isang bagay na kagalanggalang. SACRfLEGO, IGA. adj Lumal.pastangan sa isAng bagay na kagalanggalang. SACRISTAN, m. Katulong ng pari sa pagmiLlisa. SACRO, CRA. adj. Kagalangga. lang., SACROSANTO, TA. adj. rKagalanggalang at banal SACUDIDA. f. Pagpagpig; pag. SACUDIDURA. f. Pagpagpdg ng alikab6k sa. is8ng. bagay.

Page  479 SACU SACIDIMIENTO. in. Pafpflr g paapaz. SACUDIR v. a Ipagpig. il Ham. pasfn ang ising bagay 6 iwag wag upfig maalis ana alikab6k. 11 Parusahan anp isang tao ng hamps H v. r Ital 6y ang ka puwA sa pamamagitau ng mabi p t na pangungusap. SACUAR. v. a. Luag6n ang lu pang may tanimn. SAETA. f. Pan 6 palastA. SAETADA. f. Aagpana. 11 Sugat na gawa nP pan& SAETAZO m. Pagpana. 1| Sugat na aawA ng pani. SAETEAR. v. a Panain. SAGACIDAD. f. Ktta'asan n isip. S GAZ. adj Matalas atig isip 6 pagkilala. II Nanukol sa asong matalas ang pangaR 6y. SAGRADO, VA. adj. Kagalanggalqnr. SAGRARIO. m. Po6k na pinag iingatan at pinaglalagyan sa ostiva. SAHUMADURA. f. Pagsusu6b. SAHUMAR v. a. Suubfn SAHUMERIO m. Pagsusu65. 1 Panu6b. SAINAR. v. a. Magpatabf ng mga hsyon. SAJADURA. f. Hiwa, kadlit sa lamin. SAJAR v. a. Hiwan 6 kadlitAo. SAL. f. Asfn. SALA. f Tanggapan ng bahay sa mga panauhin. 1 Po6k na kinala. lagyan ng huk6m. SALADERO. m. Po6k ha pinag SALA Harf^6n ig karL e 6 isdA. SALADO, DA. adj. Maalat. SALADURA. f. Pagsasfn. SALAR. v. a. Asndn ang karne 6 mga isdi, SALARIO m, Upa 6 sahod. SALCOCHAR v. a. Lutuin ang karr e, isdA 6 mga gulIy sa tubig at asfn. SALDAR. v. a. Tuusfn ang isAng pagkakautang. SALDO. m. Katuusan ng isang pagkakautang, 1t Halaging nalabis 6 nauing kulang sa pagtu. tu6s. SALEGAR. m. Po6k na pinagpa. pakanan sa mga alagang hayop sa parang SALERO, m. Lalagyin ng asia sa dula u. 1 Pc6k na tinggalan ng asia. SALIDA. f. PAglab3s. II Labasan. 1i Bahaging nakaung6s ng isWng b aav. SALIFICAR. v. a; Gawfng asia. SALfN. m. Po6k na tinggalan ng asin, SALINA. f. Asinan. SALINERO. m. Magaasin. SALINO, NA. adj. May asin. SALIR. v. n. LumabAs j| Lumayaa; umali<. || Tumakas; umilag sa isang panganib 6 kagipitan. II Lumn'taw. II Sumip6t; tumub6. I| Msghuhat ang ising bagay ea ib, II v. r, Tumasas 6 tu. mulb aug tubig sa iamat 6 siri ng ising s;sidln. SALIVA. f. Laway. SALIVACI6N, f. P.Iglaslawy. f. i..

Page  480 - 480 SALI SALIVAL. adj.- Nauukol sa laway. SALIVAR. v. n. MapIawdy. SALIVOSO, SA,. adj Naglalawdy. SALMUERA. If. Tubig na may halong mnaraining asin SALOBRE. adj. Maalat. SALOBRENO, AA. adj. Nauukol sa, lupang maalat 6 may halong BsIin. SALPICADUJRA. f. Pagpapapilan. sik 6 pilansik tii tubig. SALPICAR. V. a. Papilausikin angi tubig. fl fig. Laktawin. SALPIMENTAR. v. a. Babarin aug is~dg bagay sa asfa at paminita" upang matinggal at suinarAp us inabuti. SALPRESAR. v. a. Burih'in 6 asnfin upang ang isdng bagay ay,/huwdg inasirk. jj Pasarapin. SALPULLIDO. in Buagaugaraw, SALPULLIR V~. a. Siput,-n nk bungangaraw. v. r. M atigfci ng bungangaraw. SALSA. f. Pinaghalo'ng sangk~p na inilalagAy sa ulamn. S-ALSERA.' f. LaIagyt~n ng pinagbalong sangkAp ns inilalagdy ia ulamn. SALTADERO, RA. adj. Ma~hilig, sa pagtal6n. fl m. Po6k na luksuhan. SALTADOR RA. ad'. Turnatal6n jji.y f. Mangluluki6. SALTAR V. n Tumual6n; lumnuks6, Ii puman'.lask anug tubig. IIMag. put6k aug Wisng bagay. jiMahulog aug 'IsAng bagay sa kina-. kakabitfin. Qfig. Magfng bela. SALT tA 6 uinung6s na mnabuti ang i-sfng bagay. I fig. Pumnasok na biglAi sa izuniti aug isAng dilwh. II v. a.- f g. Laktawda SALTARIN, NA. adj. y s.' Su. minsaviiw. SALTEADOR. mn. Mangbaharang SALTEAR. v. a. Mangharang. I 'Mang. o6h, J1 GutubWA Dg palak. tdiwlaktd4w. SALTEO. in. Pangbaharanig; pangloloor). 11 Pag~gawAi ng palakt~w. Ik t Aw. SALTO. mn. Pagtal6n 6pagluks6. 11 Talunan. fl Kabft 6 tib6k ng pus6. If, fig. Paglaktiw. SALUBRE. adj. Nakagagalfng D9 k a tav %A n. SALUD. f, Kagalingan ng kata. wi~n.. II Kabutihan vin bawa't Ws. SALUDABLE. adj. Nakagagaling nA katawAn. SALUDADOR, RA. adj. y s. Ma. paubigdy galang; buinabati. SALUDAR. v. a. MaghigAy gala~ng. (I Buinati. SALUDO. n., PagbibigAy galang; pagbatl. SALUTACI6N. f. Pagbibiggy galang; pagbatl. SALUTfFERO, RA. adj. Nakaga. gallng mg katawAn. SALVACION. f. Pagli'ligt~s; pagkaligi As. SALVADO. n. Darfik. SALVADOR, RA. adj. y a., Nag. liligtds* SAL VAGUARDIA. f. Tanod us nagiingat es isAng bagay.

Page  481 - 481 - SALV SALVAJE. adj. Maih~p. H1 Nauukol sa lupang di pinagtatamnntin. fig. Napakaungds at mnatigt~s ang ulo. SALVAR. v. a. Iligt~s. (( Iwasan. 11 Maigda.4n sa ibabaw 6 malapit ng is~ng bagray na dt mnasalaing. ii Lsgyiln ng habol ang isajng ka. sulatan bilang dagdaig 6 pagkat.. kdt sa nauna fl v. r. Ma'igtdls. 11 v. r. Magkianit ng kaluwaiha. tiang waking hanggkl SALVAVIDAS. in, Kacaugkapang ginagamit ng mn~a nalulub6g sa tubig updlng lurnurang. SALVIA. f. Halamiang sambong. SALVO, VA. adj, Ligtiis sa panganib. 11adv. in. Tan~i; liban.Jj A salvon. adv atng s rnA; lab~s sa panganib. SANABLE. adj. Mapagagaling. SANAR. v. a. Pagalingin. (( v. nGumalling aug msysakft. SANATIVO, VA. adj, Nagpapagaling. SANATORIG. in. Pagamutan. SANCION f. B a t ii s. Kf Parusang igina~gawad ng batdls sa mnga lumnalabaig. SANCOCHAR. v. a. Sangkutsa. hjIn. SANDALIA. f Sapf ng may tall sa may bukongbukong nig paa. SANDIA. f. PakwiAn. SANDIAR. mn. Taniman ng pak. w~ln. SANDIO, DIA. adj. y s. Hangal. SANGRALDERA, f Panabtld. SANGRADOR. in. Mananabid. SANGRAR. v. a. Tabarda" SANG SANGRE. f. Dug6 Hf fig. Angkdn; pagkakamaganak. SANGRI"A. f. Tab~ld. SANGRIENTO, TA. adj. Duinu. dug6N Tigmnlk ng dg6 j(Ma dug6. fig. Nakagagalit na lubbA. SANGUIJUELA. f. Lint&.. SANGUINARIG RIA. Mabangfs; inapaghigantf. SAGUINEO, A, adj. Madug6. Ii Kulay duiR6. 11 Nauukol sa dug6. SANGUINOLENTO, TA. adj. Du. mnuduui6. j( Tiguntk sa dug6. j( MaSANGUINOSO, SA. adj. May pag. kaduwi6 ((fig. Mabangis. SANID AD. f. Kagalingan rig katawiln. SANO, NA. adj. Waking sakit. 11 Ligtmls; waking panganib. II fig. Matapdlt; may mabuting kWooban.!f ig. y fain. Bu6; hindi SANTABARBARA. f. Mar. Tagus'n Dg pulbur6. salIo6b ngsasakyang.. dagat. SANTIDAD. f. PagkabanjI. ((Galang na ibinibigdiy sa Papa.SANT~IFICAR. v. a. Pabanalln ang isdlng tao sa Pamnumagitan ng biyayA ng MaykapjlI fjlhand6g ea Diy6s ang isang bagay. (( Iga. lang. S.-iNTIGUAR. V. a. Kurusain. (( fig. y fain. Parusahan 6 sakt~in anig is~ng tao. 11 v. r. Magkurd15. SANTO, TA. adj. BanAl, (Ayo0n utos ng Diy6s, 61

Page  482 -482 - SANT SANTORAL. m. AkI~t na kinaisu-' sulatan nA mnga bubay ng ban~U. SANTA. f. Galit. SARUDO, DA. adj. Magagalitffn. SAPO. mn. PalakA SAQUEAR. v. a. Sarnosmani ang balang Mna8uMInpunn sai is~ng, pc6k, SAQUEO. m. Pagsamns6'n sa ba lang masumpungdn sa isairig po6k; pang haharang. SAQUERI'A. f. GawAan iD E m 9a supot 6 sako. Katipunan ng mga supot 6 sako. SAQUERO, RA. Mn. y f. ManggagawA 6 nagtitindd ing supot6O sako. SARAMPION. in. Med. Tigd~s. SARAO. m, Pagtitipon sa gabil zg rngs tao up~ng inagsayawan. 11 Sayawan. SARCASMO. in, Aglabl 6 lib~k. SARDINA. f. Tsmin-n SARNA. f. Galfs'l SARNOSO, SA. adj, Galisin. SARPULLIDO. in. Bunglang araw. SARRACINA; f. Away ng inara. ining taong nagkakaguluhan. SARTA. f. Pagkakasun'dsuu~d n inga bagay na na:utubog sa sinulid at ibp. SARTPN. f. Kawali, SASTRA. f. Asawa nig inananahing lalaki. (f Mauanabing babae. SASTRE mn. Mananahing lalaki. SASTRERI'A. f. Patahian. SATISFAOCCt5N. f. Pagbabayad sa utang. u Kasiyahdnglo~b. B Pagka. tupid zig pita 6 kagustuhan. SATISFACER. V.. a. Pagbayar~n SATI fiug Utaug.- H GuinawA Dg iSng bagay i-a ikapagkabainit nig pa. tawad Fa kaparusabafl. U Pmti.wa. sayin ang kalot ban.-1 Bigy~n zig kasiyah~ing 1o6b; busugin. Il v,.r. Maghigantf sa is~ng kaapihiAn. 11 v. r. Mobus6g. SATISFACTORIO, RIA. adj, Mababayar~n aug utang. 11 Nakabubuso'g. SAUCO. in. Alagdiw. SAVIA. f. Dogti. SAZO'N. f. Kshinugin, 11Pagkakatao'n; kapanahunan. ff A' la sazdn. Mn. adv. No6n. SAZONAR. v. a. Pasa-apf n ang bsgkain, fj Pahinugin. Il v. r, Mahi a6g. SEBO. in. Mantikang natnuru6 at mnatig4s; tabA. SEBOSO, SA. ad.. Masebo J4 May pahid na sebo. SECA f. Panah6nog waI~ng ulin. SECADERO. in. Po6k nas patuyuan. SECADIZO, ZA. adj. Madalifng mnatuy'Os SECAMIENTO. in. Pagtuy6 6 pagkatuyo. SECANTE. p. a.. nA Secar. Tu. inutu36 6 RagpapbtUzy6, SECAR v. a. Patuyuin. If ig. Yamnutfn; mnuhlfn. I v. r. Matu. 36. V. r. fig. Mayam6t; marnuht. 11 v. r. fig. M au haw na tutoo. SECCION. f. Putol.I Ang brnwalt iEA zig mnga bahaging humahatl sa is~ng bu6 11 Pangkit.

Page  483 j~ h-.i - 483 SECO SEDE SECO, CA. adj. Tuy6 I LAnti. n afanong sigla. fig. Walhng kib6; walAng lug(d SEDENO NA. adj. Sinutl 6 kasa pakikihar~p. hawig ng sutlA. 11 May mga sutla. SECRETARIA. f. Asawa ng kali- SEDERIA. f. Pangangalakal ng him na lalaki. 11 Kalihim na ba- sit;lA II Katipunan ng mga sutlA. bee. II Tiudahan ng mga bagay na SECRETARIA f. Tungkuling pag- sutli. kkaklihim. Ii Kilihimn. SEDERO, RA. adj. Nauukol sa SECRETARIO. m. Kalihim na la sutlA. 11 m. y f. Magsusutla. laki. SEDICION. f. Paghihimagsfk. SECRETEAR. v. n. fam. Maki- SEDICIOSO, SA. adj. y s. MapaglihimAn. panahimasgsk. SECRETO, TA. adj. Lihim; nata- SEDIENTO, TA. adj. Nauuhaw. tag6 I WalAng imrk; malihim. SEDIMENTACION. f. PagpapaSECTA. f. M'!ing pananampala- tinirn; pagtining. taya. SEDIMENTAR. v. a. Pat;ningin. SECUAZ. adj. y s. Kakampi 6 II v. r. Tumining. kapanalig. SEDIMENTO. m. Tining. SECUESTRAR. v. a. SAmsamia. SEDIMENTOSO, SA. adj. Parang 1 Pi tui ug ma m agnanAkaw ang tining. 11 Maraming latak 6 tining. ibing taong mayaman upang hi. SEDOSO, SA. adj. Kahawig ng ngnD ng salapt bilang katubusan. sutla. SECUESTRO m. PagsamsAm. IISEDUCCION. f. Paghib6; pagka. Pagpiit sa isAng tao upnAg ipa yag. tub6s ng salopi. SEDUCIR. v. a. Hibuan; upatan. SECUNDAR. v. a. PangalawahAn; Yk g o6b n kapA. tulugna TIanA. r SEDUCTIVO, VA. adj. NakahiSECUNDARIO, R1A adj Panga hit6; nakayaykag ng lo6b, law6 sa hanAy. SECUNDINAS f pi. Zool Inunan. SEDUCTOR RA. adj. y s. Nang. SED. f. Uaaw fig. Pitang ma- hih.b6; umyaka. higpit sa isang bagay. SEGABLE. adj. Magagapa. SEDA. f SutA1. SEGADERA f. Lilik. SEDATIVO, VA. adj. ed. Nag- SEGADOR, RA. m. y f. Minga- papahimpil ng sakit. gaps. SEDE. f. Luklukao. H Sakop at SEGAR. v. a. Gumapas. kapangyarihan ng Kataastaasaug SEGMENTO. m. Piraso 6 baha- I Papa. ging pinutol sa isdng bagay. SEDENTARIO, RIA. adj. Nauukol SEGREGACI6N. f. Paghihiwaly sa gawA 6 buhay. na wald ng isAng bagay sa karamihan.,,,-,,,, 3 'g ' 0 C >..:A't:A ~.l,',-'.,':~ —:,:. 0 <:

Page  484 484 - SEGRI SEGREGAR. V. a. Ihiwaly 6 ihuk6d ang isi4ng bagay sa kararnihan. SEGUIDA. f. Pagsuno~d. SEGUIDO, DA. 'p. p. ng Seguir. IIadj. Patuloy; sunhidsun6d. SEGUIR. v. a. Sund-in. H Hanapin ang is~ng tao 6 bagay. II Ipaupatuloy, 1 Sumnaia; sumur6d. fl Parisan Ang isding bagay jj fig. Panggalingan 6 pagkasimun din. SEGtYN. prep. Sangayon 6" ayon Sa. SEGUNDO, DA. adj Pangalawi. SEGUND6N. Mn. Pansilawk~g andk na lalaki. SEGURIDAD. f.- Kawaldn ng panganib; kasiguruhtdn. SEGURO, RA. adj. L~gta's sa pa. nganib. I Hindi mnapagaalinla. ntanan. jj Waling tiaatig. 1I in. Katunayan; katiwala~n. SEIS. adj. Animn. SEISENO, NA. adj. Ikaanim. SELECCIO'N. f. Paghirang; pagpill. SELECTO, TA. adj. Hirang; pill SELVA. f. Gubat. SELLADURA. f. Pagdidikit ng selyo; pagtatatdik. SELLAR. v. a. DiktiW ng selyo. Jj fig. Tataktin. SELLO. mn. Panatfik. I Tatik; selyo, SEMANA. f. Lingg6. SEMANAL. adj, Lingguhan. SEMANARIO, RIA. adj. Lingguhan. M~i. Pahayaging ling. guhan, SEMBI SEMBLANTE m. Mukb,4. SEMBRADI'O, A. bdj. Nauukol sa 1upang tanirnan. SEMBRADO. in. Lupang may tanf in. SEMBRADOR, RA. adj. y s. Nagtatani m. SEMBR~ADURA f. Pagtatanlm. SEMBRAR v. A. Magtaniin; mnag. SEMEJANTE adj KamnukbA. I s. Kapuw A tao.SEMEJANZA f. Pagkakawangkt; pagkakamEukhh. SEMEJAR v, n. y r. MamukhAi; mnawangkt. SEMEN, in. Tab6d 1I Rot Bin. hi. SEMENTAR. V. a. MagpunIA; mnaghasilk n~g binhi. SEMENTERA. f. Pagpupunlfi. Bukid. [I Pananfinm Panaho'ng nahabandA sa pagtatanfm. SEMESTRE ad'. Nangyayari sa ikaanimn na buw~n, 1I Kalahating ta6n. SEMICIRCULO in. Kalahatl ng kabilugan. SEMIDIFUNTO. TA. adj. Mainat~yiatdy 6 halos patay. SEMIDORMIDO, DA. adj. Nagaagawtul6g. SEMILLA. f. IBinhi. 11 fig. Ang alinmndng bagay na simull ng inaramning bagay. SEMILLERO. in. Punlaan. jj fig,, MUIA ng inga bagay na, nakapipineal&.

Page  485 -- i5 - SEMI SEMINARIO. m. pullaan. Paaralan. 11 f g Muling pinagbubuhatan ng isAng bagay. 11 Seminario conciliar Paaralan sa paupaparl. SEMPITERNO, NA. adj. WalAng katapusnFn. SENCILLEZ. f. Kahinhinin ng kilos 6 ayos. SENCILLO LLA. sdj. Waldng hal6 It Walang qar^ 11 fig. Wa lIng ingat; madalfng dayain. 11 f'g. Matapat. SEND A. f. Landas. SENDERO. m. Landis. SENDOS, DAS adj pl. ILa sa bawa't isa ng dalawd 6 maraming tao 6 bagay. II Kinikaniya. SENECTITUD. f. Katandain. SENIL. adj. Nauuk l sa matandA 6 katandaal. SENO. m. L6ob ng guang. II Lo6b ng dibaib. | Bahbybata. I1 fig. Kauduugan. SENSACION. f PagkalimbAg sa lo6b ng anomdn 11 Sindak. SENSACIONAL. adj NakasisindAk. SENSATEZ. f. Kabaitan; katinuin. SENSATO, TA. adj. Mabaft; ma. tiu6. SENSIBILIDAD. f, Pakiramdam. || PAgkamaramdamin. SENSIBLE. adj. Karapatdapat damdamfn. 11 Nararamdamn. II NukapagdaramdAm. H Maramdamin. SENSUAL. adj. Nauukol sa pita - - SENS ng katawan. SENSUALIDAD. f. Pagkapita sa layaw ng katawan. SENTAR v. a. Iup6. 11 v. n. fig. y fam. Tangaapfng mabuti ng sikmurA, gaya ng pagkain, inumin at ibp. 1I fig. y fam. Makaluu6d sa isIng tao ang isang bagay. 1 v.r. Umn up6. SENTENCIA. f. Kurb 6 pasy,4. 1I Aral. II For. Kahatul4n. SENTENCIADOR, RA. adj. Humihatol. SENTENCIAR. v. a. Humatol. I fig. Magpasyd; magbigy ng kurb sa ising bagay. SENTIDO, DA. adj. Naghahayag ng is8ng damdamin. 11 Maramda inio n, m. PangdamdAm. 11 Isio II Kahulugan ng pangungusap. SENTIMIENTO. m. Pangdamdim 6 pagdaramdam. 1I Damdamin. SENTIR. v. a. Maramdaman. II Mapakingga&. |I v. n. Magbigay ng kur6. I v. r. Magdamdam. f| Sin sentir. m. adv. Hindf nt. pantf a. SENA. f. Palatandaan. SENAL. f Tanda. 11 Palatandaan. II Pikltt. SERALAR, v, a. LagyAn ng tanda. H Lagdaan. 11 Iturb. 11 Itekda II Gumawa ne palatandaan | v. r. Matangi; mabant6g SEiOR, RA. adj. y 8. Nagmamaay-ari ng isdng bagay; pangi. noon. f m. Diy6s. SENORIA. f. Tawag a mga taong may mataas na katungkulan. Kapangyarihan.

Page  486 - 486 - SERO SERORITO, TA. m. y f An6k Dg isang magino6 6 mabhil na tso. 1 fam. Pangino6n SEPARACI6N. f. Paghihiwaliy; paskahiwaliy. SEPARAR. v. a. Ihiwalav. 11 Itiwalig ang isAng tao sa tungk61 o v. r. Humiwalay. H Tumiwalag sa tungk61. SEPELIO. m. Paglilibing sa mga patay. SEPIA. f Tinta ng pusit. SEPTENIO. m. Pit6ng ta6a. SEPTENO, NA. adj. Ikapit6. SEPTENTRION. m? Hilai. SEPTENTRIONAL. adj. Nauukol sa hiiagA. I HilagaAn. SPTIMO, MA. adj. Ikapit6. SEPTUAGENARIO, RIA. adj. y s. Sumapit sa pituigpuiag ta6ng gulang; pipitungpuing ta6a SEPTUAGPSIMO. MA. adj. I.a pitungpi. SEPTUPLICAR. v. a. Pram hiu ng makapit6 ang isaug ba ay. SPTUPLO, PLA. adj. Makapit6!g bilang. REPULCRAL. adj Nauukol ta libingan. SEPULCRO. m. Libingan. SEPULTAR. v. a. Ibaon ang pat.y. H fig. Ikubli 6 itag6 ang isang bagay. I| v r. fig. Makubl 6 matagb ang isAng bagay. SEPULTURA. f. Paglilibing sa patAy. 11 Libingan; hukay. SEPULTURERO. m. T gapagba6n ng patay. SEQUEDAD. f. Katuyu&n. SEQUiA. f. Panah6n ng katuyuan. SEQU S1QUITO m. KaakbAy sa pagankad. SER m. KalikasAn 1 Bagay. Ui Pa^itig. IJ v. s. Ay. j v. n. Msgiglg. U Magkata6n Mau. k)l sa pagmarnay ari 6 kapaugyBr;han ng isaog tao. SERENAR. v a. Patiwass in ang paijah6n, dowat at ibp. |H Palam:ga. 11 Patiningin. 11 fg PAyapain ang pagkakgul6. ] fig. Paglubagn ang galit. | v. r. TuwmiwasAy ang panah6n, dagat at ibp. 11 v. r, MahamuvAn. 11 v. r. Tumining H v. r. fig. Mag lubsg san galit SERENATA. f. Tugtugan Dg mu. sikA sa gabf. SERENERO m. Talukb6ag na panqham6g ng mga babae. SERENIDAD. f. Kalinawan ng patlah6ri. I| Katahicmikan; kalan 'gA I ng lo6b. SERENO, NA. adj. Malinaw 6 maaliwalas. M fg. Tahimik; pa. yaa. |1 m. Ham6g. fi BantAy panggaof. SERIE f. Pagkakasiun6d ng hansy ni mga bagay. SERIEDAD, f. Pagkawaling kilo. SERIO, RIA. adj. Waling kib6 H Mabalasik ang mukhA. 1I Tunay; matapkt. H Makabuluhan; mahalag&. I Mariiag; dakilA; SERMON. m. Pangaral sa simbahan 1t fig. Pangusap sa isAng taong itinutuwid sa pagkakamall. SERPENTEAR. v. n. Lumakad ng palik6lik6ng katulad ng abas.

Page  487 - 487 - SERP SERPIENTE. f, Ahas. li fig. Ana demonyo. SERRADIZO. ZA. aj. Malala sgri. SERRADURAS. f pi. Kusot. SERRAR. v. a. Lagari;n; magla garl. SERIN. m Kusot. SESUDO, DA. adj. May kabaitan; may ganrip na pagiisip. SETA. f. Kabuti. SETENIO. m. Pit6og ta6n. SETENTA. f. Pitiungpu. SETENTON, NA. adj. y s. fam. Pipitungpufoi ta6n. SEUDONIMO. m. Pamagat na ginagamnit ng isang rnaykatha sa halip ng tunay nivang ngalan SEVERIDAD. f. Kahagsikun s% pakikitarap 6 pag!a[rarlsa. II K-* gauapdn sa,pagtulpd ng utos 6 tuntunin. [1 kawalkn ng kit6 SEVERO, RA. adj. Mabagsfk 1H Ganfp sa pagtupfd ng uto3 6 tuntunin. N Waling kil06. SEVIC[A f. L ba/ngisaog labis. SEXAGENARIO RIA. adj. y s Aauiimaapuing ta6ng gulang. SEXAGtSIMO, MA. adj. Ikaanimnapa, SEXENAL. adj. Nangyayari tu. wing ania 'na ta6n. SEXENIO. m Anim na ta6n. SEXMA. f Ikaanim na bahagi ng anomAng bagay. SERRUCHO. m. Lagaring malapad at iising hawakAn. SERVIBLE. adj. Magagamit. SERVICTAL. adj. Mapaglingk6d. SERV SERVICIO. m. Paglilinnk6d. | Pagkalingk6d 6 pagkaalil. M Pa-,abihan. SERVIDOR, RA. m. y f. Tagapaglingk6d 6 alila. (1 m. Ang nanunuv6 sa isilng dalaga. SERVIDUMBRE, f. Paglilinakuran II Paokaalipin. 11 Katipunan ag mna lingk6d 6 utusin. SERVIL. adj. Nauakol sa mgi Jinak6k at alilA. H Hamak. SERVIR. v. n. Maglfngk6d 1 Mapakinahanpan; magsilbf. (1 v. a. Paglingkunrn. 11 Pakinabangan. I. Panuyuan ang is4ng dalaga. 11 Suimamba sa Diy6s 6 mga santo. 1t Maghand6g. II v, r. Magali nain ang isAng bagay sa paggamit, S]SAMO. m. Halamang linga. SESENTA. f. Animnapf. I| Ia. an n na:. SE ENTON, NA. adj. y s. fam. Aanimnapuing gulang. SESERA. f. Bahagi ng ulong kinalalagyan ng utak. SESGAR. v. a. Putulin 6 hatiin ng paaliwds, I m. Kahiwa^an 6 kabaluktutdn ng isang bagay sa isang dulo. SESION. f. Pulong. SE&O. m Utak sa ulo. II Bat6ng panealana sa palay6k upang trmatag. H fig. Kabaitan; ganati na pagiisip. SESTEAR. v. a. MagpahinAa i g tanghali. 1H Magpahingl ng tanu. hall ang mga hayop sa po6k ua mainlim. SESTERO. m, Pahingahan ng mga hayop sa tanghall.

Page  488 - 488 - SEXO SEXO. m. Uriag ikinaiinf. nt lalaki sa bibae, maging tao 6 ha3 op. 1I Bello sexo. Kasabaihan. SEXTO, TA. adj. Iiaanim; SEXTUPLICAR. v. a. PAganimin ana ising bagay. SfXTJUPLO, PLA. adj. Makaanim Dn isA. SEXUAL. adj. Nauukol sa uring lalaki 6 babae. SI adv. af. Oo; opf SI. conj. cond. Kmng. || m Icpitong tinig ng musika. SIEGA. f. paggapas 6 pagaan I Panah6n ng paggapas 6 pag ani. 11 Ani. SIEMBRA. f. Pagtatanim. II Pana h6n ng pagtatanim. H Pauaiuim. SIEMPRE. adv. t. Lasl no. tuwi na. U Para siempre m. adv. Sa habang panah6n. i1 Siempre jamas. m. adv, Magpakailanmaai.11Siem pre que. m. conjuutivo coud Kilanman. 1| Siempre y cuando. m. coDjuntivo. cond. Kailaumaa. SIEN. f. Pilipisin. SIERPE. f. Ahas. Ufig. Taong napakapangit 6 ntpakabangis SIERRA. f. L a g a r i. Ii Kabitkabft na bund6k. SIERVO, VA. m. y f. Alipin. II Lingk6d' SIESO. m. Gawing lo6b ng turn. b6ng. SIESTA. f. Katanghaliang tapAt. H Panah6ng itinutulog mstapos makapananghal. SIETE. adj. Pit6. SIETESAL. adj. May pit6ng ta6n. SIGILAR. v. a Tataksn ng selyo, SIGI 1I Ilihim aug ising bagay. SIGILO. m. Panatkk; tat k. ui L him. SIGILOSO, SA. adj. Malihim; li him. SIGLO. m. Singdaaag ta6n. 1 Panah6ng matagil. SIGNACULO. m. Tatak. SIGNAR. v. a. LigyAn ng tand& 6 tatAk. If Lagdana. I Kurusian. II v. r. Migkuru3 6,na zantanda. SIGNIFICACION. f, P^gpapakahulugin I Kahulugan. SIGNIFICADO. m. Kthuluuan. SIGNIFICAR v. a. Lagy6a ng kahulugot. 11 Magkahulugan ItIpaa'tm; ipahayag ang isong bagay. SIGNO m. Tanda. SIGUIENTE. p. a ng Seguir. Sumusan6d. 11 adj. Kaiun6d. SILAB&. f Titik 6 katipunan ng mga titik na ibinibigks ng minsanan. SILABEAR. v, n. IbigkAs ng hiwalay ang bawa't silaba. SILABICO, CA. adj. Naunkol sa silaba SILBAR, v. n. Sumuts6t. II Humaginft. SILBATO m. Sip61. SILBIDO. m. Hagini- 6 haging. II Suts6t. SILBO. m. Haging. l Suts6t. SILENCIO. m. Hindi pagimik. H fig. KawalAp ng ingay; katahimikal. SILENCIOSO, SA. adj. Walung imik; tahimik; walang ingay.

Page  489 - 49 - SILV SIMP SILVESTRE. adj. Tumutubong ungasAn. 11 Kagaspangan ng pagkusA sa gubat. II Laking gubat; uugali. walang pinagaralan. SIMPLIFICAR, v. a. Pagaanfn 6 SILLA. f. Likmuan 6 uupfing may padaliin ang isang bagay. sandalan. SIMULACI6N. f. Pagkukunwart. SILLERIA. f. Katipunan ng mga SIMULACRO. m. Larawang kauupan. II Pagawaan 6 tindahan wangis ng isang bagay 6 tao. 11 ng mga silya. Gunfguni. 11 Mil. Paasasanay ng SILLERO. m. Manggagawa 6 mga hukb6 sa pakikidigmA. nagtitinda ng silya. SIMULAR. v. a. Magkunwarf. SILLETA. f. filyang maliit. I SIMULTANEO, A. adj. Nauukol Panabihon sa hihigan ng maysa. sa ginagawA 6 nangyayari ng kit. 1| Bat6ag gilingAn ng siku sabay. late. SIN. prep. WalA, II Liban sa 6 SILLON. m. Uupang malaki. 1 buk6d sa. 1J Hindi. SiyA sa pangangabayo. SINCERIDAD. f, Katapatang SIMBOLIZAR. v. n. Mahawig lk6; katunayan. ang iang bagay sa iba. SINCERO RA. adj Tapat na lo6b; SI"MBOLO. m. Sagisag. tunay, SIMEBOLO. m agisakg. r SINCOPA. f. Pagbabawas ng isa SIMETR AL f.a Pgkakhagisn ng 6 higit sa isang titik sa gitna sukat Lg mga bahagi ng isang ng istDg pa^gungusap. buCA. adj. Makai, SINGULAR. adj. KaisAisA. a fig. g ukSIMTLARICO,D. fd. Pagkaraniwan; tangi ng sukat. SINGULARIDAD, f. Pagkakatangi SIMIENTE. f Binht. 6 pagkakabuk6d sa karamaihan. SIMIL. adj. KamukLA; kawa- SINGULARIZAR. v. a. Itangi ang ngis. isaog bagay sa mga iba. 1 v r SIMILAR. adj. Kawangis 6 ka- Matang. Matangl. mukh^. SINGULTO. m. Hikbf. { Med SIMILIrUD, f. PagkakamukhA 6 Sin6k. pagkakawangis. SINIESTRA. f. K a I w ng kaSIMPATIA, f. Kagaanan ng dug6 may. sa kapuwA. SINIESTRO, TRA. adj. Nasa da. SIMPATICO, CA. adj Kinagaga. kong kallwA 11 fg. Sawfigpalad anan ng dug6; kinalulugdan. SINNUMERO. m. Bilang na na. SIMPATIZAR. v. n. KalugdAn. pakarami ng mga tao 6 bagay. SIMPLE, adj. Dalisay. 1 Nagiisa. SINO. conj. advers. Kungdt. 11 fig. Waling lasa. I fig. Ha- SINONIMO, MA. adj. Nauukol ngal. sa mga salitang magkaies 6 magSIMPLEZA. f. Kahangalin; ka. kahawig ng kahulugn. 62:?^r'^c~ r~i1,1....':-:^.:.?1'1:,:..... ^. 1 *? ^

Page  490 - 490 - SINR SINRAZ6N. f. Gawing labAg sa matuwid. SINSABOR. m. KawalAng lasa 6 sarAp. 1] fig. Dalamhatl, SINTAXIS. f. Gram. Bahagi ng gramitika na nagtutur6 ng pagsasama ng mga pangungusap upang bumu6 ng ganip na kahulugan. SfNTOMA. m. fig. Palatandkan. SINUOSIDAD. f. KspilipitAR 6 kabaluktutin. H Kalunduan. SINUOSO, SA. adj. Pilipit; malund 6. SINVE RGtENZA. f. WalinghiyA. SIQUIERA. coaj. advers. Kahiman; kahit. SIRVIENTA. f. Alilang babae. SIRVIENTE. p. p. ag Servir. Naglilingk6d. 11 m. Alilang lalaki. SISA. f. Maliit na bahaging inuunit sa pamimilf arawaraw. SISAR. v. a. Maogumft sa pamimitf arawaraw. SISTEMA. m. Paraan. SITIAL. m, Uupin ag mga taong may kapangyarihan sa oraa ng pagganip ng tungk61. SITIAR. v. a. Kubkubfn ang isAng kuta 6 tanggulaa upang salakayin. SITIO, m. Po6k. 1 Pagkubk6b sa kaaway. SITO, TA. adj. Natatay6; nakatay6; aalalagAy. SITUACI6N. f. Katayuan; kala gayaa. SITUAR. v a. Ilagly ang ising tao 6 bagay sa tiydk na po6k. 11 v. r. Lumagly sa isfing po6k. SO. prep. Sa ilalim. SOASAR. v. a. Iihaw ag bahagyi. SOBA SOBA. f. Paghilot. SOBACO. m. Kilikili. SOBAJAR v. a. Lamasing. mahuti ang isnDg bagay. SOBAQUINA. f. Anghit ng kilikili. SOBAR. v. a. Hilutin; lamaafn. 1 fig. Parusahan ng hampis. II f g. Hagudhagulin; himashimasin. SOBARCAR. v. a. Kipkipfn. SOBERANIA. f, Kapangyarihang ganip. f Katungkulang matassSOBERANO, NA. adj. y s. Makapangyarihan; barl 6 reyna. Katasstaasan. SOBERBIA, f. KasuwailAn; kapalaluan. 11 Kalabisfn n4 inam ng i-&ng bagay, gaysa g tahanan at ibp. SOBERBIO, BIA. adj. Suwall; palal6. II f g. Labis ng inam. SOBORNAR' v. a. Subulan. SOBORNO. m. Pagsuhol. H Suhel. SOBRA. f. Labis. | Pagapi. 11 pl. Tire. SOBRADO, DA. adj. Pangahts.II Mayaman. SOBRANCERO, RA. adj. Nauukol sa waling gawA. SOBRANTE. p. a. ng Sobrar. Lu. malabis. il m. Labis. I| adj. Mas yaman. SOBRAR. v. a. Palabisan. 11 v. nLumabis; matiri. SOBRE. prep. Sa ibabaw. |1 Hinggil sa. 1 m. Balot ng sulat. SOBREABUNDANCIA. f. Kasaganaang lubhA.

Page  491 M- 491 SOBR SOBRiEABUNDAR. v. n. Sumaganang lubhfi. SOBREAGUAR. v. n. y r. Luinutang ma ibabaw ng tubig. SOBREALLENTO. mn, Hingal. SOBREALZAR, V. a. Angatfng ruabuti ang is~ng bagay. SOBREAfRADIR. v. a. Dagdag~ng mabuti. SOBREASAR. v. a. Tsyanta~ng aug inihaw. SOBRECARGA, f. Dagd~g sa pasfin. SOBRECARGAR. v. a. Dagdagdn aug posdn; pakabigatdn, SOBRECARTA. f. Balot n~sulat. SOBRECOGER. v. a. Sunggab~ng bigIA. v. r. Magulat, masind~k. SOBRECOGIMIENTO. mn. Pagka. gulat; pagkasinddk. SOBRECOMIDA. f. Hiinagas sa pagkainl. SOBRED-ICHO,'CHA. adj. Nasabi na, sa itaas. SOBREHAZ. f.Pangibabaw 6 inukb& ng isAng bagay. SOBRELLEVAR, v. a. Pasanfn 6 dalhing mnagisdi ang daI4 ng kaPUWA. II fig. Tuinulong na magtits ng muga gawain 6 kaabalahdn sa buhay. SOBREMESA in. Latag sa mesa. IIHimagas sa pagkain, SOBRENADAR. v. n. Lumutang aug is~rng bagay sa ibabaw ng tubig. SOBRIENATURAL. adj. LabAs sa hangganafl nj kalikas&n. SOBRIENOMBRE. Mn. P a ng~aIa wing panalari 6, ap3elyido. 11 Pa. SOBR SOBRENTENDER. v. a. Mabatfd aug isAng bagay bagamnA'j dt binabainggft. SOBREPAGA. f. Dagdfig na ups. SOBREPONER. V. a. Ipaibabaw. ll v. r. fig. Mainaibabaw; puma. ibabaw SOBREPRECLO. m. Patong sa dating halagd. SOBREPTJJAR. v. a. Pahigitin ang isfig bagay sa ib6,. H Laluan; daigin. SOBRESALIENTE. p. a, ng Sobresafir. Lumalal6 6 huinihigit. ui adj. Y s. Nauukol sa pinakainata~ls na nota sa pagsusulit. SOBRESALIR. v. n. Lurnalb 6 humnigit aug isi~ng tao 6 bagay sa mga iba, jj Matangi sa ibi1. SOBRESALTAR. v. a. Daluhunging biglA. 11 Gulatin; gikiahin.H v. r. Magulat; inagikld. SOBRESALTO. mn. Gulit 6 g~kll. SOBRESCRITO. in. Ang sulat'Ba ibabaw ng sobre. 1f figj1 Tand&. SOBRESEER. v. n. Umuroug sa hang~d-6 Dais' " 1 For. v. a. Hu. wdg ipagpatuloy ang is~ng usa., p~in. SOBRESELLO. tn. Pangalawing tatik na inilalag~y up~ng laloug inagkabisA. SOBRESTANTE. m, Katiwalang nagtatanod at nangangasiwA sa MRu~ inalggagawA. SOBRESUELDO. mn. Dagd~g us ups, buk6d sa sahod. SO0BRETODO. mn. Ainerikanang mahabih.

Page  492 a.- 492 - SOBR SOBRJ&VENIR. v. a. Msagyari ang isfang bagay pagkatapos ng- nauna. I Duinatfng na bigli. H Magkata6n. SOBREVIVIENTE. p. a. ng Solievivir- Nabuhay na natirni sa mn~a kasarnah~in. SOBREVIVIR. v n. Mabuhay na mnatird sa mg& kasamahdn. SOBRIEDAD. f. Kataintarnan 6 katataga'n sa anomina, lalu na sa pftgqkain at pagin6in. SOBRINO, NA. in. y f. Pamangkin. SOBRIO, RIA. adi. Katatntamana isa aunofin, Ialu na sa pagkaia at pagia6in. SOCARRAR. v. a. lihaw ng katatafffm. SOCAIRENA. f. Guang. SOOARR6N, NA. adi. y S. Mapaqkunwart; mnapaggawl mg pailif a, SOCARRONERfIA, f. Katalassan sa paggawA; pagpapakunwari. SOCA VAR. v. a. Hukayan sa ilalim ang isiag bagay; ukain. SOCIABLE. adj. Mahilig sa ka. pisanan. SOCIAL. adj. Nanuukol sa kapisanau. SOCIEDAD. f.- Kapisanan iog iga tao, bayan 6 bansA. I SainahiAn. SOCIO, CIA. m. y f. Kasapl. A Kasami. SOCORRER. v. a. Saklolohan; abuluyan asa ising panlaugailaagaD. SOCORRO. mn. Pageaklole; pingabuloy. N Abuloy. SOEZ. adj. Hamak. sopA SOFA. in. Utip~lng inaluang, MahabiA at may sandalaD. SOFISMA. m. Katuwirang panglinghing. SOFLAMAR. V. a. MagSalitfi Dg pangpaaklt s'a Io6b updng inakakapaingul6l. 1 v. r. Matayant~lng ang iniihaw. SOFOCANTE. p. a. D R Sofocar. Luinulunod; uoiniinfs. SOFOC-tR. v, a. Lunur'n; inisfn. II Patayin akg ap6y, fl g. HiYalln ang is~ug ttbO sa painainagitail na paglait. SOGA. f. Lubid. SOJUZGAR. V. A Supilin; inagutos Di bu6ng dabhls. SQL. in. A raw sa langit. I fi1g. Liwanag; init. Il IkalirnAng tinig nj Mnt'sika. SOLADA, f. Ti~niag. SOLADO. in. Tuntungang may latag na baldosa. SOLANA. f. Po6k na tainpdk sa araw. SOLANO. in. Hanging galing sa silanganan. SOLAR'. in. Looban 6 bakuran, H adj. N auukol sa a ra w. 11v. a. Latagan aug sahig 6 tuntungan Dg baldosa. I Lagyan ng suwelas ang sjapatos. SOLAZ. in. Alfw; tuwA; ginhawa. SOLAZAR. v. a. BiwyAng aliw, tuwA 6 ginhawa. I v. r. Magaliw. SOLAZO. m', fain. Matinding mnit n g araw. SOLAZOSO, SA. adj. Nakaaallw; nakatutuwAi; nakagiginhawa, SOLDADO. Mn. Kawal.

Page  493 AV - - 493 - SOLD SOLDADOR. m. Manzhihinang. U Kas~inakapang pangihi-nang. SOLDADURX. f. Paghibinang.H Panghinarng; hinang SOLDAR. v. a. Ihinang; magh". SOLEAR. v- a Paarawan, SOLEDAD. f. Paugiisd- 11 Po6k na iliing. H Dalainhatl1 sa pagkawa'Ai ng isdlrig tao 6 baigay, at sa nais na makitang MUIl SOLEMNE. adj. GinagawA sa ta6 d'6r-I flMar nqal; inasayvi. SOLEMNIDAD. f Karingalan. f Kasayahan. SOLEMNIZAR. v. a. Iosgdiwang ng buo-ng din~al 6 says ang i, dg pangyayari.l Padilagin; padaki lain ang i-lsng bagby. SOLER. v. n. Marnihasa; m~hirati. 11 Maufng mualimit, SOLERkA. f. Saleras. SOLEVANTAR. v. a. Hikwatfdi. H v r. Mahikwilt. SOLFEAR. v. a Maqsulpe3,. SOLICITAR. v. a. Hanga'rina; hiSOLICITO, TA. adj. Mas'ipag; mnaingat. SOLICITUD f. Kasipagan; kabi. lingab. SOLIDARIDAD. f, PagkskaiSdl Dg damndarin. SOLIDEZ. f, Katibayan; kawahing tigatig. S6LIDO, DA. aclj. Matatdg; rma. fibay; batibot. SOLLO. m. Likmuan ng harl. SOLITARIO, RIA, adj. WjAlng magkupk6p.; iling. 1I Nagiisc. SOLO SOLO LA. adj. EAs; tangf., i Waking kasaina 11 Waling magkupSOLTAR. v- a. Kalagrin, Il Pawski4n 6 prtlayain ang ~napipilt. I Btiwan jj Makabitiw ng salitA:Hf v. r. Makawakai. SOLTERI'A. f Pagkabaizongtao 6 pagkadalaga. SOLTERO, RA. adj. y s. Waking asawa 11 Malayh. SOLTER6N, NA. adj. Bagungtao 6 d&sgang mnatandA. SOLTURA. f. PagpapakawalA. f Kaliksib~in nk mga kilos ng ka. taw~la. Il fig. Pagkahig: pagpapaliayh; pagbitiw. SOLUBLE. adj. Matutunaw. ii fig. Mapapasyahiln, SOLUCION. f. Pagkalhig; Pagtu. naw. II Kapasyahiin sa isang ainlap~an 6 katuwiraua. SOLVENTAR. v. a. Pagbayaran ang utang. SOLVENTE. adj. Natub6s sa mga utang 11 May ikababayad sa utang. SOLVER v. a. Bigy.Ing pasya" ang is-ing alinlangan 6 'suliranin. SOLLOZANTE. p. a. ng Sollozar. Humihibik. SOLLOZAR. v. n. HuMibfk. SOLLOZO. in. Paghibfk. SOMBRA. f. Dilim: anino. Ii Li.. urn. II fiz. Kupk-p; lingap; pagtatengkilik. SOMBRAJO. in. fig. Anino. SOMBRAR. v. a. Liliman. SOMBRERAZO. m, Hamip~s ng suinbrero. If fig. PagpuPugvy n sumubrero.

Page  494 SOMB SOMBRERERA. f. Babaing gumagawA 6 nagtitindA ng sumbrero t Lalagy&n ng sumbrero. SOMBRERERfA. f. Pagswaan 6 tindahan Dg sumbrero. SOMBRERERO. m; L a kling mangaagawA 6 nagtitind d ng sum brero. SOMBRERO, m. Sumbrero. SOMBRILLA; f. Payong sa tag arw w. SOMBRIO, RIA. adj, Malilim. I f!g. MaoanglAw. SOMERO RA. adj. Mababaw. 11 fig. GinawA ng dt iniisip na ma. huti. SOMETER. v. a. Ioailalim sa ka pangyarihan ng isang tao. I v. r. Pailalim; sumailalim. SOMNIFERO, RA. adj. Nakapag aant6k. SOMNOLENCIA, f. Pagaant6k. SOMNOLENTO, TA. a dlj Antu kin. SOMPESAR v. a. Tantiyahla ang big&t ng isAng bagay. SON. m. Tun6g na masario sa pangdinfg. tl fig. BalitA; kabantugan ng is8ng bagay. II fig. Pagdadahilin. I fig. Ayos 6 paraan. SONADERA. f. Pagsingd. SONADO, DA. adj. Bant6g. SONANTE. p. a. ng Sonar, Tumnutun6g. 11 adj. Mataginting; matuo6g. SONAR. v, n. Tumun6g ang istng bagay; kumalasfng. I| v. a. Patunugin 6 tugtugfn. |[ Magliais ng uhog. 11 v. r. SumingA. II v. impers. UmalingawngAw ang balitA ng SONA isang bagay. SONATA. f. Tgtugin, SONDA; f. Pangar6s sa laIirm, I Mar. Pangar6k ng lalim. SONDAR. v. a. Arukin ang lalim. SONDEAR. v. a Arikin ang 1& lim SONDEO. m. SONIDO. m. SONORIDAD. gintiag, SONORO, RA. tagint ng. SONREIR. v. SONRISA. f. Pagar6k Tun6g; kalatfs. f. Katunugin; taadj. Matun6g; man. y r. Ngumitt. Pag ngiti. SONRODARSE. v. r. Mabarandal aDg mga gul6ng ng isung sasakyAn. SONROJAR v, a. Pamulahin ang mukhA sa panmamagitan ng salita- g paghiyA | v. r. Mamulii sa hiyA. SONROJO. m. PamtmulAi a hi3 A. SONROSADO, DA. adj. Mamul'mula. SONROSAR v. a. Pagkalayin ng mamiiidmula 11 v. r. Magkulay ng mqmulAmula. SONROSEO. m Kalay na mam 1 -lAmulAag lumilittw sa mukhb. SONSACAR. v. a. Kanin ng paumit ang isAng bagay sa ilalim ng kinalalagyan.!| fig. Sikapin sa psmamagitan ng paglingldng na magsabi 6 maghayag ang isAng t ao nk kaniying nalalaman at ipinaglilihim. SORADOR. RA. adj Panaginipia. SOfAR. v, a. Minaginip. II fig, Mangarap.

Page  495 -49;5 - SOgo SO1OLIENTo, TA. adj. Antukin. 1 Nagaant6k. 11 NAkapagaant6k 1 fig. Tam~nd; mabaga&. SOPA, f. Sopas. SOPALANCAR, v. a. Hikwaifn, SOPAPO, m. Dagok sa ilalim ng baba. f fam Tampl. SOPERA. f. Lalaryan ng sopas, SOPEAR. v. a. Tayahin ang bi aut ng ising bagay sa pamamagitan ng paganigit. SOPET6N. m Dagok na malakas. SOPISTA. comn. Ang nabubuhay sa lirns ng kupuwA, SOPLADO, DA adj. fig. y lam Napakakinis, mainam at malinis. SOPLAR. v. n. Hunihip. I1 v. a. Hipan. 11 fig. UmitAn. H flg. Bulungain ang ising tao ng dapat sabihin. (| v. r fig. y fam. Magpakabundat sa pagin6m 6 sa pagk iin. SOPLETE. m. Panghihip. SOPLO. m. Paghihip. I fig. Saglit 6 sanadal. 11 f g. y fam. Babalang ginagawA ng lihim at bu6as ingat. H fig. y fam. Sumb6ag na palihim. SOPL6N, NA. adj. y s. MapagRumbfing ng palibftn. SOPONCIO. m. fam. Pighatt. SOPOR. m. Antok na malabis, SOPORTABLE. adj. Matitifs 6 mababatf. SOPORTAR. v. a. fig. Tiiefn 6 batahia. SGR. f. Kakapatfd sa pagkamong. ha. SORBER. v. a. Inumfn nA pahi. tit. llfig. Higupin; lunukfa. SORB SORBO. m. Pagin6m nang pahitit. l1 Lag6k, SORDERA. f, Kabingih&a. SORDEZ. f. KabingihAn. SORDIDEZ. f. Karumih&n. SORDIDO,IDA. adj. Marumi f fig. Mahalay. 1| fig. Maramot. SORDO, DA. adj. Bingf. 1I Waling ingay. |j fig. Walang pang. daimdmn 6 matig&s ang lo6b s: mga himok 6 payo. SORDOMUDO, DA, adj. y s. Bingf at pipi. SORPRENDENTE. p. a. ng Sorprender. Nakagugulat 6 nakama manghfi. SORPRENDER. v. a. Gulatin; giklabf. I v. r. Magulat; migikl],. SORPRESA. f. Paggulat 6 pag. kagulat; pagkamanghf,, SORTEAR. v. a, MagsapalarAn. SORTEO. m. Pagsasapalaran. SORTIJA. f. Singsing. 11 fig Ku16t ng buh6k na hugis singsfTrg, SOSEGADO, DA. adj. Tiwas&y; tahimik. SOSEGAR. v. a. Patiwasayfa; payapain. |I fig. Pahupain anx kagalitan. 11 v.. MagpahinEal&y. T Tumiwasiy; pumayap. 1| v. r. fig. Humup& ang kagalitan. SOSIEGO. m. KatiwasayAn; la payapain. SGSLAYO. (Al, o de) m. adv. Pahiwas. SOSO, SA. adj. Matabng; wa. hing asfn. SOSPECHA. f. HinalA; sapataB hA. tt~6. 1 t k~~M ~v~,X En

Page  496 . 496 - SOSP SOSPECHAR. v. a. MagLiijaih; magsapantahi. SOSPECHOSO. SA. adj. NakapaghibinalA. I Nauukol sa taoIng naghihinaIh 6 nagsasapantabA. SOSTAN. m- Ptigalalay. 1j Aug tao 6 bagay na umaalalay. SOSTENEDOR, RA. adj. y s. Uinalk lay. SOSTENER. v. a. Alalayfin; subaybayAn. lj pagtangw6l ang isaing palagity. 11 fig. Tisin. II Bigyrin ang iSAing tao ng kakanin. fl v. r. Maalalayan; pumfi. gil; Lnasubaybayin, ang sarili; mmarahigi. SOSTENIMIENTO. m. Pagala'ay; pagpigil. 11 Pagpapakain. $OTANA. f. Damnft ng parl; su" tana. SOTERRAR. v. a. Ibao~n. Ifig. Itagb aug isAng bagey. SUAVE. adj. Makinis at rualainb6t Ba Salit. 11fig. MIanami6t. fig. Matahirnik; iaamb; mabansyad. j~fig. MalarnbJot na kalooban.SUAVIDAD. f. iKakinisan at kalambutfin sa sahl. II Keibaniya ran, SUJAVIZAR. v. a. Pakinisin at palambutfin sa saltdt. j~Pabana yarinl SUBALTERNO, ~A. adj, Maba. bU 6 nasa ilaliam ng kapangyarihan ng isAng tao 6 bagay. SUBARRENDAR. v. a. PabuwisAn sa ibtL ng bumfubuwls. SUJBASTA. f. Paghibilfag ba'yag DR mga pagaarl 6 hiYiS Sa lAIlokg -1SUBA may inatais na tawoid. SUBASTAR. V. a. Ipagbili nlg bayag anig is~ing bagay. SUBDIRECTOR. m'. Pangalawaing tagaparnatnugot. SUBDITO, TA. adj. Y s. Nasa ilalimiung kapangyarihan Dg kanyang pun6. SUBIDA. f. Pagakydt; pagpanhi'k. II Akvatan. SUBIDERO. RA. adj. Nauukol sa kasangkaparig nagaakydt ng isdng bagay sa inatads. 1j mn. Ak, yatan. SUBIR. v. n. Unlakyat; pumanbifk. 11 TdinaAs ang bilang. II fig. Tuinaa's sa tUngko'l. v. a. Iakyiit; itads ',I Pittasfn, I fig. Imah~l ang halagO. SUBITAMENTE. adv. in. Karakaraka. SUBITO, TA. adj. Agdad~gd; ka. pagdaka. N Biglabigifi; dalosdalos. 11 De 84bito. in. adv. KarakaSUBJETIVO VA. adj. Nauukol sa gurnaganap 6 gumnagawfi, SUBLEVACION. f. Pagbihimagsjk. SUBLEVAR. v. a. Papanghirnagsiki'n. R1 V. r. Maghiinagsfk. SUBLIMAR. v. n. Padakilain; ilagay sa kataasan. SUBLIME. adj. DakiIA; mataas. SUBLIMIDAD. f. Kidakilaan. SUBMARINO, NA. adj. Nasa ilalim ng dagat. SUBORDINACI6N. f. Paqgk alag~y sqa ilalim ng kapangyariha~ 'nisding tao.

Page  497 -OE 497 - SUBO SUBORDINADO, DA. adj. Nasa ilalim ug- kapangyarihan iig isfing tao. SUBORDINAR. v. a. Ipailalim sa kapangyarihan ng iba' ang i~fAng tao 6 bagay. 11 v. r. Pailalini 6 pasakop sa kapangyarihan ng is~ing tao. SUBRAYAR. v. a. Guhitan sa ilalim aug isfing titik 6 pangungusap na nakasulat, SUBROGAci6N. f. Paghshalil. SUBROGAR v. a For. HalinbMn ang isfing bagay nq NC~ SUBSANAR. V. a. Ituwid aug malt. N Pagbayaran ang is~ng kapinsalaan, SUBSEGUIRSES. v, r Sumun6d aug ising, bagay sa ibtd; mnapahuif. SUBSIDIO. m. Saklolo; tulong. 1j Buwfs ng kalakal. SUBSIGUIENTE. p. p,. ng Subseguirse. Surnusuia6d 6 kasun6d. SUBSISTENCIA. f. Pamainarati at kapirmihL~n ng mnga bagay. 11 Katipunan ng rnga bagay na pagkabuhay. SUBS[STIR. v. n. Mamnarati 6 tumagUl aug ising bagay. 1j Mabuhay. SUBSTANCIA. f. Alinwinng bagay na nagpapalakfis at nastpapaunlAd sa katawin, 1'Katis na nakukuha asa alini~ndg kinakain, I Kayam~fana. I1 Httlag~ng tagli~y ng mg&a bagay. 11 Bahagi ng mga pagkaiiig nastpapatabA. suBsTiTUCI6N. f., Paghahaflhi SUBSTITUIR. V. A. Halainbin. SUBS' SUBSTITUTO, TA. mn. y f. Ka. halili. SUBSTRAENDO. m. Afat. Aug halagting i binabawas sa Mb. SUBSTRAER. v. a. IPay6 ihi.. wal~y. Il Bawasin. v. r. Hu. miwahdy. SUBSIJELO. in. Lialim ng Iupi. SUBTERRANEG, A. adj. Nasa 1Ilaim rig 1upA. H Alinmang po6k SUBURBLO. in. Nayon na ina. Japit sa siyudad 6 nasasakop nit6. SUBVENCION. f, Pagtulong; pagtangkilik. Ii Abuloy. SUBVENIR. v. a. Tulungan; tang. ki1ikin; abuluyan. SUBVERTIR. v. a. Guluhin aug mabuting kaayusari; sirain. SUBYUGAR. v. a. Alipinin; pagbarian; sakupin. SUCEDER. V. n. Humailif. Mangyari; inagbuhat. SUCEsi6N. f. Paghalili; paginamana; pagbubuhat. 11 Inant~k. SUCESIVO, VA. adj. Nauukol Sa humahafili 6 sumusun6d sa ibA. SUCESO. in. Pangyayari. ii Tak. b6 nang panah6n. 11 Pinangyari. han; kinabiuatndn ng ising kalakal. SUCESOR, RA. 'adj. y s. Huina. hail; kahalili. SUCIEDAD. f. Karumnihgn. SUCINTO, TA. adj. Dagif;ma SUCIO, CIA. ad'. Marumf. fig. MalaswOi 6 mabalay. 63,

Page  498 - 498 - SUCO SUJCO. m. Kstds. STJCOSO. SA. adj. Makata's. SUCULENTO, TA. adj. Makat~s; mnalinamnrnm. SUCUMBIR. v. a. Sumnukb. I M&MaiaiY. For. Matalo ang usapin. SUID. in. Tinog. SUDACI6-N. f. Pagpapapawis. SUDADERO. Mn. Painahid ng pawis. SUDADOR, RA. adj. Mapapawisfn. SUDAR. v. n. Magpawis. v f g. MagdagtAi ang punongkahoy at inca halainaa, u v. a. Pawisan ii fig. y fain. GumawA, n'A ma. labis. SUDARIO. rn. Painahid ng pawih. j0 Kayong panakfp sa, mukhA DR patdy. SUDESTE. in. Timnograilanganan. 'SUDOESTE. mn. T rnogkanluran. SUDOR. Mn. Pawi-1. ii fig. Dagtaing Iuinalaba'9 sa katawdn ng punongkahoy. 1I fig. Pagod. SUDORIENTO, TA. adj. BasAi ng pawis. SUDORfFICO, CA. adj. Nag pa. papawis.I SUDOROSO, SA. adj. Pinapawisang tutoo. 11MapapaWiSID. SUDOSO, SA. ad'. May pawis SUEGRA. f. Biyeria'ng babae. SUEGRO. in Biyeatdng lalaki. SUELA. f. Ilahi zag sapfn 6 sinelas na suanasayad sa lupi. SUELDO. in. Sahod. SUELO. in. I babaw ng lupA.I Tininog. II Sahlg.~ 1I fig. LuP&. 1i SUES f ig. Hanggid; waktis. SUENO. mn. Pagtulog. I Pansnaginip. 1f Panaginip. 11 Ant6k. SUERO. in. Tubig na kabalb D9 dug6 6 gpltas. SUERTE. f. Kapalaran. SUFICIENCIA. f. KakayhA~n, sUFICIENTE. adj. Kahustuhan; sapt~t sa kailhngan. 11 May kaya; inarapat.SUFRAGAR. v. a. Turnulong 6 tangkilikin. HI Panggugulan; bayaran. SUFRAGIG. in. Tulong; tangkilik; sakiolo. fl Patungkol, sa kaIuluwd 11 B6to. SUFRIBLE. adj. Matitils. SUFRIDO DA adj. Nagtifiils SUFRIMIENTO. in. skit ng nagtitifs 1f Pagtitils..SUFRTR. v. a. Magdusa; inag. tits. SUGERIRP. v.- a.,IpagunitAi aug isiing para6~n; isurot sa alaala. SUGESTION. f. pagpapagunitA 6 pagsusurot sa alaala ug isdng paraan 6 diwb,. SUGESTIVO, VA. adj. Nagpa. paguniaB. 6 nagsusurot sa alasla. SUICIDA corn. Ang nagpatiwak6i. SUICIDARS-E. v. r. Magpatiwa. SUICIDIO. in, pagpapatiwakdl. SUJECI6N. f. Pagsupil 6,pagkasupil. 11 Pagsakop 6 pagpapasakop. Hi Pagka'katall. SUJETAR. v. a. Supilin. I Ta.. liang inahigpft ang Isdiag bagaY. U v. r. Masupil.

Page  499 - 499 - SUJE SUJETO, TA. p. p. DR Sujatar. flHay~g 6 hilig sa is~ng bagay., m.- Bagay na sinasabi 6 Si. nusulat., Tao. SUMA. f. Kabuu~in ng bilang ng maramning bagaY 6 ku walta., Pagsasamasawma. SUMANDO. m. Mat. Ang bawa't bilang na pinagsasamasama. SUMAR. v, a. Pagsamisamahin; buuin. SUMERGIR. v. a. Ilub6g sa tu. big. 1I v. r. Lurnub6g sa tubig. SUMERSIO'N. f. Paglulubfg 6 paglub6g sa tubig. SUMINISTRAR. v. a. Bigy~1n ng agra kailanifan. SUMINISTRO. M. Pagbibigdy DR m~a kailangan. II Laa-ng mn~a pagkabu hay. SUMIR. v. a. Ipailalim sa lupA 6 tubig. fl Ubusin pg pbrl ang ostiya at alak sa kalis. Rfig l'ub6g. flv. r, Mapailaiim sa lupA 6 sa tubig. 11 v. r. Mahump~k ang m~a pisogf dahil sa pagkawalA ng mnga bagdtng. SUMISION. f. Pagpapasuk6 6 pagsuk6 11 Psgpapskumb&a,. SUMISO, SA. adj. Masunurin. 11 Suk6. SUMO, MA. adj. Katadistaasan. SUN~TUOSIDAD. if. Karingalan; kagaraang lubhA. SUNTUOSO,SA. adj Maring~l. magarang Iubhft. SUPERABLE, adj. Mahihigit~n 6 madadaig.SUPER ABUNDANCIA. f. K isagauiaang labis. SUPE SUPER&BUNDANTE'. adj. Ma. saganang labis. SUPERABUNDAR. v. n, Sumaganang labis;. SUPERAR v. -a. Higt~n 6 daigfn. SUPERAVIT. M. Lahis. SUPERCHERfIA. f. DayA. SUPERCHERO, RAO' adj. y s Magdarayh?. SOPERFICIE. f. Kalaparan. SUPERFINO, NA. adj. Napakanipf's SUPERFLUIDAD...Kalabis~n. 11 Bagay na hindt kailangan. SUPERFLUO, FLUA; adj. Labis; hindl kailangan. SUPERIOR adj. Lslong matsAts. 11 m. Lalaking puno sa ising kapissnan. SUPERIORA. f. Babaing puno sa isting kapisainan. SUPERIORIDAD- f. Kataasan 6 kadakilaan. 1i Ang may mnataas na kapangyarihan. SUPERNO, NA. a dj. Katast~st. asau. SUt'ERSTICIO.N, f. Pamahin. SUPERSTICIOSO, BA. adj. Nau.. ukol sa pamahiin. 11 Mapamahiin, SUPERYLVIERTE. adj. y s. Na-. tirdng nabuhay sa mga kasama. hen. SUPINO, NA. adj.- NakatihsyA. SUPLEMENTO. m. Pagdaragdtdg, IKaragdagan. SUPLENTE. p. a. ng Suplir, 5 Kahalili. S1TPLICA. f. Pakikiusap; pageam6; 1PiiPkliusap.

Page  500 - 500 - SUPL SUPLICAR. v. a. M~akiusap; suma1Db. N For. Maghabol sa, matag1s na bukuman. SUPLICIO. m. Parusang kamatayan; pahirap fig. Parusah6dn sa salarf n. SUPLIR. v. a. Hustuhin aug kahulugd4n ng istdng bagay. II HumaSUPONER. v. a. Ipapalap~y. I Hakain ang isdnz bagay. SUPOSICIO"N. f. Pagpapalagdy. j Palag-,y. SUPBE MAC A. f.- K ataasan 6 kadakilaan. SUPREMO, MA. adj. Katagtsta. asan. SUPRESI6N. f. Pagaalfs. SUPRIMIR. V. a. Alisfn. Il Ligt&Aim SUPUESTO, TA. P. P. irreg. ng Suponer.f m. Palaggy. N Supuesto pite. -coaj. causal y contizxuativo. Yayamaog. SUPURALCIO'N f. PagnananA. SUPURAR. v. n. Mignank. I Ubu sin I v. r. Maubos; maparam, SUPUTACi6N. f. Poigbilang 6 pag. taya.SUPUTAR. v, a. Bilangin; taya. bin. SUR. m. Timog. SURCAR. v. a. Tudlingtn aug 1upAL sa pagaararo. Kt Lagyttn ng guhit na, kahaWig Dg tudifng aug Wisng bagay. SURCO. m. Tudlfng. H1 Bak~s ng daan nj ising bagay. fI Kulub6t ng mnukhA. SURGIDERO. mn. Punduhan. SURGIR, v. n. Bumukil aug tu I SURT bi mI urnnd6 ang sasakylnd vat. ff ig. Lumitaiw. SURTIDO, DA. p. p. ing Surtir. 11 adj. Sarisaring kiase sa lo6b ng mka bagay na mnagkakaisi ng url. StURTIR. v; a. Laanan ang isdng tao ng is'ng hagay. 11 v. n. BumukgI 6 turniland6y aug tubig. SUSCEPTIBILIDAD. f. Kanipis~n ng damdamin. SUSCEPTIBLE; a dj. Maramdami. SUSCITAR, V. a. Ungkatln. SUSCRIBIR. v. a. LumagdAi ea ibab6, ng ising kasulatan. II Umayo'n sa panukalh ng ibA.jjv. r. Umambitg. SUSCRIPCION. f. Paglagdft; pag. ambig. SUSODICIIO, CHA. adj. Nabang.. gft sa itaas. SUSPENDER. v. a. Ibitin. ii Pi. gilin. I fig. Manghafa. II fig. Ihulog aug nagsusulit 11 v. r. Mabitin. SUSPENSION. If.- Pagbibitin 6 pag. kabitin. ft Pagpigil. SUSPICAZ. adj. MapaghinaIA. SUSPIRAR. v. n. MagbuntiinghiningA. It v. a. Nasaing mahigplt aug isding bagay. SUSPIRO. m. Buntfinghinfingd. SUSTANCIA. f. Linamn~m; katis. SOSTANCIOSO, SA. adj. Malinamngm; makatds. SUSTENTAR. v. a. Pakanin; ala. Iayan. 11Ipagtangg6l aug isdng pa. lagfiy. ftv. r.- Mabuhay sa sariHug hanap. SUSTENTO. in. Pagkaing ikina. bubuhay.

Page  501 -501 - SUST SUS*"TITucI6N. f. Paghahalili. SUSTITUIR. v. a. Halinh~n. SUSTITUTO, TA. m. y fl. Kahl-, lifi. SUSTO. m. Gulat; giklA. SUSTRAER. v. a. Ilay6: ihiwala-y; kunin. 11Mat Bawasin. J~v. r. Hu. miwaldy. SUSURRAR. v. n, Bumuliiigbu 16 ng. if Magsimuling masiwalat aug is~ng lihirn. fig. Ilumaging ng marahan atig hangin, agos at sUSU ibp. SUSURR.O. m. Bul6ng. I fig. Haging na bansyad ng is~ng bagay. SUTIL. adi. Manipfs. I fig. Mata.lino; rnadaling maglinicig. SUTILEZA. f. Kanipistln. 11 f i g. Katalinuhan; kadalifing miaglining. surILIZAR. v. a, Panipisfn. I fig. Magisip ng bu6ng talino. SUYO, YA. pron. poses, KaniyA. 11 L os suyos. Mga kam-agauak, kaibigan 6 kakilala.

Page  502 PR~~~~~~~~~~~~~~~"WT~qt". Koft........ '.~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~6 i-,I~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~....... ki T. f. IkadIalawAngpu't tatlong titik ng abakad6ng kastila at panglabingsiym sa kaniying mBa coasoOante. TABACAL. m. Po6k na taniman no mga tabako. TABACALERO, RA, adj. Nauukol sa pattatanim, paggawA at psabibilf ug tabako. TABACO. m. Halamang tabako. I Tabakong hinihitft. TABALEAR. v. a. Ugafn. 11 v. n. Katugin ng mga dalirl ang tabli. | v. r. MaugA. TABANAZO m. fam. TampIl. TABANO. m. Bangaw. TABAQUERA. f. LalagyAn ng pul b6s ng tabako. TABAQUERfA f. Tindahan ng tabako. TABAQUERO. RA. adj. y s. Na ninigaro. I Nagtitindi ng taba. ko. TABERNA. f. Tiadahan ng alak. TABERNACULO. m. Lalagyin Ui ostiya. TABIQTJE m. Dindfng. TABLA. f TablU, f Lamesa. J Talaan TABLADO. m. Sahig na tabli. II BibirayAn. TABLAJE. m. Katipunan ng mga tablA. TABLAZO. m. Hampis ng tabl^. TABLEAR. v. a. Tablahfn 6 magtabla. TABURETE. m, Upuang walAng tatnandnn at sandigan. TACARO RA adj. y s, Mipanglinlng; magdaraya. N Tampalasan. TACITO, TA. adj. Waldng imfk; waling ingay. Il Hindi hayAg. TACITURNO, NA. adj. WalAng imfk; walang ingay, I fig. Malungk6t, TACO. m. Pamasak. I Kalindarvong bakbakin. TAC6N. m. Tak6ng ng sapin. TACONEAR, v. n. Tumun6g ang tak6ng ng sapin sa marilfg tun. t6ng. I.

Page  503 -.n " -- W TACT TACTICL. t. Karuanngang nagtutur6 n~ paghahanay ng mpa bagay, 11 Mil. KarununRanz nagtuturb na pagaayos na mna kawal sa pakikidiamr. TACTIL adj. Mahihirb. TACTO. m. Pangsalit. II Paghip6 6 pagsalit. TACHA. f Puna 6 nints. TACHIADOR, RA. adj. y 1, Naimrniots; pintasin. TACHAR. v. a. Pana~fn; pintasan. 1I Katkatai ang sinulat. 11 fig. Bigying sala; oangusapan. TACHUELA. f. Pakong maiklt at malaki ang ulo. TAFANARIO. m fam. Pipt. TAHONA. f. Gilingain ng harena na pinipihit ng kabayo. II Tin. dahan ng tinapay. TAHUR, RA. adj. Manunugal. 11 m. Ang madalas sa bahay sugalin. TAIMADO DA. adj. y s. Mata las; mapaglalfing. TAJADA. f. KaDiraso ng isng bagay. 11 fam. Pamamalit. TAJAR. v a. Hatiin ang istng bagay ng dalaws 6 higft sa dalawing hiwA. TAJO. m. Hiniwi. If Gawain. | Sangkalan; tadtaran. TAJON, m. Sangkalan 6 tadts ran. TAL. adi. Kagaya; gay6n, TALDR R, v. a. Butasan. TALADRO. m. Pangbutas, |I Butas na gawA ng pangbutas 6 barena. TALAR. v.. Putulin ng sagAd TALE ang mga punongkahoy. 1' Sirain 6 sunugin ang mga parang, ba, hay 6 bayan at ibp. TALEGA. f. Supot. f Ang lam&d ng supot. 11 Halageng iang libong pisona pilak TALEGO. m. Supot na mahabhA at makipot na ginagawIng sisidIfn ng ising bagay. TALENTO. m. fig. Talino.ll fig. Pagiisip, TALENTOSO, SA. adj. Matalino. TAL6N- m. Sakong. H Sakong ng sapatos. 1 Coom. Kaputol na nsiiwan sa isAng talaan matapos mahati ahg bawa't dahon. TALONARIO, RIA. adj. Nauukol sa talaan na pinuputol ang mga dahon at natitirt ang kaputol bilang katibayan ng nilalamrT upang huwig makapagday& ang sinomIn. TALLA. f Pangangatawfin 6 tais ng tao. TALLE. m. Tindfg ng pangangataw^n, 1 Baywing, TALLECER. v. n. Magusb6ng ang halaran. TALLER. m. Pagawaan ng mga gawaing niysyarl sa kamAy. TALLO. m. Katawin rng halaman, I1 Usb6ng: Isnub6. TALLUDO, DA. adj, Malakf ang puno 6 katawAn ng halaman. II fig. MalaQ6 at mayabong, TAMASO, iA adj. comparativo, Lalung malaki 6 lalung malift. II m. Tags 6 laki ng iesng W bi gay.

Page  504 .1-504 - TAMA TAMARINDO. m. Sainpalok. TAMBALEAR. v. n. Sumnuraysu. ray. TAMBALEG. rn. Pagsuraysuray. TAMBIPIN. adv. rn. G~y'in dina; TAMBOR. Mn. Tamnb6l. Ang tuinutugt6g ag tainb6l sa bukb6. flTambor mayor, Gur6 6' punO ug is~ng banda ng nagtatarnb6l. TAMIZ. mn. Salaiin. TAMIZACION. f. Pagsa1A. TAMIZAR. v. a. Salain. TAMPOCO. adv. n Hindi ri-i. TAN. adv. c. L&16. H~ Kasfug. TANGANILLAS. (En) mn. adv. Waling gaanong tibay; mapanganib na roahulog, TANGIBLE. adj. Mahihipb. TANTEAR. V. a. Isukat anw is~ngr bagay sa ibii uping alamini kung ayos na, B1 fig. Huluin; tayahin. TANTEO. m. Pagsusukat; pagtaya. TANTO, TA. adj. Nauukol sa ha Iagtl, bilang 6 darning hundi mvAhanggan~ln. jJ GaY6n 6 ganit6ng bilang. ILalong mnalakf 6 napakalakf. mJin Tiyik na halagA 6 bilang. AlgAlq.n tanto. Kauntt. A1 Al tanto. Kagay6ng halagtl I Por lo tanto. in. adv. Kays ng&. TAKRER. v. a. Tu~tugiv. TARIDO. mn. Tnn~g rxg tinutugt6g na, istruinento. 11 Tagiwtf lg. TAPA, f. Takip. II Balkt ng akAt TAPADERA. f. Panakip: TAPAR. v. a. Takp~ln. Rj Kulubungin ng damit up6ing huWslg Mabash 6 mas'lkatan ini araw. 11 fig. Pagtakpiln 6 Magnid aug fising TAPE kaisiraan. Ii v r. Magklllub6nR. TAPETADO, DA. adj, Nauukol sit kulay na mnaitfrnitf in TAPETE, in. L'atag na malift. Latag na uili 6 ibing kayo na inilalag~iy sa ibabaw ng mesa. TAPIA, f. D:.,dfag na 1upang ki. nainAl at hinulind. TAPIAR. v. a. Dindinkdon rg lupang kinamd]. at hinulmdl. TAPON. mn. Panakip sa bote. TAPONAR. v. a. Tapun~in. TAQUIGRAFIA f Karunungan ng mnadaifniz pagisulat. TAQIJIGR\XFO FA. m. y f. Aug suinusulat ug mnabilj'i. TARASCADA. f. Sugat na gawl ng mta ngipin. TARASCAR, v. a. Kaizatfn, TARALZON. mn Limnpdk. TARDANZA. f. Pagkaantala; pag. kabalain. TARDAR v. n. y r. Maglwuit; mnabatarn. TARDE f. Hapon. Hj adv. t. Hulf. TARDECER. v. n. Magsirnuling humapon. TARDfO, DIA. adj. Matagil mah'u64 aug mnga bungangkahoy. ii Hlul s~a ponah6n. TARDOp DA. adj. Mabagal; makupad, 11 Hull. TAREX. f. GawA II Gawaing dapat isagawA sa tiy~k na panah6n j1 fig.- Hap6 nit mulb, sa ma. raining gawk. TARIFA. f. Talaan ng halagti. TARQUfff. Pusall; putik. TARSO. in. Bab6ng ng paA.