For full access to this item, please  Login

Add to bookbag
Author: Gower, John, 1325?-1408.
Title: Io. Gower de confessione amantis.
Publication info: Ann Arbor, Michigan: University of Michigan, Digital Library Production Service
2012 November (TCP phase 2)
Availability:

This keyboarded and encoded edition of the work described above is co-owned by the institutions providing financial support to the Early English Books Online Text Creation Partnership. Searching, reading, printing, or downloading EEBO-TCP texts is reserved for the authorized users of these project partner institutions. Permission must be granted for subsequent distribution, in print or electronically, of this text, in whole or in part. Please contact project staff at eebotcp-info@umich.edu for further information or permissions.

Print source: Io. Gower de confessione amantis.
Gower, John, 1325?-1408.

Imprinted at London: In Fletestrete by Thomas Berthelette printer to the kingis grace, an. M.D.XXXII. [1532] Cum priuilegio.
Alternate titles: Confessio amantis Confessio amantis. De confessione amantis.
Notes:
The last leaf is blank.
Reproduction of the original in the British Library.
URL: http://name.umdl.umich.edu/A01998.0001.001

Contents
title page
❧EPIGRAMMA AVTO∣RIS IN SVVM LIBRVM.
¶To the reder.
The table.
The contentes of the prologe.
¶The contentes of the fyrste boke.
The contentis of the seconde boke.
The contentes of the thirde boke.
¶The contentes of the fourth boke.
☞ The contentis of the fyfte boke.
The contentis of the syxte boke.
☞ The contentis of the .vii. boke.
❧ The contentis of the eyght boke.
¶To the moste victorious / and our moste gracious soue∣raigne lorde kynge Henry the .viii. kynge of Englande and of France / Defender of the feyth / and lorde of Irelande. &c.
Prologus.
¶ Hic in primis declarat Ioānes Gower quam ob causam presentem fibellū composuit & finali∣ter compfeuit, An. regni regis Ric. secundi 16.
ecoe, vt dicunt, secundū tem∣icet tempore regio Ri∣ secund, Anno regni to decimo.
¶De statu cferi vt dicunt secundū spūasia, videlicet tempore Roberti Gisbonen∣si / qui nomen Clementis forti∣tus est sibi tunc Antipape.
¶De statu plebis / vt dicunt / secūdum accidentia mutabifia.
¶Nota contra hoc / quod asiqui sortem Fortu∣ne / asiqui influentiā planetarū ponūt / per quod (vi dicitur) rerum euentue necessario contingit / sed potius dicendum est / quod ea que nos prosye ra et aduersa in hoc mundo vocamus / secundum merita et demerita hominum / digno dei iudicio proueniunt.
¶Hic in prologo tractat de staiua illa / quā ey Nabugodonosor viderat in fomm / cua capu aureum / pectus argenteum / vente enens, ferrer / pedum vero quedam pa ferica ch fictifis videbatur: fub qua memororu di secundum Damefis expositionem huus variatio figurabatur.
de quodā sapide grādi, qui edatur ab excesso m cortues, in sam quasi penitus contriit.
tione sommi, et pri∣urei.
¶ De significatione pedum, que ex duabus ma∣terus discordantibus ad inuseē diuisi extiterunt.
¶ De sapide statuam confringente.
¶ Hic seribit, quasiter huius seculi regna bariso mutationibus, preut in dicta statua figura∣batur, secūdum temporum diftinetiones sensibiliter hactenus duminuuntur.
¶ De seculo aureo, quod in capite statue desi∣gnatum est a tempore in suis Nabugodonosoria regis Casdee vs{que} in regmi Cyri regis Persaril.
¶ De seculo argented / quod in pectore designa∣tum est a tempore ipsius regis Cyri vsque in re∣gnum Alexandri regis Macedonie.
¶De seculo eneo, quod in vēfte designatum est a tempore ipsius Alexandri vsque in regnū Iu∣lu Romanorum imperatoris.
¶De seculo ferreo, quod in tibiis designatū est a tempore Iulu Cesaris vsque in regnum Caro si magni regis Francorum.
m temporibus ad simi pso et diuiso, quod cum imperi Roma∣ peruenerat tem∣. Nam ab eorū Amam imperatoriū ad∣ sotum quendam Otnem nomine subli .
¶ Hic dicit, secundum apostolum, quod nos su∣mus, in quos fines seculi deuenerunt.
¶Hic scribit, quod ex diuisionis passione singu creati detrimentum corruptibise patintr.
¶ ue cmseionis materia m mortasis existat.
¶ Quod homo ex corporis ef anime condicione diuisus, sicut saluacionis, ita damnacio∣nis aptitudinem ingreditur.
¶Quasiter Adil a statu innocētie diuisus a pa∣radiso voluptatis in terram subo∣ris peccator proiectus est.
¶Quasiter popusi per vniuersum orbem a cul¦tura dei diuisi, Noe cum sua sequesa dum taxat exceptis, dilunio interierūt.
¶Quasiter in edificatione Turris Ba∣bisonis, quam in dei contemptum Nembroth erexit singna prius hebraica in varias singuas raefica vindicta diui∣debatur.
¶Quasiter mūdus / quin in statu diuisionis quasi cetidian{us} presenti rēpore vexatur fsagessis a la∣pide supumente / id est a diuina potencia vs{que} ad resolucionem omnis carnis subito conteretur.
¶Hic narrat exemplum de concordia et vni∣tate inter homines prouocanda? Et dicit qualū, quidam Arton nuper citharista ex sui cantus ci∣thare {que} consona mesodiam tante virtutis exti∣terat, vt ipse no solum virum cum viro / sed etiam feonem cum cerua / lupum cum hagno / canem cū sepore (ipsum audientes) vnanimiter abs{que} vlla discordia ad iniucem pacificauit.
fe go fiatum hactenus ex∣ ne condicionis diuisio chari∣ superuit / intendit et auctor ad libellum cuius nomen Confessio cutur) componere de illo amore humanum genus sed et cuncta uralite subucumtur. ¶Incipir liber primus.
¶Hic quasi in psona alioril / quos amor assigat / fingens se auctor esse, amantem / varias corum passiones varus huius sibri-distinctionibus per singula scribere proponit.
¶Hic declarat materia dicens qualiter Cupido quod dignito iaculo, sui cordis memoriam graui vscere perforauit, quod Venus percipiens ipsum vt dicit, quasi in mortis articuso spasmatum, ad confitendu se Genio sacerdoti super amoris cau sa sic seminiuum speciasiter cōmendauit.
¶Hic dicit qualiter Genio pro cōfessore sedenti prouolutus amans ad confitendum se flexis ge nibus incuruatur, supplicās tamen / vt ad fui sen∣sus informationem confessor iffe in dicendis op∣ponere sibi benignus dignaretur.
¶Sermo Genii sacerdotis super con∣fessione ad amantem.
¶Hic confessio amantis, cui de duobus precipue quinque sensibus, hoc est de visu et auditu confes¦sor pre ceteris opponit.
st Confessor exemplum de visu ab , dicēs, qualiter Acteon Cad The barum nepos, dum in quadam fo∣ causa spaciarit, accidit, vt ipse fontem nemorosa arborum puschritu∣mentūsupernemens, vidit ibi Dianā nudā in flumine bafneantē, quituens uses suos a muliabri nudi euerte volebat / vnde indigna ce figuram transformauit.
¶Hic ponit aliud exēpfū de eodē, vbi dicit, quod quid ā princeps nomine Forcus, tres progenuit filias Gorgones a vulgo nuncupatas, que vno partu exorte, deformitatē monstrorū serpentinā obtinuerunt, quibus cū in etatem peruenerant, ta¦lis destinata fuerit natura, quod quicū{que} in eas aspiceret, in lapidē fubito mutabatur, et sic quā∣plures incaute respicientes, visis illis perierunt, sed Perseus miles clipeo Palladis / gladioque Mercurij munitus, eas extra montē Atlātis co¦habitātes aio audaci abs{que} sui periculo interfecit
Confessor.
¶Hic confessor exemplū narrat / vt non ab au∣ris exauditione fatua animus deceptus inuola¦tur. Et dicit qualiter ille serpens, qui aspis vo∣catur, quendā preciosissimū lapidem nomine ca bunculū, in sue frontis medio geftans, cōtra ver¦ba incantantis aurem vnā terre affigēdo prema, & aliā sue caude stimulo firmissime obturat.
¶Aliud exemplū super eodē qualiter rex Vlix es cū a bello Troiano versus Greciam nauigio remiaret, et prope issa monstra a maxima, Syre∣nes micuata, angefica voce canorans ipsum vē rum aduersitate nauigare oporteret, omnium nautarum suorum aures obturari coegit.
Confessor.
Amans.
Opponit Confessor
Confessor.
¶Hic foquitur, quod septem sunt peccata moria fia, quorū caput superbia varias speties habet, & earū prima hypocrisis dicitur, cuius proprietatē secundū vitium Confessor amanti declarat.
Amans
Confessor
¶ at confessor cū amāte super iffa hypo amoris facie frandufēter satitādo fcticus credusas sepissime dece tia.
Amans
Confessor.
¶Quod hypocrisia sit in amore periculosa nar∣rat exemplum, qualiter sub regno Tiberij im∣peratoris quidam miles nomine Mundus, qui Romanorum dux militie tunc prefuit, dominam Paulinam pulcher rimam castitatis {que} famosis∣sunam mediantibus duobus falsis presbiteris in Templo Ifys domini sui se esse fingens sub ficte sanctitatis hipocrisi nocturno tempore vi∣tiauit, vn̄idem dux in exisiū, presbiteri in mortē ob sui criminis enormitatem damnati extiterāt.
¶Hic vsterius ponit exemplum de issa etiam hi∣pocrisia / que inter virum et virum deciptens pe∣riculo sissima consistit / Si narrat qualiter Geci in obsidione ciuitatis Troie, cum ipsam vi appre∣hendere nullatenus potuerut, fallaci animo cum Troianis pacem vt dicunt pro perpetuo statue∣bant: et super hoc quendam equm mire grassio∣nis de ere fabricatum ad sacrificādum in tempso Minerue confingentes.
Confessor.
Amans.
Confessor.
¶Hc loquitur de secunda a specie superbie / que Ineding dicitur. Et primo illins vicii natura simpliciter declarat. Et tractat cōfequēter super iffa inobediētia / que in curia Cupidinis exosa a∣moris cam̄ ex sua ide sillitate sepissime retardat.
Confessor
¶Hic loquitur de murmure et planctu / qui su∣per omnes afios inobedientie secretiores / vt ministri issi beseruiant.
Amans.
Confessor.
¶Hic contra amori inobedientes ad cōmendati∣enem obediencie confessor super codem exemplū ponit, vbi dicit / quod cum quidam regis Secilie silia in sue inuentucis floribus pulcherrime ex uis Nouerce incantationibus in vetulam turpis∣simam transformata extitit / Florencius tunc im peratoris Claubii / nepos / miles in armie sren∣nuissimus amorosis{que} legibus intendens / ex sun obedientia in pulchritudinē priftinā reformami.
Confessor
Confessor.
¶Hic loquitur de tercia specie superbie, que pre∣sumpcio dicitur, cuius naturam primo secundum vitium confessor simpliciter declarat.
¶ Hic tractat confessor cum amante super illa saltem presumptione, ex cuius superbie quem plures fatui amantes, cum maioris certitudinis in amore spem sibi promittunt inexpediti citius destituuntur.
Amans.
Confessor.
Amans.
¶Hic ponit confessor exemplum contra illos / qui suis viribus presumentes debisiores efficiū¦tur, Et narrat qualiter ille Campaneus miles in armis probatissimus de sua presumens auda∣cia inuocationē ad superos tempore necessitatis ex vecordia tm̄ et non aliter primitus prouenisse asseruit, vnde in obsidione ciuitatis Thebarum / cum ipse quodam die coram suis hostibus ad de∣bellandum se obtulit / ignis de ceso subito super veniens ipsū armatil totaliter in cineres cōbussit.
¶Hic loquitur confessor contra illos, qui de sua scientia presumentes aliorum cōdiciones diuidi∣cantes indiscrete redarguunt / Et narrat exem∣plum de quodam principe regis Hungarie ger∣mano / qui cum fratrem suum pauperibus in pu∣blico vidit humiliatum / ipsum redarguendo in contrarium edocere presumabat / sed rex omni sapiencia prepollens / ipsum sic incante presu∣mentem ad humilitatis memoriam teribili pro∣uidentia mitius castigauit.
Confessor.
Amans.
Confessor.
¶Hic in speciali tractat Confessor cum Amante contra illos / qui de propria formositate presu∣mentes amorem multeris dedignātur, Et narrat exemplum / qualiter cuiusdam principis filius mine Narcissus estino tempore / cum ipse ve∣nationis causa quendam ce ruum solus cum suis canibus exagitaret, in grauem sitim incurrens necessitate cōpulsus ad bibendū de quodam fonte inclinquit: vbi ipse faciem suā pulchei ri∣mam in aqua percipiens putabat se per hoc illā Nham / quam poete Echo vocant in flumine am suis oculis conspexisse / de cuius amore laqueatus / vt ipsā ad se de fonte ex∣ pluribus blandicus adulabatur / sed cū ntenus perficere potuit, pre nimio lan∣ deficiens contra lapides ibidem adiacen∣ exuerberans cerebrum effudit.
Amans
Confessor.
¶Hic loquitur de quarta specie superbie, que iactantia dicitur / ex cuius natura causatur, vt homo de se ipso testimoniū perhibens / suarū vir∣tutum merita de laude in culpam transfert et suam famam cū extollere vellet, illā {pro}prio ore subuertit. Sed et Venus in amorie causa de isto vicio maculatos a sua curia super omnes alios abhorrens expellit / et eorum multiloquium ve∣recundia detestatur / vnde Confessor Amanti opponens materiam plenius declarat.
Amans
¶ confessor exemplum contra illos / sua in amis probitate / vel de suo in causa desidetio completo se iactant / Et iter Albinus primus rex Longo bat cum ipse quendam alium regem nomine dum in belle morientem triumphasset / capitis defuncti auferens ciphum ex ea t auro circumgatū in sue victorie me∣ricari constituit / insuper et ipsius Gur Resemundam rapiens / maritali nigem sibi copilauit. Vnde ipso Al∣ste coram sui regni nobilibus in suo re∣ fedente dicti Gurmundi ciphum in∣ ad se inter epulas affetri iussit / quem sumotm vori sue regine porrexit dicens. Bibe cum pa tuo / quod et ipsa huiusmodi operis nara fecit. quo facto rex statim super his que prius gesta fuerant cunctis audiētibus per sin∣gu se actauit. Regina vero cum talia audiffet animo celato factum abhorēs in mortem dn̄i sui regis circumspecta industria conspirauit. Ipsum {que} auxiliātibus Glodesida et Helmege brem fu secuto tēpore inter fecit / cuins mortem dux ra∣uenensis tam in corpus regine quam suorū fau∣torum postea vindicauit.
Confessor.
¶ Hic loquitur de quinta specie superbie / que Inanis gloria vocatur. Et eiusdem victi naturā primo describene super eodem in amorie causa Confessor amanti consequenter opponit.
Confessor.
Amans.
nfessor exemplum contra vicium , narran qualiter Nabugodono∣asderum cum ipse in omni sui mages∣ cessor extitiffet, deus eius superbiā ipsum extra formam homine fenum commedentem transmutauit. tenum penitens cum ipse potenci∣ misertus deus ipsū in su regni ta santate mendatum graciosius .
¶Hic narrat confessor exemplum contra super∣am, Et dicit / {que} nuper quidam rex famose pru∣dencie cuidam misiti suo super fribus questioni∣bus, vt inde certitudinis responsionem daret sub pena capitasis sententie terminum presixit. Primo quid minoris indigentie ab inhabitātibus orbem auxisium mains obtinuit. Secundo quid maioris meriti continens minoris expense repri∣sas exiguit. Tercio quid omnia bona diminuens ex sin proprietate nihil penitus vasuit. Quarū vero questionum quedam virgo dicti militis sifia nomine patris sofutionē aggrediens tafiter regi respondit. Ad primam dixit / quod terra nullius indiget / quam in adiuuare cotidianis laboribus omnes intendunt. Ad secundam dixit / {que} humi∣litas omnibus virtutibus preuafet / que tamen nullius prodigalitatis expensis mensuram ex∣cedit. Ad terciam dixit / {que} superbia omnia tam corporis quam anime bona deuastans maiorum expensarum excessus inducit.
Confessor.
Amans.
Confessor.
¶Incipit liber Secundus.
¶Hic ponit confessor exemplum contra isto saltem / qui in amoris causa altorum gandiis in∣uidētes ne quaquam per hoc fibi ipsis proficiūt. Et narrat qualiter quidā inuines miles nomine Acis / quē Galathea Nimpha puscherrima toto corde peramauit / cum ipsi sub quadā rupe iuxta fitus maris colloquium aduinicem habuerunt / Polyphemus gigas concussa rupe magnam inde partem super caput Acis ab alto proiiciens, ipsū per inuidiam interfecit. Et cum ipse super hoc dictam Galatheam rapere voluisset, Neptunus gigante obsistens / ipsā inuiolatā salua custodia preseruanit. Sed et du miserti corpus Acis de∣fucti in fontē aque dulcissime subito trāsmutarūt
Amans.
¶H segnitur confessor de secunda specie inui∣ gudium afterius doloris dicitur / Et dem vicu materiam tractans amantis am super eodem vsterius inueftigat.
Confessor.
¶Hic ponit Confessor exemplum contra illum / qui sponte sui ipsius detrimentum in alterius pe∣nam maiorem patitur / Et narrat / quod cum Iupiter angelum suum in forma hominis / vt ho∣minum condiciones exploraret ab excelso in terram misit / contigit / {quod} ipse angelus duos homines / quorum vnus cupidus et alter inuidus erat, itinet ando spacio quasi vnius diei cōmita∣batur. Et cum sero factum esset Angelus eorum noticie se ipsum tunc manifestans dixit / {quod} quid quid alter eorū ab ipso donari sibi peci erit, illud statim obtinebit / {quod} et socio suo secum comitanti affirmat duplicandum. Super quo cupidus im∣peditus auaricia, sperans sibi diuicias carpete duplicatas primo petere recusauit. Quod cum inuidus animi aduerteret naturam sui vicii con∣cernens ita vt socius suus vtro{que} sumine priuare tur, se ipsum monoculum fieri constantur primus ab Angelo postulabat. Et sic vnius inuidia alte∣rius auariciam maculanit.
¶ tat Confessor de tercia specie inuidie, tio dicitur, cuius morsus vipereos lesa ma deplangit.
confssor cntra iftos in amoris suus obloquis aliena fo∣ et narrat xemplum de Con∣ Rome Imperatoris Filia omnui famissima / obus amorem Solda∣, vt eam in vxorem ducere posset, promisit / enius accepta cauci∣g tunc pape dicta fifta vna cum dinalibus, alus {que} Rome proceribus mariagu causa nauigio honorifice que lamen ōloquentium postea us varus modis abs{que} sui culpa doso fata multiplicter passa est.
¶Qualiter adueniente Constantia in Barbariā mater soldani huiusmodi nuptias perturbare volens, filium suum vna cum dicta Constantia / cardinalibus {que} et alus Romanie prima die ad conuinium inuitauit, Et conuescentibus illis in mensa, ipsum soldanum, omnes {que} ibidem preter Constantiam Romanos ab insidus latitantibus subdole detractione interfeci procurauit, ipsam{que} Constantiam in quadā nani abs{que} gubernaculo positam per altum mare ventorū flatibus agi∣tandam in exisium dirigi solum constituit.
¶Qualiter nauis cū Constancia in partes An∣glie, que tūc pagana fuit prope Humber sub quo dam Castello regis, qui tunc Allee vocabatur post triennium applicuit, quam quidam miles no mine Elda dicti castelli tunc custos et naui lete suscipiens, vxori sue Hermyngylde in enstodiam honorifice commendauit.
¶Qualiter quidam inuenis miles in amorem Constantie exardeseens, pro eo {quod} ipsa sibi con∣sentire nolint, eam de morte Hermegylde, quam ipse noctanter interfecit, verbis detractorne ac∣cufaint / sed angelus domini ipsu sic detrahentem in mayilla subito percutiens / non solum pro mendaci comprobauit, sed etu mortali post ip∣sine confessionem penitus interfecit.
¶Qualiter rex Allee ad fidem Christi conuer∣sus baptismum recepit: et Constantiam super hoc leto animo despēsauit que til qualis vel vnde fuit alicui nullo modo falebatur, Et cum infra breue postea a domino fuo inpregnata fuisset, ipse ad debellandū cum feotis iter arripuit, et ibidē super guerras aliquandiu permansit.
¶egia Constantin infantem masculit tismo Mauritium vocant, rege ab∣ eft, Sed inda mater regis Do∣ super sio foto condolens, mendacibus re¦ cetificat, or su demoniaci & nō huma∣ generuoa monsiruosum fantasma foco geniture ad produit, huiusmodi{que} detracto ribus aduersus Constantiam procurauit, {que} ipsa in nauem, qua prius venerat / iterum ad exisium vno cum suo partu remissa desolabatur.
¶Prima fitsera in commendacionem Constan∣cie ab episcopo Regi missa per Domisdam in con¦trarium fassata.
¶Secunda fetiera per regem episcopo remissa a Domisda iterum fassata.
Constancie post biennium in supris inter Sarazeno manius dens ipsam con∣erat.
¶Qualiter Nauicula Constanie quodam die {per} altum mare vagans inter copiosam namū mul∣tudinem dilapsa est. quarum Arcennius Roma∣norum conful, dux, et capitaneus ipsam ignotam suscipiens vs{que} ad Romam fecum perduxit, vbi equalemvxori sue Elene permansurā reuerenter affociauit, nec non et eiusdem filjum Mauricium in omni habundantia quasi proprium educauit.
¶Qualiter rex Alle inia pace cum Sco a guerris rediens, et non inuenta vxore sua cau∣sam exilu diligencius perscrutans, cum matrem suam Domildam inde culpubilem sciniffet, ipsam in igne proiciens conburi fecit.
¶ Qualiter post sapsum .xii. annorū rex Assee absoluciouis causa Romam proficiens, vxorm suam constanciam vna cum filio suo diuina pro∣indencia ibidem setus inuenit.
¶ Constancia, que antea per fofum supences omnes incognitam se ce∣unt mum pasuo imperatori se ipsam manifestai, Quod cum rex Aee sciuisset, vna cum vniuersa Romanorum multi∣tudine inestimabii gaudio admirantes cunctipo∣tentem landarunt.
¶ Qualiter Mauricius cum imperatore, v heres imperu remansit, et rex Affee et Constan∣tia in Angliam regressi sunt.
¶ Quafiter rex Alle in Anglia post biennium humane carnis resofucionem subiens nature de∣bitum persofuit, post cuius obitum Constancia cum patre suo Rome se transtulit moraturam.
¶Hic ponit Confessor exemplum contra istos detractores, qui in alterius vitupertum menda∣tia confingentes dissamacionem fieri procurant. Et narrat qualiter Perseus, Philippi regis Ma¦cedonu filius Demetrio fratri suo ob euis pro∣bitatem inuidens / composito detractionis men∣dacio ipsum apud patrem suum mortaliter accu∣sauit. dicens ipse non solum patrem / sed et to∣tum Macedonii regnum Romanis hostibus pro ditorie vendidisset, quem super hoc in iudicium producens testions {que} indicibus auro suborna∣, quamvis falsissime morte condempnatum quo defuncto eciam et pater infra breue ortuus est. Et sic Perseo successiue reg∣nate deus huiusmodi detractionis inuidiam ab∣s sum cum vniuersa suorum pugnatorū extra Danubii fluuium ab Aemilo norum Consule, enentu bellico inter∣. Ita quod ab illo die Macedonii penitus destructa Romano Imperio deseruiuit / et eins detractio / quam aium conspiranerat / in sui ipsius diffama pre erpetno dinulgata consistit.
Confessor.
Amans.
¶ Hic tractat Conffessor super quarta specie in∣e / que Dissimulacio dicitur, cuius vustus quanto maioris amicicie apparenciam oftendit / te subtisioris dosi fallacias ad decipiendum mn maginatur.
¶ Hic pnit Confessor exemplum contra iftos, ui suō diffimulate beniuosentie specuso alios in amore defrandant, Et narrat quafiter Hercules cum ipse quoddam flunium enius vada non nonit cū Dnyra transmeaie proposuit / supueniens essus ggas ob amicitiam Hercusis, vt dixit nyram n vsnas suas suscipiens, trās ripam ver duxit. Et statim cū ad litus peruenisset qu cio currete potuit, ipsā tanquā propriam in preiudim Herculis asportare fugiens cona∣tr. Pe quod nō sosum ipsi sed etiam Hercusi rte euentum fortuna postmodum causauit.
¶Hic fractat Conffessor de quinta specie Inui∣die, que surplantacio dicitur, cuius cultor prius∣onam vecipiatur aliene dignitatis et officii mul∣tne intrusor existens.
¶Qualiter Agamemnon de amore Breffeide Achillem, et Diomedes de amore Cri∣seide Troilum supplantauit.
¶Qualiter Amphitrium socium suum Getam qui Alemenam peramauit, seipsum loco alterius cautelo sa supplantacione substituit.
¶ amoris causa contra fraudē detractio∣ Confessor exemplum / Et narrat de Romani imperatoris filio / qui probitates um super omnia exercere affectans, nesci∣enita mare in partes Persie ad defer∣dum Sosdan super guerras cil solo misite suo ignotus se transtulit, Et cum fama super altes ibidem celsior contigit vt in quodam bello contra Egipti , sosdanus a sagitia mor∣ priusquam moreretur quendā sutetissimito nobili Romano qualiter filia sua sub paterne vinculo aduirata est. {quod} quicum{que} e afferret, ipsum in coningē pre∣ Defuncto autem Soldanayre dicitur, itinerantes suo uius misteru ntanter a bursa demini que audiuit vsui appsiciuit sic ser Soldani filta, .
¶ Hic ponit Confessor exemplum contra istos in causa dignitatis adquirende supplantatores. Et narrat qualiter papa Bonifacins predecesso∣rem suum Cefestinum a papatu contractata cir∣cumuencione fraudufenter supplantauit / Sed qui potentes a fede deponit hunismo di supplanta cionis fraudem non sustinens, ipsum sic in sub∣lime exaltatum postea in profundi carcerie mise ilam proici / fame {que} siti cruciari, nec non et ab hme bite gaduiis deforosa morte supplantari permifit.
¶Nota de prophecia Ioachim abbatis.
¶ Qualiter Ioab priceps milicie Dauid inuidie Abner subdole interfecit. Et qualiter etiā Achifell ob hoc, quod Cusi in Cōsilio Absolon catu, accēsus inuidia laqueo se suspēdit.
¶Hic deseribit Confessor naturam inuidie iam in amore quā aliter secundum proprietatē vicū.
¶Hic ponit Confessor exemplū de vertute Cha¦titatis contra Inuidiam / Et narrat de Constan¦tino Esene filio, qui cum Imperu Romani digni∣taiem obtenue rat, a morb o lepre infectus medi∣ci pro sanitate recuperanda ipsum in sanguine puerororum masculo rum balneare proposuert, sed cum innumera multitudo matrum cum fue huiusmodi medicina causa in circuitu palaci af∣fuisset / Imperator {que} eorum gemitus & elamores percepisset, charitate motus ingemiscens sic a O vere eft ipse dominus, qui se facit seruum pie∣tatis. Et his dictis statum suum cunctipotes medele committens, sui ipsius mordum acius quam infancium mortem benignius elegit, vnde ipse qui antea paganus et leprosus extiterat, ex vnda baptismatis tenatus utrinus{que} materie tant corporis quam anime diuino miraculo conse∣cutus est salutem.
Confessor.
Incipit liber tertius.
part
Confessor,
¶Hic ponit Confessor exemplum contra istos / qui cum vires amoris non sunt realiter experti contra alios amantes melancolica seueritate ad it acnndiā vindicte prouocantur, Et narrat qua∣liter rex olus filium nomine Machareum et filiam nomine Canacem habuit / qui cum ab in∣fantia vs{que} pubertaiem inuicem fuerant educati, Cupido tandē cum ignito iaculo amborum cor∣dis desideria amorose penetrauit / ita {quod} natura Canacis cooperante a fratre suo inpregnata par turit, super quo pater intollerabilem inuentutis concupiscentiam ignorans / nimia{que} furoris me∣lancolia preuentus / dictam filiam cum partu delorisissimo casu interfeci diuidicauit.
¶ Hic narrat qualiter Tiresias in quodam mō∣te duos serppentes inuenit pariter commiscentes quos cum virga percussit, Irati dil ob hoc, & na∣turam impediuit, ipsum contra naturam a forma virili immuliebrem transmutarunt.
Confessor.
Amans.
super secunda specie ire ex cuius cōturelus innumerosa tam in amoris causa qūi aliter sepissime exorta est.
Confessor.
¶ Paciencia est vindicta omnium iniuriarum.
Amans.
¶Hic ponit Confessor Exemplum de paciencia in amore contra lites habenda, Et narrat quali∣ter Vxor Socratis ipsum quodam die mustie sermonibus litigauit, Sed cum ipse abs{que} vlla responsione omnia probra pacienter sustulit / in∣dignata Vxor quandam ydriam plenam aque / quam in manu tenebat, super caput viri sui subi∣to effudit, dicens: Euigila et loquere / qui respō∣dens tunc ait. O vere iam scio / et expertus sum, quod post ventorum rabiem sequuntur imbres. Et isto modo litis contumeliam sua paciencia deuicit.
Confessor.
Amans.
Amans.
Confessor.
¶ Hic ponit Confessor exemplum quod de al∣terius lite intromittere cauendum est. Et narrat qualiter Iupiter cum Iunone super quadam que sitione litigabant / videlicet vtrum vir an mulier in amoris concupiscentia feruencius ardebat: su∣per quo Tiresiam eorum Iudicem constituebant Et qui ille contra Iunonem in dicte litis causa sentenciam diffiniuit, irata de ipse deum ambo∣rum oculorum lumme claritatis abs{que} remis∣sione priuauit.
Confessor.
¶ Confessor exemplum contra illos, causa allterius consilium reuelare . Et narrat, qualiter quedā auis tunc mine Cornus, consilium domine sue denudauit: vnde cōtigit non so∣ Coronidem interfect, sed et Coruum, tanquam nix albus fuit, in piceum co∣rem pro perpetou transmutari.
¶Hic soquitur super eodem, Et narrat qualiter Lara Nimpha eo quod Iupiter Iuturnam abul∣terauit / Iunoni Ionis vxori secretum reuelauit. Qua propter Iupiter ira commotus singua La∣ris prins abscisa / ipsam postea in profundum A∣cherontis exulem pro perpetuo mancipauit.
¶Hic tractat Confessor de tercia specie ire, que odiū dicitur: cuius natura omnes ire inimicitias ad mentem reducens issas vs{que} ad tempus vindic te, vefut scriba demonis in cordis papiro com∣memorandas inserit.
¶Hic ponit Confessor exemplum contra illos / qui cū ire sue odium aperte vindicare non possint, ficta dissimulatione vindictam subdole assequen∣tur. Et narrat, quod cum Palamides princeps Grecorum in obsidione Troie a quibusdam suis emulis proditorie interfectus fuisset / pater{que} suus rex Nauplus in patria sua tunc existens / huiusmodi euentus certitudinem sciuisset: gre∣cos in sui cordis odium super omnia recollegit, vnde contigit, {quod} cum greci deuicta Troia per al∣tum mare versus Greciam nauigio remeantes obscurrissimo noctis tempore nimia ventorū tem∣pestate iactabantur, rex Nauplus in terra sua contra litus maris / vbi maiora saxorum emine∣bant pericula super cacumina moncium, gran∣dissimos noctanter fecit ignes / quos greci aspi∣cientes saluum portum ibidem inuenire certissime putabant / Et teri am aproximātes diruptis na∣uibus magna pars grecorum periclitabatur.
Confessor.
¶Hic tractat Confessor super quarta et quinta specie ire / que impetuositas & homicidium dicun∣tur: sed primo de impetuositate specialiter tra∣ctare intendit, cuius natura spm̄ in naribus ge∣fiādo ad omnes re mociones in vindicta parata pacientiam nullatenus obseruat.
¶Hic ponit Confessor exemplum quod omnis impetuosa voluntas sit discretionis moderamine gubernanda. Et narrat qualiter Diogenes / qui motus animi sui rationi subiugauerat, regem Alexandrum sub isto facto sibi opponente ple∣mus informanit.
¶ Hic in a moris causa ponit Confessor exem∣plum contra issos / qui in sua dampna nimis ac∣celerantes ex impetuositate se ipsos muftociens offendunt. Et narrat qualiter Piramus cum ipse Tisbe amicam suam in foco inter eosdem deputa to tempore aduentus sui promptam non inuenit, animo impetuoso se ipsum pre dolore extracto gladio mortaliter transfodit. que postea infra breue beniens cum ipsum sic mortaum inue∣nisset / eciam et illa in sue ipsius mortem impe∣tuose festmans eiusdem gsadii cuspide sui cordis intima per medium penetrauit.
¶Hic ponit Confessor Exemplum contra illos qui in amoris causa nimia festinatione concupis∣centes tardius expediunt, Et narrat qualiter pro eo quod Phebus quādam virginem pulcher rimam nomine Daphnem nimia amoris accelera¦tione insequebatur / Iratus Cupido cor Phebi sagitta aurea ignita ardencius vulnerauit, Et e∣contra cor Daphne quadam sagitta plumbea / que frigidissima fuit / sobrius perforauit / Et sic quanto magis Phebus ardencior in amore Dap¦hnem persecutus est, tanto magis ipsa frigidi∣or Phebi concupiscenciam toto corde fugitina dedignabatur.
Confessor
¶Hic ponit Confessor exemplum contra illos qui nimio furori accensi vindictam Ire sue vlira quam decet cōsequi affectant. Et narrat qualiter Athemas et Demephon Reges, cum ipsi a bello Troiano ad propria remeassent, et asuis ibidem pacifice recepti non fuissent, congregato aliunde pugnatorum exercitu regiones suas non solum incendio vastare sed et omnes in eisdem habitan∣tes a minimo vsque admaiorem in perpetnam vindicte memoriam gladio interficere feruore iracun die proposuerunt: Sed rex Nestor, qui senex et sapiens fuit / tractatus inter ipsos rēges et eorum regna ta pace huiusmodi impetuosi∣tatem initius pacificauit.
¶ Hic ponit Confessor exemplum contra illos qui ob sue concupiscencie desiderium Homicide efficiuntur. Et narrat qualiter Clytēnestra vxor Regis Agamemnonis cum ipse a bello Troiano domi rediffet consilio Egisti / quem adultera pe∣ramauit, sponsum suum in cubili dormientem sub noctis silencio trucidabat. cuius mortem fi∣sius eius Horestes tunc iunioris etatis postea diis admonitus crudelissima seueritate vindicauit.
Confessor.
¶. Hic sequitur contra motoresguerre, que non solum homicidii sed vniuersi mundi desolationis mater existit.
¶Nota {quod} greci omnem terram fertilem debel∣labant, sed tantum Archadiam pro eo {quod} pauper et sterilis fuit, pacifice dimiserunt.
¶Hic declar at per exemplum contra istos prin∣es seu altes quoscil{que} illicite guerre motores / Et narrat de quodam pirata in partibus mari∣is speliatore notissimo / qui cum captus fuisset, et in iudicium coram rege Alexandro productus et de latricino accusatus dixit / O Alexander vere uia cū paucis socus spoliorum causa naues tantum epforo / ego latruncusus vocor. in autē quia cum infinita beffatorum muftitudine vniuer fam trram subiugando spofiafti, Imperator di∣ct. Ita {quod} statue tuus a statu meo differt / sed em animo conditionem paisem habemus. ander vero enis audatiam in responsione. bans ipsum penes se familiarem retinuit. Et licss beffatori complacnit.
☞ Hic secundum gefta Alexandri de guer∣ris illicitis ponit Confessor exemplum / dicens: quod quamuis Alexander sua potentia totius mundi victor, subingarat imperium, ipse tandem mortis victoria subiugatus / cunctipotentis sen∣tentiam euadere non potuit.
tas venie occasionē prebet delinquēdi.
☞ Nota secundum Solinum contra homicidias de natura a cuiusdam auis faciem ad similitudinem humanam habentis / que cum de vreda sua homi∣nē iuxta fluuiū occiderit viderit{que} in aqua similē sibi occisum statim pre dolore moritur.
☞ Hic ponit Confessor exemplum de pietate contra homicidium in guerris / habenda, Et nar∣rat qualiter Achilles vna cum filio suo contra regem Mesee, qui tunc Theucer vocabatur / bel∣molum inierunt, Et cū Achilles dictum regē in bello {pro}stratū occidere voluisset Thelaph{us} pietate tu ipsum clipeo cooperiens veniam pro rege a patre postulauit pro quo facto, ipse rex adhuc vinens Thephalum regni sui heredem libera vo luntate constituit.
☞ Incipit liber quartus. ❧
☞ Hic ponit Confessor exemplum contra istos qui in amoris causa tardantes delinquunt. Et narrat qualiter Dido regina Cartaginis Ened. ab incendus Troie fugitinum in amorem fuum gauisa suscepit / qui cum postea in partes Italie a Cartagine bellaturum se transtulit, nimiam {que} ibidem moram faciens / tempus redditus sui ad Didonē vltra modū tardauit / ipsa intolleabili dolore cōcussa sui cordis intima gladio trāsfodit.
¶Hic loquitur super eodem, qualiter Penolope Vlixem maritum suum in obsidione Troie diuci∣us morantem ob ipsius ibidem tardacionem epi∣stola sua redarguit.
¶Nota ad huc de quodam Astrologo super eo∣dem, qui quoddam opus ingeniosum quasi ad complementum septennios perducens vnius mo¦menti tardacione omni sui operis diligentiam penitus frustrauit.
¶Nota ad huc contra taidationem de virgini∣bus fatuis, que nimiam moram facientes intrāte sponso ad nupcias / cum ipso non introierunt.
¶Hic loquitur Confessor de quadam specie Ac∣cidie / que pusillanimitas dicta est / cuius imagi∣natiua formido ne{que} virtutes aggredi, ne{que} vicia fugere audet / sic{que} vtrius{que} vite tam actiue quam contemplatiue premium non attingit.
☞ Hic in amoris causa loquitur contra pusilla nimes, Et dicit / {quod} amans, pro timore verbis ob∣tumescere non debet, sed concinnando preces sui amoris expeditionem tutius prosequatur / Et ponit Confessor exemplum, qualiter Pigmalion pro eo {quod} preces continuauit, quandam imaginem eburneam, cuius pulchritudinis concupiscentia illaqueatus extitit, in carnem et sanguinem ad latus suum tranformatam sentiit.
Hic venit exemplum super eodem qualiter Lgdus vxori sue Thelacuse pregnanti mi∣naatur qsi filiam pareret / infans occideretur. ou tamen postea cum filiam ediderat, Isis dea parts tunc presens filiā nomine Iphi appellari more masculi educare admonuit, quam filium credens / ipsam in maritagium filie principis etate solita copulanit / Sed cū debitum sui comugu, vnde foluere non ha∣ in sui aduitorium interpellebat, qui su∣ miserti femineum genus in masculinum nature in Iphe per ia transmutarili.
¶Hic tractat Confessor de vitio obliuionis / quā mater eius Accidia ad omnes virtutum memo∣rias, necnon et in amoris causa immemorem se constituit.
☞ Hic in amoris causa contra obliuiosos ponit Confessor exemplum, qualiter Demophon ver∣sus bellum Troianum itinerando a Philli de Rodipea regina non tantum in hospicium / sed etlam in amorem gaudio magno susceptus eft, qui postea ab ipsa Troie descendens rediturum infra certum tempus fidelissime se compromisit sed quia huiusmodi promissiones diem statutum post modum oblitus est, Phillis obliuionem De∣mephontis lacrimis primo deplangens / tandem cordula collo suo cerculigata se mortuā suspedit.
☞ Her tractat Confessor de viciis negligen cie, cuius condicio Accidiam amplectens omnes aries sciencia tom in amoris causa {que} aliter igno∣miniosa pretermittens, cum nullum poterit emi∣nete remedium sui ministerii diligenciam ex post facto in vacuum attemptare presumit.
☞Hic contra vicium negligencie ponit Confes∣sor exemplum. Et narrat / quod cum Phaeton fi∣lius Solis currum patris sui per aera regere deliuerat, admo nitus a patre, vt equos ne deui∣rent equa manu diligencius refrenaret, ipse con filium patris sua negligencia pretiriens, equos cum curru nimis basse errare permisit / vnde non solum incendio orbem inflammauit, sed et ipsum de cuu cadentem in quoddam fluuium demergi a interitum causauit.
☞ Exemplum super eodem de Icharo filio Dedali in carcere Minotauri existente, cui Deda¦lus, vt inde euolaret alas componens firmiter iniunxit, ne nimis alte propter solus ardorem as¦cenderet, quod Icharus sua negligencia post po¦nens cum altius sublimatus fuisset subito ad ter∣ram corruens expirauit.
☞ Hic loquitur Confessor super illa specie ac∣cidie, que Ocium dicitur / cuius condicio in vir∣tutum cultura nullius occupacionis diligenciam admittēs / cuiuscū{que} expedicionē cause nō attigit.
¶ Hic ponit Confessor exemplum contra istos, qui amoris occupationem omittentes / grauioris infortunii casus expectant / Et narrat de quadā Armenie regis filia, que huiusmodi conditionis in principio inuentutis ocio sapersiftens / mirabili postea visione castigata in amoris obsequium pre ceteris efficitur.
☞ Hic ponit exemplum super eodem: Et narrat de filia Iepte / que cum ex sui patris voio in holocaustum deo occidi et offerri deberet, ipsa pro eo / quod virgo fuit, et prolem ad augmenta∣tionem populi dei nondum genuisset .xl. dierum spacium, vt cum suis sodalibus virginibus suam defleret virginitatem priusquam moreretur / in exemplum asiorum a patre postulauit.
☞ Hic loquitur, quod in amoris causa mi∣litie probitas ad armorum laboris exercitium nullatenus torpescat.
¶Hic allegat Amās in sui excusatione qualiter Achilles apud Troiam propter amorem Po∣lixene arma sua per aliquod tempus dimisit.
❧ Hic dicit {quod} amoris delectamento postposito miles arma sua preferre debet, Et ponit exemplū de Vlyxe, cum ipse a bello Troiano propter a∣morem Penelope remanere domi voluisset, Nau plus pater Palamidis cum tantis sermonibus allocutus est, {quod} Vlixes thoro sue coniugis relic∣to lobores armorum vna cum afiis Troie mag∣nanimis subibat.
narrat super odem, qualiter Laodomia vor voens ipsum a bello secunt retinere fatatam sibi mortem in Tre prenunciauit. sed ipse miliciam poci affectans, Troiam adut vbi sue mor∣ perpetue laudis Cronicam ademit.
☞ Adhuc super eodem qualiter Rex Saul, n obstante {quod} Samuelem a Phitonissa fuscitatum et conturatil vesponsum, {quod} ipse in bello morere∣tur, accepisset: hostes tamē suos aggrediens mili∣cie famā cūtis huius vit blādemētis preposuit.
❧ Hic loquitur, {quod} miles in suis primordiis ad audaciam pronocari debet. Et narrat qualiter Chiro Centaurus Achillem, qui secum ab infan cia in montem Peleon educauit, vt audax efficere tur, primitus edocuit, quod cum ipse venacionibus ibidem insifteret, leones, et tigrides, huinsmodi{que} animalia sibi resistentia, et nulla alia fugitiua a∣gitaret, et sic Achilles in inuentute animatus fa∣mosissime militie probitatē postmodū ad optanit.
☞ Hic dicet, {quod} miles priusqua amoris amplexu dignus efficiatur, euentus bellicos victoriosus amplectere debet / et narrat qualiter Hercules et Achillous propter Deianiram Calidonie regis filiam singulare duellum ad inuicemnierunt / cu∣ins victor Hercules existens armorum meritis amorem virginis laudabiliter conquestauit.
❧ Nota de penthefilea Amazonie regina, que Hectoris amore colligata / contra Pirrum Achil¦lis filium apud Troiam arma ferre eciam per∣sonaliter non recusauit.
☞ Nota qualiter Philimenia propter milicie famam a finibus terre in defensionem Troie ve∣niens tres puellas a regno Amazonie quolibet anno percipiendas sibi et heredibus suis imper∣petuum ea de causa habere promeruit.
☞ Nota pro eo quod Eneas regem Turnum in bello deuicit non solum amorem Lauine / sed et regnum Italie sibi subiugaium obtinuit.
☞ Nota de amore charitatis vbi dicit qui non diliget / manet in morte.
☞ Hic loquitur contra ociosos quoscum{que}, et maxime contra istos, qui excellentis prudencie ingenium habentes abs{que} fructu operum torpes∣cunt. Et ponit exemplum de diligencia predeces∣sorum, qui ad tocius humani generis doctrinam et auxiliū suis cōtinuis laboribus et studus gra∣cia mediante diuina artes et sciencias primitus inuenerūt.
❧ Nota de tribus lapidibus / quod philo∣sophi composuerunt: quorum primus {que} lapis vegetabilis, qui sanitatem conseruat / Secundus dicitur lapis Animalis, que membra et virtutes sensibiles fortificat, Tertius dicitur lapis mine∣ralls / que omnia metalla purificat / et in suum perfectum naturali potencia deducit.
HIC loquitur de Sompnolencia / que Accidie Cameraria dicta est / cuins natura semi∣mortua alicuius negotii vigilius obseruari so∣pori sero torpore recusat, vnde quatenus amorē concernit Confessor Amanti diligētius opponit.
Confessor.
¶Hic ponit exemplū qualiter somnia prestice veritatis quando{que} certitudinem figurant. Et narrat {quod} cum Ceix rex Troicinie pro reforma∣tione fratris sui Dedalionis in ancipitrem trans mutati peregre proficiscens in mari longins a pa tria dimersus fuerat, Iuno mittens Iridem mi∣ciam suam in partes Chimerie ad domum somni iussit, {quod} ipse Alcione dicti regis vxori hui{us} rei e∣uentū per somnia certificaret. Quo facto Alcio∣na rem perscrutans corpus mariti sui, vbi super fluctus mortuus iactabatur, inuenit: que pro do fore anguftiata cupiens corpus amplectere, in al tum mare super ipsum prosiliit, vnde du miserti amborum corpora in aues, que adhuc Alciones dicte sunt, subito conuerterunt.
❧ Hic dicit, {quod} vigilia in amantibus / et non sompnolencia laudanda est. Et ponit exemplum de Cephalo filio Phebi / qui nocturno silencio auroram amicam suam diligencius amplectene Solem et Lunam interpellabat / videlicet {quod} sol in circulo ab oriente distantiori currū cū luce sua retardaret, et quod Luna sphera sua longissima orbem circuens, noctem continuaret / ita vt ipsum Cephalam amplexibus Aurore volutū priusquā dies illucesceret suis deliciis adquiescere diutius permittere dignarentur.
HIC loquitur in amoris causa con∣tra istos, qui sompnolencie dediti, ea que serua∣re tenentur, amittunt, Et narrat quod cum Io puella pulcherrima a Iunone in vaccant transformata, et in Argi custodiam sic deposit fuisse superueniens Mercurius Argum dormien tem occidit, vt ipsam vaccam a pastura rapiens, quo voluit / fecum perduxet.
☞ Hic loquitur super vltima specie accidie, que Trifticia siue desperacio dicitur, cuius obstinata condicio tocius consolacionis spem deponens ali cuius remedii, quo liberari poterit, fortunam si∣bi euenire impossibile credit.
HIC narrat qualiter Iphis / regis Theu¦cer filius eb amorem cuiusdam puelle nomine Araarathen, quā ne{que} donis aut precibus vin∣tuit / deperans ante patris ipsius puelle nectanter se suspendit, vnder dii commoti, nellum in lapidem durissimam transmu∣tnt quam rex Theucer vna cū filio suo apud Snum in Templo veneris pro perpetua morta sepeliri et locari fecit.
¶Incipit liber quintus.
HIC loquitur contra istos auaros, ef narrai qualiter Mida rex Frigie Cillenū Bac∣cbi sacerdotem, quem rustici vinculis ferreis al∣ligarunt, dissoluit, et in hospiciū suū benignissime recollegit: pro quo Bacchus quodcun{que} munus rex exigere vellei, donari cōcessit. Vnde rex a∣uatitia ductus / vt quicquid tangeret, in aurum conuerteretur, indiscrete petiit.
❧Nota de Zelotipia, cuius fantastica suspici∣o amorem quemuis fidelissimum multociens sine causa corruptum imaginatur.
HIC ponit Confessor exemplum con∣tra istos maritos, quos Zelotipia maculauit, Et narrat qualiter Vulganus cuius vxor Venus ex¦titit, suspecionē inter ipsā & Martē cōcipiēs eorū gestus diligētins explorabat, Vnde cōtigit, {quod} cū ipse quadā vice ambos inter se pariter amplexan¦tes in lecto nudos inuenit, et exclamans omnem cetum deorum et dearū ad tantum spectaculum conuocauit / super quo tamen derisum pocius {quam} remedium a tota cohorte consecutus est.
¶ Quia secundum poetarum fabulas in huins∣modi lib elli locis quampluribus nomina et ges∣tus deorum falsorum intitulantur / quorum infi∣delitas, vt Cristianis clarius innotescat / inten∣dit de ipsorum origine secundum varias pagana rum fectas scrib ere consequenter Et primo de fecta Caldeorum tractare proponit.
☞ De secta Grecorum.
NOTA qualiter Saturnus deorum summus appellatur.
Mater dearum.
¶ Nota de epistola Dindimi regis Bragmanno∣um Alexandro magno directa, vbi dicit, {quod} Gre¦ci ad corporis cōseruacionē {pro} sigulis mēbris singulos deos specialiter appropriari credunt.
¶Nota de prima Idolorum cultura / que ex tri∣bus precipne statuis exorta est / quarum prima fuit illa / quam in filii sui memoriā quidā Prin∣ceps nomine Cirophanes a sculptore Promotheo fabricari constituit.
¶ Secunda statuta fuit illa / quam ad sui patris Beli culturam, rex Ninus fieri et adorari decre∣uit, Et sic de nomine Beli postea Bel et Belze∣bub Idolum accreuit.
¶Tercia statuta fuit illa, que ad honorem Apis Regis Grecorū sculpta fuit, cui postea nomē Se¦rapis iuponētes ipsū quasi deū pagani coluerunt.
¶De hebreorum seu Iudeorum secta, quorum Sinogoga, ecclesia Cristi superueniente, defecit.
¶De fide Christiana, in qua perfecte legis com¦plementū, summi mistirii sacramentū, nostre{que} sal nacionis fūdamētū ifallibiliter cōsiftere creditur.
❧ ta {quod} tum Anibenor palladium Troie a Aerue abstulit, Thoas ibidem sum∣ duro corruptus oculos auertit, et quasi non videns scienter fieri permisit.
¶Gregorius. Quando Petrus cum Iudea / Andreas cum Achia, Thomas cum India / et Paulus cū gente venient, quid dicemus nos mo∣derni, quorū fossū talentū {pro} nichilo cōputabitur.
☞ Hic tractat Confessor super illa spetie auaritie, que cupiditas dicitur / quam in amoris causa pertractans amanti super hoc opponit.
¶Hic ponit Confessor exemplum contra mag∣nates cupidos / Et narrat de Crasso Romanor Imperatore qui turrimin qua speculum Virgi Rome fixum extiterat, doloso circumuentus cu∣piditate euertit, vnde non solum sui ipsius perdi∣cionem sed tocius ciuitatis intollerabilem dam∣num contingere causauit.
¶Hic ponit exemplum contra illos, qui in do∣mibus regum sernientes, pro eo {quod} ipsi secundū eorum cupiditatē promoti non existunt / de regio seruitio {quam}uis ī eorū defectu indiscrete murmurāt.
¶ Nota de diuiciarum accidencia / vbi narrat, qualiter Fredericus Romanorū imperator duos anperes andiuit litigantes, quorum vnus dixit Bene potest ditari, quem rex vult ditare. Et alius dixit quem deus vult ditare diues erit / que rex cum ad experimētō postea probata fuiffet, ill equi deum innocabat pastellum auto plinum sortit est, alius vero caponis pastellum sorte preelegit.
¶Hic ponit exemplum contra istos / qui non propter amorem sed propter diuicias sponsalia fumunt. Et narrat de quodam regis Apulie Se nescalo / qui non solum propter pecuniam vxorē duxit, sed eciam pecunie commercis vxorem sibi desponsatum vendidit.
HIC tractat super illis auaricie speciebus / que falsum testimonium et periurium nuncu∣pantur, quorum fraudulenta circumu∣entio tam in cupiditatis {quam} in amoris causa sui desiderit propositū, quā sepe fallaciter attingit.
HIC PONIT exemplum de if∣fis, qui falsum testificantes, amoris innocentiam circumueniunt / Et narrat qualiter Thetis Achil¦lem filium suum ad o lscentem muliebri vestitum apparatu afferens esse puellam inter regis Li∣thomedis filias ad educandum produxit, Et sic Achilles decepto rege filie sue Deidamie soci et cubicularia effectus super ipsam Pirrum ge∣nuit, qui postea mire probitatis miliciam affecu∣tus mortem patris sui apud Troiam Polixent Tirrannice vindicauit.
❧ Hic in amoris caufa ponit exemplum contra periuros, Et narrat qualiter Iason prius{quam} ad Insulam Colchos pro aureo vellere ibidem con∣questando transmearet, in amorem et coningium Medee regis Othonis filie iuramēto firmius se aftrinxit, sed suo postea completo negotio cil ips secum nauigio in Cretiam perduxisset, vbi illum senectam patris sui Efonis in floridam inuentutē mirabili scientia reformauit, Ipse Iason fidei sue ligamento, aliis {que} beneficiis post positis, dictam Medeam pro quadam Crensa regis Creontis filia periurus dereliquit.
❧ Nota quibus medicamentis Essonem senet tute decrepitum, ad sue inuentutis adolescenci∣am prudens Medea reduxit.
NOTA QVALITERAV∣•••mellus in partes insule Colchos primo de . Athamas rex Neiphylen habuit coningē, Phrium et Hellen genuit, Mortua au∣m Neiphylen Athamas Innouem regis Cad∣m postea in vxorem duxit, que more no∣e dictos infantes in tantum recollegit odiū, {que} ambos in mari proicipenes regem procura∣ ende Iuno compaciens quendam Arietem ndem aureo veftitum vellere ad litus natan tm definanit, super cuiu dorsum pueros ap∣ iuit / quo facio Aries super vndas regres∣sus cum solo Phrixo sibi adhereute, in Colchos sicuit, vbi Iuno dictum Arietem cum solo ere / prout in aliis canitur cronicis, sub are a custodia collocauit.
¶ Hic tractat de illa specie Auaricie, que vsura dicitur, cuius creditor in pecunia tātum numerata plus quam sibi de iure debetur incrementum lucri adauger.
¶Hic ponit exemplum contra istos maritos, qui vltra id quod proprias habent vxores, ad noue voluptatis in crementum, alias multeres super∣fne lucrari nō verētur. Et narrat qualiter Iuno vindictam suam in Ecco in huiusmodi mulierum lucris adquirendis de cōsilio mariti sui Ionis me∣diatrix exstiterat.
¶ Hic tractat auctor super illa specie Auaricie, que parcimonia dictiur, cuius natura tengx aliqua¦lem sue substāntie porcionem, aut deo aut homini∣bus participate nullatenus consentit.
¶ HIC LOQVITVR CON∣••• / qui uaricia stricti largitatis bene ici amoris causa confundunt. Et ponit exemplum quait Croceus largus et hilaris Babionem arum et tenacem de amore Viole / que pul∣herrima fuit / donis largissimis circumuenit.
¶ Hic loquitur supra illa aborta specie auaricie, que ingratitudo dicta est cuius condicioni non so∣lum creator, sed etiā cuncte creature abhominabi∣lem detestantur.
¶Hic narrat quod bestie in fuis beneficiis homi∣nem ingratum naturaliter precellunt. Et ponit Exemplum de Adriano Rom̄ senatore, qui in qua dam foresta venationibus infistens, dum predā sequeretur in cifternam profundam nescia fa∣ corruit, vbi super perueniēs quidā pauper mine Bardus inmissa cordula putans hominem extravie, primo Simeam extraxit, Secundo sentem, Certio Adrianum, qui pauperem de∣sens aliquid ei pro benefacto reddere recusa∣. Sed tam serpens quam simea gratuita be∣entia ipsum singulis donis remunerauerunt.
¶ Hic ponit exemplum contra viros amori in∣gratos. Et narrat qualiter Theseus Aegei fi∣lius consilio fultus Adriane regis Minos filie in domo, que Laborinthus dicitur, Minotau∣rum vicit, vnde Theseus Adriane sponsalie cer∣tissime promittens / ipsā vna cum Phedra sorore sua a Creta secū nauigio duxit Sed statim postea oblito gratitudinis beneficio Adriadnam ipsum saluantem in insula Chion spretam post tergū re fiquit. Et Phedram Athenis sibi sponsatam in∣gratus coronauit.
¶ Hc tractat super illa specia cupida que rapina atur, cuius mater extorcio ipsam ad de∣sndū magnatū curiis specialius cōmēdauit.
¶ Hic ponit exemplum contra istos in amoris causa raptores, Et narrat qualiter Pandyon tex Athen .ii. filias vez Prognē & Philomenā habuit: Progne autem regi Tracie Therreo desponsata contigit, quod cum Tereus ad instantiam vxoris sue Philomenam de Athen in Traciam sororie visitationis causa secum quadam vice perduceret in concupiscentiam Philomene tanta seneritate in Itinere dilapsus est, quod ipse non solum sue vio∣lentia rapine virginitatem eius oppressit, sed et ip∣sius linguam, ne factum detegeret forcipe mitula nit, vnde imperpetue memorie ceonicam tanti ra∣ptoris austeritatem miro ordine dii postea vindi∣carunt.
¶ Hic loquitur super illa cupiditatis specie, quam lurtum vocant, cuius ministri alienius legis offen sam non meiuentes tam in amoris causa quam a∣liter suam quam sepe conscientiam offendunt.
HIC LOQVITVR CON∣tra istos in amoris causa predones, qui cum suam furtiue concupiscenciam aspirant, fortuna in con∣trarium operatur, Et narrat, quod cum Neptu∣nus quandam virginem nomine Cornicem solam iuxta mare deambulantem opprimere suo furto voluisset, superueniens Pallas ipsam de mani∣bus eius virginitate seruata gracius liberauit.
HIC ponit exemplum contra istos in causa ginitatis lese predones, et narrat quod cum Calisto regis Lichaonis mire pulchritudinis filia suam virginitatem Diane conseruandam castissi∣ma vnisset, Et in siluam / que Tegea dicitur, in∣teus ibidem nymphas moraturā se transtu∣et, Iupiter virginis castitatē subtili furto sur∣us, quendam filium, qui postea Archas no∣natus est, ex ea genuit, vnde Iuno in Cafistonā ns eius pulchritudinem in vrse turpissime mitatem subito transfigurauit.
¶ Hic loquitur de virginitatis commendatione, vbi dicit, quod nuper Imperatores ob tanti status dignitatem virginibus cedebant in via.
¶ Hic loquitur qualiter Phirinus inuenū Rome pulcherimus / vt illesam sud virginitate conserna ret, ambos oculos ernens vultus sui decorē abho minabilem constituit.
¶Hic loquitur, qualiter Valētinianus imperator eū ipse octo genarius plures prouincias Romano Imperio belliger sub iugauit, dixit se super om∣nia magic gandere de eo / quod contra sue carn concupiscentiam victoriam optinuisset / nam et ipse virgo oibu diebus vite sue castissimus {per}mansū.
¶ Hîc tractat super illa cupiditatis specie, que secretum latrocinium dicitur / citius natura cusio die rerum nesciente ea que cupit / tam per diem quam per noctē abs{que} strepitu claneulo furatur.
¶Hic in amoris causa super isto latrocinio, quod de nocte contingit / ponit exemplum. Et narrat, quod cum Leucothea Orcami filia in cameris sub arcta matris custodia virgo presernabatur, Phe∣bus eius pulchritudinem concupiscens in conclaue bomus elata luce subintrās, virginis pudiciciam matre obsente deflorauit, vnde ipsa inpregnata iratus pater filiam suam ad sepeliendum vinam effodit, ex cuius tumulo florem quem solsequium vocant, dicūt tunc cōsequēter primitus accreuisse.
HIC PONIT EXEMPLVM super eodem, quod de nocte contingit. Et narrat qualiter Hercules cum Iole in quadam spelunca nobili, Thophis dicta, sub monte Tmolo, vbi silua Batchi est, ospicio pernoctarūt. Et cum ipsi variis lectis seperatim iacentes dormierūt, cōtigit lectum Herculis vestimentis Iole, ectum {que} Iole pelle le onis, qua Hercules induebatur, operari: super quo Faunus a silua descendens speluncam subintrauit, temptans si forte cum Iole sue con∣cupiscentie voluptatem, nesciente Hercule furari posset. Et cum ad lectum Herculis muliebri pal∣pata veste ex casu peruenisset, putans Iolen fuisse, cubiculum nudo corpore ingreditur: quem senciēs Hercules manibus apprehēsum ipsum ad terram ita fortiter allisit, vt impotēs sui corporis effect{us} vs{que} mane ibidem requieuit, Vbi Saba cum Nym phis siluestribus superueniens ipsum sic illusum deridebat.
¶ Hic tractat super vltima Cupiditatis specie, que sacrilegium dicitur, cuius furum ea {que} altis∣simo sanctificantur bona depredans ecclesie tan∣tum spoliis insidiatur.
¶Hic tractat precipue de tribus sacrilegis, quo∣rum vnus fuit Antiochus, alter Nabuzardan, ter¦tius Nabugodonosor.
☞ Nota de scripta in pariete tempore regis Balthasar que fuit, Mane Techel Phares.
HIC LOQVITVR DEni laruata conscientia sacrilegium sibi licere nt. Et narrat, quod cum quidam Lucius cus famosus et imperatori notus deum Aromem in Templo Rome de anulo suo, et barba aurea spoliasset / ipse tandem ebensus, ei coram imperatore accusatus, ter se excusando eit: Anulum a deo recepi, se digito protenso ex sua largitate anu∣m lnc gratiose mihi obtulit, pallium ex lamine a reo constructum tuli: quia aurum maxime eresum et frigidum naturaliter consistit. nec in estate, propter, pondus nec in hyeme te frigus ad dei vestes vtile fuit: barbam a Qui ipsū patri suo assimulare volui. et Apollo stetit abs{que} barba / innenis appa∣t. Et ic ea que gessi non ex furto sed ex hone∣ate processisse manifeste declaram.
¶Hic in amoris causa super istius vicii articulo ponit exemplum, Et narrat pro eo quod Parys Priami regis filius Helenam Menelai vxorem in quadam Grecie Insula a templo Veneris sa∣criligus abduxit, illa Troie famosiffima obsidia {per} vniuersa orbis climita diuulgata precipue can∣sabat, ita quod huiusmodi sacrilegium non solum ad ipsius regis Pitami, omnium{que} fuorum interi∣tum / sed ad perpetuam vrbis desolacionem vin∣dicte fomitem ministrabat.
¶Nota hic de virtute largitatis que ad oppositū auaricie inter duo extrema videlicet percimoniā et prodigalitem specialiter consistit.
¶Incipit liber Sextus.
¶Hic narrat secundum poetam, qualiter in suo cellario duo dolia Iupiter habet, quorum primū figuoris dulcissimi / secundum amarissimi plenum ronsistit, ita quod ille / cui fatata est prosperitas de dulci potabit, Alter vero cui aduersabitur po∣culum gustabit amarum.
¶Nota hic qualiter potus aliquando sicienti pre¦cibus adquiritur, Et narrat exemplum / quod cū Bacchus de quodam bello ab Oriente repatriās in quibusdam Lybie partibus alicuius generis potum non inuenit / fusis ad Ionem precibus / apparuit / ei aries, qui terra pede percussit / sta∣tim {que} fons emanauit / et sic potum petenti peticio preualuit.
¶Hic de amoris ebrietate ponit exemplū, quali∣ter Tristrans ob potū, quē Brangweyn in vani ei porrexit de amore belle Isolde inebriat{us} extitit.
¶Hic de periculis ebrietatis causa in amore con∣tingentibus narrat / quod cum Perithous illam pulcherrimam Ipotatiam in vxorem duceret / quosdam qui Lentauri vocabantur / inter alios vicinos ad nupcias inuitanit, qui vino imbuti / none nupte formocitatem aspicientes, duplici e∣brietate a mensa Ipotaciam a Peritho marioto suo impetu rapuerunt.
¶Hic loquitur specialiter contra vicium illorū / qui nimia potacione ex consuetudine ebriosi effi∣ciuntur, Et narrat exemplum de Galba et Vitel¦lo qui potentes in Hispania principes fuerunt, sed ipse cotidiane ebrietatis potibus assuetii, tanta vicinis intulerunt enormia / quod tandem toto cō∣clamante populo, pena sententie capitalis in eos iudicialiter diffinita est, qui prinsquā morerētur vt penā mortis alleuiarēt, spontanea vim ebrietate sopiti, quasi porci semimortui gladio interierunt.
HIC tractat super illa specie gule que delicatia nuncupatur, cuius mollicies volupiuose carni personis precipue potentibus que{que} compla centia corporaliter ministrat.
HIC PONIT EXEMPLVM contra iftos delicatos, et narrat de diuite et La∣zaro, quorum gefta in euangelio Lucas euiden∣tius describit.
Salomon. Qui obturat aures suas ad clamorē rum, ipse clamabit, et non exaudictur.
Nota qualiter visus in amore se continet delicat{us}.
¶Qualiter auris in amore delectatur.
Qualiter cogitatus impressiones leticie imagi∣natiuas cordibus inferit amantum.
¶ Hic loquitur de delicacia Neronis, qui corpora libus delicus magis adherens, spiritualia gandia minus obtinuit.
¶ Hic tractat, qualiter ebrietas et delicacia om∣nis pudicicie contrarium infligantes inter alia ad carnalis concupiscencie promocionem sortilegio magicam requirunt.
¶Nota de autorum nec non et librorum tam na∣t alis {quam} execrabilis magice nominibus.
¶Nota contra istos ob amoris causam sortile∣gos, vbi narrat in exemplum, quod cum Vlixes a subuersione Troie repatriare nauigio voluisset, ipsum in Insula Cilli, vbi illa expertissima maga nomine Cyrces regnauit, cōtigit applicuisse, quem vt in sui amoris concupiscentiam exardesceret, Circes omnibus suis incantationibus vincere co∣nabatur: Vlixes tamen Magica potentior ipsam in amore subegit, Ex qua filium nomine Tele∣gonum genuit, qui postea patrem suum interfecit, et sic contra fidei naturam genitus cōtra genera∣tionis naturam patricidium operatus est.
¶ Horatius, Omnia sunt hominum tenni pen∣dentia filo.
HIC narrat exemplum super eobem, qualiter Nectanabus de Egipto in Macedoniam fugitiuus Olimpiadem Philippi regis ibidē tūc absentis vxorem arte magyca decipiens, cum ipsa concubuit / magnum{que} ex ea Alexandrum sorte∣legus genuit, qui naius postea cum ad erudiendit sub custodia. Nectanabi cōmendatus fuisset, ipsum Nectanabum patrem suum ab altitudine cuius∣dam turris in fossam profundam precipiens inter fecit, Et sic sortilegus pro suo sortilegio infor∣tunii sortem sortitus est.
¶ Nota qualiter rex Zorastes statim cum ab v∣tero matris sue nasceretur gaudo magno risit, in quo pronosticum doloris subsequentis signum fi∣gurabatur. Nam et ipse detestabilis artis magice primus fuit inuentor, quē postea rex Surrie dira morte trucidauit, et sic opus operariū cōsumpsit.
☞ Incipit liber Septimus ❧
HIC TRACTAT DE PRI∣ma parte philosophie, que theorica dicitur / cuius natura triplici dotata est sciencia / scilicet Theo∣logia, Phisica, et Mathematica, Sed primo illam partem Theologice declarabit.
¶Nota quod triplex dicitur assencia. Prima tē∣poranea, que incipit & definit: Secunda perpetua, que incipit / et non definit / Tercia sempiterna / que nec incipit, nec definit.
¶ de secunda parte Theorice, que Phisica .
tercia parte Theorice / que Mathe∣, uius condicio quaruor in se conti∣gencias, scilicet Arithmeticam, Musicā mem / et Astronomiam, Sed primo de natura dicere intendit.
¶ Nota de musica, que secunda par artis ma∣thematice dicitur.
¶Nota de tertia specie artis Mathematice / qud Geometriam vocant.
¶Hic traciat de creatione quatuor elementorum scilicet terre, aque, aeris, et ignis, Nec non et de eorum naturis nam et singulis {pro}prietates singula attribituntur.
☞ Nota de terra, quod est primum elementum.
¶Nota de aqua, quod est secundum elementum.
¶Nota de aera, quod est tertium elementum.
¶Nota quod aer in tribus periferiss diuiditur.
¶Nota de prima aeris periferia.
☞ Nota de secunda aeris periferia.
¶Nota de tertia aeris periferia.
¶ Nota qualiter ignes, quos motantur in aee discurrere videmus secundum varias apparentie formas varia gesta ni nomina, quorum primus Assub, Secondus Capra saliens, tertius Eges, Et quarius Daali in libris philosophorum nun∣cupans est.
☞ Nota de igne, quod est quartum elementum.
❧ Nota hic qualiter secundum naturam qua∣tuor elementorū, quatuor in humano corpore com¦plexiones scilicet Melācolia, Flengma, Sāguis, et Colera naturaliter constituuntur, vnde primo de Melancolia dicendum est.
☞ De complexione fleugmatis.
❧ De complexione sanguinis.
☞ De complexione colere.
❧ Nota qualiter quatuor complexiones qua∣tuor in homine habitationes diuisim possident.
☞ Splen domus melancolie.
☞ Pulmo domus flengmatis.
❧ Epar domus sanguinis. ❧
☞ Fel domus colere. ❧
☞ Nota de stomacho, qui vna cum aliis cordi secalius deseruit.
☞Hic laquitur vlterin de diuisione terre: que post diluuium tribus filiis Noe in tres partes sci∣licet Asiam, Affricam / et Europam diuidevatur.
¶De Affrica et Europa.
¶ Nota de mare, quod magnū Oceanū dicitur.
¶ Nota hic secundum philosophum de quinto ele¦mento, quod omnia sub celo creata infra suum am¦bitum continet, cui nomen orbis specialiter appro¦priatum est.
☞ Hic soquitur de artis Mathematice quarta , que astronomia nuncupatur, cui eciam A∣stiogia socia connumeratur, Sed primo de se∣em planetis, que inter astra potenciores existūt, I piendo a luna seorsum tractare intendit.
¶ Nota hic de prima planeta / que aliis inferior luna dicitur.
☞ De secunda planeta, que Mercurine dicitur.
☞ De tercia planeta / que Venus dicitur.
¶ de sole, qui medio planetarum residens, rum principatum obtinet.
❧ Nota de curru solis, necnon de vrio eius∣dem apparatu,
☞ Nota de quinta planeta / que Mars dicitur.
☞ Nota de sexta planeta / que Iupiter dicitur.
¶De septima planeta, que reliquis celcior Sa∣turnus dictus est.
POST QVAM DICTVM est de septē planetis, quibus sigule septimane dies singulariter attitulantur dicendum est iam de duo decim signis, per que .xij. menses anni variis tem∣poribus effectus varios assequūtur.
••IA HIC de primo signo, quod aries mensis specialiter Marc appropria∣. in primo produxit adesse creata.
☞ Secundum signu dicitur Taurus, cuius men sis est Aprilis. Quo prius occultas inuenit herba vias.
☞Tercium signum dicitur Gemini, cuius men∣sis Maius est. Quo volucrū cantus gaudet de floribus ortis,
☞ Quarium signum Cancer dicitur / cuius men sis Iumus est. Quo falcat pratis pabula tonsor equis.
❧ Quintum signum Leo dicitur / cuius mensis Inlius est. Quo magis ad terras expandit Lucifer ignis.
¶Septum signum Virgo dicitur, cuius mensis Augustus est. Quo nacuata prius pubes replet horrea messis.
¶Septimum signum Libra dicitur, cuius mensis September est. Vinea quo Bacchum pressa liquore colit.
☞ Deaū signū Scorpio dicitur / cuius mēsi Octobris eft. Floribus exclusis hyems qui ianitor extat.
❧Nonum signum sagittarius dicitur / cuius mē s s nembris eft. Quo multum bibulo linquit sua nomina vino.
❧ Decimum signum Capricornius dicitur / cu∣ius mensis decembris est. Ipse diem nauo noctem {que} giganti figurat.
¶ Vndecimum signum Aquarius dicitur cuius mensis Ianuarius eft. Quo lanus vultum duplū conuertit in annum.
¶Duodecimum signum Piscis dicitur, cuius men sic Februarius eft. Quo plunie torrens parum concitat amnes.
HIC tractat super doctrina Nectanabi dum ipse iuuenem Alexandrum instruxit de illis precipue quindecim stellis / vna cum carum sapi∣dibus et herbis, que ad artis Magice naturalis operacionem specialius conueniunt.
❧ ma stella vocatur Aldeboran, cuius la∣ Cannelus, et herba anabulla est.
¶ Secunda stella vocatur Clota, feu Pliades, cs lapis Christallum, et herba feniculus est.
¶Tertia stella vocatur Algol, cuius lapis D∣mans, et herba heleborum nigtum est.
Quarta stella vocatur Alhaiot, cuius lapis Sa∣phirus, et herba Marrubium est.
☞ Quinta stella vocatur Canis maior / cuius lapis Berillus / et herba sauina est,
¶ Sexta stella vocatur canis minor, cuius lapis Achatis, et herba primula est.
¶Septima stella vocatur Arial, cuius lapis g¦gonza, et herba celidonia est.
¶ Octaua stella vocatur Ala corui, cuius lapis honochinus, et herba lappacia est,
¶ Nona stella vocatur Alaezel, cuius lapis Smaragdus, et herba salgea est.
¶ Decima stella vocatur Almareth, cuius lapis Iaspis, et herba plantago est.
¶Vndecima stella vocatur venenas, cuius lapis Adamas, et herba cicorea est.
¶Duodecima stella vocatur Alpheta, cui{us} lapis Topasion, et herba rosameri.
¶ Tertiadecima stella vocatur Cor Scorpionis, cuius lapis Serdis, et herba Astrologia est.
¶Quartadecima stella vocatur botercadent, cu∣ius lapis Crisolitus, et herba saturea est.
¶ Quintadecima stella vocatur cauda scorpio∣nis, cui{us} lapis Calcidonis, et herba maiorana est.
¶ Nota hic de auctoribus illis, qui ad Astrono∣mie scientiam pre ceteris studiosius intendentes libros super hoc distinctis nominibus cōposuerūt.
¶Hic tractat de secunda parte philosophie, cuius nomen Rhetorica facūdos efficit. Loquitur etiam de eiusdem duabus speciebus, scilicet Grāmatica et Logica, quarum doctrina Rhethor sua verba perornat.
¶Nota de eloquentia Iulii in causa Catilme cō∣tra Syllanum, et alios tunc vrbis Romane con∣tinentes.
¶Hic tractat de tertia parte philosophie, que pra¦ctica vocatur: cuius species sunt tres, scilicet E∣tica, Economia, et Politica, quarum doctrina regia magestas in suo regimine ad honoris ma∣gnificentiam per singula dirigitur.
❧ Hic secundum policiam tractare intendi precipue super quin{que} regularū articulis, que ad principis regimen obseruande specialius existūt / quarum prima veritas nuncupatur, per quam ve∣redicus sit sero regie ad omnes.
¶Hic narrat qualiter Darius filius Itapsis sol¦danus Persie a tribus suis cubicularibus, quorū nomina Harpages / Monachas / et Zorobabel, dicta sunt nomina questionis sigillatim interroga¦tie, vtrum rex aut mulier, aut vinum maioris fortitudinis vim optineret / Ipsis vero varia opi∣nione respondentibus, Zorobabel vltimus asserit quod mulier sui amoris complacentia tam regis quam vini potenciam excellit, Addidit insuper fi∣nali conclusioni dicens, quod veritas super ōnia vincit. Cunis responsio ceteris landabilior ac∣ceptabatur.
¶Nota hic de vigore amorie, qui inter Cirum regem Persarū et Apemen Besazis filiam ipsius regis cōcubinā spectāte tota curia experiebatur.
¶Nota de fidelitate coniugis, qualiter Alcesta vxor Adineti / vt maritum suum viuificaret seipsā morti spontance subegit.
¶Hic iractat de regie magestatis secūda policia: Aristoteles largitatem vocat, cuius virtute lum propulsata anaricia, regis nomen ma∣cum extollatur, sed et sui subdicionum diui∣m undantia ocundiores efficiuntur.
¶ Nota super hoc quod Aristot ad Alexandrum exemplificauit de exactionibus regis Chaldeorū.
Hic secundū gesta Iulii exemplū ponit, qualiter rex suorum militum, quos {pro}bos agnouerit, indi∣gētiam largitatis sue beneficiis releuare tenetur.
¶Hic ponit exemplum de rege Antigono / quali∣ter dona regia secundum maius et miuu / equa discrecione moderanda sunt.
¶Nota hic secundum Aristotelem qualiter prin∣cium prodigalitas paupertatem inducit cōmunē.
☞Sal. Sic aliis benefacito, vt tibi non nocias.
¶Qualiter in principum curiis adulatores tri∣plici grauitate offendunt.
¶ Hic loquitur super eodē, et narrat, {quod} est Di∣genes et Aristippus philosophi a scholis Athen̄, ad Cartaginem, vnde orti fuerunt, renertissent, Aristippus Curie principis sui familiaris adhef: Diogenes vero in quodam mansuinculo suo studio vocane permansit: et contigit, {quod} cum ipse quodā die ad finem orti sui super ripam herbas quas ele gerat, ad ofera lauasset, Superuenit ex casu Ari∣stippus, dixit{que} ei: O Diogenes, certe si principi tuo placere scires, tu ad olera tua lauanda non in∣digeres. Cui ille respondit: O Aristippe, Certe si tu olera tua lauare scires, te in vlandiciis et a∣dulationibus principi tuo seruire non oporteret.
❧ Nota exemplum cuiusdam poete de Italia ou Dantes vocabatur.
☞ Hic eciam contra vicium adulationis ponit ex¦emplum: et narrat, {quod} cum nuper Romanorum imperator contra suos hostes victoriā optmuisset, et cum palma triumphi in vrbem redire debuisset, ne ipsum inanis glorie altitudo superextolleret, licitum suit pro illo die quod vnus quis{que} priora, que sue condicionie agnosceret, in aures suas ap∣cius exclamaret: vt sic gaudium cum dolore com pesceret, et adulantum voces, si que fuerant, pro minimo computaret.
HIC PONIT EXEMPLVM super codem / et narrat / {quod} eodem die quo impe∣rator intonisatus in palacio suo regio ad conniniū in maiori leticia fedisset / ministri sui sculptores procederant alta voce dicentes: O imperator dic nobis, cuius forme, et vbi tumbam sculpture tue faciemus: vt sic morte remorsus huius vite blandicias obtemperaret.
Hic inter alia gesta Cesaris narrat vnū exēplum precipue cōtra illos, qui cum in aspectu principis aliis sapienciores apparere vellent, quandoque tamē similate sapiencie talia committunt, per que ceteris stulciores in fine comprobantur,
¶ Nota qualiter isti circa principem adulatores nus a curia expelli quam ad regie magestatis munea acceptari policia suadente, deberent.
¶Hic loquitur vlterius de consilio adulantū quo rum fabulis principis aures organizate veritatis auditū capere nequeunt, Et narrat exemplū de re¦ge Achab, {que} pro eo / quod ipse propheci fidelis Michee recusauit / blandicus / que adulantis Ze∣dechie adhesit, rex Syrie Benedab in campo bel∣lator ipsū diuino iudicio denictum interfecit.
☞ Hic tractat de tercia principum legis policia, que iusticia nominata est cuius condicio legibus in corupta vnicuique quod suum est equo pondere distribuit.
¶ Imperatoriam magestatem non solum armie sed etiam legibus oportet esse armatam.
❧Nota hic de iusticia Maximmi imperatoria / qui cum alicuius prouincie custodem sibi constitu∣ere volebat / primo de sui nonumis fama procla∣macione facta ipsius condicionem diligencius in∣uestigabat.
¶Hic ponit exemplum de iudicibus incorruptis: et narrat qualiter Caius Fabrinis nuper Rome consul autum a Sampnitibus sibi oblatum re∣nuit dicene / quod nobilus est aurum possidenes dominio subiugare / {quam} ex auri cupiditate dominu libertatem amittere.
¶ Hic narrat de iusticia nuper Conradi imperato cuius tempore alicuius reuerencia persone se precum internencione quacun{que} vel au∣empcione legum statuta commutari seu redi tenus potuerunt.
¶ Nota exemplum de constantia iudicis, vbi nar∣rat de Carmidotiro Rome nuper consule, qui cum sui statuti legem nescius offendisset / Romani {que} super hoc penam sibi remittere voluissent, ipse pro pria manu / vbi nullus alius in ipsum vindex fuit / sui criminis vindictam executus est.
☞ Nota quod falsi iudices mortis pena puuien∣bi sunt. Narrat enim qualiter Cambices rex Per sarum quendam indicem coruptum excoriari vinū fecit, eius{que} pelle cathedram iudicialem operiri cō¦stituit. Ita quod filius suus super patris pellem postea pro tribunali seffurus, iudicii equitatem eui dencius memoraretur.
¶Hic ponit exemplum de principibus illis / non solum legem statuentes illam conseruant / sed vt commune bonum adangeant, propriam facultatē diminuūt. Et narrat, quod cum Atheū principe subditos suos in omni prospiritatis habundantia diuites et vnanimes congruis legibus stare fe∣cisse volens, ad vtilitatem reipublice leges if las firmnis obserniari peregre profecissise finxit, sed priue iuramentuus solempne a legiis suis sub hac forma exegit, quod ipsi vs{que} in reditum suum seges suas nullatenus infringerent, quibus iura∣tis peregrinationem suam in exilium abs{que} re∣ditu perpetuo delegaust,
☞ Hic ad eorum laudem, qui iustitie causa le∣ges statuerunt aliquorum nomina specialius cō∣memorat.
¶Hic tractat de quarta principum regiminis po∣licia, que pietas dicta est, per quam principes erga populum misericordes effecti, misericordiam al∣tissimi gratius consequuntur.
Qualiter Iudeus pedester cum paganos equi tante itenerauit prr desertum, et ipsum de fide sua interrogauit.
¶ ta hic de principis pietate erga populum / quod cum Codrus tex Athenis con∣tra rences bellum gerere deberet, consulto Apoine responsum accepit, quod vnum de videcet aut seipsum in prelio interfici, populum suum sasuare, aut seipsum saluū fieri um interfici eligere oporteret / Super etote motus plebis{que} sue magis quam salutem affectans / mortem sibi / Et sic bellum aggrediens pro vita solus interut.
HIC PONIT EXEMPLVM de victoriosi principis pietate erga aduersarios suos, Et narrat / quod cum Pompeius Romano∣rum Imperator regem Armenie aduersarium su¦um in bello victum cepisset / captum{que} vinculis alligatum Rome tenuisset tyrannidis iracundie sti∣mulo postponens, pietatis man¦suetudinem ope∣ratus est: dixit enim, quod nobilius est regem facere {quam} deponere. super quo dictum regem abs{que} ulla redemptione non solum a vinculis absoluit / {sed} ad sui regni culmen gratuita uoluntate corona¦tum restituit.
☞ Hic loquitur contra illos, qui tirannica pote∣state principatum optinentes, iniqiutatis sue ma∣licia gloriantur, Et narrat in exemplum, qualiter Leontius tirannus pium Iustintanum non solum & solio imperatorie magestatis fraudulenter expul∣sit, sed vt ipse inhabilis ad regnit in aspectu plebis efficiretur naso et labris abscisis, ipsum tirannice mutilauit: deus tamen, qui super omnia pius est, Tyberio superueniente vna cum adiutorio Ther∣bellis Bulgarie regis Iustinianum interfecto Le ontio, ad imperiū restitui misericorditer {pro}curauit.
❧ Hic loquitur vlterius de crudelitate Si∣culi tyranni, necnon et de Berillo eiusdem consi∣liario / qui ad tormentum populi quendam taurit eneum tirannica coniectura fabricari constituit / in quo tū ipse prior proprio crimine illud exigente vs{que} ad sui interitus expirationem iudicialiter for quebatur.
¶Nota hic de Diony sio tyranno, qui mire crudiū tatis seueritate etiam hospites suos ad deuoran∣dum equis fuis tribuit, cui Hercules tandem super veniens victum impium impietate sua pari morte conclusit.
¶ Nota hic de consimili Lichaontis tirannia, qui tarnes hoim̄ hominibus in suo hospicio ad ves¦cendum dedit, cuius formam condicioni simlem coequans ipm̄ inlupum transformauit.
¶Nota qualiter leo hominibus stratis percit.
¶ Hic loquitur precipu contra tyrannos illos, qui cum in bello vincere possūt, humani sanguini effusionem saturari nequeunt: et narrat in exem∣plum de quodam Persarum rege, cuius nomen Spartachus erat, qui pre ceteris tunc in oriente bellicosus et victoriosus, quoscū{que} gladio vincer poterat / abs{que} psetate interfici constituit. Seb tandem sub manu Thomiris Marsegittarum re∣gine in bello captus, {quod} a diu quesiuit, seueritatem pro seueritate finaliter inuenit. Nam et ipsa quod∣dam vas de sanguine Persarum plenum ante se afferre decreuit, in quo caput tyrām vs{que} ad mor tem mergen dixit: O tyrannorum crudelissime semper esniens sanguinem sitisti, ecce iam ad sa∣turitatem sanguinem bibe.
❧ Hic loquitur secundum philosophum diceus, quod sicut non decet principes tyrannica impetu∣ositate esse crudeles, it a nec decet timorosa pufil∣lanimitate esse vecordes.
¶ Nota hic secundum Horacium de magnanimo Iacide et pusillanimo Thersite.
¶ Hic dicit / quod princeps iusticie causa bellum nullo modo timere debet. Et narrat qualiter dux Gedeon cum solis trecentis viris quinque reges scilicet Madianitarum, Amalechitarum / Amoi∣tanorum, Amoreorum et Iebuseorum, cum eorit excercitu, qui ad nonaginta milia numeraius eft / gracia cooperante diuina, victoriose in fugam conuertit.
¶ Hic dicit, quod vbi et quando causa et tempus requirunt, princeps illos sub potestate sua / quos iusticie aduersarios agnouerit, occidere de iure te netur. Et narrat in exemplum, qualiter pro eo, quod Saul regem Agag in bello deuicium iuxta Samuelis consilium occidere noluit / ipse diuino iudicio non solum a regno Israel prinatus / sed et heredes sui pro perpetuo exheredati sunt.
¶at vlteri{us} super eodē, qualiter Dauid extrems iusticie causa vt Ioab occideretur, ab lla remissione filio suo Salomoni iniunxit.
¶ Hic dicit, quod populum sibi commissum bene regere super omnia principi laudabilius est. Et narrat in exemplum, qualiter pro eo quod Sa∣lomon, vt populum bene regeret, ab altissimo sa∣pientiā specialius postulauit, omnia bona pariter cum illa sibi habundancius aduenerunt.
¶ Hic dicit secundum Salomonem, quod regie magestatis imperium ante omnia sano cōsilio di∣rigendum eft.
¶ Quidquid delirant reges, plectuntur Achiui.
¶Hic de Lucio imperatore exemplum ponit, qua¦liter princepa sui nominis famam a secretis con∣silariis sapienter inuestigare debet, et si quid in ea sinistrum inuenerit, prouisa discretione ad dexterā conuertat.
❧ Hic dicit quod seniores magis experti ad nee consilium admittendi pocius existunt / Et narrat / qualiter pro eo quod Roboas Salo∣monis filius et heres senium sermonibus renun∣cians, dicta inuenum preelegit / de duodecim tri∣bus Israel a domino suo decem penitus amisit / et sic cū duabus tātūmodo illusus postea regnauit
¶Nota questionem cuiusdam philosophi / vtrum regno conuenientius foret principem cum malo consilio optare sapientem, quam cum sano consilio ipsum eligere insipientem.
¶a ad huc precipne de principum erga suos debta ietate, legitur enim qualiter An Scine exēpificatus, dixit, quod mal¦er vm de populo sibi commisso virum saluare, cen ex hostib{us} alienigenis in bello perdere.
¶ Hic tractat secundum Aristotelem de quin∣ta principum policia, que castitatem concernit, cuius honestas impudicicie molus obtemperans tam corporis quam anime mundiciciam specialius preseruat.
¶Nota de doctrina Aristotelis, qualiter priceps vt animi sui locunditatem prouocet, mulieres for¦mosas crebro aspicere debet: caueat tamen ne mēs voluptuosa torpescens ex carnis fragilitate in vicium dilabatur.
¶Hic ponit exēplum, qualiter pro eo quod Sar¦danapallus Assiriorum princeps muliebri oble∣ctamento effeminatus sue cōcupiscentie torporem quasi ex cōsuetudine adhibebat, ab Arbacto rege medorum super hoc infidiante in sui feruoris ma∣iori voluptate subitis mutationibus extinctus eft.
☞ Nota qualiter Dauid amans mulieres propter hoc probitatem armorum non minus excercint.
¶ uitur qualiter regnum lasciuie volupta de facili vincitur: Et ponit exemplū rege Persarum, qui cum Lidos mira pro fiteninssimos, sibi{que} in bello aduersantes do vincere potuit / cum ipsis tandem pa∣tatum dissimilans concordiā finalē stabi∣, super quo Lydi postea per aliquod tem armis insoluti sub pacis tempore voluptati∣bus ntendebant. Quod Cyrus percipiens in eos armatus subito irruit, ipsos {que} inde sensibiles vin∣ns suo imperio tributarios subiugauit.
¶Nota qualiter facta bellica luxus infortunat. Et narrat / quod cum rex Amolech hebrtis sibi insultantibus resistere nequit / consilio Balaam mulieres regni sui pulcherrimas in castro hebreo¦rum misit / qui ab ipsis contaminati sunt.
¶ Hic loquitur qualiter principum irregulata vo¦luptas eos a semita recta multotiens deniare cō¦pellit, Et narrat exemplum de Salomone, qui ex sue carnis concupiscentia victus, mulierum blan∣dimētis in sui scandalum deos alienos colere pre¦sumebat.
¶Nota hic qualiter Achias propheta in signum, regnum post mortem Salomonie ob eius catū a suo herede dimineretur, pallium suum in due decim partes scidit, vnde decem partes Ie∣ filio Nabal, qui regnatur{us} postea successit, to detribuit.
¶Hic loquit he Tarquinio Rome nu{per} impatore / necnō et de eiusdē filio noie Arrous / qui oim vic∣orū varietate: repleti tā in hoies {quam} in mulieres in numer scelera perpetrarunt.
¶Hic narrat, quod cum Tarquinius in obsidione ciuitatis Ardee, vt eam destrueret intentus fuit, Arrous filius eius Romam secreto adiens in do∣mo collatini hospitatus est, vbi de nocte illam cas¦tissimam dommam Lucreciam imaginata fraude vi oppressit, vnde illa pre dolore mortuo, ipse cū Tarquinio patre suo, tota clamanie Roma / im∣{per}m̄ exilium delegati sunt.
¶Hic ponit exemplum super eodem, qualiter Li¦nius Virginius dux exercitus Romanorum vni∣cam filiam pulherrimam habens cum quodam nobili viro nomine Ilicio, vt ipsam in vxorē du∣ceret finaliter concordauit. Sed interim Appius Claudius Imperator virginis formositatem, vt eam violaret concupiscens occasiones / quib{us} ma∣trimonii impedire, ipsam {que} ad sui vsum appre∣hendere posset, subdola conspiratione fieri conie∣ctauit, et cum propositum sui desiderii producti fasis testibus in Iudicio, Imperator habere de∣buisset: pater tunc ibidē presens extracio gladio filie sue pectus mortali vulnere per medium trā∣fodit, dicens malo michi de filia mea virginē ha∣bere mortuam, {quam} in sui scandalum meretricem seruare vinentem.
¶Hic inter alia castitatis regimen concernentia loquitur / quomodo matrimonium / cuius status sacramentum quasi continentiam equiperans etiā honeste delectationis regimine moderari decet, Et narrat in exēptū qualiter pro eo quod illi sep∣tē viri / qui Sarre Raguelis filie magis propter concupiscentiam {quam} propter matrimonium volup∣tuose nupserunt, vnus post alium omnes prima nocte a demone Asmodeo sigillatim ingulati interierunt.
INCIPIT LIBER OCTAVVS.
¶ Hic loquitur contra illos / quos Venus ful de siderii feruore inflammāe, ita incestuosos efferit, vt ne{que} propriis sororibus parcunt. Et narrat ex emplum qualiter pro eo quod Gaine Caligula tres sorores suas virgines coitu illicito opressit; deus tanti sceleris peccatū non ferens, ipsum non solum ab impio, sed a vita iusticia vindicem pri∣uauit / Narrat eciam aliud exemplum super eodē qualiter Amon filius Dauid fatui amoris concu∣piscencia preuentus / sororem suam Thamar a sue virginitatis pudicicia inuitā deflorauit / prop∣ter quod et ipse a fraire suo Absolon postea inte fectus, peccatū fue mortis precio inuit{us} redemit.
¶Hic narrat qualiter Lot duas filias fu ip cōsencientibus carnali copula cognouit, duas {quod} ex eis filios sciz Moab & Amō progeniut: quo∣rum postea generatio prana et exusperans contra populū dei in terra saltim promissionis vario gra∣namine {quam} spiu insultabat.
¶Hic loquitur adhur contra incestuosos aniantū coitus / Et narrat mirabile exemplum de magno rege Antiocho, qui vxore mortua propriam filiā violauit; et quia filie matrimonium penes alios impedire voluit, tale ab eo exiit edictum, quod si quis eam in vxorem peterit, nisi quoddam pro∣blema questionis, quam ipse rex proposuerat / veraciter solueret, capitali sentencia puniretur, super quo veniens tandem discretus inuenis prin¦cepe Tyri Appolius questionem soluit / Nec tamen filiam habere potuit / sed rex indignatus ipsum propter hoc in mortis odium recoliegit. Vnde Appolinus a facie regis fugiens quam plura, prout inferius intitulātur, propter amorē pericula possus est.
¶De aduentu Appolini in Antiochiam / vbi ipse filiam regis Antiochi in vxorem postulauit.
¶Questio regis Antiochi: scelere vehor, mater∣na carne vescor, quero patrem meum matris mee virum, vxoris mee filium.
¶De fuga Appollini per mare a regno suo.
¶ Qualiter Thaliartus miles vt Appolinum caret, ab Antiocho in Tirum miss{us}, nn inuento Antiochiam rediit.
¶Qualiter Appolinus in portu Tharsis appli∣cuit; vbi in hospicio cuiusdam magni viri nomine Strangulionis hospitatus est.
☞ Qualiter Hellicanus ciuis Tyri Tharsim entens Appollinum de insidiis Anthiochi pre∣nunciauit.
¶ Qualiter Appollinus portum Tharsis relin∣quens, cum ipse per mare nauigio securiorem que∣siuit, superueniente tempestate nauis cum omnib∣preter ipsum solum in eadem contentis iuxta Pen tapolim periclitabatur.
¶Qualiter Appolinus nudus super litus iacia∣batur / vbi quidam piscator ipsum suo collobio vestiens ad vrbem Pentapolim direxit.
¶ Qualiter Appollino Pentapolim adueniente gnas per vrbem publice {pro}clamatus est.
¶ Qualiter Appollinus ludum gignasil vint, in aula regis ad cenam honorifice ceptus est.
¶Qualiter Appollin{us} in cena recumbens, nihil comedit, sed doloroso vultu, submisso capite, ma∣xime ingemescebat, qui tandem a filia regis con∣fortatus Citheram plectens cunctis audiētibus / citherando vltra modum complacuit.
¶ Qualitur Appollinus cum rege pro filia sua erudienda retentus est.
¶Qualiter filia regis Appollinum ornato ap∣paratu vestiri fecit. Et ipse ad puelle doctrinam in {quam} pluribus familiariter intendebat, vnde pla∣cata puella in orem Appollini exardescens / infirmabatur.
¶Qualiter tres filu principū filiā regis sigilla∣tm in vxorem suis supplicationibus postularent.
☞ Qualiter filia regis omnibus aliis relictis Appollinum in maritum preelegit.
¶ Qualiter rex et regina in maritagium filie sue cum Appolino consencierunt.
¶Qualiter Appolinus filie regis nupsit / et pri¦ma noci cum ea concubiens ipsam inpregnauit.
¶ Qualiter ambassiatores a Tyro in quadam naui Pentapolim venientes mortem regis Antio∣chi Appolino nunciauerunt.
¶ Qualiter Appolino cū vxore sua imprlgnata vesus Tirum nauigantibus, contigit mortis articulo angustiatam, in naui filiā ta Thasis vocabatur, parere.
Qualiter Appolinus mortem vxoris sue planxit
¶Qualiter suadentibus nautis corpus vxoris sue mortue in quadam cista plumbo et ferro ob∣tusa / que circumligata Appolinus cum magno thesauro vna cum quadam littera sub eius capite scripta recludi, in marproici fecit.
¶Copia littere capiti vxoris sue supposite.
¶Qualiter Appolinus, vxoris sue corpore in mare proiecto, Tyrum relinquens cursum suum versus Tharsim nauigio dolens arripuit.
¶Qualiter corpus predicte defuncte super litus apud Ephesim quidam medicus nomine Cerimon cum aliquibus suis discipulis inuenit, quod in hos∣picium portans, et extra cistam ponens, spiraculo vite in ea adhuc inuento, ipsā plene sanitati restituit.
¶Qualiter vxor Appolini sanata / domum reli¦gionis peciit / vbi sacro velamine munita castam omni tempore vouit.
¶Qualiter Appolinus Tharsim nauigans, filiā suā Thaisim Strangulioni et Dionisie vxori sue educandum commendauitet deinde Tyrum adiit, vbi cum inestimabili gandio a suis receptus est.
¶Qualiter Thaisis vna cum Philotenna Stran¦gulionis et Dionysie filia, omnis scientie et ho∣nestatis doctrina imbuta est: sed et Thaisis Phi∣lotennam precellens in odium mortale per inui∣diam a Dionysia recollecta est.
Qualter Dionysa Thaisim vt occideret, Theo∣ise suo tradidit, qui cū noctanter longius sam {pro}pe litus maris interficere {pro}po∣rate ibidem latitantee Thaisim de manu eripuerunt / ipsam {que} vs{que} ciuitatem teenam ducentes, cuidem Leonino scortorum tē magistro vendiderunt.
¶Qualiter Leoninus Thaisi ad lupanar desti∣nauit, vbi dei gratia preuenta, ipsius virginitatem nullus violare potuit.
¶Qualiter Thaisis a lupanari virgo liberata, inter sacras mulieres hospicium habens, sciētias, quibus edocta fuit, nobiles regni puellas ibidem edocebat.
¶Qualiter Theophilus ad Dionisiam mane re∣diens affirmauit se Thaisim occidisse super quo Dionisia vn cum Strangulione marito suo dolo¦rem in publico confingentes, exequias et sepultu¦ram honorifice, quantum ad extra subdola con∣iectatione fieri constituerunt.
¶ Quliter Appolinus in regno suo apud Tyrā parliamentum fieri constituit.
¶Qualiter Appolinus post parliamentū Tha∣sim pro Thaise filia sua querenda adiit, qua ibidē non inuenta abinde nauigio recessit.
¶Qualiter nauis Appollini ventis agitata po∣tum urbis Mitelene in die quo festa Neptuni ce∣lebrari consifeuerūt / applicuit. {sed} ipse pro dolore Thaisis filie sue quam mortuam reputabat, in fundo nauis obscuro iacens sumen videre noluit.
¶Qualiter Atenagoras vrbis Mitelene prin∣ceps nauim Appolini inuestigans, ipsū sic cōtris∣tatū nihil {que} respondentē consolari satagebat.
¶ Qualiter precepto principis, vt Appolinum consolaretur, Thaisis cum cithera sua ad ipsum in obscuro nauis, vbi iacebat, producta est.
¶ sicut deus destinauit paterfiliā inuen .
¶ Qualiter Athenagoras Appolinum de naui in hospicium honorifice recollegit, et Thaisim / patre consensciente, in vxorem duxit.
¶Qualter Appolinus vna cum filia et eius ma∣rito nauim ingrediētes a Mitilena vs{que} Tharsim cursum proposuerunt: {sed} Appolinus in sompnis admottus versus Ephesim, vt ibidēin templo Dia ne sacrificaret, vela per mare diuertit.
¶Qualiter Appolinus Ephesim in templo Dia ne sacrificans / vxorem suam ibidem velatam in uenit, qua secum assumpta nauim, versus Tyril regressus est.
¶ Qualiter Arcelinus vna cum vxore et filia let.
¶Qualiter Appolinus Athenagord cū Thase vxore sua super Tyrum coronari fecit.
¶Qualiter Appolinus a Tyro per mare versus Tharsim iter arripiens, vindictam cōtra Strāgu¦lionem et Dionisiam vxorem suam {pro} inuiria, quā ipsi tasi filie sue italerūt, iudicialiter affecutus est.
¶ Qualiter Artestrate Pētapolim rege mortuo, ipsi de regno epistolas super hoc Appolino direx erunt. Vnde Appolinus vna cum vxore sua ibidē aduenientes ad decus imperii cum magno gaudio coronati sunt.
¶ Confessio amantis / vnde pro finali conclusio¦ne consilium confessoris impetrat.
❧ Hic super amoris causa finita confessione, Genius ea / que sibi salubrius expedi consilio finaliter iniungit.
¶ Hic loquitur de controuersia, que in ter confes¦sorem et amantem in fine confessionis versabatur
☞ Hic tractat formam cuiusdam supplicatio nis, quam ex parte amantis per manus Genii sa cerdotis sui, Venus sibi porrectam acceptabat.
¶ Hic loquitur, qualiter Venus accepta amantis supplicacione, indilate ad singula respondit.
Hic cōtra quoscū{que} viros inueteratos amoris cō∣cupiscentiā affectantes loquitur Venus, huius{que} amantis confessi supplicationem quasi deridens, ipsum pro eo {quod} senescit, debilis est, multis exhor∣tationibus insufficientem redarguit.
☞ Qualiter super derisoriam Veneris exhorta∣cionem contristatus amans quasi mortuus in te¦ram coruit, vbi vt sibi videbatur, Cupidinem cum innumera multitudine nuper amantum varus tur¦mis assistenciam conspiciebat.
¶De nominibus illorum nuper amantū qui tune amanti spasmato aliqui inuenes, aliqui senes ap∣parnerunt. Senes autem precipue tam erga deū {quam} deam amoris pro sanitate amantis recuparāda multiplicatis precibus misericorditer inflabant.
¶ Hic tractat, qualiter Cupido amantis senectute confracti viscera perscrutans, ignita sue cōcupis∣cētie tela ab eo penitus extraxit, quē Ven{us} postea abs{que} calore percipiens / vacuum reliquit, Et sic tandē prouisa senectus rationē inuocans, hominē interiorem perprins amore infatuatum mentis sanitati plenius restaurauit.
¶Quod status hominis mensibus anni equiperatur.
❧ Hic in fine recapitulat super hoc, quod in libri promisit se in amoris causa speciali taturum, concludit enim, quod omnis amo extra charitatem nichil est, qui ma∣aritate, in deo manet.